Okul: Array İsmet Yorgancılar

Tıp kategorisine 12 Temmuz, 2007 tarihinde eklendi, 14 defa okundu

OKUL: İSMET YORGANCILAR

İLKÖĞRETİM OKULU

DERS: FEN BİLGİSİ

KONU: VEREM

AD: NEVİN

SOYAD: DEMİR

SINIF: 7-A

NUMARA: 587

ÖĞRETMEM: HALUK ÇOLAK

VEREM

VEREMİN ASIL MANASI YUMRU DEMEKTİR. ONUN İÇİN BİR YERDE ŞİŞLİK OLUNCA ONA VEREM DEMEK TIP DİLİNDEN ADETTİR. MESELA BASUR MEMELERİ ŞİŞSE VE YUMRU HALİNİ ,ALSA ONA CEVRAMI BASURİYE DERLER.

HATTA URLARA DA VEREM ADI VERİLDİ. MESELA ;HABİS URLARA EVRAMI HABİSE , SELİM URLARA DA EVRAMI SELİME GİBİ. BİR YERDE İLTİHAP BİR ŞİŞKİNLİK OLSA ONA’DA VEREM İLTİHABI DENİRDİ. ŞİMDİ TIP DİLİMİZDE BİR TARAFTAN SADELİK BİR TARAFTANDA LATİNCE KELİME İSTİLASI BAŞLADIĞINDAN ARTIK VEREM KELİMESİ BU KABİL YERDE KULLANILMIYOR. DAHA ÇOK HALKIN ANLADIĞI MANADA YANİ TÜBERKÜLOS MUKABİLİ KULLANILIYOR. TÜBERKÜLOS HANGİ UZUVDA OTURMUŞ İSE ONA GÖRE ( AKÇİĞER, VEREM, KEMİK VEREMİ, MAFSAL VEREMİ …) GİBİ ADLAR VERİLİYOR.

VEREM HASTALIĞI KOCH BASİLİNİN VUCUDUN MUHTELİF YERLERDE YAPTIĞI HUSUSİ TIPTAKİ İLTİHAPLARA DENİR.

İNSANLIĞI VEREM KADAR MUSALLAT OLMUŞ BİR HASTALIK YOKTUR. ASRIMIZIN MEDENİYETİ BİR YANDAN BÜYÜK ŞEHİRLER, BÜYÜK FABRİKALAR VE BİNALAR YAPARKEN BU ŞEHİRDE YAŞAMAKLA VEREME İMKANDA HAZIRLAMAKTADIR. DÜNYADAKİ BÜTÜN ŞEHİRLERE VEREM OKADAR BULAŞMIŞTIR Kİ YETİŞKİN İNSANLAR ARASINDA VEREM GEÇİRMEMİŞ OLANLAR PARMAKLA GÖSTERİLE BİLİR. EVELLCE BAHSETTİĞİMİZ PİRGUET TEAMÜLÜ SAYESİNDE VEREMİN NE DERECE YAYILMIŞ OLDUĞUNU ANLIYABİLİRİZ. BU TEAMÜL SAYESİNDE ELDE EDİLEN BAZI RAKAMLARI BURADA SAYMAK YERİNDE OLUR. FRANSA’NIN LİLLE ŞEHRİNDE 1911-13 YILLARINDA GELİŞİ GÜZEL 2108 KİŞİYE TATBİK EDİLMİŞ VE ON BEŞ YAŞINI GEÇMİŞ OLANLARIN %89’UNDA MUSBET ÇIKMIŞTIR. BAZI AVRUPA ŞEHİRLERİNDE NİSBET %97 DİR. METSCHNİKOFF, BURUNITARASSAEWİTCH RUSYA’DA VOLGA NEHRİ BÖLGESİNDE KALMUKLARDAN İNCELEMELER YAPMIŞLARDIR. KALMUK SAHRASININ KENARLARINDA OTURARAK RUSYA’NIN BAŞKA YERLERİYLE TİCARİ MUNASEBETLERDE BULUNAN HALKIN YETİŞKİN ERKEKLERİNDE %95, KADINLARDA %88 MÜSBET BULDUKLARI HALDE PEK ALIŞVERİŞ VE TEMASLARI OLMAYAN MERKEZİ KALMUK HALKININ ERKEKLERİNDE %69, KADINLARDA %30 MÜSBET ÇIKMIŞTIR.

