‘do’ Arama Sonuçları

Biyoloji Yazılı Soruları

BİYOLOJİ YAZILI SORULARI

1.DOKU NEDİR?

CEVAP:BENZER YAPILI ÖZELLEŞMİŞ HÜCRE GRUPLARININ OLUŞTURDUĞU TOPLULUĞA DOKU DENİR.

2.SÜNGER—MERİSTEM(BÖLÜNÜR)DOKU NEREDE BULUNUR?

CEVAP:BÜYÜME BÖLGELERİNDE BULUNUR.

3.DERMATOJEN GELİŞEREK NEYİ OLUŞTURUR?

CEVAP:EPİDERMİSİ.

4.HAVALANDIRMA PARANKİMASINI AÇIKLAYINIZ.

CEVAP:SU VE BATAKLIK BİTKİLERİNDE SU VE KARBONDİOKSİT ALIŞ-VERİŞİNİ SAĞLAR.HAVAYI DEPOLAYARAK GAZ ALIŞ-VERİŞİNİ SAĞLAR.

5.BİTKİNİN AŞIRI SU KAYBINI ÖNLEYEN NEDİR?

CEVAP:KÜTİKULA.

6.HÜCRE İÇİ SALGI NE YAPAR?ÖRNEK VERİNİZ.

CEVAP:BÖCEKÇİL BİTKİLERDE SİNDİRİMİ SAĞLAR. ÖRNEK:PORTAKAL,LİMON.

7.HİSTOLOJİ NEYİ İNCELER?

CEVAP:DOKU BİLİMİNİ İNCELER.

8.HÜCRE DIŞI SALGI NE YAPAR?ÖRNEK VERİNİZ.

CEVAP:CEP V.B.YERLERDE BİRİKİR. ÖRNEK:SARDUNYA.

9.PREMER MERİSTEM NEREDE BULUNUR?

CEVAP:BÜYÜME KONİSİNDE BULUNUR.

10.PERİBLEM GELİŞEREK NEYİ OLUŞTURUR?

CEVAP:KORTEKSİ’Yİ OLUŞTURUR.

11.EPİDERMİS HÜCRELERİ FARKLILAŞARAK NEYE DÖNÜŞÜR?

CEVAP:STOMAYA DÖNÜŞÜR.

12.MANTAR DOKU NASIL OLUŞUR?

CEVAP:EPİDERMİS’İN PARÇALANMASIYLA OLUŞUR.

13.PEK DOKU KAÇA AYRILIR?

CEVAP:KÖŞE VE LEVHA OLMAK ÜZERE 2’YE AYRILIR.

14.SOYMUK İLE ODUN BORULARI ARASINDAKİ FARK NEDİR?

CEVAP:SOYMUK BORUSU:KALBURLU

ODUN BORUSU:DÜZ’DÜR.

15.EPİTEL DOKUNUN GÖREVİ NEDİR?

CEVAP:DUYU,SALGI,EMME,KORUMA GÖREVİ YAPAR.

16.KERATİNLEŞME EN ÇOK NEREDE GERÇEKLEŞİR?

TOPUKTA GERÇEKLEŞİR.(BASINÇ)

17.MAKROFAJ’IN GÖREVİ NEDİR?

CEVAP:MİKROPLARI VE YABANCI MADDELERİ FAGOSİTE ETMEK.

18.HİYALİN KIKIRDAK NEREDE BULUNUR?

CEVAP:SOLUK BORUSU,BURUN,EKLEM BAŞLARI V.B.

19.YAĞ DOKUNUN GÖREVLERİ NELERDİR?

CEVAP:YAĞ DEPO EDER,VÜCUT ISISINI DÜZENLER,VÜCUDA DAYANIKLILIK SAĞLAR VE ENERJİ VERİR.

20.ALYUVARLAR NE TAŞIR?

CEVAP:OKSİJEN VE KARBONDİOKSİT TAŞIR.

21.AB KAN GRUBU NEDEN DİĞER GRUPLARDAN KAN ALIR?

CEVAP:PLAZMASINDA ANTİKOR OLMADIĞINDAN GENEL ALICIDIR.

22.ALVEOLLER NEREDE BULUNUR?

CEVAP:TEK KATLI YASSI EPİTELDE BULUNUR.

23.MELANİN YARARLARI NELERDİR?

CEVAP:MOR ÖTESİ IŞINLARDAN KORUR.

24.MAST HÜCRELERİ NE SALGILAR?

CEVAP:HEPARİN VE HİSTAMİN SALGILAR.

25.KEMİĞİN SERTLEŞMESİNİ HANGİ MİNERALLER SAĞLAR?

CEVAP:P,Ca,Mg,KARBONAT,VİTAMİNLER VE HORMONLAR SAĞLAR.

26.ALYUVAR NEDEN KIRMIZILIK SALGILAR?

HEMOGLOBİNDEN DOLAYI KIRMIZILIK SALGILAR.

27.PARAZİT VE ALERJİK HASTALIKLARDA SAYISI ARTAN AKYUVAR KİMDİR?

CEVAP:EOZİNOFİL.

28.B KAN GRUBU NEDEN A KAN GRUBUNA KAN VEREMEZ?

CEVAP:A KAN GRUBUNDA BULUNAN ANTİ B ANTİKORU,

B GRUBUNDA BULUNAN B ANTİYENİNİ ÇÖKERTİR.BU YÜZDEN KAN VEREMEZ.

29.BÜYÜME NOKTASININ KÖKTEKİ ADI NEDİR?

CEVAP:KALİPTRA.

12 Temmuz 2007

Biotransformation, Metabolism

Biotransformation, Metabolism

and Biologic Defenses

Defense Mechanisms

Respiratory

Mucociliary blanket

impaction, sedimentation

Irritant cough reflex

Phagocytosis – tissue macrophages

Immunologic

Gastrointestinal – Digestion

Poor absorbtion – Pb, Ba, As

Vomiting

Peristalsis – secretions

Gut bacterial

Reduction of R-O-NO2 ® R-O-NO

Nitrates ® Nitrites

Methylation of Mercury

Many processes in common with liver biotransformations

Blood Brain Barrier

Tight capillary endothelial junctions

Glial cells, astrocytes, about capillaries

Less protein in CNS interstitium

3BB less developed in newborns

Placental Barrier

Anatomic vs functional?

Ca++, Fe++, sugars, A.A.’s, vitamins are concentrated to fetus

Physicochemical

Storage depots -

­­ Volumes of distribution

­­ T 1/2, elimination time

¯¯ Bioavailability

Bone – Ca++, F– ® crystalline

Plasma Proteins – Ligands

Albumin, transferrin, ceruloplasmin, metallothionein, alpha & beta lipoproteins

(Not protective when binding sites are receptors in target organs radium and strontium in bone.)

GENERAL ASPECTS OF XENOBIOTIC BIOTRANSFORMATION AND METABOLISM

The enzymes involved with biotransformation or metabolism occur in almost all tissues of the body, although certain tissues are much more active in metabolism than are others. In order of quantitative importance, one can list liver > kidney > GI tract, lung > other tissues.

The enzymes responsible for biotransformation are also involved in the metabolism of natural substances. These enzymes are located in membranes (e.g., endoplasmic reticulum, or microsomes) and are also found in the cytoplasm of cells. The oxidation (e.g., hydroxylation) of lipid-soluble substances most often results from an action of a family of hemoprotein oxygenases called cytochrome P-450. These hemoproteins require NADPH and molecular oxygen and exhibit some, but not strict, substrate specificity. These enzymes can be induced to become more active through the action of some other foreign compounds. In this way, the rate of drug metabolism can be increased due to environmental factors.

A group of transferases are involved in biotransformation. These enzymes add a water-soluble, endogenous substance (e.g., glucuronic acid, sulfate, glutathione) to relatively lipid-soluble substances. The water-soluble metabolites, called conjugates, are usually readily excreted. The activity or amounts of transferases can also be increased by foreign compounds, but this does not occur as readily as does stimulation of cytochrome P-450)

Some agents are metabolized at a high rate while others are metabolized slowly. The rate of metabolism is usually quite dependent on chemical structure and physical properties. The activity of metabolizing enzymes in individuals appears to be under genetic control.

Drugs and other foreign compounds can be converted to metabolites which are chemically reactive. Once formed, epoxides, N-hydroxy compounds, etc., can react with nucleophilic groups on cellular macromolecules (proteins and nucleic acids) and thereby alter cell function. Cell death can result, or genetic material may be altered. The formation of reactive metabolites is the basis for some severe drug toxicities and also can be the cause of chemically-induced carcinogenesis.

Biotransformation, then, is a “double-edged sword.” On one hand, it is often the major factor in terminating the pharmacologic action of a drug. On the other hand, drugs may be converted into toxic compounds that can markedly limit their usefulness.

Lipid-soluble compounds would be retained for a long time in the body unless converted to more water-soluble metabolites which can be readily excreted. Metabolites may be pharmacologically or toxicologically active or they may be biologically inactive. A high degree of water solubility usually imparts less activity because of limited distribution to tissues and rapid-excretion. Relatively lipid-soluble metabolites may be inactive because of an inability to fit receptors.

Biotransformations

Primarily in liver, but occurs in all organs

Teleologically = Detoxification

Make xenobiotics more hydrophyllic

Phase 1. Catabolic reactions breakdown, create or expose – OH, -SH, -NH2, -COOH through

oxidation, reduction or hydrolysis

Mono oxygenases – a variety of cytochrome P450/NADPH reductase systems.

RH + CP450 Fe+3 (ferric) – reduced to Fe+2 by NADPH, oxygen ion created – ROH

oxidation - monooxygenases

epoxides from phenols

ketones or aldehydes and acids from alcohols

reduction - NADPH CP450 reductases

hydrolysis - esterases (cholinesterase), amidases

epoxide hydrolases

Phase 2. Biosynthetic

Covalent bonding of additional moiety–enhancing solubility

Requires energy and cofactors

Glucuronosyl transferase – UDPGA

Sulfotransferase – PAPS

Methylation – SAM

N-Acetyl transferase – Acetyl-CoA

Glutathione-S-transferase

(Mechanism by which acetaminophens toxic metabolite is handled.)

Hepatotoxicity — when system is saturated

Mercapturic acids

OXIDATIONS

Aliphatic Alcohols

//

CH3CH2OH ¾¾® CH3CH ¾¾® CH3COOH

1 2

Ethanol Acetaldehyde Acetic Acid – (Krebb’s Cycle)

//

H3COH ¾¾® CH2 ¾¾® HCOOH

1 2

Methanol Formaldehyde Formic Acid

O O O

// \ //

HO-CH2CH2OH ¾¾® HOCH2C H ¾¾¾¾® HOC-C-OH

1 2

Ethylene Glycol Glycoaldehyde Oxalic Acid

1)      Alcohol Dehydrogenase

2)      Aldehyde Dehydrogenase

Aliphatic side chain Hydroxylation

CH3 CH3 OH

½ ½ ½

R-CH-CH2-CH2-CH3 —- R-CH-CH2-CH-CH3

OH OH O O

O2 ½ ½ \ //

CH3CH2CH2CH2CH2CH3 ¾® CH3CHCH2CH2CHCH3 ¾® CH3CHCH2CH2CHCH3

MFO

Hexane 2,5 Hexanediol 2,5 Hexanedione

Oxidation products, responsible for hexane neuropathy

[Frontiers in Bioscience 2, d427-437, September 15, 1997]

Reprints

PubMed

CAVEAT LECTOR

MULTIPLE TRANSPORT PROTEINS INVOLVED IN THE DETOXIFICATION OF ENDO- AND XENOBIOTICS 

Yogesh C. Awasthi1,2, Sanjay Awasthi3, and Piotr Zimniak4

Departments of 2Human Biological Chemistry & Genetics and 3Internal Medicine, University of Texas Medical Branch, Galveston, Texas; and 4Department of Internal Medicine and Biochemistry & Molecular Biology, University of Arkansas for Medical Sciences, and McClellan VA Hospital, Little Rock, Arkansas

Received 9/3/97 Accepted 9/8/97

2. INTRODUCTION

Living organisms defend themselves from the toxicants present in the environment through biotransformation of these compounds to relatively non-toxic metabolites and their subsequent elimination through transport. Most cells are equipped with a multitude of phase I and phase II biotransforming enzymes (1). In phase I, reactive groups such as -OH, -NH2, or >O are introduced/exposed on relatively hydrophobic xenobiotics so that they can be conjugated to hydrophilic-compounds such as GSH, glucuronate, sulfate, etc. by the phase II enzymes, and the resultant products (usually less toxic, more hydrophilic) can be excreted through active/facilitated transport processes across the cellular membrane. Likewise, electrophiles (both hydrophobic and water soluble) can be conjugated to the abundant nucleophiles such as GSH by phase II enzymes, and the conjugation products can be transported out of cells. Whereas extensive studies have been conducted on biotransformation enzymes resulting in the identification of numerous isozymes belonging to the superfamilies of phase I (2,3) and phase II enzymes (4-8) in mammalian tissues including humans, much less information is available on the enzymes which are involved in the active transport of xenobiotics and/or their metabolites. A concept that the transport of xenobiotic metabolites may be considered as phase III of the detoxification mechanisms has been propagated recently (9-11).

Cells resist chemical aggression of environmental toxins by, 1) warding off the aggression through repulsion by force, 2) capturing or converting the toxins into relatively harmless entities and, 3) expulsion of the converted entities in order to avoid any possible long term harmful effects. In general, all cells are equipped with defense mechanisms involving these three discrete steps. Bacteria and parasites are known to defend against toxins by exclusion mechanisms as exemplified by the acquisition of drug resistance by the malaria parasite, Plasmodium falciparum (12). In humans, the significance of these exclusion mechanisms was not fully recognized until the relatively recent discoveries of drug efflux pumps, including the P-glycoproteins (Pgp) and multidrug resistance associated proteins (MRP), which are overexpressed in multidrug-resistant cancer cells (13,14). Capturing of toxicants is carried out in cells through their binding to certain abundant proteins such as albumin and ligandin (15, review) which trap and often inactivate these compounds, while their conversion to relatively harmless molecules is catalyzed by a multitude of phase I (2,3) and phase II (4-8,15-18) enzymes. The efflux of the metabolites of xenobiotics is carried out by plasma membrane transporter proteins, thus ensuring a safe environment for the cellular components. As expected, all these steps require energy. The drug exclusion pumps require ATP while phase I reactions require the reducing equivalents of NADPH. Some of the phase II enzymes (e.g. glucuronosyl and sulfotransferases) require energy for the activation of substrates, while others, such as glutathione (GSH) S-transferases (GST), require energy for the synthesis of GSH. Phase I and phase II enzymes are often induced by the invading chemicals. Overexpression of the drug efflux pumps, Pgp (13,19) and MRP (14,20), in cancer cells exposed to gradually increasing drug concentrations suggests that the transporters are also induced by xenobiotics. When the toxicants evade or overwhelm the cellular defense mechanisms, they cause toxicity which may eventually result in cell death.

As pointed out above, studies on cellular defense mechanisms have largely focused on phase I and phase II biotransforming enzymes. Multiple forms of these enzymes (e.g. CYP450s, glutathione S-transferases, UDP-glucuronosyltransferases, and sulfotransferases) are expressed in mammals in a tissue-specific manner. The structural and functional properties of these enzymes have been extensively studied. In particular, a large number of isozymes belonging to the gene superfamilies? of CYP450s (2,3) and GSTs (4,5,8,15-18) have been well characterized. The transport mechanisms which flank the biotransformation processes in the simplified description of cellular defense mechanisms given above are rather poorly understood at present. The importance of the transport mechanisms in cellular defense against xenobiotics has been underscored by the discoveries of drug transporters overexpressed in multidrug resistant cancer cells. These drug efflux pumps have been covered in detail in several excellent review articles (13,19,20). In this mini-review, our current understanding of the structure and function of transport mechanisms for xenobiotics and their metabolites in mammalian tissues including humans is summarized.

Ontwikkeling en evaluatie van genotyperings- technieken voor klinisch geneesmiddelenonderzoek

Titel van het onderzoek

Ontwikkeling en evaluatie van genotyperings- technieken voor klinisch geneesmiddelenonderzoek (GPR.4084).

Omschrijving van het onderzoek

Biotransformation of exogenous compunds like drugs is often catalyzed by hepatic enzymes. Some of these enzymes shows different isoforms or are easily induced or inhibited by other substances. This may lead to reduced drug activity or an increase in adverse drug reactions. CYP2D6 and CYP2C19 are members of the cytochrome P450 family and are involved in the oxidative biotransformation (phase I) of many common drugs. N-acetyltransferase (NAT-2) is involved in phase II metabolism of some drugs. All these three enzymes are subjected to genetic polymorphism causing reduced or absent enzyme activity. The incidence of this polymorphism has shown wide interracial differences. In Caucasians absence of enzyme activity (poor metabolism; PM) occurs in about 50% for NAT-2, 8% for CYP2D6 and 2-5% for CYP2C19. Enzyme activity can be assessed by phenotyping using an enzyme specific substrate (probe) or can be predicted by genotyping on the enzyme coding genes. For the above mentioned iso-enzymes deficient enzyme activity has showed Mendelian inheritance in an autosomal recessive trait.

