Gıda Güvenliği Nasıl Sağlanır?

Yaz aylarinda asiri sicaklar ve rutubet nedeniyle hizla bozulan gidalar, zehirlenmeye varan pek çok saglik sorununu yol açabiliyor. Bu durumun önüne geçmenin tek yolu ise gida güvenligine dikkat etmek. Gidalari satin alirken, hazirlarken ve saklarken kurallara uymak gerekiyor. Iste gidalari güvenli tüketmeniz için 17 öneri!

Asiri sicagin etkisiyle gidalar, uygun kosullarda hazirlanmadiklari ve saklanmadiklari zaman, zararli mikroplarin hizla çogalmalari nedeniyle yaz aylarinda çesitli saglik sorunlariyla karsilasma riski artiyor. Yaz aylarinda gida güvenligine dikkat edilmedigi takdirde en sik ‘gida zehirlenmeleri’ olmak üzere ishal, sindirim sistemi bozukluklari ve soguk alginligi belirtileri gibi çesitli sorunlarla karsilasiliyor. Aslinda basit kurallara uyarak gida zehirlenmelerinin önüne geçmek ya da bu riskleri en aza indirmek mümkün. Elbette zehirlenmeler bir yana, satin aldigimiz, hazirladigimiz, tükettigimiz veya sakladigimiz gidalarimizi saglikli olarak tüketmek en önemlisi. Acibadem Labvital Gida Kontrol Laboratuvari Mesul Müdürü Veteriner Hekim Isil Selmin Ünsal, saglik sorunlariyla karsilasmamak için gida güvenliginin evlerimizde nasil saglanmasi gerektigini anlatti.

    1. Satın Alırken Etiket bilgilerini kontrol edin: Gidalari satin alirken etiket bilgilerini okuyarak ürünün içerigini inceleyin. Satin alacaginiz gidanin sadece adina bakmak bazen yeterli olmayabiliyor, üretim izni ve ruhsati, üretici firma bilgileri ve bir üretim adresi olmasi gerekiyor. Ayrica örnegin, meyveli bir içecek aroma ve sekerden mi olusuyor, yoksa gerçek meyve suyu mu içeriyor, bunu bilerek almalisiniz.
    2. Son tüketim tarihine bakin: Her ne kadar birçok firma son tüketimi tarihi geçmis ürünlerini reyonlardan çekse de, gözden kaçmis olabilecegi için satin almak istediginiz ürünün son tüketim tarihine bakmayi ihmal etmeyin. Eger son tüketim tarihi geçmis bir ürüne rastlamissaniz, bu ürünü satin almayin ve satis yerini de uyarin. Çünkü ürünün lezzeti degisip, besin degeri kaybolmus, hatta bozulmus da olabilir ki bu da gida zehirlenmesi basta olmak üzere birçok saglik sorununa yol açabiliyor.
    3.  Ambalaji bozulmus ürünleri almayin: Sismis, sizinti yapmis, delinmis veya bozulmus ambalajli ürünlerde, gidanin içinde mikroorganizmalar üreyip sagliginizi tehdit edebilir. Örnegin konservenin kapagi disariya dogru bombe yapmissa, bu, bakterilerin üreyip gaz yaptigini gösterebiliyor.
    4. Sogutuculardaki sicakligi kontrol edin: Balik, tavuk, kirmizi et, süt ve peynir gibi sogukta saklanan besin maddelerinin uygun sartlarda sogutuldugundan emin olun. Örnegin deniz ürünlerinin bulundugu reyonlar -18 derece soguklukta, süt ürünlerinin bulundugu reyonlar ise +4 derece olmali.
    5. Açikta sunulan besinleri almayin: Sagliginizin olumsuz etkilenmemesi için taze sebze meyveler hariç, açikta satilan ambalajsiz besinleri satin almamaya özen gösterin.