ASYADA DA VEREM ÇOKSA DA BURALARDA TETKİKAT MUHTUT YERLERDE YAPILABİLMİŞTİR. İRAN’IN VEREMLİ NİSBETİ AZDIR. HİNDİ ÇİNİ’DE %40 KADARDIR. AFRİKADA PEK O KADAR MÜNTEŞİR DEĞİLDİR. HATTA AFRİKANIN MERKEZİNDE YAŞAYIP HARİÇTEN GELENLERLE TEMASI OLMAYANLAR ARASINDA VEREM YOK GİBİDİR. BUNA MUKABİL AFRİKANIN AKDENİZ KIYILARI HALKI ARASINDA AVRUPALILAR DERECESİNDE ÇOKTUR. HATTA KAHİRE VE İSKENDERİYEDE VEREMDEN ÖLÜM NİSBETİ, AVRUPADAKİNDEN FAZLADIR.

AVUSTURALYA’DAKİ NİSBET, ASYA’DAKİ GİBİDİR. AVRUPALILARA TEMASI OLAN SAHİL MINTIKALARINDA FAZLA OLMAYAN YERLERDE İSE AZDIR. PASİFİK ADALARINDA VEREM NİSBETİ ORALARA GİTMİŞ OLAN AVRUPALILARIN SAYISINA

BAĞLIDIR. ŞİMDİYE KADAR VEREMDEN MASUR KALAN YERLERE VEREMLİ GİDİNCE

VEREM SÜRATLE YAYILARAK TAHRİBAT YAPMAKTADIR. BURALARIN HALKI, AVRUPALILARIN BULDUKLARI YERLERE GELİNCE VEREME TAHAMÜL EDEMİYORLARDI.

GÜNEY AMERİKANIN ESKİ HALKI, AVRUPALILAR GELDİKTEN SONRA VEREMDEN KIRILMIŞLARDIR. ARJANTİNDEKİ 20-40 YAŞLARI ARASINDAKİ YERLİ İNSANLARLA VEREMDEN ÖLÜM AVRUPALILARDAN İKİ KAT FAZLADIR. BOLİVYA GİBİ 3000 METREDEN YÜKSEK YERLERDE BİLE VEREM YAYILMIŞTIR. BREZİLYA VE ŞİLİDE DE DURUM AYNIDIR. BİRLEŞİK AMERİKADA VEREM ALMANYADAN FAZLADIR. BURADAKİ KIRMIZI DERİLERİN %66’SI VEREMDEN ÖLMEKTEDİR.

VEREM ÖLÜMLERİNİN %60-85’İ AKCİĞER VEREMİNDENDİR. TÜRKİYE’YE GELİNCE TÜRKİYE’DE VEREMİN NE NİSBETTE OLDUĞUNU GÖSTERECEK BİR PİRGUET TEAMÜLÜ ARAŞTIRMASI YAPILMIŞ VE HASTALIK İSTATİSLİKLERİ BU HUSUSTABİR FİKİR VEREBİLECEK DURUMDADIR. YALNIZ İSTANBUL ŞEHRİNİN VEREMDEN ÖLÜM ÜZERİNE OLAN İSTATİSLİKLERİ İNANILABİLECEK ŞEKİLDEDİR. 1315 YILINDAN, 1335 YILINA KADAR YİRMİ SENELİK İSTATİSLİĞİN TETTİKİ GÖSTERİYOR Kİ:

BÜTÜN ÖLENLERİN AŞAĞI YUKARI YEDİDE BİRİ VEREMDEN ÖLMEKTEDİR. BU VEREM ÖLÜMLERİNİN %75’İ AKCİĞER VEREMİDİR.