The aim of the project is to develop, implement and evaluate genotyping techniques to predict the metabolic capacity for the CYP2D6, CYP2C19 and NAT-2.

Resultaten van het onderzoek

Assay methods have been developed for genotyping on the most common mutant alleles for CYP2D6, CYP2C19 and NAT-2. All methods are based on PCR: for CYP2C19 mutant alleles were detected by restriction enzymes for CYP2D6 and NAT-2 allele specific PCR methods are developed. At this moment methods for other genetic defects (deletion of the gene and gene amplification) are in development. All developed methods are validated and shown to be robust. For CYP2C19 and CYP2D6 excellent correlation between genotype and phenotype was observed: no false positives were found and the number of false negative was below 1%. For NAT-2 the correlation was found to be good: about 0.8% fase positive and about 9% false negative. Further sutdies are planned on optimization of of analytical methods of especially NAT-2. Both phenotyping and genotyping results in the Dutch population were evaluated and shown to be inaccordance with other data on Caucasians. The incidence of subject with impaired metabolism was found to be 2% for CYP2C19, 8% for CYP2D6 and 52% for NAT-2 in the Dutch population using our volunteer phenotype database. Genotyping in both volunteers (approximately 500 subjects) and pshychiatric patients (about 300 patients) showed similar results. Genotyping data of pshychiatric patients will be evaluated using medication history as obtained from pharmacy records. For CYP2C19 oral contraceptive (OC) related gender differences were observed: the use of OCs significatnly decreased CYP2C19 activity. The clinical significance is not clear yet and is subjected to further studies.

Projectleider

Dr. J. Wemer

Pharma Bio-Research International BV

Postbus 200

9470 AE Zuidlaren

Begeleider namens de universiteit

Prof.dr. R.A. de Zeeuw, RUG.

Status van het project

Gestart

: 01-12-1996

Einddatum

: 01-10-2000

Trefwoorden

Enzymen; Farmacie; Geneesmiddelen; Klinische evaluatie.

© STW, 1999

Laatste wijziging: 27-05-1999

Reakties over deze pagina naar: Webmaster

12 Temmuz 2007

€kimyasal Maddelerin Organizma Dışındaki Ortamda Mikroorganizmalar Üzerine

€Kimyasal maddelerin organizma dışındaki ortamda mikroorganizmalar üzerine olan öldürücü veya üremelerini durdurucu etkilerine bakılarak hastalıkların sağaltımında bu maddelerden yararlanma fikri oldukça eskidir.kemoterapik madde, çok küçük miktarlarda mikroorganizmalar üzerinde zarar verici etkileri fazla, buna karşılık organizma üzerindeki etkileri çok az olan ya da hiç bulunmayan, enfeksiyonik hastalıkların sağaltımı amacı ile kullanılan kimyasal maddelerdir.seçici toksik etki dediğimiz bu özellik, kemoterapiklerle antiseptik maddelerin arasındaki başlıca ayrımdır.

Mikroorganizmalar soliter canlı hücrelerdir.organizmanın da yapısını canlı hücreler oluşturur.Bu hücrelerin de mikroplar gibi seçici geçirgenzarları, benzer yapıda stoplazmaları ve metobolizmalarını sağlayan mikroplarınkine benzer enzimler vardır.Bu durumda bir kemoteropötik maddenin mikroplarla organizma arasında seçici toksik olması olayının zorluğu ortaya çıkar.

Kemoterapide Paul Elrich tarafından ortaya atılan ilk adımlardan sonra esaslı ilerlemeler 1935′de Domagk’ın ilk sülfonamidleri sağaltıma sokmasından sonra görülür.

Bir boya maddesi olan prontosil’in vitro bakterilere etkili olmasına karşın in vivo onlara etki etmesi bu maddenin esas etkileyici kısmının araştırılmasına yol açmış ve sonunda prontosilin hem in vivo ve hem de in vitro aktif olan kısmının para-aminobenzen-sülfonamid’in bulunmasına olanak sağlamıştır.

1929 yılında Fleming tarafından bulunmuş ve toksik etkleri nedeniyle kemoterapiye sokulmamış ancak labaratuvar çalışmalarında kullanılagelmiş olon penisilin’in 1940 yılında Chein ve Florey’in çalışmaları ilekeoterapi alanına sokulabilmesi, kimyasal maddelerlesağaltımda yeni ufukların açılmasına neden olmuş ve antibiyotiklerin ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Antibiyotikler, bazı bakteri veya mantar türü mikroorganizmalar tarafından üreme ortamlarında oluşturulan ve başka mikroplar için mikrobiyostatik ya da mikrobisid etki gösteren ve sağaltımında kullanılan maddelerdir.

Antibiyotiklerin bir çoğu bugün sentetik ya da semi sentetik yöntemlerle elde edilmektedirler.bugünklinikte antibiyotik deyimi sağaltımda kullanılan kemoteropötik ve antibiyotik niteliğindeki maddeler için genel bir ad olarak kullanılmaktadır.Antimikrobik deyimi de her ikisini de kapsar anlamda kullanılmaktadır.

KEMOTERAPÖTİKLERİN MİKROPLARA ETKİ MEKANİZMASI

Kemoteropötik maddelerin mikroplar üzerine iki türlü etkisi vardır.Bİrincisi üremelerini durdurucu (mikrobiyostatik),ikincisi de öldürücü (jermisid=mikrobisit) etkilerdir.Genel olarak her kemoteropötik madde, konsantrasyonuna bağlı olmak üzere başlangıçtamikrobiyostatik ve daha sonra yüksek yoğunluklarda mikrobisit etki ederler.Önemli olan organizmaya zarar vermeyen terapötik dozlarındaki etkilerdir.Buna göre kemoterapötikler, sağaltım dozlarının etkinliğine göremikrobiyostatik ve mikrobisit diye iki grupta toplanırlar.

Bugün bilinen başlıca etki mekanizmalarından en önemlileri aşağıda bildirilmektedir.

1.DNA oluşumasını ve DNA’da transktipsiyonu engelleyen etki:

a. Folik asit sentezini engelleyip purin ve timidin oluşmasını dolayısıyla DNA sentezini bloke ederek etki:

Sülfonamidler bu tür etkiye tipik örneklerdir.Birçok mikroorganizmada nükleik asitlerin sentezinde rol pynayan bazı enzimlerin faaliyeti folik asite bağlıdır.Folik asit formulüne bir göz atılacak olursa bunun puroamino benzik asit ile birbirine bağlanmış bir pterin ve bir glutamik asit molekülünden ibaret olduğu görülür.Hakiki sülfonamidlerin (sulfanilamid, sulfapiridin, sulfathizol, sulfadiazin) formülü ise folik asit yapısındaki esansiyel metabolit madde olan benzoik asite benzemektedir.Benzoik asit mikroorganizmalar için bir esansiyel metabolittir.

Esansiyel metabolit diye hücrenin işlevlerinin yürütülebilmesi için kesin olarak gerekli, asla enerji kaynağı olarak kullanılmayan ve hücre için hayatsal önemi bulunan maddelere denir. Aradaki kimyasal rekabet nedeni ile benzoik asitin yerine geçen sülfonamidler, folik asitin yapısını ve dolayısıyla işlevini bozarlar.Folik asit sentezi engellenince pürin ve thymidin oluşması bloke olur. Dolayısıyla hücrenin birbirine bağlı olan bütün işlevleri de durur (Mikrobiyostazis). Olay dolaylı olarak DNA sentezini etkiler.

Hayvansal hücrelerin enzimatik etkilerinde de folik asitin rolü vardır. Ancak bu organizmalar folik asiti büyelerindesentez etmezler. Dışarıdan hazır olarak alırlar. Bu suretle benzoik asit hayvansal hücreler için bir esansiyel metabolik madde değildir. Onlar için esansiyel metabolit olan madde folik asittir. Sülfonamidlerin selektif toksisitesi bu esasa dayanır.

Para amino salistik asit (PAS) Mycobacterium tuberulosis’in üremesini durdurduğu halde başka bakterilere karşı etkisizdir. Aslında bu maddenin de bir benzoik asit antagonisti olarak etki olmasına karşın yalnız tüberküloz basiline etki edebilmesi, PAS’ın bu bakteride benzoik asit ile enzimin farklı yanına etkili olabilmesi ile açıklanabilir.

Trimetrophim bakteri ve protozoerlerin dihidrofolik asit redüktaz enzimlerini, memelilerin aynı nitelikteki enzimlerine göre 50.000 kat daha yüksek oranda inhibe eder ve bu suretle bakteri ve protozoerlerin üremelerini önler. Dihidrofolik asit redüktaz enzimi dihidrofolik asiti tetrahidrofolik asite redükte eder. Bu kimyasal basamak pürinlerin sentezinde önem taşır. Bu nedenle enzimin inhibisyonu dolaylı olarak DNA inhibisyonuna yol açar. Sulfamidler trimetoprim ile birlikte kullanıldığında , folik asit sentezinde gösterdikleri kademeli blokaj etkisi nedeni ile kemoterapötik etki birkaç misli daha fazla olur. 5 kısım sülfamethoxazole ve 1 kısım trimethoprime karışımı preparatlar birçok bakterilerin yaptığı idrar yolları, sindirim sistemi enfeksiyonları ile bazı parazitozlarda (malarya v.b.) başarı ile kullanılır.

b. DNA’ya bağlı RNA polimerazı inhibe ederek etki:

Rifampin bu tür etkiye örnektir.DNA’ya bağlı RNA polimeraza güçlü bir şekilde bağlanarak RNA sentezini inhibe eder. Özellikle kazaifiye bağlı bölgelerde yerleşmiş, metabolizma aktivitesi yavaşlamış Mycobacterium tuberculosis üzerindeki etkisi belirgindir. Değişik ya da benzer bir etkiyi virüsler gösterir. Bakteriler üzerindeki etkisi bakterisiddir. Actinomycinin etkisi de benzer nitelikte olmakla beraber memeli hayvan hücreleri için çok toksiktir.

c. Thiymidilate synthetase’ı bloke ederek transkripsiyonu önleme etkisi:

5-Fluctocine bu tür etki eden sentetik bir kemoterapötiktir. Mantar hücreleri iinde metabolize edilerek 5- fluorouracyl’e dönüştürülür. Etki bu yoldan olur. Memeli hücrelerinde metabolize edilimez.

d. DNA sentezini ve bu suretle DNA virüslerinin replikasyonunu önleyerek etki eden halogenleşmiş primidinler, örneğin 5-iodo-2′deoxyuridine (=idoxuridine=İDU) memeli hayvan hücreleri için toksik oldularından lokal uygulamalarda kullanılır. Antivial kemoterapötiklerden cytarabine ve adenine arabinosid’in etkiside DNA üzerinedir.

e. DNA ile sıkı bileşikler yaparak etkili olan mitomycinler çok toksiktir.

f. Quinolone’lar DNA gyrase enzimine bağlanıp onu bloke ederler. Bu durumda süper sarmal oluşuması durur, bakteri karışık bir mekanizma sonucunda ölür.

2. Hücre Çeperi (Duvarı) Sentezini Önleme Etkisi:

Doğal; biyosentetik ve semisentetik penisilinler ve sefalospo-rin’lerin etkisi bu yol ile olur. Bu etki bakteri hücresi çeperindeki temel madde peptidoglikanın oluşumunda rol oynayan transpeptidaz ve karboksipeptidaz enzimlerinin işlevlerinin bloke edilmesine dayanır. Etkinin anti metabolit etki biçiminde olup olmadığı kesinlik kazanmamıştır. Bu suretle murein’in sentezi bozulur. Penisilinin birleştiği transpeptidazlara ve diğer bazı enzimlere penisilin bağlayan proteinler (PBP) adı verilir. Bunlar birkaç çeşit olup PBP-1a, PBP-1b, PBP-2, PBP-3 diye adlandırılır. Hücre çeperi sentezi yalnız genç ve üremekte olan bakterilerde olageldiğinden penisilin ve sefalosporinlerin etkisi de yalnız aktif üreme dönemi boyunca olur. Bu etki sonunda hücre çeperinin oluşumu durur, hatta litik bir enzimatik etkinin ortaya çıkması ile çeper erir. Bakteriler de eriyerek harap olurlar (bakterisid etki). Yüksek ozmotik ortamdaki bakteriler, penisilinler ile karşılaştıkları takdirde hücre çeperlerini kaybetmeerine rağmen yaşamaya devam ederler. Kemoterapötiklerle ilişki kuran bakterilerin protoplast, sferoplast ve ”L” formlarının oluşum mekanizmasının bu yol ile olduğu bilinmektedir. Memelilerin hücrelerinde bakterilerinkine benzer bir hücre çeperi bulunmadığından bunlara türdeki bir etki düşünülemez.Bu yüzdendir ki organizamada milyonlarca ünite penisilin’e tahammül edilebilmektedir.

Bakteriler penisilinlerden korunmak için penisilin’i parçalayan enzimler (beta laktamaz) yaparlar. Ancak metisilin ve kloksasilin gibi penisilinler bu enzimlerden zarar görmedikleri gibi onları bağlarlar. Özellikle gram olumsuz bakterilere karşı ampisilin gibi etkili ancak enzimlere duyarlı antibiyotiklerin, yukarıda adı geçen metisilin gibi etki alanı sınırlı fakat enzim bağlayıcı etkisi olan penisilin’lerle birlikte kullanılması halinde sinerjik etki görülür.

Basitrasin, vankomisin, teikoplanin, ristosetin ve novabiosin gib antibiyotikler de bakteri hücre çeperinin oluşumunu erken dönemde etkilemekte ve bu arada oluşan hücre zarından da geçerek etki mekanizmaları başka yönlerde daha geniş çapta olmaktadır.

3. HÜCRE ZARINA ETKİ:

Kematerapötikler, stoplazmik zar üzerine ya zarı eritici veya seçici geçirgenliğini bozucu etki yaparlar. Stoplazmik zar, hücre çeperi bozulmaksızın eriyerek kaybolur ve bakteri ölü(bakterisit etki). Stoplazmik zara etki için bakterilerin aktif üreme döneminde bulunmasına gerek yoktur. Polimyxsin’ler (A,B,C,D,E) bakteriler üzerine ve polyen’ler bazı mantarlar üzerine bu şekilde etki ederler. Hayvan hücresi stoplazmik zar fonksiyonu ile bakteri stoplazmik zarı işlevler benzer nitelikte olduğundan kemoterapötiklerin selektif totsik etkisi güçtür. Bu nedenle adı geçen kemoterapötikler hücre için de oldukça toksik maddelerdir. Bununla beraber gerek hayvansal hücrelerin stoplazmik zarlarının ayrı yapıda olması gerekse bakteri ve mantar stoplazmik zar yapıları arasında görülen ufak tefek ayrımlar ilaçların seçici toksik etki yapmalarına neden olmaktadır. Polymyxin ve polyen’lerin etkisi yüzeye etkin deterjanlar gibi olup polyenler mantarlarda bulunup bakterilerde bulunmayan steroller üzerine etkilidir. Bir polyen olan amphotericin B, colistin ve nystatinin de benzer etkileri vardır.

Mantarlara etkili imidazol’ler membran lipidrinin biyosentezini inhibe ederek zar bütünlüğünü bozar.

4. PROTEİN SENTEZİNE ETKİ:

Kloramfenikol, tetrasiklinler, eritromisin ve benzerleri, linkomisin ve aminoglikozitler bakterilerde protein sentezini inhibe edebilirler.Her ne kadar bu maddelerin protein sentezi üzerine olan etkilerinin şekli kesinlikle ortaya konulmamış ise de çoğunluğunun etki mekanizmasının ribozomlarla yakın ilişkide olduğu bilinmektedir. Bakterilerin 70S, memli hücrelerinin 80S ribozomlarına sahip olmaları, bunların alt birimlerinin değişik bulunması (Bakterilerde 30S +50S, memelilerde 40S+ 60S), kimyasal yapılarının ve işlevlerinin ayrı göstermeleri, kemoterapötiklerin etki mekanizmalarının selektif toksik sonuç vermesini açıklamaktadır.

