T.c.

Egitim kategorisine 12 Temmuz, 2007 tarihinde eklendi, 14 defa okundu

T.C.

GAZİ ÜNİVERSİTESİ

GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ

YABANCI DİLLER BÖLÜMÜ

İNGİLİZCE ÖĞRETMENLİĞİ

“Öğretim Yazılımlarının Seçimindeki Ölçütler”

ADI : Çağrı

SOYADI : KURBAL

NO : 97050066320

DERS : Araştırma Becerileri

Ankara, 2001

I. OUTLINE

“ÖĞRETİM YAZILIMLARININ SEÇİMİNDEKİ ÖLÇÜTLER”

OUTLINE

INTRODUCTION

REVIEW OF LITERATURE

THESIS: Öğretim yazılımlarından beklenen yararın sağlanabilmesi, büyük ölçüde nitelikli yazılımların seçilip kullanılmasına bağlıdır.

Bilgisayar destekli öğretim

Bilgisayarla yönetilen öğretim

Bilgisayar yardımıyla öğretim

Bilgisayara dayalı eğitim veya öğretim

Bilgisayar destekli öğretimde uyulması gereken şartlar

Öğretim yazılımlarının niteliği

Tekrar ve alıştırma yazılımları

Birebir öğretim yazılımları

Doğrusal öğretim yazılımları

Dallara ayrılan öğretim yazılımları

Benzetim yazılımları

Bir konuyu öğreten yazılımlar

Nasıl yapılacağını öğreten yazılımlar

Sorun çözme yazılımları

Öğretim yazılımlarının seçimi

Öğrenmenin gerçekleşmesi bakımından gereken öğeler

İpuçları

Katılma

Pekiştirme

Dönüt

Uygunluk

İşlerlik

Etkililik

Verimlilik

Öğretim yazılımlarının seçiminde kullanılacak ölçütler

Hedefler

İçerik

Öğretme durumları

Değerlendirme

Ekran tasarımı

Kullanım kolaylığı

Kullanma kılavuzu

Yazılım kalitesini belirleyen özellikler

Başarıma ilişkin özellikler

Tasarıma ilişkin özellikler

Uygulanabilirliğe ilişkin özellikler

Ders yazılımlarının değerlendirilmesi

Ders yazılımlarında bulunması gereken özellikler

METHOD

DATA PRESENTATION

DATA ANALYSIS

CONCLUSION

APPENDIX

REFERENCES

II. INTRODUCTION

Eğitime bilimsel ve teknolojik bir nitelik kazandırmanın zorunlu olduğu bir çağda eğitim ve teknolojinin birbirlerini ne yönde etkilediği, aralarında ne gibi ilişkilerin bulunduğunu incelemek eğitim teknolojisinin kavram ve kapsamını daha iyi anlamak bakımından yararlıdır.

Eğitim ve teknoloji insan yaşamının daha etken duruma getirilmesinde önemli rolü olan iki temel öğedir. Her iki öğe de insanın doğal ve sosyal çevresine egemen olma yönünde gösterdiği çabalarda başvurduğu iki temel araç olmuştur. Eğitim, insanın doğuştan kazandığı gizli güçlerin ve yeteneklerin açığa çıkarılmasına, onun daha güçlü, daha olgun, yaratıcı ve yapıcı bir varlık olarak gelişme ve büyümesine hizmet etmiştir.

Teknoloji ise, insanoğlunun eğitim yoluyla kazandığı bilgi ve becerilerden daha etken, daha verimli bir biçimde yararlanabilmesinde, onları daha sistemli ve bilinçli olarak uygulayabilmesinde yardımcı olmuştur. Böylece eğitim ve teknoloji insanoğlunun mükemmelleştirilmesi, kültürleşmesi ve geliştirilmesi, doğaya ve çevresine karşı etken ve nüfuzlu, egemen bir unsur haline gelmesinde etken olmuştur.

Teknoloji eğitim alanına teknolojik gelişmelerden en çok etkilenmiş olan bilgisayar yoluyla girmiştir. Büyük boy bilgisayarların yanı sıra, daha ucuza üretilen ve kullanımı kolay olan küçük bilgisayarların geliştirilmesi, bilgisayarların günlük yaşamda yaygın biçimde kullanılmasını sağlamıştır. Yaygın biçimde kullanılmasının nedenleri arasında yapılan işlerin bilgisayar yoluyla kolaylaşması, zenginleşmesi, hızlanması ve niteliğinin artması sayılabilir. Bu nedenle de günümüz toplumlarında varolan en çekici, en gösterişli aracın bilgisayar olduğu söylenebilir. Toplumsal gelişmede çok etkili olan bilgisayar ve hızla gelişen bilgisayar teknolojisi, birçok yerde ve işte kullanılarak yaşamımızı kolaylaştırmaktadır. Bilgisayar, insanların yapabilecekleri işlerin bir çoğunu insanlardan daha çabuk ve güvenilir bir biçimde yapabilen bir araçtır. Ancak, bu işlemlerin nasıl yapılacağının insanlar tarafından tanımlandığı da unutulmamalıdır.

Hemen her alanda kullanılan bilgisayar teknolojisi, eğitime de girmiş, günümüzde yoğun biçimde kullanılmaktadır. Bilindiği gibi, eğitimin amaçlarından biri, bireyleri toplumun gereksinimleri doğrultusunda yetiştirmektir. Bu nedenle, eğitim sistemleri günümüzde bilgi çağına uygun, bilgi toplumu üyesinin özelliklerini taşıyan bireyler yetiştirmekle yükümlüdür. Bu da eğitim kurumlarının hem bireyleri yeni teknolojilerden haberli kılmalarını ve onları nasıl kullanacaklarını öğretmelerini hem de kendilerinin yeni teknolojileri kullanmalarını gerektirir. Bilgisayarlar eğitim alanında en çok yönetim, öğrenci işleri, ölçme-değerlendirme, rehberlik, öğretim hizmetlerinde kullanılırlar. Burada öğretim hizmetlerinden kasıt öğretim yazılımlarıdır. Aslında, bilgisayar 1960’larda okullarda sınırlı sayıda öğretmen ve seçilmiş öğrencilerle kullanılmaya başlanmıştır. Ancak, o yıllarda donanıma ağırlık verilmiş, yazılım ise arka planda kalmıştır. Halbuki, öğretme-öğrenme sürecinde bilgisayardan etkili biçimde yararlanılabilmesi, en çok yazılımların bulunmasına bağlıdır.

