Fazil Hüsnü Daglarca
12 Temmuz 2007
Fazil Hüsnü DAGLARCA
Kuleli Askeri Lisesini (1933), Harp Okulunu (1935) bitirdi, piyade subayligiyla dogu ve orta Anadolunun, Trakyanin bir çok yerlerini dolasti, orduda hizmeti on bes yili doldurunca, önyüzbasi iken askerlikten ayrildi (1950), Çalisma Bakanligi Is Müfettisi olarak Istanbulda çalisti (1952-1960), Aksarayda Kitap kitabevini açti (Aralik 1959), yayimcilik yapti, Türkçe adinda bir de aylik dergi çikardi (43 sayi, 1960-1964), kitabevini kapatti (1970), simdi yalniz sair.
Ilk yazisi (bir hikaye) ortaokul ögrencisiyken Yeni Adana gazetesinde bir yarismada armagan kazanarak yayimlanmis (1927), sanat dergilerinde ilk kez, Kuleli Lisesi son sinifta iken Yavaslayan Ömür siiriyle görünmüstü (Istanbul Dergisi 1933). Sonra Varlik dergisine siirler vermeye basladi (Mayis 1934).
Harbiyeden subay çiktigi gün (30 Agustos 1935) satisa çikardigi ilk kitabi Havaya Çizilen Dünyada ölçülü, uyakli, asik tarzi denemeleri de bulunuyordu. Ikinci kitabinin çikmasiyla ( Çocuk ve Allah, 1940) kisiligi çevresinde en yetkili kalemlerin uyandirdiklari ilgi ve dikkati yillar yili eksiltmeden sürdürerek, Cumhuriyet devrinin en kuvvetli sairlerinden biri oldu. Çocukluk ve Allah temalari üzerinde halka halka genisleyen bir bütünlük görünüsünün hakim oldugu ikinci kitabindan bu yana, eserlerinin özü, sayisi ve hacimleri bakimindan, Tanzimattan beri siirimizin en verimli sanatçisi odur. Siirinde magara devri adamlarindan modern çagin insanina kadar, kisioglunun iç ve dis dünyasini, yurt ve dünya insanini, çok yönlü davranis ve çatismalariyla isledigi, soyut-somut durumlar üzerinde derinlestigi, bunlari yaparken de, arada söyleyis saglamligini ihmal etse bile, kendine vergi hayaller, benzetmeler , semboller hazinesinden kuvvet aldigi görülür. 1970de sayisi 34ü bulmus kitaplari içinde Çocuk ve Allah, Daha, Çakirin Destani, Toprak Ana, Aç Yazi, Asu, Türk Olmak, Haydi özellikle ön planda yer alir.
Bir ara Sözcü dergisine 1960 ve Vatan dergisine 1961-1962 yazdigi, özdeyis niteliginde kisa düzyazilari bir yana birakilirsa, yalniz siirle ugrasan ve siirlerini Türkiyenin hemen bütün edebiyat dergilerine yaymis olan Daglarcanin kitaplari, ilk baski yillariyla sunlardir:
Havaya Çizilen Dünya (1935), Çocuk ve Allah (1940), Daha (1943), Çakirin Destani (1945), Tas Devri (1945), Üç Sehitler Destani (1949), Toprak Ana (1950), (Aç Yazi 1951), Istiklal Savasi- Samsundan Ankaraya (1951), Istiklal Savasi- Inönüler (1951), Sivasli Karinca (1951), Istanbul-Fetih Destani (1953), Anitkabir (1953), Asu (1955), Delice Böcek (1957), Bati Acisi (1958), Mevalanada Olmak-Gezi (1958), Hoolar (1960), Özgürlük Alani (1960), Cezayir Türküsü (Fransizca, Ingilizce ve Arapça çevirileriyle birlikte, 1961), Aylam (1962), Türk Olmak (1963), Yedi Memetler (1964), Çanakkale Destani (1965), Disaridan Gazel (1965), Kazmalama (1965), Yeryag (1965), Vietnam Savasimiz (Ingilizcesiyle, 1966), Kubilay Destani (1968), Haydi (1968), 19 Mayis Destani (1969), Vietnam Körü destan-oyun, (1970), Hirosima (Fransizca, Ingilizce çevirileriyle, 1970), Malazgirt Ululamasi (1971), Kinali Kuzu Agidi (1972), Gazi Mustafa Kemal Atatürk (1973), Horoz (1977), Hollandali Dörtlükler (1977), Çukurova Koçaklamasi (1979), Nötron Bombasi (1981), Yunus Emrede Olmak (1981), Çiplak (1981), Ilk Yapitla 50 Yil Sonrakiler (1985), Uzaklarda Giyinmek (1990), Dildeki Bilgisayar (1992).
Daglarca çocuk siirleri de yazdi. Bu alanda ilk kitabi Açil Susam Açil Yugoslavyada basildi (Üsküp, 1967), bunu Istanbulda çikan Kus Ayak (1971), Arkaüstü (1974), Yeryüzü Çocuklari (1974), Yanik Çocuklar Koçaklamasi (1976), Balina ile Mandalina (1977), Yaramaz Sözcükler (1979), Göz Masali (1979), Seker Yiyen Resimler (1980), Yazilari Seven Ayi (1980), Cinoglan (1981), Hin ile Hincik (1981), Günes Dogduran (1981), Kaçan Ayilar Ülkesinde (1982) kitaplari izledi.
Kazandigi armagan ve ödüller: Türkiyede bir siiriyle (Çakirin Destani kitabindadir) C.H.P Siir Yarismasinda üçüncülük (1946); Asu kitabiyla 1956 Yeditepe Siir Armagani; Delice Böcek kitabiyla Türk Dil Kurumu 1958 Siir Ödülü; Türkiye Milli Talebe Federasyonunun Turhan Emeksiz Armagani (1966). Arkin Çocuk Edebiyati 1973 Yarismasinda jüri, üç siirine “yarisma üstün onur ödülü” verdi (1974); Horoz siir kitabiyla Sedat Simavi Vakfi Ödülünü Peride Celal ile bölüstü (Aralik 1977). Yurt disinda International Poetry Forum /uluslar arasi Siir Forumu, Pittsburg, Amerika/ Daglarcayi en iyi Türk sairi seçti (1967). Struga (Yugoslavya) Siir Festivallerinin 13.sünde ödül Altin Çelenk Daglarcaya verildi (Agustos 1974) ve Milliyet Sanat Dergisince de “1974 Yilinin Sanatçisi” seçildi.
Siirlerinden seçmeler Dört Kanatli Kus (1970)ta toplanmisti. Sairin eserlerinin çesitli baskilari ve baska dillerde yayinlanmis “siirlerinden seçmeler” kitaplarini listesi, Hollandali Dörtlükler sonunda belirtilmistir.
Bütün eserleri Cem Yayinevince toplu olarak yayinlanmakta olan sairin bu yeni Daglarca Dizisinde 13 kitabi çikti (1964-1979).
Kategori: Genel kültür