Protein sentezini engelleyen antibiyotiklerin etki mekanizmaları ile ilgili olarak bilinen başlıca noktalar şunlardır:

a. Ribozomların 30S alt birimlerinideki bir proteine bağlanarak protein sentezini engelleyenlerden aminocyclitol’lerde aminoglycoside’ler (gentamisin, tabromycin, amicacin, streptomycin, kanamycin, netimycin, neomycin) bir yandan pebdit oluşumunun başlatıcı kompleksinin (mRNA + formyl methionine + tRNA ) oluşmasını bloke etmek, mRNA’nın yanlış okunmasına yol açarak yanlış ve fonksiyonu olmayan protein oluşturmak bir yandan da poliribozomları parçalamak suretiyle bakterisid etki gösterirler.

Aminoglikozidlere karşı direnç kromozoma bağlı olarak 30S birimindebağlantı proteinlerinin oluşmaması plazmite bağlı olarak da antibiyotiği parçalayan enzimlerin oluşturulması ve stoplazmik zarın kemoterapötiğe karşı geçirgenliğinin kalkması yoluyla oluşur.

Aminoglikozidlere aminoglycoside yapısında olmayan spectinomycin de ribozomların 30S parçasına bağlanır. Ancak mRNA’nın okunmasını engellemeden protein sentezini engeller.Etkisi geri dönücü olduğundan bakteriyostatiktir.

Tetracyclin’ler de ribozomların 30S alt birimlerine reversibi (geri dönücü) olarak bağlanıp tRNA’nın mRNA’ya bağlanmasını engeller. Etkileri bakteriyostatiktir. Tetrasiklinlere karşı direç genellikle plazmite bağlı olarak stoplazmik zarın antibiyotiğe karşı geçirgenliğinin yok olması ile oluşur.

Chloramphenicol ribozomların 50S birimine bağlanır. Peptidyl transferazı inhibe ederek oluşturulmak istenen peptid zincirine yeni aminoasitlerin bağlanmasını engeller. Etki bakteriyostatik olup antibiyotik etkisi kalktığında normale döner. Chloramphenicol’e direnç plazmid kontrolu altında olup Chloramphenicol transferaz oluşturularak antibiyotiğin tahrip edilmesine bağlanır.

Makrolidler ( crythromycine, oleandomycin) de ribozomların 50S birimindeki 23S rRNA proteinine bağlanmakla etkili olurlar. Peptid zincirinin başlatılması engellenir. Bakteri direnci kromozomal ya da plazmite bağlanma yanının eksik olması temeline dayanır.

Lincomycin’ler (lincomycin, clindamycin) de ribozomların 50S birimlerine bağlanırlar.Etkileri makrolidlerinkine benzer. Dirençleri de kromozomal mutasyona bağlı olarak benzer niteliktedir

ANTİVİRAL KEMOTERAPÖTİKLERİN ETKİ MEKANİZMASI

Yapılarının özelliği ve metabolizmalarının bulunmaması nedeniyle virüsler üzerine etkili kemoterapötiklerin sayısı sınırlıdır. Bunlardan başlıcaları ve etki mekanizmaları aşağıda verilmektedir.

Idoxuridine ( 5- İodo- 2 deoxyuridine) :DNA virüslerinde , DNA’nın timidini yerine geçmek suretriyle bu virüslerin replikasyonunu baskılar. İnsanlar için de benzer etkisi dolayısıyla çok toksik olduğundan genel kullanımı yoktur. Yalnızca herpes virus enfeksiyonlarında yerel olarak krem ve pomatlar şeklinde kullanılır.

Cytarabine ( Cytosine arabinoside )’de DNA’nın replikasyonunu engelleyerek antiviral atki gösterir.

Amantadine: Bazı virüslerin duyarlı konak hücre içerisine girmesini ve yine bir kısım virüslerin (influenza-A) kapsitlerinin ayrılmasını baskılayarak etkili olur. Toksik ve sınırlı etkisi nedeniyle az kullanılır. Bir türevi olan rimantadine daha az toksiktir.

Vidarabine (Adenine arabinoside, Ara-A) : pürin ve pirimidin analogu olarak viral DNA polimerazını, memelilerin ayni enzimini etkilemesine göre çok daha yüksek oranlarda inhibe ederek etkili olur. Az toksiktir.

Acyclovir (Acycloguanosine): Herpes virüsleri ile enfekte hücrelerde, bu virus ile enfekte olmayanlara göre daha hızlı fosforile olarak acycloguanosine – triphosphate oluşturur. Bumadde ise herpes virüslerinin DNA polimerazını, hücrenin DNA polimerazına göre 10-30 kat daha çok inhibe ederek etkili olur.

Methisazone (N- methylisatin- b – thiosemicarbazone) : pox virüslerinin replikasyonunu , büyük bir olasılıkla bir yapı proteinini inhibe ederek , bloke eder.

ANTİFUNGAL KEMOTERAPÖTİKLERİN ETKİ MEKANİZMASI

Ökaryotik hücre yapısında olmaları nedeniye selektif toksik etki göstermek güç olduğundan antifungal etkili sınırlı sayıda kemoterapötik bulunmaktadır. Antifungal kemoterapötiklerin etkileri fungusit ya da fungistatik olabildiği gibi bir iki tür mantara etkili dar spektrumlu ya da çok sayıda mantara etkili geniş spektrumlu olabilirler.

Polyen’lerin etkisi hücre zarının K+, Na+ ve H+ iyonlarının geçirgenliği üzerindedir. Buetkinin zardaki ergesterol ile birleşik oluşturarak oluştuğu kanısı vardır. Memeli hücre membranlaındaki temel sterollerin kolesterol, mantarlardakine ise ergesterol yapısında olmaları seçici toksik etkinin temelidir.

İmidazole’lerinetkisinin mantarlardakiergosterollerin oluşumunu önleyerek olduğu kabul edilir, bunun sonucunda hücre zarında destürksiyon, hücre içi katyonlarda protein, aminoasit ve nükleotidlerinde eksilme, glikoliz metabolizmasında bozulmalar olur.

İmidazollerden micanazole ve ketoconazole lipofilik olmaları, kolay metabolize edilmeleri ve toksik olmaları nedeniyle sistemik manar enfeksiyonlarında kullanım alanı sınırlıdır.Buna karşın yine bir imidazol türevi olan fluconazole daha az toksik ve daha geniş spektrumlu olup ağız yolu ile de etkili olabilen bir antifungal olarak yerini almıştır.

5-Flucytosine ‘in hücre bölünmesini engelleyici etkisinin yanı sıra, miktarına bağlı olarak mayalar üzerinede fungisidal etkisi vardır. Mantar RNA’larının yapısının bozulmasına yol açarak protein ve karbonhidrat sentezi engellenir.

Griseofulvin’in etki mekanizması kesin olarak anlaşılmış değildir.Hifin hücre duvarı oluşumunu engeller. Ayrıca RNA’ya bağlanarak nükleik asit sentezini etkilemek suretiyle etkili olduğu görüşü vardır.

12 Temmuz 2007

Vitaminler

Vitaminler

Görevleri nelerdir?

Eksikliğinde ne olur?

Nelerde bulunur?

A Vitamini

Hayvan vücudunda ve yağ dokusuna bağlı olarak bulunur.

Görme bozukluğu ve gece körlüğü görülür.

Süt,yumurta,balık, karaciğer,marul, havuç,ıspanak, şalgamda vardır.

B Vitamini

(TİYAMİN)

Bazı sinir sistemi hastalıklarından korunmak için gereklidir.

Sinirlerde iltihaplanma, insanda huzursuzluk, sinir

Pirinç, bira mayası süt taze sebze ve meyvelerde bulunur.

B Vitamini

(Riboflavin)

Sinir sistemi hastalıklarından korunmak için gereklidir.

Büyüme ve gelişmede gerilik, kilo kaybı, göz, ağız ve burnun çevresinde yaralar.

Süt, yumurta,muz, yağsız sığır eti ve yeşil yapraklı sebzelerde bulunur.

B Vitamini

(Niyasin)

Sinir sistemi hastalıklarından korunmak için gereklidir.

Beslenme bozukluğu, ishal, kilo kaybı vb belirtiler veren pellegra hastalığı

Tavuk eti,hindi eti, karaciğer, balık, yağsız sığır eti ve baklagillerde bulunur.

B Vitamini

(Siyanokobalamin)

Sindirimi kolaylaştırır. Alyuvarların gelişmesinde gerklidir.

Sindirim bozuklukları, öldürücü kansızlığa yol açar.

Karaciğer, yumurta sarısı ve sütte bol miktarda bulunur.

C Vitamini

(Askorbik Asit)

Vücudu mikroplara karşı savunmada uyarıcı rolü oynar.

Kemik ve eklem bozuklukları, diş dökülmesi yani iskorbüt hastalığı meydana gelir.

Taze sebze ve meyvelerde, özellikle greyfurt ve portakalda ve bütün turunçgillerde domates ve şalgamda da vardır.

D Vitamini

Kemiklerin düzgün gelişmesi için gereklidir.

Raşitizm hastalığı (kemiklerde ağır biçim bozukluğu)

Balık yağı, karaciğer, süt ve yumurta sarısında bol miktarda bulunur.

E Vitamini

Üremede büyük rol oynar.

İnsanlar için henüz bişey söylenmiyor.

Tahıllarda, bitkilerin yeşil bölümlerinde bulunur.

K Vitamini

Kanın pıhtılaşmasına yardımcı olur. Kanamaları durdurmak için kullanılır.

Eksikliği fazla görülmez.

Ispanak, lahana, karnıbarda ve karaciğerde bulunur.

BURÇİN ŞENER

FEN 1/B 72

12 Temmuz 2007

Genetik Olayların Hücrede Moleküler Düzeydeki Temeli Genetik Materyal Görev

Genetik olayların hücrede moleküler düzeydeki temeli genetik materyal görevini üstlenen nükleik asitlerin yapı ve özelliklerine dayanır. Nükleik asitlerin iki türü olan deoksiribonükleik asit DNA ve ribonükleik asit RNA temelde aynı yapısal özelliklere sahiptir.

Genler, DNA‘daki bazı kimyasal dizilimler olan nükleotidlerden meydana gelmiştir. Çoğunluk kromozomların içersinde bulunurlar. Ayrıca DNA molekülü prokaryotlarda (Bakteriler) kromozom dışı genetik sistem, olan plazmidlerde, Ökaryotik hücrelerde genetik materyalin kromozomlar (Nukleus) dışında temel olarak (hayvan ve bitkilerde) mitokondri ve (sadece bitkilerde ve alglerde) kloroplastlarda bulunduğu bilinmektedir.

1953 yılında Watson ve Crick DNA molekülünün kendine has özelliklere sahip bir çift sarmal yapı halinde bulunduğunu ileri sürdüler. Bu araştırıcıların önerdikleri DNA yapısı o tarihlerde başka araştırıcılar tarafından ortaya konulan DNA ya ilişkin önemli bulgulara dayanmaktadır. Bunlardan biri, Wilkins ve Franklin tarafından, izole edilmiş DNA fibrillerinin X-ray ışınlarını kırma özelliklerinin açıklanmasıdır. Elde edilen X ışını fotoğrafları, DNA nın zincirlerindeki bazların diziliş sırasına bağlı olmaksızın, çok düzenli biçimde dönümler yapan bir molekül olduğunu göstermektedir. Ayrıca TMV (tütün Mozaik Virusu) üzerinde yapılan çalışmalar da DNA ile ilgili çalışmalarda ışık tutmuştur.

Bir başka önemli bulguda Chargaff tarafından saptanmıştır. Herhangi bir türe ait DNA nın nükleotidlerine parçalandığında serbest kalan nukleotidlerde adenin miktarının timine, guanin miktarının da sitozine daima eşit olduğunun saptanmasıdır.. Yani Chargaff kuralı‘na göre doğal DNA moleküllerinde adeninin timine veya guaninin sitozine oranı daima 1’e eşittir. (A/T=1 ve G/C=1).

İşte Watson ve Crick bu bulguları değerlendirerek böyle özelliklere sahip DNA makro molekülünün sekonder yapısına ait bir model geliştirdiler. Bu modele göre, bir çok sorunun açıklanması yapılabildiğinden dolayı 1962 yılında bu iki bilim adamına Nobel Ödülü verildi.

Bu modele göre;

DNA molekülü, heliks (=sarmal) şeklinde kıvrılmış, iki kollu merdiven şeklindedir. Kollarını, yani merdivenin kenarlarını, şeker (deoksiriboz) ve fosfat molekülleri meydana getirir. Deoksiriboz ile fosfat grupları ester bağlarıyla birbirlerine bağlanmıştır. İki kolun arasındaki merdiven basamaklarında gelişigüzel bir sıralanma yoktur; her zaman Guanin (G), Sitozin’in (C ya da S); Adenin (A), Timin’in (T) karşısına gelir. Hem pürin (yani adenin ve guanin) ile pirimidin (yani sitozin ile timin) arasındaki hidrojen bağları, hemde diğer bağlar, meydana gelen heliksin düzgün olmasını sağlar. Pürin ve pirimidin bazları, yandaki şekerlere (Riboz), glikozidik bağlarla bağlanmıştır. Baz, şeker ve fosfat kombinasyonu, çekirdek asitlerinin temel birimleri olan nükleotidleri meydana getirmiştir. Dört çeşit nükleotid vardır. Bunlar taşıdıkları bazlara göre isimlendirilirler (Adenin, Guanin, Sitozin,Timin).

DNA molekülü kendini oluşturan nukleotidlerin sayısına bağlı olarak, büyüklüğü türden türe değişen, uzun zincir şeklinde bir yapı gösterir. İnsanda bu zincirin uzunluğu açıldığında 2 metreye kadar varabilir. Bütün halinde eldesi zincirin hassas ve kırılgan yapısından ötürü çok güçtür.

İki polinükleotid zincirin şeker fosfat omurgaları, ortak bir eksen çevresinde eşit çaplı ve sağ yöne doğru dönümler meydana getirir. Nükleotidlerin bazları molekülün omurgasının iç kısmında bulunur. Bazların konumları sarmalın eksenine 90 derece açı yapacak şekilde konumlanmıştır. Birbirine komşu baz çiftlerinin dönümleri arasındaki uzaklık 3,4A dür. Ayrıca her baz çifti komşusuna 36 derecelik açı yapacak şekilde yerleşmiştir. Buna göre, yaklaşık 10 baz çifti 360 derecelik tam bir dönümü tamamlayacağından, her dönümün boyu 34A dür.

İki polinükleotid zincirdeki nukleotidler karşılıklı olarak birbirlerine hidrojen bagları ile bağlanmıştır. Bu bağ fosfor bağları kadar kuvvetli olmadığı için pH değişikliği, sıcaklık basınç gibi faktörlerde kolaylıkla birbirlerinden ayrılabilmektedir. DNA nın kendi kopyasını yapması ve gen anlatımı, nukleotidler arasındaki hidrojen bağlarının ayrılması ile gerçekleşmektedir.

Nükleotidler birbirlerine fosfat bağlarıyla bağlanarak, şeker ve fosfat kısımlarının birbirlerini izlediği serilerden oluşan bir omurgaya sahip uzun ve dallanmış polinükleotid zincirlerini meydana getirmiştir. Kovalent ester bağları veya fosfodiester bağları olarak da bilinen bu bağlar son derece kuvvetlidir. Fosfodiester bağlarının varlığı DNA molekülünün tek zincirli yapı halinde iken bile dayanıklı ve stabil yapıda olmasını sağlar. Genetik mühendisliğinin hedeflerinden biri olan klonlama çalışmaları, doğal yolla gerçekleşmesi mümkün olmayan kovalent bağ kırılmalarını gerçekleştirerek yeni türler oluşturma çabalarını içerir.

Nukleotidlerin yapısı bazik olmasına karşın oımurgadaki PO4(fosforik asit) grubunun varlığı polinükleotid zincirlerin asit özellikte olmalarına yol açar ve nükleik asit terimi de bu özellikten kaynaklanır.

Hidrojen bağları daima bir pürin(A,G) ile bir pirimidin (T,C) bazı arasından meydana gelir. A-T baz çiftinde 2 hidrojen bağı, G-C baz çiftleri arasında ise 3 hidrojen bağı bulunmaktadır. Hidrojen bağlarının özelleşmesi; anahtar kilit modelinini andıran, uygun nukleotid moleküllerinin karşılıklı gelerek birbirlerine yine uygun sayıda hidrojen bağları ile bağlanmasını sağlar. Böylece zincirin bir kolunda bulunan nukleotidlerin dizilişi,karşı kolda bulunan nukleotidlerin dizilişini bir çeşit dikte ve kontrol eder. Tesadüfe bırakmayan bir titizlikle molekül yapısı oluşturulur ve kontrol edilir.

DNA molekülünün en önemli özellik iki polinükleotid zincirin birbirinin tamamlayıcısı olmasıdır. Pozitif (+) ve negatif (–) iki polinukleotid zincirlerinin tamamlayıcılık özelliği,genetik materyalin işlevlerini doğru biçimde nasıl yapabildiğinin açıklanması açısından DNA’nın en önemli temel özelliklerinin başında gelir.