Öğretim yazılımları, okullarda, derslerde bilgisayar destekli öğretimi gerçekleştirmek amacıyla hazırlanmış olan gereçlerdir. Bilgisayar destekli öğretim için hazırlanan ders yazılımları, bir dersin öğretinde sadece problem çözme, test, alıştırma vb. amaçlarla kullanıldığı gibi, dersin tamamının öğretilmesi amacıyla da kullanılmaktadır. Öğretim yazılımlarından beklenen yararın sağlanabilmesi, büyük ölçüde nitelikli yazılımların seçilip kullanılmasına bağlıdır. İyi bir ders yazılımı, konu işlendikten sonra, öğrenciye yönelttiği sorularla konunun öğrenci tarafından iyi öğrenilip, öğrenilmediğini araştırır, konuyu öğrenen öğrencileri daha ileri basamaklara gönderir, iyi öğrenmeyen öğrenciler için sorularda uygun ipuçları vererek onları düşünmeye ve doğru cevabı keşfetmeye yöneltir, gerekirse dersi tekrarlar, hatta öğrenciyi önceki konulara göndererek daha iyi öğrenmesini sağlar(IBM, 1990).

Ders yazılımlarının seçiminde isabetli karar verebilmek, bilgisayar destekli öğretimden beklenen yararların sağlanabilmesi ve yapılan yatırımların harcanan emek ve zamanın boşa gitmemesi gibi hususlar ders yazılımları değerlendirme ölçüt listesinin gerekliliğini ve önemini açıkça ortaya koymaktadır.

III. REVIEW OF LITERATURE

BİLGİSAYAR DESTEKLİ ÖĞRETİM

Bilgisayar destekli öğretim; öğretim sürecinde, öğrencilerin bilgisayarla etkileşimde bulunması, bilgisayarların süreçte bir öğretim aracı e bir öğretim ortamı olarak iş görmesi etkinlikleri olarak tanımlanabilir.

Bilgisayarlar günümüzde eğitim ve öğretim alanında değişik bir takım hizmetler sunarlar.

Bilgisayarla Yönetilen Öğretim: Bilgisayar, öğretim sürecinin yöneticisi durumundadır.

Bilgisayar Yardımıyla Öğretim: Bilgisayar, öğretime ek bir yardımcı durumundadır. Kullanım sunuşu veya pratiği içerir fakat ikisi aynı anda olmaz.

Bilgisayara Dayalı Eğitim ve Öğretim: Bilgisayar, öğretimin temel biçimi durumundadır.

Bilgisayar aşağıdaki öğretim süreçlerini yönetmekte kullanılır.

Öğretimin planlanması, organizasyonu ve programlanmasında

Öğrenenlerin değerlendirilmesinde (test etme).

Öğrenenler hakkında veri toplama

Öğrenme verileri üzerinde istatistiksel analizlerin yapılmasında

Kayıt tutmada (grup veya kişisel).

BİLGİSAYAR DESTEKLİ EĞİTİMDE UYULMASI GEREKEN ŞARTLAR

Bilgisayar destekli öğretimde arzulanan yararların sağlanabilmesi için uyulması gereken koşullar vardır. (Göldağ, 1998)

Bunlar:

Öğretim programları bilgisayar destekli öğretime uyabilecek ve bundan en büyük yararı sağlayabilecek şekilde düzenlenmelidir.

Eğitimci ve öğretmenlerin, standart öğretim yöntemleri dışına çıkarak, bilgisayar kullanmaları ve yeni teknolojileri denemekten çekinmemeleri sağlanmalıdır.

Hazırlanacak ders yazılımlarının gerek konuya gerekse bilgisayar destekli öğretim yöntemlerine uygun olarak dökümante edilmesine dikkat edilmelidir.

Ders yazılımlarının zaman içerisinde geliştirileceği düşünülerek, bilgisayar programcılığı tekniği açısından kolay anlaşılabilir, gelişmeye uygun ve esnek bir yapıda geliştirilmesi gereklidir.

Ders yazılımlarının değişik bilgisayar ortamlarında çalışabilecek şekilde tasarlanması gerekmektedir.

Bilgisayar destekli öğretimin yaygın bir şekilde uygulandığı durumlarda bilgisayarların ve yazılımların etkin bakım tamiri yapılmalı, gerekli masraflar hemen karşılanabilmelidir.

Yukarıda sayılanların yerine getirilebilmesi için öncelikle, okullardaki öğrenci sayısına, verilmek istenen programlara ve bilgisayar destekli öğretim amacına göre uygun donanım ve yazılım sağlanması, öğretmen eğitimlerinin yapılması gerekmektedir. Ancak bu şekilde bilgisayar destekli öğretimden yararlanmak mümkün olacaktır.

ÖĞRETİM YAZILIMLARININ NİTELİĞİ

Öğretim yazılımları, okullarda bilgisayar destekli öğretimi gerçekleştirmek amacıyla hazırlanmış olan gereçlerdir. Hazırlanış ve kullanış amaçlarına göre öğretim yazılımlarını dört grupta toplayabiliriz: (Tandoğan ve Akkoyunlu, 1998)

Tekrar ve Alıştırma Yazılımları: Bunlar, öğrenciye işlenmiş olan konularla ilgili tekrar ve alıştırma yaptırma olanağı sağlayan yazılımlardır.

Birebir Öğretim Yazılımları: Bunlar, öğrenciye gereksinmesi olan tüm bilgiyi ve öğrenme etkinlikleri sunan yazılımlardır.

Benzetim Yazılımları: Bunlar, gerçek yaşam ve durumların temsil edildiği ya da gerçeğe uygun durumların oluşturulduğu yazılımlardır.

Sorun Çözme Yazılımları: Bunlar, öğrenciye sorun çözme becerisini kazandırmak amacıyla hazırlanan yazılımlardır.

TEKRAR VE ALIŞTIRMA YAZILIMLARI

Tekrar ve alıştırmalar, sonraki öğrenmeleri kolaylaştırmak için ön öğrenmelerin sağlam oluşmasında ve öğrenmelerde kalıcılığı sağlamada oldukça önemlidir. Bu bakımdan tekrar ve alıştırma yazılımları, öğretimden etkili biçimde yararlanmaya elverişli yazılımlardır.