VEREM İLE YAŞ ARASINDA DA BİR MÜNASEBET VARDIR. YAŞ İLERLEDİKÇE VEREMLİ NİSBETİ ARTIYOR. ÖRNEĞİN 1-6 YAŞ ARASINDAKİ ÇOCUKLARDA VEREMLİ NİSBETİ %8 OLDUĞU HALDE ONBEŞ YAŞLARINDA BU NİSBET %75’İ BULUYOR.VEREME YAKALANANLARIN SAYISI ARTTIĞI HALDE VEREMDEN ÖLENLERİN SAYISI YAŞ İLERLEDİKÇE AZALIYOR. VEREM MİKROBU VÜCUDA GİRİNCE KARŞISINA HEMEN BİR LOKOSİT (KANIN AKYUVARI) ÇIKAR VE MİKROBU YUTAR LOKOSİT HAREKET EDEREK LENFA YOLLARINA VE LENFA BEZİNE GİDER VEREM MİKROBUNUN MUHİTİNDE YAĞLI VE BALMUMU EV SAFINDA BİR MAHFAZASI OLDUĞUNDAN LOKOSİT TAHRİP EDER, YENİ BİR LOKOSİT ONU TEKRAR YUTAR, O DA HARAP OLUR. BU HARAP LOKOSİTLER VE MİKROP ADINA MAKROFAJ DENİLEN BÜYÜK BİR HÜCRE TARAFINDAN YUTULUR. BUNLAR BEZELER İÇİNDE KALIR VEYA KANA KARIŞIP UZAK YERLERE KADAR GİDER. VEREM MİKROBUNUN BULUNDUĞU BÜYÜK HÜCRE ETRAFINDA BAŞKA HÜCRELER DE TOPLANARAK BİR VEREM OCAĞITEŞEKKÜL EDER. BU BİR DARI TANESİ VEYA TOPLU İĞNE BAŞI KADARDIR. EĞER BU OCAK SERT BİR KABUKLA ÖRTÜLÜRSE VEREM İYİ OLMUŞ DEMEKTİR. EĞER ORTASINDA PEYNİRLEŞME VE ERİME OLURSA O ZAMAN VEREM FAALİYETTE DEMEKTİR.

İNSAN VEREM HASTALIĞINI ÇOCUKLUKTA ALIR. VEREM BİR DEFA YENİLENİNCE VÜCUT 10-30 YIL İÇİN BİR MUAFİYET KAZANMIŞ OLUR. BU MÜDDET BİTTİĞİ SIRALARDA VÜCUT ÇOK ZAYIF OLURSA VEREM MİKROBU BUNU FIRSAT BİLEREK FALİYETE GEÇER. O ZAMAN YA ESKİ OCAK TUTUŞUR YA DA MİKROP BAŞKA YERLERDE FALİYETE GEÇER.

VEREM MİKROBU NEREDE FAALİYET GÖSTERİRSE ORADA VEREMLİLERE MAHSUS OLAN İLTİHABI HAL HASIL OLUR. BEYİN ZARINDA OLURSA (MENEJİT TÜBERKÜLOZ) GÖĞÜS İÇİ ZARINDA OLURSA (PLORİT TÜBERKÜLOZ), KEMİKTE OLURSA

(OSTEİT TÜBERKÜLOZ), MAFSALDA OLURSA (ARTERİT TÜBERKÜLOZ), BÖBREKTE

OLURSA (TÜBERKÜLOZ RENAL), AKÇİĞERDE OLURSA (TÜBERKÜLOZ PULMONER), BAĞIRSAKTA OLURSA (ANTERİT TÜBERKÜLOZ), GIRTLAKTA OLURSA (LARANJİT TÜBERKÜLOZ) GİBİ ADLAR ALIR. VEREM MİKROBUNUN DERİDE YAPTIĞI HASTALIĞA LUPUS DERLER. BEYİNLERDE YAPTIĞI YUMRULARA TÜBERKÜLOM DENİR. VEREM HASTALIKLAR İÇİNDE TEDAVİSİ EN ÇOK KABİL OLAN HASTALIKTIR.