DNA çift sarmalının dikkate değer ve önemli bir özelliği, molekülü oluşturan zincirlerin birbirlerinden kolaylıkla ayrılabilmesi ve yeniden birleşebilmesidir. Protein sentezi ve Dna replikasyonu (kendi kopyasını oluşturması) bu özellik sayesinde meydana gelebilir. DNA’nın iki zinciri, birbirine sadece H bağları ve hidrofobik etkileşimlerle bağlı olmaları nedeni ile, nükleotidleri arasındaki kovalent bağlardaki herhangi bir kopma olmaksızın çözülebilir (denatürasyon). Aynı şekilde çözülmüş molekülün zincirleri tamamlayıcı bazları arasında H bağlarının oluşumu ile birleşip sarmal yapıyı yeniden oluşturabilir (renatürasyon).

Nükleotidler arasındaki fosfor bağlarının kopması nedeniyle nükleotidlerin yerine başka nukleotid veya nukleotid dizisinin geçmesi mutasyonlara yol açar.Bu mutasyonların tek zincirli RNA molekülünde oluşma olasılığı çift zincirli DNA molekülüne göre daha fazladır.Mutasyonların neticeleri ölümcül olabilir. Evrimsel gelişim içinde mutasyonların menfi yada müspet etkileri gözardı edilemeyecek noktadadır. Günümüzde viral hastalıkların başında gelen AIDS’in önüne geçilememesinin en geçerli nedeni genomu tek zincirli RNA olan virusun sürekli mutasyonlar geçirerek kendini sürekli yenilemesi gösterilebilir

12 Temmuz 2007

-4-

-4-

ALMAN KURT KÖPEĞİ

“German Shepherd(Alman Kurt Köpeği),dünyada en çok ilgi gören ve en çok beslenen bir cinstir.Bunun başlıca nedenleri, eğitiminin kolaylığı,zeki ve uysal oluşudur. Çok uzak ataları arasında kurtların da bulunması nedeniyle A.Kurt Köpeği denen bu köpekler,koyun sürülerinde,çoban köpeği olarak uzun yıllar hizmet etmiştir.Özellikle Alman ordusunun çeşitli bölümlerinde yararlanıldı.İkinci Dünya Savaşı sonrası askerler tarafından Amerika ve İngiltere’ye götürülerek buradan tüm dünyaya yayıldı.Bugünse özellikle suç vakalarında ne kadar önemli bir görev yerine getirebildiği kanıtlanmış durumdadır.Renk:Sık tüylü,siyah,siyah-sarı hareli, gri, kıllar kısa ve sert.Omuz Yüksekliği:Erkeklerde 60-65, dişilerde 55 -60 cm.Ağırlık:30-35 kg.” ( Walt Disney ilk Ansiklopedi (10) İstanbul: Adam Yayınları, 1992:20-21)

-1-

Başlıca 21 adet köpek ırkı vardır.Bunlar şunlardır.

BOXER DOBERMAN

BULLDOG ROTTWEİLER

SİBERİAN HUSKY LABRADOR RETRİEVER

-2-

ENGLİSH SETTER GORDON SETTER

DALMATİON GOLDEN RETRİEVER

IRİSH SETTER POİNTER

-3-

COLLİE AKBASH(AKBAS)

ANATOLİAN SHEPHERD(Sivas Kangal) CHOW CHOW

SAMOYED SAİNT BERNARD

AFGHAN HOUND ALASKAN MALAMUTE

-5-

KUDUZ

Hızlı seyreden ölümle sonuçlanan viral bir hastalıktır.Tüm sıcak kanlı hayvanlarda ve insanlarda görülür.Etkeni sinir dokusuna yerleşir ve hastalık 10 günden bir kaç aya kadar ilerler.Şuur kaybı ,huzursuzluk,su korkusu ve felçlerle karakterizedir.Bu gibi belirtiler ortaya çıktıktan sonra en geç 10 gün için de ölümle sonuçlanır.Genellikle bulaşma salyadan,hayvan ısırması ile gerçekleşir.Hastalığın seyri 3 dönem gösterir. 1-Sukunet Dönemi:Hareket değişikliği,korkaklık,sinirlilik,evden uzaklaşma,yabancı cisim yeme,yutkunma zorluğu,salya akışı (1-3 gün sürer ) 2-Saldırgan Dönem:Huzursuzluk artar,ısırma arzusu fazladır,çok saldırgandır(3 gün sürer) 3-Felç Dönemi:Ölümden kısa süre önce oluşur,vücudun çeşitli yerlerinde felçler oluşur,yutma güçtür,alt çene felçtir,salya akışı fazladır(3-4 gün sürer,ölümle sonuçlanır) Bu hastalığın tedavisi mümkün değildir.Aşı, yavrular 12-13 haftalıkken yapılır ve her yıl tekrarı gerekir.

KENNEL COUGH

Öksürükle seyreden solunum sistemi hastalığıdır.Etkeni aldıktan 4 gün sonra başlayan öksürüğün karakteri kuru veya yaş olabilir ve mükoz bir salgı çıkartılır.İlerlerse pneumoni oluşur.Aşısı,yavrulara 8 ve 12. haftalarda 2 doz şeklinde yapılır.Her yıl tekrarı gerekir.

-6-

CORONA VIRUS ENFEKSİYONU

Kusma ve ishalle seyreden yavrularda ölümle sonuçlanan hastalıktır.Depresyon ve iştahsızlık vardır.Dışkı sulu,sarı,yeşil veya turuncu renktedir.Belirgin bir kokusu vardır.İshal 2-3 gün sürer.Yavrularda ölümle sonuçlanabilir.Aşısı 7-12. haftalarda yavrulara 2 doz yapılır.Her 6 ayda bir tekrarı gerekir.

KANLI İSHAL (PARVOVIRAL ENTERITIS)

Aşılanmamış yavrular da ölümle sonuçlanan çok bulaşıcı bir hastalıktır. Hastalıklı bir köpekle temas eden herhangi bir canlı bu hastalığı diğer köpeklere taşır. Etken 0-C’nin altında dahi uzun süre yaşayabilir.Kusma,kan veya mukoz bir katmanla kaplı dışkı en tipik belirtidir.İştah azalması, depresyon ve yüksek ateşle seyreder. Rottweiler,Doberman Pinscher,English Spaniel gibi ırklar özellikle hassastır. Aşısı, yavrulara üçer hafta ara ile 3 doz şeklinde yapılır ve yıllık tekrarı gerekir.

KÖPEK GENÇLİK HASTALIĞI (DISTEMPER)

Solunum,sindirim ve merkezi sinir sistemini etkileyen ölümcül bir hastalıktır. Ateş,burun ve göz yaşı akıntısı,depresyon,iştahsızlık,ishal görülür. Daha sonra titremeler, koordinasyon bozukluğu ve 2-4 hafta süre içersinde ölüm görülür. Aşısı yavrularda 10,13 ve 16.haftalarda 3 doz şeklinde yapılır,her yıl tekrarı gerekir.

KAN İŞEME HASTALIĞI (LEPTOSPIRA ENFEKSIYONU)

Köpeklerde ve diğer hayvanlarda görülen özellikle karaciğer, böbrek ve üreme organlarını etkileyen bir hastalıktır.Etken vücudun her tarafına yayılır. Ateş, kan işeme,anemi görülür.Ölüm böbrek yetmezliği sonucu oluşur. Kalp,merkezi sinir sistemi ve göz etkilenen diğer bölgeler arasındadır. Şehir köpeklerinde daha sık rastlanır.Depresyon, ishal, öksürük, güç solunum görülür. Yavrular 10, 13 ve 16.haftalarda 3 kere aşılanır. Yurtdışında, özellikle yaygın bölgelerde 4-6 ayda bir tekrarı yapilir. Ülkemizde ise senelik tekrar yapılmaktadır.

-7-

KÖPEKLERİN KARACİĞER ENFEKSİYONU(CAV-1)

Özellikle karaciğer, böbrek, göz ve kan damarlarını etkileyen bir hastalıktır. Ateş, titreme, koordinasyon bozukluğu görülür. Aşılanmamış köpeklerde 1-2 saatte ölümle sonuçlanır. Bağışıklığı düşük olan yavrularda depresyon , iştahsızlık, ateş, sancı, karaciğer büyümesi, göz hastalıkları, kusma meydana gelir. Yavrular 10-13-16.haftalarda 3 doz aşılanır. Aşının yıllık tekrarı gerekir.

EKİNOKOK KİSTİ(Hidatid-Hidatik Kist)

Kist hidatik insan ve hayvan sağlığını tehdit eden, ülkemizde çok yaygın olan, önemli bir paraziter hastalıktır. Hastalığın etkeni E.granulosus’dur. Parazitin olgunu köpek, kurt, çakal gibi etçil hayvanların ince bağırsağında yaşar. Yumurta ve larva formu ise, insan ve diğer memelilerin iç organlarinda yaşar. Parazit, kedilerde bulunsa bile üreyemediğinden dolayı insanlar için bir tehlike arz etmez. Parazitlerin yumurtası, köpeklerin dışkısı ile atılır ve çevreye yayılır. Bu yumurtalar çok dayanıklıdır, toprakta ve soğukta 1 yıl kadar canlı kalabilirler. Yumurta, ağız yolu ile insan ve diğer memelilerin bağırsaklarına ve oradanda kan yoluyla iç organlara özellikle akciğere ve karaciğere taşınır ve larva formuna dönüşür. Larva formuna kist hidatik denir ve bunlar içi sıvı dolu keselerdir. Köpekler, kisli bir memelinin etini çiğ olarak yedikleri zaman ,parazitle enfekte olurlar.Bu parazitler köpeklerin bağırsağında olgunlaşarak yumurta verirler ve bu döngüyü devam ettirirler. Kist hidatik, zannedildiği gibi tüylerden kaynaklanan bir hastalık değildir; ancak köpekler dışkısını yaparken, dışkıdaki yumurtalar tüylere bulaşır. Memelilerdeki kistler yavaş büyürler. Dokularda, kistler kapsülle sarılarak sınırlandırılır ve maksimum portakal büyüklüğüne ulaşabilir. Göğüs ve karın boşlugu gibi boşluklu organlarda ise 10-20 yıl gibi bir süre zarfında 20cm çapa erişirler ve bu aşamada fiziksel belirtiler oluşur. Kistler çoğunlukla klinik belirtiler göstermese de lokalize olduğu organ veya dokuya yaptığı basınç, kapladığı hacim nedeni ile normal fonksiyonları bozar ve ağrı yapabilir. Diğer bir tehlikesi ise kistlerin kendiliğinden veya ameliyatta yanlıslıkla patlatılmasıdır ki bu da anaflaktik soka ve tekrar enfeksiyonun alınmasına neden olur. Kist hidatik’in dışında yine Ekinokok cinsine bağli E.alveolaris türünün larvasina ise alveolar kist denir. Bu parazitin taşıyıcıları kemiriciler, çesitli memeliler ve insandir. Bu etkenin yaşam döngüsü ise genellikle yabani hayvanlar ve tarla fareleri arasında olur. Yol

-8-

açtığı hastalık diğer yönleriyle kist hidatik’in neden oldugu hastalığa benzerdir. vermekten çekinmeli ve Veteriner Hekiminizin belirleyeceği bir paraziter mücadele programını takip etmelisiniz. Kist Hidatikle mücadele programı, ya 4 Teşhis, köpek kili üzerinde veya dışkısında parazitimsi segmentlerin bulunması ile yapılır. Kist hidatik’ten korunmak için petlerinize çiğ veya az pişmis et ayda bir dışkı muayenesi ya da mevcut paraziti dökmek amacıyla paraziquantel etken maddesini içeren antiparaziter ilaçların kullanılmasi şeklinde olur. Etken insanlara sindirin yoluyla bulaştığı için aldığımız gıdaların temiz olmasına dikkat etmemiz korunmak için yeterli olmaktadır.

 KÖPEKLERİN ZEKASI

Çoğu kişi zekanın düşünme yeteneği ile alakalı bir özellik olduğunu düşünür. Bazıları daha da ileri giderek zekayı problem çözme yeteneği olarak görür.  Çoğunluk ise zeki köpeğin komutlari en iyi şekilde yerine getiren köpek olduğu konusunda hem fikirdir. Onlar için zeka eğitilebilirliktir.

1950′lerde genetik ve köpek davranışı üzerine yapılan bir araştırmada Dr.John Scott ve John Fuller Beagle, Cocker Spaniel, Basenji, Shetland Çoban Köpeği ve Fox Terrierlerden oluşan beş safkan ve onların melezlerinin davranışlarını 12 yıl boyunca değerlendirdi. Bu çalışmanın bulguları bazı çok önemli sonuçlar ortaya çıkardı. Bu ırkların her biri verilen davranışta farklı beceri düzeyi sergiledi. 

Büyük bir labirent kullanılarak yapılan testte Fox Terrier ve Shetlandlar başta düşük puanlar alırken Beagle ve Basenjiler büyük başari kazandı. Beagle’ların üstün oluşunun ana nedeni gerçekte küçük avların bulunmasında önemli bir özellik olan çevrelerini süratle keşfetme yeteneklerinden gelmekteydi. Basenjiler tamamen farklı bir nedenden dolayı Beagle’larla aynı yüksek başarıyı elde ediyordu. Basenjiler etrafı araştırmada Beaglelar kadar etkili olmasa da bulmacayı çözmede görsel yeteneklerini kullanmışlardı.

Normal olarak Beagle ve Basenjilerin Fox Terrier ve Shetlandlardan daha akıllı olduğu sonucu çıkabilir ki bu değerlendirme yanlıştır. Araştırma Fox Terrier ve Shetlandlarin tekrar sonucu kısa sürede öğrenerek problem çözebilme yeteneğine sahip olduklarını göstermiştir. Beaglelarin  labirent problemlerini daha hızlı çözmeleri onların daha zeki olduğu anlamına gelmemelidir. Tutarlılık arandığında Beaglerlar en arka sıralara düşmektedir.

-9-

Araştırmadan çıkarılacak en doğru değerlendirme bu ırkların birbirlerinden daha az ya da daha fazla zeki olmadıklarıdır. Çünkü hepsi genetik olarak farklı beceriler gerektiren görevleri yerine getirmek için programlanmışlardır.

İnsanla yakın ilişki içinde çalışan pek çok av (tazılar hariç) ve çoban köpeğinin (sürü muhafızları hariç) eğitilebilirlik düzeyi,   üretildikleri görevin bağımsız karar verme gereksinimi nedeniyle terrier, spitz ırkları ve iri sürü bekçilerininkiyle kıyaslandığında zekanın gerçek göstergesi olarak algılanabilir. Oysa kim bir terrierin zekasından şüphe edebilir? İri sürü bekçilerinin (Pirene Dağ Köpeği, Kuvasz, Kangal vs) ani kurt saldırılarına karşı çobanının müdahelesini beklemeden insiyatif kullanması eğitimlerini güçleştiren bağımsız bir keskin zeka göstergesi değil midir?

Model köpeğiniz bir Golden Retriever ya da bir Doberman ise tanımadan başka bir ırka sahip olmanız onların gerçek zihinsel potansiyelini değerlendirememeniz anlamına gelebilir. Değerlendirmeniz her ne olursa olsun çamaşır makinesini sizin için boşaltmasa da her köpek güvenilir ve terbiyeli bir dost olacak şekilde eğitilebilir.

TEMEL EĞİTİM

Köpeğinizin erken ve tutarlı bir eğitime gereksinimi vardır.  Farklı ırklar  farklı düzeyde olgunlaşma ve eğitilebilme düzeyine sahip  olduklarından üreticinizin  doğru yavruyu seçme konusundaki tavsiyelerine uymanızda fayda vardır.

Köpeğinizin bilmesi ve uygulaması gereken beş temel komut vardır. Bu komutlar köpeğinizin üzerinde hakimiyetinizi sağlamada size anahtar olacaktır. Bu komutlar: “Otur”, “Bekle”, “Yürü”, “Yat” ve “Gel”dir. Bunlara bir altıncı komut daha eklenebilir.O da ağzındaki bir şeyi size teslim edeceği “Bırak” komutudur. Bu komutlar farklı düzeyde eğitim gerektirse de günlük yaşamınızı oldukça kolaylaştıracak unsurlardır.

Eğitim seanslarının uzun olması gerekmez. 10-15 dakika yeterlidir. Yavrunun tüm dikkatini size veremediği ortamlardan uzak durun. Bu eğitim seanslari eğlenceli olması gerekmesine rağmen amaç oyun oynamak değildir. Otoriter bir ses tonu yavruya eğitimin oyundan farklı olduğunu ve kontrolün sizde olduğunu anlatacaktır. Disiplinli ve tutarlı olun; fakat asla sinirliyken ya da aklınız bir şeye takılmışken eğitime başlamayınHer dersten önce kesin; fakat mantıklı amaçlar belirleyin. Çok erken çok fazla şey ummayın. Küçük başarıların üzerinde yavaş yavaş ilerleyin. (Ailenizle eğitim aşamasını sürekli konuşup kimsenin aksi istikamette bir şey yapmasına izin vermeyin).