    6. Besinleri saklarken, Buzdolabinizi +2- +4 dereceye ayarlayin: Besinlerin hizla bozulmamalari için buzdolabinin serinligi +4 derece olmali. Yaz mevsiminde buzdolabinin kapagini daha sik açip kapatacaginiz için dereceyi düsürerek buzdolabinizin sogutma kapasitesini artirin. Buzdolabinizi fazla besinlerle doldurmamaya ve kaplarin arasinda hava akimi olmasina da özen gösterin, aksi halde hava içeride rahatça dolasamaz ve bunun sonucunda yeterli sogutma saglanamaz.
    7. Kapali kaplarda muhafaza edin: Buzdolabinda meyve de dahil hiçbir besini açik olarak saklamayin. Besinleri mutlaka yikanmis ve çok iyi süzülmüs olarak, agzi kapatilmis bir kap içinde muhafaza edin.
    8. Pismis gidalari üst, çig olanlari ise alt raflarda tutun: Uygun kosullarda pisirilmis ve agzi iyi kapatilmis kaplarda saklanan gidalarin mikroorganizma bulundurma ihtimalleri çok azdir. Ancak çok iyi yikanmis olsalar bile; çig olan et, kanatli ve deniz ürünlerinde mikroorganizmalar çok hizli gelisebilir. Bu besinlerde düsük sicakliklarda üreyebilen ve hastalik etkeni olan çok önemli mikroorganizmalar bulunabiliyor. Dolayisiyla çig tavuklari açik ya da ambalaji bozulmus bir sekilde üst raflarda saklarsaniz, üzerinde çesitli zararli mikroorganizmalar üreyebilir, daha da kötüsü yerçekiminin etkisi nedeniyle alt rafta bulunan besinlere de bulasabilir.
    9. Derin dondurucuda en fazla 6 ay saklayin: Sicakligi ne olursa olsun, gidalarin bozulmasindaki en önemli faktör zamandir. Bu nedenle -18 derece ve altinda bile olsa, önerilen süre kadar saklamalisiniz. Bu nedenle deniz ürünlerini en fazla 20 gün, kirmizi eti de maksimum 2 ay içinde tüketmeye özen gösterin. Gidalari derin dondurucuda hava ile temas etmeyecek sekilde sardiginiz ambalajin içinde saklamayi da ihmal etmeyin. Donmus olsalar bile, derin dondurucuda meyve ve sebze ile eti yan yana koymayin. Kapali ambalaj içinde olsalar bile gidalardan biri çözülüp digerine bulasabiliyor ve üzerlerinde bakteri üremesine neden olabiliyor.
    10. Gidalari çözüldükten sonra tekrar dondurmayin: Eger artan besinleri tüketmeyecekseniz çig olarak degil, pisirdikten sonra tekrar dondurun. Örnegin kiyma ile köfte yaptiniz, geri kalan kismi tekrar degerlendirmek için kiymayi kavurduktan sonra derin dondurucuda saklayin.
    11. Etleri çabuk çözülmeleri için sicak bir yere koymayin: Derin dondurucuda sakladiginiz gidalari çabuk çözülmeleri için mutfak tezgahinin üzerine koymayin. Çünkü çok soguk ortamdan aniden sicak ortama konan gidalar bakteri ve mikrop yuvasina dönüsebilirler. Bunun nedeni ise mikroorganizmalarin her 20 dakikada bir bölünerek saatler içerisinde çok yüksek miktara ulasmalari ve yavas yavas çözülürken bu sayinin artacak olmasi. Ayrica çözüldükten sonra birkaç saat disarida kalan hiçbir ürünü de tüketmeyin. Gidalari saklamanin en saglikli yolu onlari buzdolabinin en alt rafinda çözdürmektir.