VEREMDEN KORUNMADA EN BAŞTA GELEN ŞEYLER TEMİZLİK, İÇKİ, TÜTÜN, VE GECE HAYATI GİBİ VÜCUDUN MUKAVEMETİNİ KIRAN ŞEYLERDEN SAKINMAKTIR. BİR YERDE AÇIK VEREMLİ YANİ MİKROP ÇIKARAN VEREMLİ VARSA MUHUTİ İÇİN ÇOK TEHLİKELİ OLDUĞUNDAN O KİŞİNİN BİR HASTEHANEYE KALDIRILMASI VEYA HİÇ OLMAZSA ODANIN AYRILMASI, KULANDIĞI ŞEYLERİN VE YEMEKLERİNİN BUKAŞIKLARININ AYRILMASI GEREKMEKTEDİR.VEREMİN TEDAVİSİ YOKTUR. BİR KAÇ AYDA ÖLÜMLE NETİCELENİR.

VEREM, HERHANGİ BİİR ORGANA EN ÇOKTA AKCİĞERLERE YERLEŞEN KOCH BASİLİNİN YOL AÇTIĞI ATEŞLİ VE BULAŞICI HASTALIK İLK KEZ 1882’DE ALMAN HEKİMİ ROBERT KOCH TARAFINDAN BULUNDU BU NEDENLE VEREM MİKROBUNA KOCH BASİLİ’DE DENİR.

NEDENLERİ: VEREM BASİLİ 2-4 MİKRON BOYUNDAN, ÇOMAK BİÇİMİNDEDİR. YAŞAMAK İÇİN OKSİJENLİ ORTAMA GEREKSİNME OLUYOR. BU NEDENLE İNSAN VÜCUDUNA OKSİJENİ FAZLA OLAN YERLERİ YAĞLAR. BU ORGANLARIN BAŞINDA DA AKCİĞER GELİR. VEREMLİ İNSANLARIN BALGAMLARINDA VE SOLUNUM YOLU SALGILARINDA VEREM MİKROBU BULUNUR. ÖKSÜRÜRKEN YA DA KONUŞURKEN HAVAYA BU MİKROPLARI SAÇARLAR. SAĞLIKLI İNSANLAR SOLUNUMLARI SIRASINDA BU MİKROPLARI AKCİĞERİNE ÇEKERSE, VEREME UYGUN ORTAMI HAZIRLARLAR. SÜT YOLUYLA ALINAN VEREM MİKROBU İSE ÖNCELİKLE BADEMCİKLER YA DA SİNDİRİM KANALINI YAĞLAR. VEREM BASİLİ HERHANGİ BİR ZEHİR ÜRETMEDİĞİ İÇİN GENELLİKLE VÜCUDUN BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ BU BASİLİ GÖZDEN ÇIKARIR. AKCİĞERE GİREN VEREM BASİLLERİ BURADA ÜREYİP KOLONİLER OLUŞTURURLAR. BU KOLONİLEŞME HAREKETİ 10 HAFTA KADAR SÜRER BAZI BASİLLERİN FARKINDA OLMAYAN BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ, İLK KOLONİLERİN KURULMASI ÜZERİNE HAREKETE GEÇER VE BASİLLERE KARŞI SAVAŞ AÇAR. BU SAVAŞ SIRASINDA YALNIZ BASİLLER DEĞİL, AKCİĞER VE LENF BEZLERİNİN DOKUSUDA YIPRANIR. YANİ BASİLLERİN YANI SIRA İLTİHAP BÖLGESİNDE DOKU ÖLÜR. VEREM HASTALIĞINDAKİ BU DOKU ÖLÜMÜNE PEYNİRLEŞME NEKROZU DENİR. BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ SAVAŞI KAZANIRSA VEREM GELİŞMEZ, ANCAK YENİLGİYE UĞRARSA VEREM BİR HASTALIK OLARAK GELİŞİR.