-10-

Köpekler özellikle de belli ırklar (terrierler, tazılar ve spitz ırkları)  sürekli tekrardan çabuk sıkılır. Her dersin  bir başlangıcı ve sonu olmalıdır. Her dersi pozitif skorla bitirinYavrunuzu eğitirken önceki derslere de geri dönebilirsiniz; fakat bugünkü amacınız yürümek ise yürümek üzerinde yoğunlaşın. Yanlış yürüdüğü her seferinde yavrunun hatasını düzeltin doğru yaptığında ödüllendirin.Köpeğinizin sıkıldığını anladığınızda dersi doğru yaptığı son turda hemen bitirin. : Bazı eğitmenler az miktarda ödül yiyeceği kullansa da hepsi eğitimde övgünün değeri konusunda hem fikirdir. Yavru söyleneni doğru şekilde yaptığında onu, heyecanlandırıp disiplini bozmadan,içten bir şekilde ödüllendirin. Yavrunun bir kez itaat etmesi oyuna başlayacağınız anlamına gelmemelidir. Yavrunun aklını öğrenmesi gerekenler üzerinde tutmalı ve oyun ve eğitim arasına mesafe koymalısınız. İtaat ettğinde onu ödüllendirin ve bol sevgi ve ödülü oyun sonrasına saklayınKöpeğinizin eğitiminde amatör olabilirsiniz; fakat her seferinde egitimi aynı şekilde yaparsanız tutarsız davranan tecrübeli bir eğitmenden daha doğru sonuçlar alırsınız. Genç köpek ses tonunuzdan eğitimde olduğunun farkında olmalıdır. Sık sık farklı ses tonları ve komutlar kullanırsanız köpek neden bahsettiğinizi anlamayacaktır. Tutarlılık kadar önemli diğer bir özellik de sabırdır. Ne kadar iyi bir köpeğe sahip olsanız da sonuçta o hala daha bir yavrudur. Sizin onayınızı ve sevginizi kazanmak için öğrenmeye gereksinimi vardır; fakat çok hızlı giderseniz iyi bir hayvanın karakterini  bile mahvedebilirsiniz: Köpek sahipliğinin diğer alanları gibi tutarlılık çok önemlidir. Erişkin olduğunda köpeğinizin yapmasını istemedğiniz her şeyi yavruyken belirleyip en baştan kontrol etmelisiniz. Yavruyken üzerinize atlayan, elbisenizi çekiştiren ya da yataklara çıkan bir köpek 35 kg’yi geçtğinde aynı davranışları devam ettirmekte hiç bir sakınca görmeyecektirAynı anda birden fazla komut kullanmayın: “Paşa  buraya gel ve otur.”sadece köpeğin aklını karıştıracaktır. : Unutmayin ki yavrunun ilk eğitimi bir uzman  olan annesi tarafından başlatılmıştır. Onun örnegini izleyin: Hataları anında düzeltinTutarlı olun Asla sinirlenmeyinİçten şekilde ödüllendirin. Daima sabırlı olun.

-11-

KÖPEK BAKIMI

Her canlı gibi köpeklerin de özel bir bakıma ihtiyaçları vardır. Bu özel bakımları yapılamayan köpekler sonradan giderilmesi imkansız bazı sağlık problemleri ile mücadele etmek zorunda kalabilirler. Eğer bir köpek almayı düşünüyorsanız veya zaten köpek sahibi iseniz, köpeğinizin sağlıklı bir yaşam sürdürmesi için sayısı pek fazla olmayan ve alışkanlık haline getirdiğinizde size de çok kolay gelecek birkaç basit uygulama ile bakımını daha rahatlıkla yapabilirsiniz. Bu arada sokak köpekleri nasıl sağlıklı kalabiliyor gibi sorular da aklımıza gelebilir. Unutmayalım ki sokakta doğan yirmi köpekten doğa şartlarına uyum gösterip hastalıklardan kurtulabilen ve bir de üstüne üstlük itlafçılara teslim olmayan ancak biri veya ikisidir sağlam –sağlıklı değil- olarak görebildiklerimiz. Köpek bakımını kronolojik bir sıralamayla vermeye çalışacağım.

0-30. GÜN

Bu dönemde yavrunun gerekli tüm bakımını anne yerine getireceğinden, sizin anneye sıcak ve temiz bir yuva ile kalsiyumdan zengin kaliteli gıdalar sunmaktan başka yapabileceğiniz bir şey yoktur. Yavrular üç haftalık olduklarında ilk parazit kontrolleri yapılmalı ve meme emerken anneye zarar vermemesi için tırnakları kısaltılmalıdır. Yavrular yıkanmamalı, kuru şampuanlarla temizlenmelidir. Bu dönem içerisinde kuyruğu kesilecek ırkların kuyrukları kesilebilir.

30.GÜN-16.HAFTA

Bu dönem yoğun olarak aşılamalar ile geçecektir. Veteriner Hekimin uygun göreceği tarihlerde 6-8 haftalıktan başlamak üzere çeşitli hastalıklara karşı yavru köpekler aşılanırlar. Aşılama programına başlamadan önce paraziter mücadele yine Veteriner Hekimin kontrolünde yapılacaktır. Yavruların yaklaşık 45. Günden itibaren anne sütünden kesildikleri bu dönemde köpeğinize yiyeceklerini 3-4 öğünde vermelisiniz. Burada köpeğinize uygulanacak gıda rejimi konusunda Veteriner Hekim’inize danışmanızda fayda vardır. Yavru köpeğin eğitimine de bu dönemde başlamalısınız. Eğitim konusunda ne kadar başarılı olabileceğinizi ona çişini ve kakasını nereye yapabileceğini öğreterek görebilirsiniz.

4.-6. AY

Bu iki aylık sürede köpeğinizin süt dişleri dökülüp yerine kalıcı dişleri gelecektir. Diş bakımına başlamanız ve köpeğinizin dişlerini faırçalatmasına alıştırmanız için en uygun dönemdir. Her gün

-12-

tüylerin fırçalanmasına ve yirmi günde bir Veteriner Hekiminizin de uygun göreceği bir şampuanla yıkanmasına başlanmalıdır. Köpeğinizi yıkarken kulaklarını vazelinli bir pamukla kapatmalı, yıkama işlemi bittikten sonra iyice kurulamalı ve fırçalamalısınız. Her banyodan sonra kulaklar antiseptikli kulak yıkama solusyonu ile temizlenmelidir. Köpeğiniz altı aylık oluncaya kadar günde üç öğün gıda yemelidir.

6.-12.AY

Bu dönemde köpeğinizin öğünlerini ikiye düşürebilirsiniz, dişleri tamamlandı diye kemik -özellikle de tavuk kemiği- vermekten kaçının. Günde iki kez de tuvalet ve oyun amaçlı dışarıya çıkarmalısınız. Dişiler ilk kızgınlık kanamalarını bu dönem içerisinde gösterirler. Erkeklerde ise çiftleşme davranışları çoktan başlamıştır. Bu içgüdüsel davranışlarından dolayı onlara kötü davranmayın, olayı önemsemeyin, başka oyunlara yöneltin.

12.AY ve SONRASI

Artık köpeğiniz büyük oranda vücut gelişimini tamamlamıştır. Günde bir öğün yemek yeterli olmakla birlikte günlük tüketmesi gereken mama miktarını, sabah akşam olmak üzere iki seferde verebilirsiniz. Bir yaş ve sonrası köpeklerin bakımları ise şu şekilde olmalıdır.

GÜNLÜK BAKIM

Günde bir-iki öğün yemek verilir. Kemik vermekten kaçınmalıdır. Günde iki kez dışarı çıkartılır. Her gün tüy yapısına uygun bir fırça ile fırçalanmalıdır.

HAFTALIK BAKIM

Haftada iki kez dişleri fırçalanır, kulakları antiseptikli yıkama solusyonu ile temizlenir, gözlerine 1-2 kez göz bakım losyonu damlatılır

AYLIK BAKIM

Ayda bir kez uygun bir köpek şampuanı ile yıkanabilir, fazla uzamış tüyleri düzelttirilebilir, tırnakları kısaltılabilir.

ALTI AYLIK BAKIM

Her dört-altı ayda bir iç ve dış parazit mücadelesi veya gaita muayenesi yapılır. Tüy uzamasının durumuna göre dört-altı ayda

-13-

bir traş edilmeli, kulakları ve anal keseleri deneyimli bir kişi tarafından temizlenmelidir.

YILLIK BAKIM

Yılda bir kez Veteriner Hekimin uygun göreceği karma ve kuduz aşıları ile genel muayenesi yapılmalıdır. Bu tür bakımların dışında köpeğinizde iştahsızlık, kilo kaybı, kusma, ishal, deri problemleri, öksürme veya davranış bozuklukları gözlemlediğinizde derhal Veteriner Hekim’e başvurmalısınız

KÖPEKLERİN KİŞİSEL HAKLARI

Ben; ben olmalıyım (köpeğin kendi olma hakkı)

Köpeğinizin koşmaya, havlamaya, kemirmeye, hoplamayıp zıplamaya, kazmaya ve vücudunu çalıştırmaya gereksinimi vardır. Köpek olmasına izin verilmelidir.

Yanlız kalmak istiyorum (kendine ait bir yere sahip olma hakkı)

İdeal olan ev içi kafesi olsa bile bir yatak ya da güvenli herhangi bir nokta da iş görür. Köpeğinizin yanlız kalacağı, kemiğini kemirmeceği ya da hiç bir şey yapmadan dinlenebileceği kendine ait bir yere ihtiyaç duyar.

Akıl harcanamayacak kadar değerli bir şeydir (sürekli eğitim hakkı)

Köpeğinizinde bir aklı olduğunu ve bunu kullanmaya gereksinimi duyduğunu unutmayın. Onun zekasından faydalanın ve onu eğitin. İtaat eğitiminin köpekleri robota dönüştürdüğü hikayesini bir kenara bırakın. Keyifli bir eğitim sizin ve köpeğinizin birbirinizi tanımak ve birlikte  güzel vakit geçirmenizi sağlamak için iyi bir fırsattır. Öğrendiklerinizi sürekli evde de uygulayın. Tasmasını takarken ona oturmayı, ayaklarının altını silerken ayakta beklemesini öğretin.

Köpekler eğlenmek ister (kendi türünden arkadaş edinme hakkı)

Köpek sizinle geçen zamandan tabii ki keyif alır; fakat bu yeterli değildir. Köpeğiniz sadece köpek olabilmek için diğer köpeklere de ihtiyaç duyar. Başka köpeklerle yeterince sosyalleştirilmemiş köpeklerin kendine güvenleri düşüktür ve genellikle kendinden emin olmamak onları saldırganlığa iter.

Köpeklerinizi düzenli veteriner ziyaretleri ile sağlık problemlerine karşı koruyun. Ona yüksek kaliteli bir diet sunarak yanlış beslemenin  önüne geçin. Ona yeterli egzersiz imkanı sunup tüy bakımı yaparak rahat ve zinde hissetmesini sağlayın. Köpeğinizi dövme, mikroçip ve kimlik madalyonu ile çalınmalara ve kaybolabileceği durumlara karşı koruyun. Onu çitle çevrili güvenli bahçesinde tutarak dünyanın kötülüklerine karşı tedbir alın . Tasmasız ve yanında bir insan olmadan dışarda dolaşmasına izin vermeyin. Asla; ama asla

-14-

unutmamanız gereken son şey ise, hiç bir köpek tasmasız %100 kontrol altında değildir ve dünya üzerinde güçlü reflekslere sahip çok az sürücü vardır.

Köpeğinizin başka bir hakkı daha vardır: kısırlaştırılma hakkı

Kısırlaştırılmış köpek, ciddi bir problem olan aşırı pet popülasyonuna katkıda bulunamaz. Bana inanmıyorsanız sokaklara ve hayvan barınaklarına bir bakın. Üretim sadece profesyonel üreticilerin işidir. Ayrıca kısırlaştırılmış köpekler belirli sağlık problemlerinden de muaftır. Veteriner hekiminizle Epyometra ve prostat komplikasyonları konsunda konuşunuz.

SOSYALLEŞTİRME

Yavru bir köpeğin hayatının ilk dönemlerinde karşılaştığı her durum onun erişkin yaşamında vereceği tepkileri belirler. Sosyalleşme bu nedenle önemlidir.Çoban köpekleri annelerinden ayrıldıktan hemen sonra  korumakla yükümlü oldukları çiftlik hayvanları ve yaşamını sürdüreceği doğayla tanıştırılıp onlarla çok yakın kontak halinde büyütülerek görevleri bağlamında sosyalleştirilip eğitilir. Üç ay sonra her şey çok geç olabilir. Koyunlar yerine sadece insanlarla gerçekleşen  sosyalleşme köpeğin erişkin olduğunda tanımadığı bu hayvanlara karşı saldırgan tepki vermesine neden olabilir.

Av köpekleri, av hayvanları ve silah sesiyle genç yaşta tanıştırılır. Bu da bir sosyalleşmedir. Yoksa güçlü av güdüleri olan bir köpek sırf silah sesinden ürktüğü için avcılarca kenara itilebilir.

Yavrular sütten kesildikleri 6-7. haftadan sonra annelerinden ayrılıp yeni ailelerine, yani bize, teslim edilir. Meraklı ve öğrenmeye aç bir şekilde tecrübe ettikleri her şeyi hafızalarına kayıt ederler. Bu çok önemli dönemde karşılaşmadıkları ya da kötü tecrübe ettikleri her şey onlar için erişkin yaşamlarında korkuyla tepki verdikleri durumlara dönüşebilir. Bu nedenle özellikle 1.5-3 ay arasındaki ana sosyalleşme dönemi köpeğin psikolojik dünyasında tartışılmaz bir önem taşır.

Köpekler bu nedenle her türlü insan ( kadın, erkek, çocuk), hayatları boyunca karşılaşacakları diğer evcil hayvanlarla (köpek, kedi hatta çiftlik hayvanları), her çeşit taşıt (araba, otobüs, bisiklet, kaykay, bebek arabası vs) ve yol ile (asfalt, çakıl, çim vs) bu aylarda tanıştırılıp çağrışımlarının daima pozitif olmasına dikkat edilmelidir.

Köpekler şapkalı bir adamla şemsiyeli bir adamın ayrımına varamayabilirler. Üç yaşındaki bir çocuk ile bebek arabasındaki çocuk da tıpkı bağırarak etrafta koşuşturan çocuklar gibi onun için farklı yaratıklar olarak algılanabilir. Defalarca karşılaşmışızdır. Bayanlarla arası iyi olmasına rağmen erkeklerden nefret eden köpeklere rastlamak mümkündür ya da yavruyken kucağından düştüğü bir çocuk nedeniyle erişkin olduğunda tecrübeyi zihninde

-15-

genişleterek hiç bir çocuğu yanına yaklaştırmayabilir. Belki de hayatında hiç yaşlı bir insan görmemiştir ve hemen savunmaya geçer.

Talihsiz bir insanın köpeğinin insanlara karşı olan saldırganlığı, o en şirin ve herkesle oynamaya hevesli olduğu dönemde veteriner hekimin kendi deyimi ile “yalaka” olmasın diye insanlarla olan sosyal kontağın engelleme tembihinden kaynaklandığını duymak, gerçekten hem acı hem de yukarıda bahsedilenlere iyi bir örnektir.

TAVSİYELER

Yavru eve gelip çevresine alıştıktan sonra öncelikle eve gelen komşularınız ve çocuklar ile ona tatlı anılar bırakın.

Çocuklar, tamamen bir büyüğün kontrolü altında,  onu kucaklarına alsınlar, oynayıp,  yiyecek şeyler versinler.

Aşıları tamamlanınca çevreyi ve özellikle de en yakın parktaki diğer köpek arkadaşlarını tanıma zamanı gelmiştir. Diğer köpeklerle kontrollü bir şekilde oynamasına izin vererek kendi türü arasındaki doğal sosyal davranışları öğrenmesine yardımcı olmalısınız.

Kalabalık caddelerde, arabaların yoğun olduğu yerlerden geçerek yavrunun çevresini kabullenmesini sağlamalısınız.

Çocuk parklarına gidin. Çevrede koşuşturan çocukları takip etmek istiyorsa izin vermeyin ve yakın bir bankta oturup onları zamanla umursamamayı öğreninceye kadar bu ziyaretleri sürdürün.