    12. Ambalajlarin agzini açik birakmayin: Tahil unlari ve kahve gibi ürünleri genellikle ambalajli halde, örnegin kutulariyla buzdolabinda saklamak gibi bir aliskanliga sahibiz. Ancak ambalajini açtiginiz ürünü mutlaka kutusuyla birlikte buzdolabi posetinin içine yerlestirin. Ya da kapali cam kavanoza bosaltin. Agzini sikica kapatip, bagladiktan sonra buzdolabina koyun. Çünkü ürün buzdolabini her açip kapattiginizda havayla temas eder, bunun sonucunda da bozulmaya baslar. Veya daha kötüsü üzerine istenmeyen kokular siner. Lezzet degisikliginin de bir bozulma oldugunu unutmayin.
    13. Gıdaları Hazırlarken el yikama aliskanligi edinin: Yemek yapmaya baslamadan önce ellerinizi en az 20 saniye boyunca bol sabunla köpürterek sicak suyla iyice yikayin ve mümkünse kagit havluyla kurulayin. Özellikle çig gidalarla (tavuk, balik veya kirmizi et ile) temas ettikten sonra baska bir malzemeye veya gidaya dokunacaksaniz, ellerinizi yikamayi asla ihmal etmeyin.
    14. Pisirdiginiz gidalari kisa sürede sogutun: Aksam geç saatlerde hazirladiginiz yemegi sogumasi için mutfakta birakip, ertesi sabah ise gitmeden önce buzdolabina koymak gibi bir hataya asla düsmeyin. Çünkü tipki çözülme sürecinde oldugu gibi, gidalar yavas yavas sogurken içinde mikroorganizmalar üreyebiliyor ve saglikli olarak hazirladigimiz yemek, ertesi gün bozulmus olarak sofraya gelebiliyor. Bozuk ürünler kendilerini her zaman tadi ve görüntüsü ile ele vermeyecegi için biz de bu yemekleri yiyerek hastalanabiliyoruz. Yemekler ilik, hatta sicak bile olsalar buzdolabinda rahatlikla sogutabilirsiniz. Bu sekilde soguyan yemegin tadi bozulmuyor, sadece buzdolabinizin daha fazla çalismasina neden oluyor
    15. Yemeklerinizi soguturken tencerenin kapagini açik birakmayin: Pisirdiginiz gidalari hiçbir zaman üstü açik sogutmayin ve tencerenin kapagini yari açik birakmayin. Pisirdiginiz yemegi, örnegin çorbanizi kaynadiktan sonra tencerenin kapagini açip sogutmaya kalkarsaniz, yasadiginiz ortamdaki hava içinde yer alan mikroorganizmalar dogrudan yemegin içine düsebilir. Bu mikroorganizmalar da üremeleri için uygun besleyici ortam olan yemegin içinde sayilarini hizla çogaltarak hasta olmaniza yol açabilirler.
    16. Ayri dograma tahtalariniz olsun: Sebze, dograma tahtaniz ile kirmizi ve beyaz et dograma tahtalariniz ayri olmali. Ayni sekilde ekmekleri dilimlediginiz tahtaniz da. Ne kadar temiz oldugunu düsünürseniz düsünün, hiçbir zaman sebze veya et dogradiginiz tahtada ekmek dilimlemeyin. Kirmizi et dogradiginiz tahtanizi da beyaz etlerde kullanmayin. Çünkü her gida grubu farkli mikroorganizmalar tasiyor ve diger mikroorganizmalarin üzerlerinde zararli etki gösterebiliyor. Ayni nedenle, çig köftelerinizin durdugu tabaga, pismis köftelerinizi koymamalisiniz.
    17. Mutfak tezgahini sik sik temizleyin: Bakterilerin ürememeleri için kullanim sonrasi tabak, biçak, çatal ve kesme tahtasi gibi araç gereçleri, mutfak tezgahini sicak su ve sabunla iyice temizleyin. Kendi halinde kurumaya birakin. Lavabo ve musluklari yikamayi unutmayin.

ansiklopedisi has written 5777 articles