BELİRTİLERİ: VEREM HASTALIĞI ÇOK SİNSİ GELİŞİR VE GENELİKLE BAŞKA BİR HASTALIĞIN TARANMASI SIRASINDA ORTAYA ÇIKAR. HASTALIĞIN İLK BELİRTİSİ OLARAK HALSİZLİK VE KİLO KAYIBI SAYILABİLİR. ANCAK BU BELİRTİLER HASTA TARAFINDAN PEK ÖNEMSENMEZ. BİR BAŞKA BELİRTİDE GECE YÜKSELEN ATEŞTİR. ATEŞLE BİRLİKLE GECE TERLEMELERİ DE GÖRÜLÜR. AKŞAM SAATLERİNDE GÖRÜLEN BAŞ AĞRISI DA BİR BAŞKA BELİRTİDİR. ANCAK BUNLARIN ARASINDA ÖKSÜRÜK EN ÇOK DİKKATE ALINMASI GEREKEN BELİRTİDİR. ÖKSÜRÜKLE BİRLİKTE BALGAM’DA ÇIKAR VE VEREM AKCİĞERDEKİ BİR DAMARI YIPRATMIŞSA BALGAM KANALI

ÇIKAR. BALGAMDAKİ KAN VEREMİN TİPİK BELİRTİSİDİR.

TEDAVİSİ: VEREMLE SAVAŞTA BAŞTA GELEN ÖNLEM B.C.G. (BASİLUS CALMETTE-GUERİNİ) AŞISIDIR. AŞI VÜCUDA VERİLDİĞİNDE BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ HAREKETE GEÇER. VEREM BASİLLERİYLESAVAŞMAYI ÖĞRENİR. BU DURUMDA VÜCUDA GİREN VEREM MİKROBU HASTALIĞI OLUŞTURAMAZ. GÜNÜMÜZDE TIBBIN KAZANDIĞI BAŞARI, VEREM HASTALIĞINI ESKİ KORKUNÇ GÖRÜNÜMÜNDEN UZAKLAŞTIRMIŞTIR. ESKİDE BÜYÜK TEHLİKELERE YOL AÇAN VEREM BUGÜN KULLANILAN İLAÇLARLA OLUMLU SONUÇLAR ALINMAKTADIR. SONUÇLARIN OLUMLU OLMASINA KARŞIN VEREMİN TEDAVİSİ 18-24 AY GİBİ COK UZUN BİR SÜREDE GERÇEKLEŞİR.

GÜNÜMÜZDE SENATORYUM TEDAVİSİ ANCAK ÇOK AĞIR HASTALAR İÇİN UYGULANIR. VEREM GÜNÜMÜZDE TIP İÇİN SORUN OLMAKTAN ÇIKMIŞTIR.

VEREM BASİLLERİNİN, İNSANDA VE EVCİL HAYVANLARDA HEMEN HEMEN AYNI HASTALIK TABLOSUNA YOL AÇAN BİR KAÇ TÜRÜ VARDIR. ÖRNEĞİN, BİR TÜRÜ İNSANDA, ÖBÜRLERİ SIĞIRLARDA, DOMUZLARDA, KÜMES HAYVANLARINDA VE KUŞLARDA HASTALIK YAPAR.AMA SIĞIR VEREMİNİN BASİLİ İNSANADA BULAŞTIĞINDAN, İNSANDA İKİ TÜR MİKROBUN SORUMLU OLDUĞU İKİ AYRI TİP VEREM GÖRÜLÜR. İNSANA ÖZGÜ OLAN VEREM BASİLİ, HASTALARIN ÖKSÜRÜKLE HAVAYA SAÇILAN DAMLACIKLARIN SOLUNUM YOLLARINDAN ALINMASI DOĞRUDAN İNSANDAN İNSANA BULAŞIR. SIĞIR VEREMLİ İSE HASTALIKLI İNEKLERDEN SAĞLANAN SÜTLERİN İÇİLMESİ SONUCUNDA SİNDİRİM YOLUYLA İNSANA GEÇER.