Bu listeyi daha da uzatabiliriz. Çevrenizin size ve köpeğinize sunduğu imkanlara ve hayal gücünüze bağlı olarak yavru köpeğinizin sosyalleşme döneminde en az onun kadar kendiniz ve arkadaşlarınıza da keyifli tecrübeler sunabilirsiniz.

Sosyalleştirilmeyen köpekler insanlar ve diğer hayvanlara karşı saldırgan ve güvenilmezdir.

Her ne kadar “benden başka kimseye kendini sevdirmesin” yaklaşımı  özellikle ülkemizde yaygınsa da davranışları önceden kestirilemeyen  köpekler toplum için tehlikedir. Davranışlarının sonuçlarından sahipleri sorumlu olmasına rağmen suçlanan sadece köpek olur.  

KAYNAKLAR

Hayvanlar Ansiklopedisi

İlk Ansiklopedim

Meydan Laruesse

Büyük Ansiklopedi

SONUÇ

Hayvanları çok sevdiğim için köpekler konusunu seçtim. Bu sayede köpek ve ırkları hakkında birçok bilgiler öğrendim. Onlara yaklaşımlarım daha bilgili ve özverili oldu.

GİRİŞ

İnsanın en sadık dostu olan köpekleri çok sevdiğimden, onlar hakkında ödev hazırlamak bana büyük bir zevk verdi. Umarım sizde benim kadar keyif alırsınız.

12 Temmuz 2007

Cdrom

CDROM

Birkaç yıl öncesine kadar pek az yazılım CD-ROM üzerinde sunulurken, bugün artık diskette yazılım bulmak çok zor hale geldi. Sony’nin geliştirdiği spiral şeklindeki veri kaydına sahip Compact Disc’ ler (CD) günümüzde PC lerin temel yapı taşları olarak yerlerini almışlardır. CD-ROM kelimesi (Compact Disc Read Only Memory) sadece okunabilir disk demektir.

Temel Yapısı:

CD-ROM sürücü toplam dört parçadan oluşur. Kurşun bir kutu üzerine yerleştirilmiş bu dört parçadan üç tanesi motordur. İlki CD yi döndüren motor. Lazer kafasını taşıyan motor, kapağın açılıp kapanmasını sağlayan ve CD yi taşıyan tepsiyi hareket ettiren motor da diğer hareketkli parçalardandır. Son parça ise üzerinde tüm elektronik kısmı barındıran anakarttır. Elektronik kısma dahil olanlarsa motor kontrolleri, hata düzeltme, bağlantı noktası ve diğer olması gereken hassas kontrollerdir.

Mekanik kısımda bulunan baskı mekanizması CD yi taşıyan tepsi ve CD yi sıkıştıran bir katmandan oluşuyor. CD sıkıştıktan sonra döndürülüp iki çelik ray üzerinde hareket eden lazer kafası CD üzerinde istenilen yere hareket eder.

Okuma prensibi de yansıma üzerine de kurulmuştur. Lazer kafası CD ye çok yakın bir şekilde hareket eder ve lazer ışın demetini dik bir açıyla veri spirali üzerine gönderir.

İyi pozisyon için gerekli süre ERİŞİM SÜRESİ diye adlandırılır. Güncel sürücülerin bir çoğu 80 milisaniyeden daha düşük erişim süresine sahiptirler. Bu da lazer kafasını taşıyan mekanizmanın sadece hızlı değil, aynı zamanda kesin çalıştığını da gösterir. Bunu sağlayan unsurların başında da lazer kafasını taşıyan rayların pürüzsüz yüzeylere sahip olmaları gelir.

Çalışma Mantığı

CD ROM üzerinde gözle görülemeyen oyuklar vardır. bu oyuklar 1 leri ve aradaki düzlüklerde 0 ları temsil eder,bu 1 ve 0 ‘ların verileri nasıl oluşturduğuna deyinmeyeceğim, cd rom sürücünün kızılötesi lazer diyotundan gönderilen ışık ışını, kafa üzerindeki bir aynaya, oradanda yine kafa üzerindeki, odaklama yapan bir lense gönderilir. Lens ise ışını cd rom üzerine gönderir.bu ışın oyuklarda ve düzlüklerde farklı yansıma yapar. bu yansımalar ayna ve lens tarafından toplanarak bir foto dedektöre gönderilir. foto dedektör ışık enerjisini elektirik enerjisine dönüştürür. elektirik sinyalleri de pc nin devrelerinden 0 ve 1 ler halinde gezinen verileri oluşturur.

Performans

Transfer hızı yüksek, erişim süresi düşük cd rom sürüceler genel olarak daha performanslıdır.

cd sürücülerin tam performansında kullanmak için dma modunu açık tutmayı unutmayın

NOT : Performans artışında CD’yi döndüren motorun hızıda artmaktadır böylece motorun daha çok oyun cd kullanımının çokluğunda ve kasada elektirik kaçağı durumunda zarar görerek bu motor ilk turu atamamakla birlikte cd yi okuyamaz eğer CD sürücünüzün garantisi dolmuş ise acil çıkış kapağından CD takıldıktan sonra ilk turu attırabilirsiniz böylece sorun buradan kaynaklanıyorsa çalışabilir garantili ise zaten garenti kapsamına girer.

CD-ROM genelde Anakart üzerinde bulunan ide2 kanalına bağlanır. CD-Rom lar günümüzde en çok gelişen teknoloji arasındadır. Şu anda piayasada max 72 x CD-ROM bulmak mümkün. CD-ROM lara takılan CD kapasitesi 650-700 mb olarak değişebilir. Neden CD kullanmalı? Veri transferi bilgi saklamak,taşımak ve okuma açısından disket sürücüsnden çok daha avantajlı olduğu için.

CD-ROM ‘ un dışında CD kaydediciler vardır. Bunun CD lerine CD-R ve CD-RW adı verilmektedir.

12 Temmuz 2007

Milli Edebiyat

MİLLİ EDEBİYAT

Milli Edebiyat;yirminci yüzyıl Türk Edebiyatı’nın 1908′le 1923 yılları arasında gelişen;İkinci meşrutiyet’in milliyetçilik hareketleri ile başlayan edebiyatımız milliedebiyat adını alır.Bu edebiyat akımı,Cumhuriyet dönemine kadar sürer.Mehmet Emin Yurdakul,Mehmet Akif Ersoy,Yahya Kemal Beyatlı,Faruk Nafiz Çamlıbel vb… şairler şiir alanında;ÖmeSeyfettin,Halide Edip Adıvar,Yakup Kadrri Karaosmanoğlu,Reşat Nuri Güntekin,Nurullah Ataç,Falih Rıfkı Atay,Memduh Şevket Esendal vb… yazarlar nesir alanında,milli edebiyatımızın en önemli kişileridir.Milli edebiyatımızın en büyük fikir adamı Ziya Gökalp ile Fuat Köprülü’dür.

Milli Edebiyat Akımı,Birinci Dünya Savaşı yıllarında güçlenip yayılarak hemen her türde birçok eser yazılmasına yol açmış;aydınlar ve sanatçılarda izleyecekleri yol için şu ilkeleri kabul etmişlerdir:

1-Dil sade olmalıdır.

2-Ulusal kaynaklara ve yurt sorunlarına eğilmek gereklidir.

3-Şiirde yalnız”hece”ölçüsü kullanılmalıdır.

Bu konuda,Genç Kalemler dergisinin görevi büyük olmuştur.

Milliyetçilik,ulusçuluk,toplumsal yaşamın en önemli olgularından sayılır.Toplumsal yaşamda bireyin gelişmesi,toplumun gelişmesiyle,toplumun gelişmesi bireylerin gelişmesiyle sıkı sıkıya bağlaşıktır.1911′den sonra,milliyetçilik düşüncesi Türk aydınları arasında yayılmaya başlar.Çok geçmeden Genç Kalemler,Türk Yurdu,Yeni Mecmua ve diğer yayımlarla bu düşüncenin sonucu olan Türkçülük,dil ve edebiyatta birakım haline gelir.

GENÇ KALEMLER

Selanikte 11 Nisan 1911 de Genç Kalemler dergisinde Ömer Seyfettin’in “Yeni Lisan”başlıklı bir makalesiyle başlıyan bu eylem,İstanbul1da ve Türk Milli Edebiyatı’nda hızlı bir gelişmeye neden oldu.Yeni Lisan’cılarda amaç yazı dilinde Türkçe kuralları üstün kılmaktı.Bu çığırın ilk kesin adımını atan Ömer Seyfettin’dir.

Ziya Gökalp,toplumcu görüşlerine,dil anlayışına uygun bulduğu için ancak Genç Kalemler döneminde onlara katılır.Genç Kalemler dergisin yazı kurulu dergide dilcilik konusunda çıkan yazıların özetini”Yeni Lisa”ve”Bir İstimzaç” adıyla yayınlar.Bu küçük kitabı bir mektupla birlikte tanınmış yazarlara göndererek,yazarlardan şu soruları yanıtlamalarını ister:

1-Dil yenileştirmek isteyenlerin dilin doğal gidişini hızlandırmaya yetkileri var mıdır?

2-Bir dil başka dillerden sözcük olabilir;kural da olabilir mi?

3-Üç dilin kurallarında meydana gelme bir dil olabilir mi?Başka deyişle Türkçe’ye Osmanlıca denilebilir mi? Denilmezse dilimizi bu sayrılıktan kurtarmak bizim için bir ödev olmayacak mıdır?

4-Türçeyi özleştirmek için şimdiye kadar tasfiyecilerin yaptıkları gibi dilimizde kullanılan Arapça,Acemce sözcükleri atarak Çağatayca’dan,Türkmence’den sözcük almak doğal gelişmeye uyar mı?

5-Dilin arınmasında ve yenileşmesinde Arapça ve Acemce tamlamalar,çoğullar ve eklerin kullanılmamasını temel olarak dilin doğal evrimi için en uygun yol değil midir?

6-Kalıplaşmış tamlamaları olduları gibi bırakmak menekşe,kavga kalabalık gibi türkçeleşmiş Arapça ve Acemce sözcükleri söylendikleri gibi yazmak ve onları benimsemek doğru değil midir?

Bu soruları Hamdullah Suphi,Raif Necdet,İzzet Ulvi,sehabettin Süleyman gibi yazarlar yanıtlamışlardır.

GENÇ KALEMLER DERGİSİ

Genç Kalemler Dergisi,Selanik’te 1911 yılında Ömer Seyfettin,Ali Canip Yöntem,Akil Koyuncu,Rasim Haşmet,Ziya Gökalp’le Fecr-i Ati’vileerden bazılarının katılmasıyla yayın alanına girer.Milli Edebiyat deyimini ilk ortaya atan Genç Kalemcilerdir.Ömer Seyfettin,Ziya Gökalp,Ali Canip Yöntem dilimizin sadeleşmesi için bu dergide şu düşünceleri ileri sürdüler:

1-Bir dil,bir dilden sözcük olabilir ama,kural olamaz konuşma diliyle yazı dili ikiliğinin önüne geçmek gerekir.

2-Arap herfleri Türkçe’yi yazmaya elverişli değildir.Ddelerimiz Arapça uygarlığı karşısında kendilerini küçük görerek aşağılık duygusuna kapılmışlar.Arabın dilini ve kurallarını almakta bir sakınca bulmamışlardır.

3-Arapça,Farsça tamlama ve çoğul kuralları hiç kullanılmamalı.Şayet,amma,lakin konuşma diline geçmiş Arapça,Farsça kelimeler kullanılabilir.

4-Konuşma dili,bütün türkler tarafından anlaşılan İstanbul Türkçesi olmalıdır.

5-Güneş varken şems,ay varken kamer denmemeli.Arapça,Farsça kelimeler halkın söylediği gibi yazılmalı;Kalabalık,harca,menekşe,kavga gibi…

6-Yazı diline yalnız milli dil bilgisi hakim olmalı.,

DERGAHÇILAR

Dergahçılar; 15 Nisan 1921-1923 tarihleri arasında İstanbul’da yayınlanan,42 sayı çıkabilen yazıyla onbeş günlük,derginin çevresinde toplananlardır.Sorumlu yönetici Musatafa Nihat Özön’dür.Dergah’ı çoğu Yahya Kemal’in öğrencisi olan üniversite gençleri çıkarmışlardır.

Dergahçılar;Yahya Kemal Beyatlı’nın manevi yönetimi altındadırlar.Ahmet Hamdi Tanpınar’ın söylediği gibi:”Dergah aralarında büyük birlikleri olan yazarların dergisi değildi”.En fazla beraber yaşayan üç büyük rüknü arasında bile Milli Mücadele’nin ve Balkan Savaşı’nın da ardı arkası kesilmeyen felaketler getirdiği siyasi görüş yakınlıklarından zevk üstünlüğünden bir evvelkine karşı tabii aksülamelden,nihayet dil meselesindeki anlaşmadan başka bir bağ yok gibiydi.Yahya Kemal,Haşim ve Yakup o zaman çok dosttu.Bununla beraber üçünün de düşünceleri birbirinden çok ayrı alemlerde gelişmiştir.”

MİLLİ EDEBİYAT GÖRÜŞÜ

Ali Canip Yöntem’le,Ömer Seyfettin’in 1911′de Selanik’te yayımlamaya başladıkları”Genç Kalemler” dergisiyle gelişen”Milli Edebiyat” akımı genellikle şu görüşler çevresinde toplanır.Türkçe bağımsızlığını kazanmak,yabancı sözcüklerle kurallar dilimizden atılırken,sadeliğe,yalınlığa gidilmelidir.Yerli,ulusal değerlerimiz işlenmeli,ne Doğu’nun ne de Batı’nın öyküncülüğüne düşülmelidir.Ulusal ölçümüz hece kullanılmalı,toplumca sanata gidilmeli,”Sanat toplum için”olmalıdır.

Milli Edebiyat genellikle 1908-1940 yılları arasında edebiyatımızın yaşadığı görüşleri,duyuşları,sanatları kapsarken,memleket gerçeklerini dile getirme yolunu benimser.Türkçülük akımının öncüsü Ziya Gökalp,milli edebiyatın da yaratıcısı sayılır.

ÜÇ ANA KAYNAK

Milli Edebiyat;1908-1923 tarihleri arasında yoğunlaşmasına karşı,1940′lara ve daha sonraki yıllara kadar,toplumsal değişimlere uyarak gelişirken,ulusal kaynaklarımıza daha etkin bir yönelme gösterir.Yirminci Yüzyıl Türk Edebiyatı’nın başlarında gelişen Fecr-i Ati edebiyatı’ndan sonra,ulusal kaynaklar dönme düşüncesi doğdu.

Yüzyıllar boyunca,çeşitli fikirlerle şekillerin,kültür emperyalizminin altında gerçek varlığının gösteremeyen Türk Edebiyatı yavaş yavaş tüm olanaklarıyla etkisini duyurmaya başlar.Cumhuriyet Edebiyatımızın doğumunu hazırlar.Tür Milli Edebiyatı;1911-1923 tarihleri arasında gelişen etkileriyle tepkileri bugüne kadar uzanan köklü bir akımdır.Bu akımın üç ana kasynağı,Milli Edebiyatımızın oluşmasını sağlar.

1-Osmanlıcılık,2-İslamcılık,3-Türkçülük

OSMANLICILIK

Osmanlıcılık,Osman Gazi’nin 13.yüzyılda kurduğu,Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra dağılan Türk İmparatorluğu’na ve bunun uyruklarına verilen Osmanlı sözcüğünden gelir.Osmanlılık ilkesini kabul edenlerin yolu anlamında kullanılmıştır.Osmanlı İmparatorluğu,otuzsekiz ulustan kurulu uyruklar topluluğudur.

Osmanlı İmparatorluğunun kullandığı Osmanlıca;Arap ve Fars kültürlerinin etkisi altında yapısına bu dillerden aşırı derecede sözcük,hatta dilbilgisi özellikleri giren,o dönemin şair ve yazrlarının çoğunca kullanılan Türkçe’ye Tanzimat’tan verilen isimdir.

İSLAMCILIK

İslam,selamdan gelir;tanrı’ya teslimiyet;Hz.Muhammed’çe kurulmuş ve yayılmış din,Muhammed peygamberin ümmetinden olan kimse,Müslüman,Müslümanlık,İslam anlamında kullanılır.İslamcılık buradan gelir.Pan İslamizm de denilir.Osmanlı İmparatorluğu’nda Osamnlıcılık’tan sonra en güçlü akımdır.