Tekrar ve alıştırma yazılımlarında belirli sorular belirli bir sırada verilir. Bu sıra öğrenciye göre değişmez. Yazılımda soru sorulduktan sonra öğrenci soruyu yanıtlar. Eğer öğrencinin verdiği yanıt doğru ise, öğrenci hemen bir sonraki soruya geçer. Eğer öğrencini yanıtı yanlış ise, soru bir kez daha sorulur. Öğrencinin ikinci yanıtı yine yanlış olursa, sorunun doğru yanıtını bilgisayar verir. Başka bir deyişle, bu yazılımlarda dönüt ve düzeltme işlemleri anında bilgisayar tarafından yapılır. Sorular ve sıraları sabit olarak hazırlanan ve öğrenciden öğrenciye farklılık göstermeyen bu tür tekrar ve alıştırma yazılımlarına “bilgisayar denetimli alıştırma programları” denilmektedir.

Tekrar ve alıştırma yazılımları, bilgisayar destekli öğretimde en çok kullanılan öğretim yazılımlarıdır. Bunların öğretmene ve öğrenciye sağladığı çeşitli yararlar vardır.

Tekrar ve alıştırma yazılımlarının sağladığı başlıca yararları şöyle sıralayabiliriz:

Bu yazılımlar,

öğrenciye öğrenmesiyle ilgili anında dönüt sağlar,

öğrenciyi öğrenmeye güdüler,

öğrencinin yeni öğrendiği bilgiyi uzun süreli belleğe aktarmasına yardım eder,

öğretmene zaman kazandırır.

Ancak beklenen yararların elde edilebilmesi için yazılımların öğretim programıyla uygun biçimde kaynaştırılması gereklidir. Tekrar ve alıştırma etkinliklerine 10-15 dakikadan daha uzun süre ayrılmaması uygun olur. Daha uzun süren bu etkinlikler öğrenciler için sıkıcı olabilir. Öte yandan, bu yazılımlarda yer alan kavram, ilke, genelleme ve olguların öğrencilere daha önceden öğretilmiş olmasına özen gösterilmelidir.

BİREBİR ÖĞRETİM YAZILIMLARI

Birebir öğretim yazılımları, öğretmenin bir konuyu canlı olarak öğretirken yaptığı etkinliklerin bilgisayarda yapıldığım yazılımlardır. Öğrenci bu yazılımlar aracılığıyla öğrenmeyi tümüyle kendisi gerçekleştirir.

Herhangi bir konuda hazırlanan birebir öğretim yazılımlarında şu basamaklar izlenir:

Öğrencinin dikkatini çekme

Öğrenciyi konudan haberli kılma

Ön öğrenmeleri hatırlatma

Yeni gereçleri sunma

Kılavuzluk yapma

Davranışı ortaya çıkarma

Davranışın doğruluğuyla ilgili dönüt verme

Davranışı değerlendirme

Kalıcılığı sağlama

Görüldüğü gibi bu basamaklar sınıfta öğretmenin öğretimde izlediği basamakların aynısıdır. Bilgisayarda öğretim, aynı yapıda hazırlanmış birebir öğretim yazılımlarıyla gerçekleşir.

Birebir öğretim yazılımları, “doğrusal” ve “dallara ayrılan” olmak üzere iki ayrı biçimde oluşur. Basit bir doğrusal öğretim yazılımında, öğrencinin performansındaki farklılık göz önüne alınmaksızın, açıklama, uygulama ve dönütler belirli bir aşamalılık içinde verilir. Daha karmaşık bir yapıya sahip olan dallara ayrılan yazılımda ise, öğrenci soruları nasıl yanıtladığına ya da öğrenme gerecinin önemli bölümlerindeki yetersizliğine göre yönlendirilir. Hatta bu tür yazılımlarla öğrenciye gereksinmelerine uygun çeşitli seçenekler sunulabilir. İster doğrusal olsun, ister dallara ayrılan olsun, her iki tür öğretim yazılımı ile öğrenci kendi hızında çalışma ve istediği kadar tekrar yapma olanağına sahiptir.

BENZETİM YAZILIMLARI

Benzetim yazılımı, gerçek olay, durum yada nesnelerle öğrenme olanağının bulunmadığı koşullarda, bunları temsil eden olay, durum ya da nesnelerin bilgisayar ortamında yaratılmasına ve bunlarla öğrenmenin sağlanmasına olanak veren yazılımdır. Bu tür yazılımlar gerek birebir öğretim yazılımlarından gerekse tekrar ve alıştırma yazılımlarından daha az yapılandırılmıştır. Ayrıca bu yazılımlar öğrencilerin etkileşimde bulunmalarına açık olma özelliğine sahiptir.

Benzetim yazılımlarını “bir konuyu öğreten” ve “nasıl yapılacağını öğreten” yazılımlar olmak üzere iki ayrı grupta inceleyebiliriz.

Bir konuyu öğreten yazılımlarda öğrenci ekranda kendisine sunulan nesne ya da olaya belli bir amaçla yön verebilir. Örneğin, öğrenci belirli kimyasal maddelerin bileşimi ile nasıl bir sonuç olabileceğini görmek için o maddeleri birleştirip sonucun ne olduğunu bilgisayar ekranından öğrenebilir.

Nasıl yapılacağını öğreten yazılımlar ise, belli bir işin yapılışındaki işlem basamaklarını öğretmek amacıyla hazırlanan yazılımlardır. Bu yazılımlarda öğrencilere varsayıma dayalı sorun durumları verilerek onlardan bu sorunu çözmeleri istenir.

Benzetim yazılımları oldukça çeşitlidir. Bunlardan birini seçerken hangi ölçütün kullanılması gerektiğini belirlemek oldukça güçtür. Ancak bu konuda en çok kullanılan ölçüt, yazılımın gerçeğe en yakın olan ve gerçeği doğru biçimde yansıtan olay ve durumları kapsayıp kapsamadığıdır.

Birçok eğitimci benzetim yazılımlarının yararlı olduğu düşüncesinde birleşirler. Ancak, bu tür yazılımların eğitimcileri kaygılandıran yönleri de vardır. Örneğin, öğrenci denetimli bir ortamda karşılaştığı durumu, gerçek durumla aynı sanabilir. Böyle bir durumda da gerçek durumun yapısını olduğundan daha az önemli görebilir. Denetimli bir ortamda verdiği tepkilerin gerçek durumda da geçerli olabileceğini düşünebilir ki bu her zaman böyle değildir. Bu nedenle, çoğu eğitimciler benzetimlerdeki durumların gerçeğe çok yakın olması gerektiğini vurgulamaktadırlar. Ayrıca, eğitimciler, küçük yaşlardaki öğrencilerin gerçek ortamlarda beş duyu organlarını kullanarak deneyim kazanmalarının, bilgisayar ortamındaki benzer durumlarla deneyim kazanmalarından daha önemli olduğunu belirtmektedirler.