VEREM MİKROBU, SOLUNUM YOLUYLA VÜCUDA GİRDİKTEN SONRA AKCİĞERLERE YERLEŞEREK ÜREMEYE BAŞLAR. BU YÜZDEN HASTALIĞIN EN YAYGIN TİPİ GENELLİKLE ÇOCUKLUK VE GENÇLİK ÇAĞINDA ORTAYA ÇIKAN AKCİĞER VEREMİDİR. HALSİZLİK, İŞTAHSIZLIK, KİLO KAYIBI, ÖKSÜRÜK VE GECE TERLEMESİ GİBİ İLK BELİRTİLERİN, ARDINDAN AKCİĞER DOKUSUNDAKİ MİKROP ODAKLARININ ÇEVRESİNDE BİR TAKIM YUMRULAR OLUŞUR. HASTALIĞIN EN ÖZGÜN BELİRTİSİ OLAN BU YUMRULARA TIP DİLİNDE TÜBERKÜL DENDİĞİ İÇİN, VEREMİN BİR ADI DA TÜBERKÜLOZ’DUR. HASTALIK TEDAVİ EDİLMEZSE, AKCİĞERDEKİ DOKU YIKIMI BÜTÜN ORGANI SARAR VE SOLUNUM YETMEZLİĞİNE VE HATTA ÖLÜME YOL AÇAR. HASTALIĞIN İLERLEMİŞ EVRELERİNDE YIKIMA UĞRAYAN, AKCİĞER DOKUSUNDAKİ BRONŞLAR VE İNCE KAN DOKULARI’DA PARÇALANDIĞI İÇİN HASTANIN BALGAMINA KAN KARIŞIR. BU ARADA AKCİĞERDEKİ BASİLLER ÇOĞU ZAMAN EN YAKINDAKİ LENF DÜĞÜMLERİNE BURADAN DA KAN DOLAŞIMINA GEÇEREK VÜCUTTAKİ ÖBÜR ORGANLARA, ÖZELLİKLE KEMİKLERE, EKLEMLERE, BEYİN ZARLARINA VE BÖBREKLERE YAYILABİLİR.

ÇAĞIMIZDA, SAĞLIK HİZMETLERİNİN İYİ İŞLEDİĞİ ÜLKELERDE VEREM HASTALIĞI ÇOK SEYREK GÖRÜLÜR. BUNDA EN BÜYÜK PAYI BİR YANDAN YAŞAMA VE BESLENME KOŞULLARININ DÜZELMESİNE, ÖTE YANDAN DA HASTALIĞIN ERKEN TANI VE TEDAVİSİNİ ÖN GÖREN ETKİLİ VEREM SAVAŞ YÖNTEMLERİNE DÜŞER. VEREM BASİLİNDEN ALINMIŞ ÖZÜTLERİN DERİYE ŞİRİNGA EDİLMESİNE DAYANAN TÜBERKÜLİN TESTİ BALGAMDA YA DA VÜCUT SIVILARINDA VEREM BASİLLERİNİN ARANMASI VE

RÖNTGEN FİLMİYLE DOKULARIN İNCELENMESİ GİBİ YÖNTEMLER HASTALIĞIN EN ERKEN EVRELERDE SAPTANMASINA OLANAK VERİR. VEREN TANISI KONAN HASTALAR ANTİBİYOTİKLERLE VE BAKTERİLERE KARŞI ÖZEL İLAÖLARLA TEDAVİ EDİLEREK MİKROP YAYMAYACAK DURUMA GELİNCEYE KADAR SAĞLIKLI KİŞİLERDEN AYRI TUTULUR. BU ARADA HASTANIN YAKIN ÇEVRESİNDEKİ KİŞİLERDE TESTTEN GEÇİRİLİR VE GEREKİRSE TEDAVİYE ALINIR.

Yorum Yaz

Yorum Yazabilmek İçin Lütfen Giriş Yapın.