Osmanlığı İmparatoru bütün müslümanların dinsel başkanıydı.Bu nedenle politika ve dinsel gücü kendinde birleştiriyordu.Düşünce adamları,sanatçılar,hep bu yünde düşünmek ve eser vermek zorundaydılar.Mehmet Akif,özlediği yeni düzeni belli bir ulus için değil,yine imparatorluğun bir başka türlü ifadesi olan”İslam Ümmeti”içinde düşünüyordu.Milliyetçi düşüncelerin babası sayılan Zİya Gökalp bile,ideolojisini hem ümmet kavramına,hemde ırk gibi vatan sınırlarını aşan verilere bağlamakla yine imparatorluk düzeni içinde düşünmüş oluyordu.İslamcılara göre milliyetçik’le,Türkçülük akımlarını savunmakla,İmparatorluğun birliği sağlanamazdı.

TÜRKÇÜLÜK

Türkçü;Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarda Osmanlıcılık,İslamcılık akımları karşısında Türklük duygusunu savunanlara denirken;Türkçülük,Türkçülerin ilkelerine dayanan akım,”Pantürkizm”anlamlarında kullanılmıştır.20 yüzyıl edebiyatımızı hemen bütünüyle etkileyen Türkçülük akımı,ulusal edebiyatımızın doğup gelişmesini sağlar.Fransız devriminin yarattığı ulusçuluk düşüncesi,Osmanlı İmparatorluğu’ndaki,yabancı toplumları ayaklandırırken,türk aydınlarınıda uyandırır.Genç Kalemler,Yeni Mecmua,Türk Yurdu dergilerindeki yayınlarla Türkçülük akımı türk dili ve edebiyatında geniş yankılar bırakır.Ziya Gökalp’e göre

“Türkçülük,Türk Milletini yükseltmek demektir.O halde,Türçülüğün mahiyetini anlamak için,millet adı verilen zümrenin mahiyetini tayn etmek lazımdır.

YARARLANILAN KAYNAKLAR,

1-Türk Edebiyatı Tarihi-Seyit Kemal Karaalioğlu

İnkilap Kitapevi.

2-Türk Edebiyatı Tarihi-Vasfi Mahir Kocatürk.

Edebiyat Yayınevi.

12 Temmuz 2007

What Is Aır Pollutıon ?

WHAT IS AIR POLLUTION ?

Pollution, has its origins in the Latin word polluere, means ‘contamination of any feature of the environment’. Pollution has the following characteristics:

It is the addition of substance at a faster rate than the environment can accomodate. Certain pollutants like arsenic or mercury have natural levels in nature, but only if these levels exceed certain critical values can they consider to be pollutants.

Pollutants are not only chemicals, but also forms of energy like heat, sound (so noise pollution) and radioactive rays.

These are pollutants.

To be a pollutant, a material has to be potentially harmful to life.

Pollution is the only result of human activities.

The layer of air which supports life extends about 8 km above the Earth’s surface and is known as troposphere. The composition of air remains remarkably constant except there may be small localised variations. Air pollution has existed since humans first used fire. The problem becomes significant since the industrial revolution in the 19th century. Almost all air pollutants is the result of burning fossil fuels, either in the home, by industry or in internal combustion engine.

POLLUTANTS

In this section we list some of the common air pollutants. You can find the source and the effect of these pollutants by clicking on the following sections:

Carbon monoxide

Carbon dioxide

Sulphur dioxide

Nitrogen oxides

Hydrocarbons

Ozone

Particulates

Lead

Chlorofluorocarbons (CFCs)

Pollutant

Concentration (ppm)

Carbon monoxide

10

Hydrocarbons

Sulphur dioxide

0.08

Nitrogen oxides

0.05

Total oxidants (ozone and others)

0.02

Median concentrations of atmospheric pollutants in a typical urban atmosphere

Affects human health

One may have symtomps such as headaches, irritation of eyes, nose and throat, nausea and general ill feeling. Respiratory diseases may also observed.

Affects plants

Some plants such as lichens are sensitive to pollutants. Lichens can as a bio-indicator. Other plants may be destroyed by altered mud acidity and release of poison metal ions.

Damaging effects on surroundings

Metals corrode, stoneworks weather by acid rain.

CARBON MONOXIDE

Source

Carbon monoxide [CO(g)] occurs in exhaust emissions from cars and other vehicles. The fuels that the vehicles used are mostly carbon-containing. Normal combustion of petrol produces only carbon dioxide and water.

Using heptane as an example of a fuel, complete combustion of this is:

With limited supply of oxygen, the exhaust may contain certain amount of carbon monoxide and carbon particles (known as soot). This is called incomplete combustion.

Health Effects

CO(g) is a poisonous gas on account of having an affinity of haemoglobin, the red pigment that carries oxygen in blood, some 250 times greater than oxygen itself. The combination, carboxyhaemoglobin, is not released and prevents oxygen from combining with it. Continued inhalation leads to death as all haemoglobin become attached to CO(g) (the condition known as asphyxia).

In small concentrations, it may cause dizziness and headache. The concentration rarely exceed 4% and it never accumulate due to bacterial and algal action. Cigarette smokers often have their concentration of CO(g) in blood up to 10%.

CARBON DIOXIDE

Source

Carbon dioxide [CO2(g)] can be formed from 2 sources. The natural one is from the respiration of organisms. That produced by respiration is taken up by plants during photosynthesis, ensuring it does not accumulate.

The artificial generation of carbon dioxide is the burning of fossel fuels. The additional carbon dioxide in the atmosphere from such raises the atmospheric carbon dioxide concentration.

Social Effects

The change in carbon dioxide concentration in the air has triggered the so-called greenhouse effect. More heat from the sun is prevented to escape from the Earth, rather like the mechanism of a greenhouse.

Greenhouse effect will cause expansion of the oceans and the gradual melting of polar ice caps with a consequent rise in sea level. This would in turn cause flooding of low-lying land where many capital cities lie.

But greenhouse effect is not totally bad. Its influence maintains the Earth’s temperature at an average of 15°C rather than -18°C which would be the case without any greenhouse gases.

The long term emission (since industrial revolution) of carbon dioxide has posed great effects (50-70% contribution) on global warming. Though other gases like water vapour, methane and nitrogen oxides may absorb infra-red radiation from the sun more effectively and play a bigger role in the process. The long shell life of the gas in the atmosphere provides that it has the major influence on greenhouse effect.

The concentration of atmospheric CO2 has risen more than 10% since the late 1950s. These data are obtained from the Mauna Loa Obseratory in Hawaii by monitoring the absorption of infrared radiation. The sawtooth shape of the graph is due to the seasonal changes in concentration each year.

SULPHUR DIOXIDE

Source

Fossil fuels contain between 1 and 4% sulphur. As a result, there are around 30 million tonnes of sulphur dioxide [SO2(g)] emitted in Europe each year. The major sites of emission includes power station and metal smelters in which use coal as their fuel. Manufacturing industries often use fuel oil with high sulphur content.

Diesel of heavy vehicles generates much sulphur dioxide. In the mainland, the sulphur content of diesel is not as low as that in Hong Kong. Therefore the cross-border container vehicles imposes much air pollution.

Health Effects

Sulphur dioxide causes irritation of the respiratory system. It affects mainly the upper respiratory tract. It can attach to particles forming acidic coatings that damages the epithelial lining of the alveoli. It may also aggravate asthma attack.

The gas reduces the growth of many plants, e.g. barley, wheat, lettuce, while others such as lichens may be killed. So the tolerance of lichen and moss species to sulphur dioxide isvery valuable and they serve as the indicator species for measuring sulphur dioxide pollution.

Social Effects

Sulphur dioxide has the following benefits:

Most of the gas readily combines with water and ammonia that deposits in the soil to increase soil fertility.

It acts as a fungicide to help controlling diseases like blackspot of roses.

However, it dissolves in water to form acid rain.

NITROGEN OXIDES

Source

The most natural way of forming nitrogen oxides [NOx(g), where x may be 1 or 2] is lightning. Atmospheric nitrogen reacts with nearby oxygen to form nitrogen monoxide.

Nitrogen monoxide further reacts with oxygen to form nitrogen dioxide.

But this only generate limited amount of nitrogen oxides. The pollution caused can be accounted for the engines of vehicles and furnaces. Due to their high temperature, these gases are evolved easily. The great number of cars on Hong Kong roads deepens the problem.

Health Effects

Nitrogen dioxide is much less soluble than sulphur dioxide. It penetrates deeply into smaller airways and lung parenchyma, causes pulmonary oedema at high concentrations. It may also damage the blood vessels.

Nitrogen dioxide is a major component of photochemical smog. Photochemical smog causes headaches, eye, nose and throat irritations, impaired lung function, coughing and wheezing.

Social Effects

Nitrogen dioxide is acidic in nature. Therefore, besides sulphur dioxide, it is another gas that will cause acid rain.

The gas, together with hydrocarbons and particulates, forms photochemical smog under sunlight. Its brown coloration obscure the sky with a yellow haze that lowers the visibility. This drives away tourists from coming.

HYDROCARBONS

Source

Hydrocarbons are compunds that have both the elements carbon and hydrogen. Motors of cars do not always burn the fuel completely. There is tiny amounts of unburnt hydrocarbons in car exhaust.

Another source of generation is from the careless of workers. Petrols and organic solvents are left unattended and exposed to air. Since those solvents are volatile in nature, these hydrocarbons pose danger to our health.

Health Effects

Certain hydrocarbons are carcinogenic. Prolonged exposure to such solvents can cause cancer (Click here for details of formation of cancer). The formation of photochemical smog renders other health problems possible.

Social Effects

Hydrocarbons are one of the components of photochemical smog. It affects our health and produces a brown haze around the city. Hydrocarbons are generally flammable. The existence of vapours induces dangers of catching fire. This leads to a lost in valuables and even lives!

OZONE

Source

Ozone [O3(g)] is a pale blue gas that exists in the stratosphere of our atmosphere as the ozone layer. It is formed from atmospheric oxygen by the absorption of ultraviolet radiation of the right energy (wavelength 250 nm).

Ozone itself undergoes photodissociation with 215-295 nm ultraviolet radiation.

Thus, ozone is constantly created and destroyed. The above reaction is responsible for the vital screening effect of ozone.

The presence of chlorofluoroarbons (CFCs) generate reactive chlorine radicals that constantly destroy ozone. The depletion of ozone layer will be discussed later.

Ozone can also be formed in the lower part of the atmosphere. It is formed by reactions between nitrogen oxides and hydrocarbons under sunlight, or by electric sparks which occur in car engines or electrical appliances like photocopiers. In nature, the gas can be generated during lightning.

Health Effects

Ozone is harmless when it is in low concentrations. The gas itself is a respiratory irritant. It penetrates into small airways and the lung, causes pulmaonary oedema at high concentrations. Other illnesses include lung fibrosis and reduces lung function. It precipitates asthma attacks.

Social Effects

Ozone layer in the stratosphere filters out 99% of dangerous ultraviolet radiation from the sun. The thnning of the ozone layer may lead to an increase of skin cancer and eye cataract. The presence of ‘ozone hole’ over Antarctica and the southern hemisphere has introduced incidence of increasing victums of skin cancer. The yield of crops may also decrease. The expanse in medical cure and economical loss in food is uncountable.

PARTİCULATES

Source

Particulates make up smoke. They may be ashes from burning of fuels. If fossil fuels (like coal and oil) are burnt, the tiny particules formed are mainly soot (carbon) from incomplete combustion. Incineration plants, factories and diesel vehicles are sources of emission.

Health Effects

Smaller particulates can penetrate into small airways and lung bypassing the ‘muco-ciliary defence’ (The trapping of germs and dust by secreted mucus and cilia on epithelium along the respiratory tract.). Soot particles may blacken the alveoli, causing damage to the delicate epithelial linings. Toxicity depends on the concentration accumulated and linked to the increased risks of respiratory and cardiovascular illnesses and death. Cancer may also be induced.

The suspension of particulates in the air reduces the ground level light intensity. This lowers the rate of photosynthesis. The deposit of smoke may coat plant leaves, reducing photosynthesis by preventing light from penetrating or by blocking stomata.

Social Effects

Smoke, ash and soot become deposited on clothes, cars and buildings. They are costly to clean. The visibility reduces when there is smoke. This highly affects the safety of navigation and aviation. It is a reduction of appeal on tourists to come to a smoky, choky place

LEAD

Source

Lead is a heavy metal that is used to make water pipes, but most lead comes from emission of cars. A lead compound, tetraethyl lead(IV) [TEL, (C2H5)4Pb] is added to petrol acts as an anti-knock agent so as to assist the even burning of fuel inside the engine. The combustion of this leaded petrol deposits metallic lead and lead(II) oxide in the engine surface. So some ‘lead scavenger’ like 1,2-dibromoethane is also added to petrol. This converts the lead into volatile lead(II) bromide that carries away in the exhaust.

Health Effects

Each year, around 50 000 tonnes of lead is released to the atmosphere by UK. Much of this is deposited close to roads. The remains would be absorbed by the lungs that cause the following adverse effects:

Digestive problems, e.g. intestinal colic

Impairing the functioning of the kidney

Anaemia

Nervous problems, including convulsions

Brain damage and mental retardation in children

CHLOROFLUOROCARBONS

Source

Chlorofluorocarbons (CFCs) are a family of compounds containing chlorine, fluorine and carbon. They are in general unreactive, having low flammability, toxicity and solubility in water.

The major sources of CFCs are aerosol propellants, cleaning solvents, refrigerants and plastic blowing agents.

Aerosol propellants

CFCs such as trichloromethane (CCl3F) and dichlorodifluoromethane (CCl2F2) are normally packed with materials like paint, insecticide or cosmetic preparations in pressurised containers. Upon depressurisation by opening the valve, the propellant vaporises and expels the materials inside the can in the form of aerosol spray.

Cleaning solvents

CFCs like trichlorofluoroethane (CCl2FCClF2) can dissolve grease and are widely used as solvents in cleaning electric components and metals.

Refrigerants

Freon is a series of CFCs. Dichlorodifluoromethane (CCl2F2) is the most important one. Freons absorb heat of vaporisation on evaporation resulting in the cooling of the surroundings. they are widely used as refrigerants in refrigerators and air conditioning units.

Foam plastic blowing agent

In making foam plastic, a volatile CFC, trichlorofluoromethane (CCl3F) is incorperated in the plastic. The heat evolved during the polymerisation reaction vaporises the CFC which then forms tiny bubbles in the plastic.

Social Effects

Due to their inert behaviour, the once emitted CFCs can stay in the atmosphere for a long time (a few tens of years). They will not be broken down by rainwater. The prolonged effect of CFCs is the depletion of ozone layer. Ultraviolet light generates chlorine radicals that destroy ozone molecules and thus the equilibrium of ozone in the atmosphere. The increased intensity of sunlight may induce health complications (skin cancer, eye cataract) and ecological disasters. (Global warming leads to melting of ice caps in the polar regions. The low-lying land becomes flooded.)

Unpolluted rain water is slightly acidic owing to the presence of carbon dioxide in the air. Its pH is at 5.7.

Therefore, rain water with pH values lower than 5.7 is called acid rain. In some parts of the world,a pH as low as 2.5 in rainwater has been recorded.

The Cause

Sulphur dioxide

It is the primary cause of acid rain. Sulphur dioxide is released from burning of fossil fuels and industrial plants.

The sequence of changes from the emitted gas to acid is at follows:

[Note: The actual pathways are more complex.]

The forming of sulphur trioxide from sulphur dioxide is influenced by the prevailing atmospheric conditions:

sunlight

temperature

humidity

presence of hydrocarbons

nitrogen oxides

particulates

Besides the formation of sulphuric acid [sulphuric(VI) acid], sulphurous acid [sulphuric(IV) acid] is also formed.

Nitrogen oxides

It is another cause of acid rain. Nitrogen oxides are released from vehicles and power plants.

The sequence of changes are as follows:

[Note: The actual pathways are more complex.]

Effects

Vegetation

Acid rain washes away esssential nutrients that the plants are in need. In adition, it makes the soil acidic and aids the release of aluminium and copper ions which are harmful to plants.

A woodland in Germany in 1972.

The same spot in 1983. Notice that acid rain has destroyed the forest.

Aquatic life

When pH is less than 4.5, calcium metabolism in fresh water fish will be affected, leading to poor health and stunted growth. As a result, diversity and population of some fish species will be reduced.

Building materials

Acid rain will cause damage to common building materials (such as limestone and marble), statues and monuments.

Many metals will become oxidised. Iron corrodes with the presence of acid rain to form rust. The cost of maintainance of iron structures is high in highly polluted areas.

Photochemical smog is a mixture of pollutants which includes particulates, nitrogen oxides, ozone, aldehydes, peroxyethanoyl nitrate (PAN), unreacted hydrocarbons, etc. The smog often has a brown haze due to the presence of nitrogen dioxide. It causes painful eyes.

The Cause

The condition needed for the formation of the smog are present in modern cities. They included sunlight, hydrocarbons, nitrogen oxides and particulates which act as catalyst.

These are the equations in the formation of photochemical smog.