Benzetim yazılımlarının öğretme-öğrenme sürecinde sağladığı yararları şöyle özetleyebiliriz:

Zamanı azaltma

Süreci yavaşlatma

Öğrencileri ortama katma

Deneyleri güvenli kılması

Olanaksızı olanaklı kılma

Para ve öteki kaynaklardan kazanç sağlama

SORUN ÇÖZME YAZILIMLARI

Sorun çözme yazılımları öğrencilerin bilgisayar aracılığıyla sorun çözme becerisi kazanmalarında oldukça etkilidir. Sorun çözmede bilgisayarla öğrenciye sorun/problem sunulur, öğrencinin onayı ile veriler yönlendirilir, bu veriler bellekte saklanır ve gerekli olan yerlerde öğrenciye dönüt sağlanır.

Bilgisayar, Sorun çözme becerisinin öğretiminde şu yararları sağlar:

Öğrenciye gerçek yaşamda karşılaşabileceği sorunlar üzerinde çalışma olanağı verir.

Öğrencinin sorunla ilgili bilgiye kolayca ve hızlı olarak ulaşmasını sağlar

Öğrencinin sorun çözme sürecinin hangi aşamasında güçlükle karşılaştığına ilişkin bilgi verir.

Öğrenciye çözmesi için çok sayıda sorun sunar ve böylece öğrencinin sorun çözmede deneyim kazanmasına yardım eder.

Öğrencinin değişik ve ilgi çekici sorunlar üzerinde çalışmasına olanak sağlar.

Sorun çözme yazılımlarını iki grupta inceleye biliriz. Bunlardan ilki, öğrencilerin bir dersin, örneğin matematik dersinin hangi konusundaki problemlerin çözümünü öğretmeyi amaçlayan yazılımlardır. Öteki ise, öğrencilerin genel olarak sorun çözme becerilerini geliştirmeyi amaçlayan yazılımlardır. Hangi türde olursa olsun sorun çözme yazılımları kimi zaman benzetim biçiminde, kimi zaman da oyun biçiminde hazırlanabilir.

Bu yazılımlardan yeterince yararlanabilmek için bunların seçilmesinde öğrencinin gereksinmesinin iyi bilinmesi ve öğrenciye hangi tür sorun çözme becerisi kazandıracağının bilinmesi gerekir.

ÖĞRETİM YAZILIMLARININ SEÇİMİ

Bir dersle ilgili öğretme-öğrenme sürecinde kullanılacak olan öğretim yazılımlarının seçimi oldukça önemlidir. Öğretim yazılımlarından beklenen yararın sağlanabilmesi, büyük ölçüde nitelikli yazılımların seçilip kullanılmasına bağlıdır.

Nitelikli öğretim yazılımlarının en önemli özelliği, yazılımların öğretme-öğrenme ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olmaları ve kullanıma elverişli olmalarıdır. (Tandoğan ve Akkoyunlu, 1998)

Öğretim yazılımları, öğretme işlevini yüklenmiş olmaları nedeniyle, öğrenmede önem taşıyan önkoşulsal davranışlar, ipuçları, katılma, pekiştirme, dönüt ve düzeltme olarak adlandırılan öğeleri içermelidirler.

Önkoşulsal davranışlar, öğrencinin yeni konuyla ilgili bilgi ve becerileri kazanabilmesi için önceden öğrenmiş olması ve hatırlaması gereken davranışlardır. Öğretim yazılımında, önkoşulsal davranışların neler olduğuna yer verilmesi önemlidir.

İpuçları, öğretme-öğrenme sürecinde öğrenciye neyi öğreneceğini, bunları öğrenirken neler yapacağını anlatmak için kullanılan mesajlardır. İpuçları, öğrencinin dikkatini toparlamasına, çalıştığı konu ile ilgili önkoşulsal davranışları hatırlamasına ve öğrendikleri arasında ilişki kurmasına yardım eder.

Pekiştirme, öğrenilmesi amaçlanan davranışın tekrarını sağlayan uyarıcının öğrenciye verilmesi işlemidir. Öğretme-öğrenme sürecinde pekiştirme, öğrenmenin kalıcılığını artırmada etkilidir.

Dönüt, öğrencinin öğrenme sonucu ile ilgili bilgidir. Bununla öğrencinin yaptıklarının ve söylediklerinin ne ölçüde doğu ya da hatalı olduğunu belirler.

Düzeltme ise elde edilen dönüte göre öğrencinin eksiklerini tamamlama, yanlışlarını doğrulama işlemidir. Öğretme-öğrenme sürecinde dönüt ve düzeltme birbirini izleyen iki işlemdir

Bu öğelerin yanı sıra öğretim yazılımları kullanım açısından da şu özelliklere sahip olmalıdır: Uygunluk, işlerlik, etkilik ve verimlilik.

Uygunluk, öğretim yazılımının hedefler, içerik, yöntem, ortam (kullanılan donanım) ve öğrenci özellikleri ile tutarlı olmasıdır. Örneğin kullanılmak istenen yazılım varolan bilgisayarda çalışmıyorsa, o yazılımın uygun olduğu söylenemez.

İşlerlik, yazılımın öğrencinin çalışmasına yön vermesi, öğrenci istek ve beklentilerine uygun olmasıdır.

Etkilik, yazılımın öğrenci başarısındaki etkisidir. Buna, öğrencinin erişi düzeyine bakılarak, yani öğrencinin öğretim programına başlamadan önceki başarısı ile öğretim programından geçtikten sonraki başarısı arasındaki farka bakılarak karar verilebilir.

Verimlilik ise, yazılımın öğrenmede zaman ve mali yönlerden kazanç sağlamasıdır. Eğer bir yazılım, öğrencinin kısa sürede ve ucuza öğrenmesini sağlamıyorsa, o yazılımın verimli olduğu söylenebilir.

Yeniden belirtmek gerekirse, öğretmenin dersinde kullanmak istediği öğretim yazılımları, bir yandan önkoşul davranışlar, ipuçları, katılma, pekiştirme, dönüt ve düzeltme öğelerini kapsarken, öte yandan da uygunluk, işlerlik, etkililik ve verimlilik gibi özelliklere de sahip olmalıdır.

Öğretme-öğrenme süreci için belirtilen niteliklerdeki yazılımları seçebilmek için kimi ölçütlere gerek vardır. Bu ölçütler, öğretmenin dersi için yazılım seçmesinde neleri göz önünde bulundurması gerektiğini gösterir.

Öğretim yazılımlarının seçiminde kullanılacak ölçütleri, hedefler, içerik, öğretme durumları, değerlendirme, ekran tasarımı, kullanım kolaylığı ve kullanma kılavuzu konuları ile ilgili olarak şöyle sıralayıp açıklayabiliriz: (Tandoğan ve Akkoyunlu, 1998)

Hedefler: Hedef, öğretim etkinlikleri sonunda öğrencide bulunması istenen bilgi, beceri ve tutumlardır. Yazılımların hazırlanmasında yapılması gereken ilk iş, hedeflerin belirlenmesidir. Böylece, yazılımın hazırlanmasına yön verilebilir.

Öğretim yazılımının seçilmesinde hedeflerle ilgili göz önünde tutulması gereken ölçütleri şöyle sıralayabiliriz:

Hedefler, yazılımın türüne (tekrar ve alıştırma, sorun çözme vb.) uygun olmalıdır.

Hedefler, yazılımın konu alanına (matematik, fen bilgisi vb.) göre belirlenmiş olmalıdır.

Hedefler, yazılımı kullanacak olan öğrencilerin öğrenim düzeyine uygun olmalıdır.

Yazılımda hedeflere göre öğrencilerin sahip olmaları gereken önkoşulsal davranışlar belirlenmiş olmalıdır.

Öğrencilere yazılımda hedefler uygun bir anlatımla bildirilmiş olmalıdır.

İçerik: İçerik, konu alanını oluşturur. Öğretim yazılımında içeriğin nelerden oluştuğu, hangi sırada ve nasıl bir düzenleme ile verildiği önem taşır.

Öğretim yazılımlarının seçilmesinde içerikle ilgili şu ölçütler göz önünde bulundurulmalıdır:

İçerik,

küçük birimlere ayrılarak düzenlenmelidir,

kolaydan zora doğru sıralanmalıdır,

belirlenmiş olan hedeflerle tutarlı olmalıdır,

öğretim programına uygun olmalıdır,

öğrencinin düzeyine uygun olmalıdır,

dilbilgisi ve yazım yanlışlarından arınmış olmalıdır,

güncel ve doğru bilgileri kapsamalıdır.

Öğretme durumları: Öğretme durumu, amaçlanan bir davranışın öğrenciye kazandırılması için oluşturulan çevre ya da ortamdır. Öğrenci, oluşturulan bir öğretme durumu ile etkileşimde bulunarak çeşitli öğrenme yaşantıları geçirir ve bu yaşantıların sonucu olarak öğrenmeyi sağlar. Yazılımlarda öğrencilerin uygun öğrenme yaşantıları geçirmesine elverişli öğretme durumları düzenlenir. Öğretme durumlarının düzenlenmesinde değişik öğretim yöntemleri ile etkinliklerden yararlanılır. Bunlar, öğrenciye bilgi, beceri ve tutum kazandırmaya yönelik gözlem, deney, planlama çalışmaları ile çalışma ve uygulama etkinliklerini kapsar.

Öğretim yazılımlarında düzenlenen öğretme durumları şu ölçütlerle değerlendirilebilir:

Öğretme durumları,

öğrencinin etkileşimde bulunmasına elverişli olmalıdır,

öğrenciye gerekli durumlarda verilebilecek pekiştireçleri bulundurmalıdır,

yerinde kullanılan ipuçları ile dönüt ve düzeltme işlemlerini kapsamalıdır,

öğrencinin düzeyine uygun soruları içinde bulundurmalıdır,

öğrencinin içeriği kendi hızında öğrenmesine elverişli olmalıdır.

Değerlendirme: Değerlendirme, öğrencinin öğrenme ve başarı durumunun belirlenmesidir.

Öğretim yazılımlarının seçiminde değerlendirme süreci ile ilgili şu ölçütler göz önünde bulundurulmalıdır:

Yazılımda öğrenciye kazandırılmak istenen davranışları ölçen yeterli sayıda soru bulunmalıdır.

Sorular, hedefler ve içerikle tutarlı olmalıdır.

Öğrenci başarı durumundan haberdar olmalıdır.

Öğrencinin sorulara verdiği yanıtlar kaydedilmeli, varsa eksikleri giderilmelidir.

Ekran tasarımı: Ekran tasarımı, ekranda gözüken yazı, şekil, grafik gibi öğelerin düzenlenmesidir. Bu basılı gereçlerdeki sayfa düzenlemesi ile eş anlamlıdır. Ekran tasarımı gerçekte bir uzmanlık işidir. Bu nedenle, öğretim yazılımlarının ekran tasarımında uzmanların yardımının alınması yerinde olur.

Öğretim yazılımlarının ekran tasarımı şu ölçütlerle değerlendirilir:

Ekran, rahat okumaya elverişli bir düzenlemeye sahip olmalıdır.

Ekrandaki metinde kullanılan yazı türü ve büyüklüğü öğrencinin yaş düzeyine uygun olmalıdır.

Ekrandaki yeni sayfaya geçiş öğrencinin denetiminde olmalı ve öğrenci kendi hızına göre ilerleyebilmelidir.

Ekran görüntüleri net olmalı, renkler gözü yormamalıdır.

Yazılım kullanma yönergeleri açık ve anlaşılır olmalıdır.

Kullanım kolaylığı: Kullanım kolaylığı, öğrencinin yazılımdan en üst düzeyde yararlanabilmesi açısından yazılımda bulunması gereken önemli bir özelliktir.

Öğretim yazılımlarının seçiminde kullanım kolaylığı konusunda şu ölçütler göz önünde bulundurulmalıdır:

Öğrenci yazılımı kolayca çalıştırabilmelidir.

Yazılım, öğrencinin istediği zaman programdan çıkmasına elverişli olmalıdır.

Yazılım, öğrencinin daha önce kaldığı yerden çalışmasını sürdürmeye olanak vermelidir.

Yazılım, öğrencinin bir bölümden ötekine kolayca geçmesine elverişli olmalıdır.

Kullanılan tuşlar yazılımın başından sonuna dek aynı amaç için kullanılmalıdır.

Yönergeler, açık ve anlaşılır olmalıdır.

Yazılım, öğrencinin istediği kadar tekrar yapmasına olanak vermelidir.

Kullanma kılavuzu: Kullanma kılavuzu öğretim yazılımlarının önemli bir yardımcısıdır. Bu kılavuzların hem öğretmene hem de öğrenciye yardım edecek biçimde hazırlanması gerekir. Bu da, kullanma kılavuzlarının açık ve anlaşılır olmalarıyla olanaklıdır. Başka bir deyişle, kılavuzda yazılım kullanmasını kolaylaştıracak gerekli bilgiler uygun biçimde sunulmalıdır.