Case Study

On 9 December 1952, foggy conditions developed over London. Being very cold, most houses kept fires burning, with coal as the major fuel. The smoke from these fires mixed with the fog and was unable to disperse, resulting in a smog which persisted for 4 days. The pH of air during the Great London Smog was as low as 1.6. During this period some 4000 more people died than would expected at this time of the year. Most of these additional deaths were due to respiratory disorders.

New York City, before and after a photochemical smog.

Effects

It can cause headaches, eye, nose and throat irritations. It may cause the lung function impaired, coughing and wheezing.

It can cause rubbers and fabrics to deteriorate.

It can damage plants, leading to the loss of crops.

The Cause

Ozone layer is situated in the stratosphere of the atmosphere. Ozone is a blue gas that gives our sky blue in colour when the weather is fine. The ozone there is kept in constant concentration by the action of ultraviolet light.

Reactions responsible for the destroy of ozone:

Reactions responsible for the formation of ozone:

Under this natural equilibrium, the rate of destroy equals the rate of formation. Therefore, the concentration of ozone is fairly constant in the stratosphere.

Chlorofluorocarbons (CFCs) is the killer of ozone. They generate chlorine radicals that attack and destroy ozone molecules. CFCs are important compounds in industry and domestic uses. This renders the depletion of ozone layer severe. Now a region of low ozone concentration (commonly called the ‘hole’) is situated over Antarctica and the Arctic region.

Why CFCs are accumulated?

There are 3 major sources of escape of CFCs:

escape into the atmosphere during use

scrapping of refrigerators and air conditioners

disposal of foam plastics

CFCs have a relatively long lifetime. They are inert in nature that gives enough time for them to be transported into the stratosphere. For instance, trichlorofluoromethane (CCl3F) has a lifetime in the atmosphere of 75 years. Their low solubility in water makes them difficult to be removed by rainfall or dissolution in the vast ocean.

Mechanism

It is a complex chemical process. The following just gives an outline.

Chain initiation

Chain propagation

The depletion of ozone molecules is greater than the formation of ozone. The balance of concentration is disturbed here. Also the chlorine radical is regenerated, the presence of one such radical can effectively destroy many ozone molecules.

The map showing on the right shows us the total ozone present in the Southern Hemisphere in October 1994. This satellite map represent the different ozone concentration by means of colours. The vast pink area is the area of lowest ozone concentration.

Chain termination

Stratospheric clouds & ozone depletion

Various chemists and atmospheric scientists have been contributed in the study of ozone depletion over Antarctica from the mid-1970s. A puzzling phenomenon happens in which the rate of depletion maximises in September and October, the beginning of Antarctica spring. About 70% of ozone is destroyed in the stratosphere (the height of 12 and 30 km).

Recent studies shows that the ozone hole is formed by the interaction of both chemical and physical effects. Photodissociation of CFCs generates free chlorine radicals (Cl·). They destroy ozone molecules and form chlorine monoxide (ClO·). The two radicals undergo reactions with other atmospheric contents, like methane (CH4) and nitrogen dioxide (NO2):

Neither HCl nor ClONO2 reacts directly with ozone. As more Cl· and ClO· are tied up in these so-called chlorine ‘reservoir’. No further destruction of ozone happened.

The presence of polar stratospheric clouds (PSCs) accelerates the depletion of ozone. This form of uncommon clouds removes nitrogen dioxide from the atmosphere. This stops the removal of ClO·. The crystalline surfaces of clouds acts as seeds which catalyse the formation of chlorine (Cl2).

When spring approaches (in September), the chlorine formed is photodissociated by sunlight into its free radicals. They begin to attack ozone molecules again. Due to the lack of nitrogen dioxide in the atmosphere, the ClO· produced is not tied up in the chlorine ‘reservoir’. It self-combines to form a molecule of Cl2O2. And then it photodissociates into oxygen (O2) and free chlorine radicals.

The cycle of destruction begins anew. The PSCs make the free chlorine radicals more readily to destroy more ozone molecules. Each single radical may destroy thousands of ozone molecules before deactivated by a hydrocarbon or nitrogen dioxide.

The mass destruction continues into November. The warming temperature and wine currents break up the clouds. The destruction ends and the ozone-lack air flows out into the southern hemisphere. The overall ozone concentration in these areas decreases.

The effect of ozone depletion in Antarctica is severe, however, the ozone in the Arctic region should not be neglected. There is a trend showing the concentration of ozone there starts decreasing (over 30%). Global warming is a problem that our human race must face.

Effects

Ozone layer in the stratosphere filters out 99% of dangerous ultraviolet radiation from the sun. The thinning of the ozone layer may lead to an increase of skin cancer and eye cataract. The presence of ‘ozone hole’ over Antarctica and the southern hemisphere has introduced incidence of increasing victims of skin cancer. The yield of crops may also decrease. The expanse in medical cure and economical loss in food is uncountable.

The increase in intensity of sunlight may induce global warming that melt the ice caps at the poles. If this happens, the sea level will rise from a few centimetre to a few metre. The low-lying areas will become underwater. It is an ecological disaster. However, the economic centres are always located along the coast. Hence flooding can lead to great economical loss.

The cause

A greenhouse is a glass-built building for growing plants. With illumination from the sun, heat enters the house with little of it escaped as the glass traps it. The temperature inside the house ismuch higher than that of air outside. Plants grow there can have more warmth and healthier.

Our atmosphere is like a huge greenhouse. Greenhouse gases, like carbon dioxide, acts like the glass of a greenhouse. The changes in climate of the Earth and the subsequent effects are called greenhouse effect.

What are greenhouse gases?

Name of gas

Contribution

Source(s)

Carbon dioxide

(CO2)

50%

From burning coal and oil, and the removal of vegetation

Chlorofluorocarbons

(CFCs)

20%

From air conditioners, refrigerators and aerosols

Methane

(CH4)

16%

From rice growing, animal waste, swamps and landfills

Ozone

(O3)

8%

From air pollution

Nitrous oxide

(N2O)

6%

From fertilizers and burning of coal and oil

Source: Global Ecology Handbook

How the problem intensifies

The burning of coal and oil in cars, power stations and factories gives out huge amounts of carbon dioxide and nitrogen oxides into the atmosphere.

The rapid growth of population needs more food. More cattles, sheep, etc., are reared. More people breathe out more carbon dioxide, and the waste of animals generates methane.

Forrests are cleared or burnt for development. Fewer plants can contribute for the absorption of carbon dioxide that maintains the balance of oxygen and carbon dioxide in the atmosphere. The level of carbon dioxide increases.

Carbon dioxide and greenhouse effect

Much carbon dioxide is absorbed into oceans or used by plants for photosynthesis. Nevertheless, the production rate is higher..

Chemists have monitored atmospheric carbon dioxide concentration since 1958. Analysis of air trapped in ice cores from the polar regions permits us to know the past carbon dioxide levels from about 160,000 years ago. The level is fairly constant since the past ice ages some 10,000 years ago. Until the industrial revolution some 300 years ago, the concentration of carbon dioxide has increased by about 25%.

The accumulation or the gas has caused absorption of radiant heat. The climate changes.

The impact

Greenhouse effect may be beneficial. When the Earth is warmer, there may be an increase in agricultural production. But the problem is that the amount of greenhouse gases increases dramatically. It grew 3 times in the past 100 years. Such rising may induce harmful effects to the environment:

Rise of sea-level

Climates do change naturally over long periods of time. However, the Earth becomes warmer in the recent decades. It was found that 9 hottest years on record occured during the past 14 years. The mean Earth temperature in 1997 was 0.43°C higher than the past 26 years.

Global warming causes the polar ice sheets melt. It increases the sea-level. It will possibly rise 18 cm by 2030 and 58 cm by 2090. Flooding will probably occur in lowlands. Many cities along the coast may be under sea water.

Changing rainfall patterns

Warming also affects rainfall and food production. Some places have an increment in rainfall and some will decrease. There may be flooding or drought in various farmlands. Food is important for lives. That means more people, especially in the developing countries, suffer from hunger.

12 Temmuz 2007

Deney Adı :soğan Zarının İncelenmesi ,plazmoliz Ve Deplazmoliz Olaylarınıng

DENEY ADI :Soğan Zarının İncelenmesi ,Plazmoliz ve Deplazmoliz OlaylarınınGözlenmesi.

DENEYİN AMACI :Bitki hücresine örnek olarak soğan zarını mikroskopta kısımlarının tanıtılması ve bununla birlikte diffüzyon ve osmoz olaylarının somut bir şekilde öğrenciye kavratılması .

ARAÇ VE GEREÇLER :

Mikroskop

Soğan

Metilen mavisi

Tuzlu su

Bisturi veya jilet

Lam ve lamel

DENEYİN YAPILIŞI :

Bisturi veya bir bıçak ile dörde bölünen (kuru) soğanın bir dilimi alınır ve içinden bir katman çıkarılır .Bu çıkarılan katmanın iç kısmının üzerindeki zar jilet aracılığıyla lam ve lame l arasına sığacak biçimde küçük parçalar halinde kareler şeklinde kesilir.Kesilen bu parçalar lam üzerinde bir damla su eşliğinde lam ve lamel arasında hava kalmayacak şekilde yerleştirilir ve mikroskop altında şekillerden yararlanılarak incelenir .

Deneyin ikinci basamağında ise soğan zarına tuzlu suyun iyice doyurulabilmesi için lam ile lamelin bir kenarından tuzlu su ilave edilirken diğer kenarından kurutma kağıdı ile su biraz emdirilir ve hücredeki değişim gözlenir.Bu deney aynı şekilde saf su ilavesi ile de yapılmalıdır ki aradaki fark iyice gözlenebilirsin.Bu ikinci deney tuzlu su ile hazırlanmış preparat ve saf su ile hazırlanmış preparat ile de daha kolayca yapılabilir ayrıca preparatlarda metilen mavisi de kullanılabilir.

DENEYDEKİ ŞEKİLLER :

DENEYİN ADI :Kuru kumun özgül kütlesinin ölçülmesi.

DENEYİN AMACI :Kuru kumun özgül kütlesinin hacminden yararlanılarak bulunması .

ARAÇ VE GEREÇLER :

Elekten elenmiş ince kum (70gr )

Hassas terazi ve gram takımı

Beher (250 ml)

Ölçekli cam silindir (100-200g)

Su

Dosya kağıdı

DENEYİN YAPILIŞI:

Dosya kağıdını 4 eşit parçaya bölünüz.bunların bir parçasının üzerine kütlesini tartacağımız kuru kumdan bir miktar tartınız.kağıdın diğer parçasını terazinin gram konacak sağ kefesine koyunuz.kağıt üzerine koyduğunuz kuru kumun terazinin diğer kefesine koyunuz. Kağıt üzerine koyduğumuz kuru kumu terazin diğer kefesine koyarak tartınız ve sonucu kaydediniz.

Kütlesini ölçtüğünüz kuru kumu ölçekli ,silindirlerden birinin içine boşaltınız.İçinde kuru kum bulunan bu silindirin tabanını düz bir zemine vurarak kum tanelerinin iyice yerleşmesini sağlayın.Kuru kumun hacmini kaydediniz.

İkinci bir ölçekteki kaba takriben 50 ml su koyunuz.Bu sudan ,içinde kuru kum bulunan ölçekli kaba kum yüzeyinden 2 cm yukarıda su düzeyi olacak şekilde su boşaltınız.boşalttığınız suyun hacmini kaydediniz.bu karışımdan gaz kabarcıklarının çıkışı tamamlanıncaya kadar bekleyiniz ve karışımın hacmini kaydediniz.

Aldığınız verilerden yararlanarak ince kuru kum taneleri arasındaki boşluğun hacmini,kuru kumun gerçek hacmini bulup ,kuru kumun özgül kütlesini hesaplayınız.

M kağıt :2 gr

M kum :15 gr

Vkum :21ml

Vsu:10 ml

Vsu+Vkum :18ml

Vboşluk:21-18=3ml

d=m/v

d=15/3=5gr/ml

TEORİK BİLGİ:

MADDE :Maddeler katı ,sıvı ve gaz hali olmak üzere 3 halde bulunurlar .

Ortak özellikleri:

Eylemsizlik :Maddenin bulunduğu durumu koruma isteğidir .

Hacim :Maddenin uzayda kapladığı alandır .

Kütle:maddenin ağırlığın yerçekimine oranıdır .

Farklı özelliklerinden biri yoğunluk farkıdır .Yoğunluk cismin kütlesinin hacmine oranıdır.

ÖĞRENCİ KAZANIMI :Katıların arasında kabarcıkların olduğunu ,fakat sıvılar arasında bu kabarcıkların daha az olduğu gözlenir .

TEORİK BİLGİ :

Hücre:Canlının en küçük yapı birimidir.

Hücre zarı :Stoplazmayı çepeçevre sararak hücreye şeklini veren kısımdır .Hücreyi destekler ve dış etkenlerden korur.hücrenin madde alış verişini sağlar.esnek ,seçici geçirgen ,saydam ve incedir .

Stoplazma:Hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran yarı akışkan bir sıvıdır.Stoplazma içinde büyük ortamda su bulunur.Stoplazma hücrenin varlığını sürdürebilmesi için gerekli tüm olayların gerçekleştiği yerdir.

Endoplazmik retikulum :Stoplazmada hücre zarı ile çekirdek zarı arasında ki zar sistemidir.Hücre içinde madde iletimini sağlar.

Golgi aygıtı :Endoplazmik retikulum üzerinde bulunur .Hücrede oluşan maddelerin paketlenmesini sağlar.

Ribozom:Protein sentezinde görev yapar .

Mitokondri:Hücre solunumunda işlev görür.Hücre için gerekli enerjiyi üretir.

Lizozom :Hücre içi sindirim enzimi taşır .

Sentrozom:Yalnız hayvan hücresinde bulunur .Hücre bölünmesinde görev yapar .

Koful:İçi sıvı ile doludur .Kofulun içindeki su ,bitki hücresinin şişkin kalmasını sağlar .Hayvan hücrelerinde küçük ve az sayıdadır .

Plastit :Bitki hücrelerinde bulunur .5 çeşittir .

Kloroplast :Bitkilere yeşil renk verir.Fotosentezde görev yapar .

Kromoplast :Çiçek ve meyvelere renk verir .

Lökoplast :Renksiz plastitlerdir .Bitkinin kök ve doku hücrelerinde bulunur .

Çekirdek zarı :Hücrenin yaşamsal olaylarını ,protein sentezini ve hücre bölünmesini kontrol eder .

Çekirdek zarı :Çekirdeği stoplazmadan ayırır .Madde alış verişini sağlar .

BİTKİ HÜCRESİ:

Hücre zarının dışında hücre çeperi vardır .

Plastit vardır .

Kofullar büyüktür.

Sentrozom yoktur .

HAYVAN HÜCRESİ:

Hücre zarı vardır .Hücre çeperi yoktur.

Kloroplast yoktur.

Kofullar küçüktür.

Sentrozom vardır .

ÖĞRENCİ KAZANIMI:Öğrencilerin osmoz,deplazmoliz ve plazmoliz hakkında bilgi edinmeleri sağlanır .

DENEYİN ADI :Su üzerindeki yağın temizlenmesi

DENEYİN AMACI:Sorunların çözümlerinde bilimsel yaklaşımı kullanabilme.

ARAÇ VE GEREÇLER:

Yağ

Pamuk

4 adet beher

su

Dereceli silindir

Seviyeyi gösteren saat

Damlalık

Kaşık

Kalem

DENEYİN YAPILIŞI:

Beherlerin içine eşit seviyede su koyuyoruz.Son beherin içindeki yağı eşit miktarlarda aynı seviyedeki su dolu beherlere damlatıyoruz.İlk beherdeki yağı pamukla,ikici beherdeki yağı kaşıkla ve son beherdeki yağıda damlalıkla sudan almaya çalışıyoruz.en kolay ve çabuk damlalıkla ,daha sonra kaşıkla ve en son pamukla suyu yağdan temizliye biliyoruz.

TEORİK BİLGİ:

Bilimsel yöntem :Problemin çözümüne ulaşmada kullanılan bilimsel metotlardır .ilk önce problem belirlenir ,daha sonra gözlemler yapılır ve veriler toplanır .Elde edilen verilerin sonunda hipotez oluşturulur .Kontrollü deneylerle hipotezin doğruluğu kanıtlanmaya çalışılır .Eğer sonuç olumlu ise hipotezimiz doğrulanır,aksi taktirde hipotez tekrar oluşturulur .

ÖĞRENCİ KAZANIMI :Petrolün temizlenmesini ve yoğunluk farkının kavratılması .Bilimsel yöntemi kullanma yeterliliğinin kazandırılması .

12 Temmuz 2007

Sonraki Önceki


Kategorilere Göre

Rasgele...


Destekliyoruz arkada - arkadas - partner - partner - arkada - proxy - yemek tarifi - powermta - powermta administrator - Proxy