Öğretim yazılımlarına ilişkin kullanma kılavuzlarında ölçüt niteliği taşıyan şu bilgilere yer verilmelidir:

Yazılımın amacı

Yazılımın kullanımı için harcanacak yaklaşık süre

Yazılım konusunun ana çizgileri

Yazılımın ne ölçüde belleği kapladığı

Çalışma kitaplarının olup olmadığı

Yazılımı kullanacak öğrencilerin niteliği

YAZILIM KALİTESİNİ BELİRLEYEN ÖZELLİKLER

Durbin ve Evcimen (1996) yazılım kalitesini belirleyen özellikleri şu şekilde belirtmişlerdir. Kapasite, kullanılabilirlik, tekrar kullanılabilirlik, test edilebilirlik, performans, güvenilirlik, düzenlenebilirlik, korunabilirlik, belgeleme, hazır bulunabilirlik. Kalite özellikleri her zaman birbiriyle doğrusal orantılı değillerdir. Örneğin performans ve kapasite çatışık özelliklerdir. Bu özellikleri kendinde bulunduran yazılımlar kaliteli olarak değer bulurlar.

Yazılım kalitesini oluşturan özellikler üç başlık altında toplanmıştır. Bilgen (1992) bu özellikleri şu şekilde sıralamıştır;

başarıma ilişkin özellikler

tasarıma ilişkin özellikler

uygulanabilirliğe ilişkin özellikler

Başarıma İlişkin Özellikler:

Verimlilik: Kaynak kullanımı.

Güvenirlik: Sonuçlara ne ölçüde güvenildiği.

Tutarlılık: Yazılım birimlerinin ne ölçüde çelişkisiz sonuç verdiği.

Kalımlılık: Uygunsuz şartlarda çalışabilme özelliği.

Kullanışlılık: Kullanım ve öğrenim kolaylığı.

Tasarıma İlişkin Özellikler:

Doğruluk: İhtiyaçlara uygunluk düzeyi.

Bakım kolaylığı: Onarım imkanı.

Doğrulanabilirlik: Sonuçların doğruluğunun ne ölçüde denetlenebildiği.

Genişetebilirlik: Yeteneklerin artırılabilme, yazılımın geliştirilebilme düzeyi.

Uygulanabilirliğe İlişkin Özellikler:

Esneklik: Değiştirilebilme, yeni uygulamaları destekleme ölçüsü.

Uyumluluk: Çalışabilme, uyum düzeyi.

Taşınabilirlik: Farklı donanımlar ve destek yazılımları üzerinde çalışabilme düzeyi.

Yazılımın değerlendirilmesinde, kullanılmaya uygun kalite ölçütleri yukarıdaki özelliklere göre yapılır. (Nursel, 1999).

DERS YAZILIMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Ders yazılımlarının seçiminde isabetli karar verebilmek, bilgisayar destekli öğretimden beklenen yararların sağlanabilmesi ve yapılan yatırımların harcanan emek ve zamanın boşa gitmemesi gibi hususlar ders yazılımları değerlendirme ölçüt listesinin gerekliliğini ve önemini açıkça ortaya koymaktadır. (Hotomaroğlu, 1997).

Ders yazılımlarında bulunması gereken özelliklerin başlıcaları şunlardır (Metargem, 1991, Aşkar ve Köksal, 1987: Kesker’den, 1988, Numanoğlu, 1992, Aşkar vd.,1990):

Yazılım, kitabın kopyası olmamalı, bilgisayarın yeteneklerinden tam olarak yararlanılmalıdır.

Açık ve anlaşılır bir dilde, hitap ettiği öğrenci seviyesinin anlayacağı biçimde yazılmalıdır.

Yazılımlar müfredat programlarına uygun olmalı, yazılımın içeriğiyle ders programının içeriği tutarlı olmalıdır.

Dersin amaç ve kapsamı açık olarak dersin başında belirtilmelidir.

Ders yazılımları, problem çözme ve yaratıcılık yeteneklerini geliştirici yapıya sahip olmalıdır.

Ders yazılımı, öğrencinin bilgi düzeyine dayalı olarak zorluk dereceleri farklı değişik seçenekleri sunabilmelidir.

Öğrenciyle yeterli etkileşim sağlanmalı, öğrenci aktif kılınmalıdır.

Yazılım öğrencinin ilgisini çekecek grafik özelliklere sahip olmalı, mümkünse renk, ses, müzik, hareketli görüntü gibi olanaklardan yararlanılmalıdır.

Öğrenci yazılımı rahatlıkla kullanabilmeli.

Öğrencinin durumuna göre dersin hızı ve yolu değişebilmelidir.

Değişik yetenek düzeylerindeki öğrenciler için farklı etkinlikler sağlanmalıdır.

Ekrandaki elemanlar ve renkler gözü yormamalıdır.

Önemli noktalar parlak veya yanıp sönen yazılarla vurgulanmalıdır.

Yeni bir ekrana geçmek için öğrencinin cevabını beklemeli, kendiliğinden sayfa çevirmemelidir.

Bilgisayar bilgisi ve deneyimi olmayan öğrenciler tarafından da kullanılabilmelidir.

Kaynak programı bozmadan öğretmenin metinde değişiklik yapabilmesi olanağı sağlanmalıdır.

Gerekli durumlarda öğrenci başarısını ölçüp değerlendirecek yapı oluşturulmalıdır.

Öğretmen ve öğrenciler için hazırlanmış kullanıcı kılavuzları bulunmalıdır.

Yazılımın içerdiği konular için gerekli önkoşullar belirtilmelidir.

Bilgiler basitten karmaşığa, somuttan soyuta, bilinenden bilinmeyene doğru adım adım uygun bir sırada verilmelidir.

Öğrenciye gerektiğinde geriye dönme ve tekrarlama olanağı vermelidir.

Sonuç:

Öğretim yazılımları, derslerde bilgisayar destekli öğretimi sağlamak amacıyla hazırlanmış gereçlerdir. Öğretim yazılımları, hazırlanış ve kullanılış amaçlarına göre dört grupta toplanabilir:

Öğrenciye işlenmiş konu ile ilgili tekrar ve alıştırma yapmasına olanak veren tekrar ve alıştırma yazılımları.

Öğrencinin bir konuyu öğrenmesini sağlayıcı öğrenme etkinliklerini kapsayan birebir öğretim yazılımları.

Gerçek yaşam durumlarını temsil eden durumlar sunarak öğrenmeyi sağlayan benzetim yazılımları.

Öğrenciye sorun çözme becerisini kazandırmayı amaçlayan sorun çözme yazılımları.

Bilgisayardan öğretim amacıyla etkili biçimde yararlanabilmenin temel koşulu, nitelikli öğretim yazılımı kullanmaktır. Bu nedenle, öğretmenin öğretim yazılımlarını seçmede özenli olması gerekir.

Öğretim yazılımları nitelik kazanabilmek için her şeyden önce öğrenmede önem taşıyan kimi öğelere sahip olmalıdırlar. Bu öğeler önkoşulsal davranışlar, ipuçları, katılma, pekiştirme, dönüt ve düzeltmedir. Bu öğelerin yanı sıra, öğretim yazılımları uygunluk, işlerlik, etkililik ve verimlilik özelliklerine sahip olmalıdır.

Derslerde kullanmak üzere yukarıda sayılan niteliklere sahip öğretim yazılımları seçilmelidir. Böylesi yazılımların seçilebilmesi için öğretmen öğretmenin çeşitli ölçütleri göz önünde bulundurması gereklidir. Bu ölçütler yazılımla ilgili olarak hedefler, içerik, öğretme durumları, değerlendirme, ekran tasarımı, kullanım kolaylığı ve kullanma kılavuzu konularındadır. Öğretmen, bu ölçütlerle yapacağı değerlendirme sonuçlarına göre uygun ve yeterli olan öğretim yazılımlarını seçip derslerinde kullanabilir.

IV. METHOD

Bu araştırmada veri toplama aracı olarak öncelikle literatür taraması yapılmıştır. Araştırmaya başlanırken yapılan bu literatür taraması için merkez olarak Gazi Üniversitesi kütüphanesi kullanılmıştır. Kütüphanede yapılan araştırmalar sonucu üç adet Gazi Üniversitesi tezi, iki adet Ankara Üniversitesi doktora ve yüksek lisans tezi, konuyla ilgili beş adet kitap, iki adet makale, bir adet IBM araştırma ve geliştirme merkezi raporu ve iki de konferans incelenmiştir ve kullanılmıştır. Bu kaynakların tamamının kaynakça kısmında belirtilmesi MLA formatında yapılmıştır.

Diğer bir veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Ankette, öğretim yazılımlarının seçimindeki ölçütlerle ilgili on soru sorulmuştur. Sorularda öğretim yazılımlarında bulunması gereken ölçütler baz alınmıştır. Anket formatı olarak “Lickert Scale” kullanılmıştır. Sorulara verilecek cevaplar; tamamen katılırım, çokça katılırım, biraz katılırım, az katılırım, hiç katılmam şeklinde hazırlanmıştır. Bu anket 20 kişiye uygulanmıştır. Anketi uygulayanlar, 2000- 2001 öğretim yılı güz döneminde “Öğretimde Materyal Geliştirme” dersi almış Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi İngilizce Öğretmenliği 3. Sınıf öğrencileridir. Öğrenciler sözü geçen “öğretimde Materyal Geliştirme” dersinde öğretim yazılımları ve bunların seçimindeki ölçütleri ders konusu olarak işlemişlerdir.

Anket sonuçları “Presentation of the Data” kısmında yine bir tablo içinde yüzdelere vurularak belirtilmiştir.

V. DATA PRESENTATION

Araştırma kapsamına giren bireylerle ilgili ölçmeler tamamlandıktan sonra verilerin çözümlenmesine geçilmiştir. Aşağıdaki tabloda bu çözümlemelerden üç tanesini yüzdelik değerler açısından görebilirsiniz. Bireylerle ilgili ölçmelerin yapıldığı tabloyu “Appendix” kısmında bulabilirsiniz.

Seçenekler

Sorular

Tamamen

Katılırım

Çokça

Katılırım

Kararsızım

Az

Katılırım

Hiç

Katılmam

Soru 1

N: 14

%70

N: 4

%20

N: 1

%5

N: 1

%5

N: 0

%0

Soru 2

N: 13

%65

N: 6

%30

N: 1

%5

N: 0

%0

N: 0

%0

Soru 3

N: 3

%15

N: 8

%40

N: 2

%10

N: 3

%15

N: 5

%20

Soru 4

N: 6

%30

N: 5

%25

N: 6

%30

N: 2

%10

N: 1

%5

Soru 5

N: 4

%20

N: 6

%30

N: 8

%40

N: 3

%15

N: 0

%0

Soru 6

N: 8

%40

N: 1

%5

N: 3

%15

N: 8

%40

N: 6

%30

Soru 7

N: 0

%0

N: 1

%5

N: 5

%20

N: 5

%25

N: 10

%50

Soru 8

N: 1

%5

N: 8

%40

N: 9

%45

N: 2

%10

N: 0

%0

Soru 9

N: 7

%35

N: 10

%50

N: 1

%5

N: 2

%10

N: 0

%0

Soru 10

N: 4

%20

N: 7

%35

N: 7

%35

N: 2

%10

N: 0

%0

N= Katılımcı sayısı

VI. DATA ANALYSIS

Yapılan bu anketle, bir öğretim yazılımı seçerken göz önünde bulundurulacak en önemli ölçütün, 1, 3, 5 ve 7. maddelerde de belirtildiği gibi kullanışlılık olduğu görülmektedir. Buradan aynı zamanda yazılımın hızla akıp giden zaman karşısında kayıtsız kalmayan teknolojiye ayak uydurması, yeniliklere açık olması gerektiği sonucunu da çıkarabiliyoruz.. Yani yazılım gelişmelere, üzerinde ekleme ve çıkarmalar yapmaya uygun olmalıdır. 1. soruda belirtilen yazılımın öğretmenlere sağlayacağı kullanışlılıktır, bunun yanı sıra, asıl kullanıcılar olan öğrenciler açısından da içerdiği kolaylıklar 3, 5 ve 7. maddelerde belirtilmiştir. Öğrenci yazılıma istediği gibi yön verebilmeli, programın isteği yerinden bilgileri kaybetmeden ayrılabilmelidir.

Bunun yanı sıra yazılımın dersin amaçlarına uygun olması ve bu amaçlar doğrultusunda akıcı bir şekilde ilerlemesi de çok önemlidir. Bunu sağlamak için 6. soruda belirtildiği gibi uygulanan bazı dikkat çekici unsurların kullanılmasında hiçbir sakınca olmadığı, bu araştırmada ve uygulanan ankette belirtilmiştir.

VII. CONCLUSION

Öğretim yazılımları, derslerde bilgisayar destekli öğretimi sağlamak amacıyla hazırlanmış gereçlerdir. Bilgisayardan öğretim amacıyla etkili biçimde yararlanabilmenin temel koşulu, nitelikli öğretim yazılımları kullanmaktır. Bu nedenle, öğretmenin öğretim yazılımlarını seçmede özenli olması gereklidir.

Öğretim yazılımları, hazırlanış ve kullanılış amaçlarına göre dört grupta toplanabilir:

Öğrenciye işlenmiş konu ile ilgili tekrar ve alıştırma yapmasına olanak veren tekrar ve alıştırma yazılımları.

Öğrencinin bir konuyu öğrenmesini sağlayıcı öğrenme etkinliklerini kapsayan birebir öğretim yazılımları.

Gerçek yaşam durumlarını temsil eden durumlar sunarak öğrenmeyi sağlayan benzetim yazılımları.

Öğrenciye sorun çözme becerisini kazandırmayı amaçlayan sorun çözme yazılımları.

Bilgisayardan öğretim amacıyla etkili biçimde yararlanabilmenin temel koşulu, nitelikli öğretim yazılımı kullanmaktır. Bu nedenle, öğretmenin öğretim yazılımlarını seçmede özenli olması gerekir.

Öğretim yazılımları nitelik kazanabilmek için her şeyden önce öğrenmede önem taşıyan kimi öğelere sahip olmalıdırlar. Bu öğeler önkoşulsal davranışlar, ipuçları, katılma, pekiştirme, dönüt ve düzeltmedir. Bu öğelerin yanı sıra, öğretim yazılımları uygunluk, işlerlik, etkililik ve verimlilik özelliklerine sahip olmalıdır.

Derslerde kullanmak üzere yukarıda sayılan niteliklere sahip öğretim yazılımları seçilmelidir. Böylesi yazılımların seçilebilmesi için öğretmen öğretmenin çeşitli ölçütleri göz önünde bulundurması gereklidir. Bu ölçütler yazılımla ilgili olarak hedefler, içerik, öğretme durumları, değerlendirme, ekran tasarımı, kullanım kolaylığı ve kullanma kılavuzu konularındadır. Öğretmen, bu ölçütlerle yapacağı değerlendirme sonuçlarına göre uygun ve yeterli olan öğretim yazılımlarını seçip derslerinde kullanabilir.

VIII. APPENDIX

ÖĞRETİM YAZILIMLARININ SEÇİMİNDEKİ ÖLÇÜTLER

Sorular, yazılımlarda bulunması gereken ölçütler göz

önüne alınarak hazırlanmıştır.

Tamamen

Katılırım

Çokça

Katılırım

Kararsızım

Az

Katılırım

Hiç

Katılmam

1 – Zamanla değişebilecek olan bilgilerin öğretmen tarafından değiştirilmesine olanak sağlanmalıdır.

2 – Bilgi ile ilgili hedefler basitten zora doğru sıralanmalıdır.

3 – Öğrencilere anında geri bildirim sağlanmayabilir.

4 – Öğrenci kendi başarı düzeyini belirleyip, buna göre yolunu değiştirebilmelidir.

5 – Öğrenci programı kullanmaya istediği modülden başlayabilmelidir.

6 – Dikkat çekilmek istenen sözcük ve nesnelerin parlak veya yanıp sönen yazılarla vurgulanması dikkati dağıtır.

7 – Yazılımın her aşamasında kullanımla ilgili açıklamaları içeren ve kolayca ulaşılabilen yardım ve çıkış menülerinin bulunmasına gerek yoktur.

8 – Programda grafik, renk ve ses efektlerine nazaran içerik daha önemlidir.

9 – Ders yazılımları problem çözme yeteneğinden ziyade yaratıcılığı geliştirici yapıya sahip olmalıdır.

10 – Yazılımın performansı kapasitesinden daha önemlidir.

IX. REFERENCES

Hotomaroğlu, Aslıhan Tüfe. Bilgisayar Destekli Öğretimde Ders Yazılımlarının Değerlendirilmesi. Fen Bilimleri Enstitüsü,Tez. Ankara: Gazi Üniversitesi, 1997.

Göldağ, Battal. Eğitim Yazılımı Geliştirmede Görsel Programlama. Fen Bilimleri Enstitüsü, Tez. Ankara: Gazi Üniversitesi, 1998.

Yalçın, Nursel. Yazılım Geliştirme Sürecinde Yazılım Kalite Standartları. Fen Bilimleri Enstitüsü, Tez. Ankara: Gazi Üniversitesi, 1999.

Tandoğan, Mahmut ve Akkoyunlu, Buket. Çağdaş Eğitimde Yeni Teknolojiler. Editör: Doç. Dr. Bekir Özer.

Eskişehir: T.C. Anadolu Üniversitesi Yayınları No: 1021, 1998.

Aşkar, P., Hülya Y., Metin K.. Ders Yazılımlarının Değerlendirilmesi. Çağdaş Eğitim Dergisi. Ankara:

1993. 14-19.

IBM. BDE Araştırma ve Geliştirme Merkezi Raporu. 1990

Durbin, Ş., Evcimen, T. Yazılımda Kalite Yönetimi. Bilişim` 96 Bildiriler, 18-22 Eylül, İstanbul.1996.

Bilgen, S. Niçin Yazılım?. Türkiye Bilişim Derneği, Ankara. 1992.

Cambazoğlu, T. Yazılım geliştirmede yeni yönelimler- 1. BT/Haber, 206, 44. İstanbul. 1996.

Cambazoğlu, T. Yazılım geliştirmede yeni yönelimler- 3. BT/Haber, 208, 32. İstanbul. 1996.

Kalıpsız, O. Yazılım Geliştirme Sürecinde Kalitenin Sağlanması. 8. Türkiye Bilgisayar Kongresi. 27-30 Mayıs, İstanbul. 1992.

Aşkar, P. Ve Balcı, M. Bilgisayar Destekli Eğitim Konusunda Yapılan Araştırmalar, Sonuçları ve bazı Öneriler: Ankara: Computer Aid Instruction Conference. 1990.

Keser, H. Ortaöğretim Kurumları İçin Bilgisayar Destekli Öğretim Model Önerisi: Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi. 1988.

Numanoğlu, M. Milli Eğitim Bakanlığı Bilgisayar Destekli Eğitim Projesi Bilgisayar Destekli Öğretimde Ders Yazılımlarında Bulunması Gereken Eğitsel Özellikler: Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi. 1992.

Prof. Dr. Cevat Alkan. Eğitim Teknolojisi. Ankara: Anı Yayıncılık, 1998.

Yorum Yaz

Yorum Yazabilmek İçin Lütfen Giriş Yapın.