Ödevsel

Kekemeliğin Ortadan Kaldırılması

12 Temmuz 2007

KEKEMELİĞİN ORTADAN KALDIRILMASI

AZRIN VE NUNN

Kekemelik laboratuar çalışmaları nedeniyle hakkında çok şey bilinen ancak üzerinde görüş birliğine varılmış etkili bir tedavi yöntemi olmayan bir rahatsızlıktır. Laboratuar koşullarında en çok uygulanan yöntem ritim ya da metronom prosedürüdür. Her vuruştan önce kelimeyi kesme, vuruşla tekrar başlama vb. Golddiamond Jones ve Azrin’in yöntemlerini geliştirmiş ve buna ekleme tekniğini bulmuştur.

Kekemeliği konuşma bozukluğu olarak değil de nörolojik bir rahatsızlık olarak görenler de vardır. Bu görüşe göre kekemeliğin tedavisinde alışkanlığı tersine çevirme prosedürü yararlı olabilir. Bu prosedür tırnak yeme, saç yolma vb. durumlarda kullanılmıştır. Alışkanlık, alışkanlıkla birlikte olan davranışların farkına varma, alışkanlığa eğilimli durumları tanımlama, düzelme gösterilmesinin ardından aile ve arkadaşların toplumsal desteğini sağlama bu eğitim programının sağladıklarındandır. Tedavinin temel özelliği birbirine zıt olan aktivitenin kullanılmasıydı. Danışan; alışkanlığı düzeltici bir tepki olarak ve alışkanlığa eğilimli durumlarda koruyucu olarak bu zıt aktiviteyi kullanmayı öğrenir.

Bu mantık kekemeliğe uygulandığında kekemeliğe zıt bir aktivite bulunmalıdır.

KuvvetlendirilmiÅŸ duraklama,

Solunum örüntüsündeki değişiklikler,

Kendi kendine gevÅŸeme,

Düşünceleri biçimlendirme gibi aktivitelerin kekemeliği ketlediği bilinmektedir.

Geliştirilecek prosedür günlük yaşamdaki kekemeliği elemine edebilmeli, bütün danışanlar için hemen ve etkili olmalı, en az danışma süresini gerektirmeli ve sürekli yarar sağlamalıdır.

YÖNTEM

Denekler gazete ilanına cevap veren 14 kekemeden oluşmuştur. Hemen hemen hepsinin daha önceden tedavi girişimleri olmuş ancak bunlar başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Danışmanın tümü 2 saatlik bir oturum halinde yapılmıştır. Prosedür ve amaçları kısaca tarif edilmiş ve kekemeliğin yerine konacak olan alışkanlık ayrıntılarıyla tanımlanmıştır.

Rahatsızlığın gözden geçirilmesi: Kekemeliğin sonucunda ortaya çıkanlar gözden geçirilir. Bu motivasyonu arttırır.

Farkındalık eğitimi: danışan kasten kekeler ve bunu provoke eden ortam ya da kişileri mimik ya da el hareketlerini ayrıntılarıyla tanımlamaya çalışır. Böylece dikkatini odaklaştırabilir ve her epizodda harekete geçmeye hazır olur.

Önceden farkındalık: Kekemelikle ortaya çıkan gerginliklerin gevşetilmesi için bazı prosedürler vardır:

Gevşek duruş prosedürü(omuzları yavaşça aşağı bırakma, oturup kalkma)

Gevşek soluma prosedürü(derin, yavaş ve düzenli soluma)

Kendi kendini gevşetme(yukarıdaki hareketleri yaparken kendine gevşe der)

Karşıt aktiviteler: Konuşmayı durdurma, soluk verme ve ardından yavaşça soluk alma, göğüs ve boğaz kaslarını bilinçle gevşetme, sözcükleri zihninde belirlemesi, derin bir solunumdan sonra hızla konuşmaya başlama, bir cümlenin başlangıç parçasını vurgulama, kısa duraklamalarla konuşma.

Düzeltici eğitim: Danışan kekelemeye başlamadan önce karşıt aktiviteleri kullanmayı öğrenir ve gerginlik işaretleri gözlendiğinde karşıt aktiviteyi kullanması için yönlendirilir.

Sembolik prova: Danışan kendini kekemelik yaratan durumda hayal eder ve bu durumda ne yapması gerektiğini kullanabildiğini gösterir.

Olumlu uygulama: Yapılandırılmış pratikler şunlardır:

Yarışan solunum kalıbı uygulanır. Bir kitabı ilk satırı her sözcükte ara vererek okunur. İkinci satırda iki sözcükten, üçüncü satırda üç sözcükten sonra ara vererek nefes alır. Bu uzun cümleleri okuyana kadar sürer.

Danışan ara verme ve soluma örüntüsü uygular,

Konuşmadığı zamanlarda gevşeme alıştırmaları yapar.

Telefonla konuşarak bu konudaki güçlükler aşılır,

Özel harf ya da sözcükte zorluğu olanlara ek süre verilir ve bunları cümlenin değişik yerlerinde kullanmaları istenir.

Sosyal destek: Danışanlar arkadaş ve aile bireyleriyle ilişkiye geçirildi, onlara ilerlemesini anlattı. Kekelemeye başladığında kendisine solunum ve konuşma yönteminin hatırlatılmasını istedi.

Genel gösteri: Danışan önceden kaçındığı insan ya da çevrelere katılmaya ve prosedürlerini bu yönde uygulamaya yönlendirildi.

Tedavi sonrası uygulama: Danışan prosedürleri uygulama ve soluma örüntüsünü düzenli olarak yapmaya yönlendirilir.

İzleme: Danışman ilk haftada üç kez telefon eder ve daha sonra aralıklarla arar. Böylece durumla ilgili doğrudan bilgi de sağlar.

Kayıt, güvenirlilik ve geçerlilik: Tedaviden önceki ve tedaviden sonraki kekeleme epizodlarının sayısı sorulur. Danışan tedaviden sonra olanları kaydeder ve telefonda danışmana verir. Sonuçlar aile ya da arkadaşlardan alınan bilgiyle doğrulanır.

SONUÇLAR

Danışanların kekeleme oranı ilk günden başlayarak hızlı bir düşüş göstermiştir. Son izleme raporlarına göre prosedürleri uyguladıkları sürece kekelemediklerini bildirmişlerdir. Danışanların kayıtlarının iki geçerlilik ölçüsü kayıtların genel doğruluğuyla desteklenmiştir. Birincisi aile bireylerinin yaptığı değerlendirmeler, ikincisi ise danışan ve danışman arasındaki telefon konuşmalarıdır. Aile üyelerince yapılan genel yorum danışanların konuşmaya daha sık katıldıkları, yeni konuşma kalıbını benimsedikleri ve otomatik olarak düzgün konuşabildikleridir.

TARTIÅžMA

Bu yeni prosedür kekemeliği azaltmada etkilidir. İzleyen ve isteyen her kekeme tedaviden yararlanabilmiştir. İlk birkaç hafta boyunca danışanlar yüksek motivasyon ve çaba gerektiren yönteme yoğunlaşmak durumunda kalmışlardır. Rahat oldukları zaman yöntemi ısrarla kullanabildiklerini ve gergin olduklarında da bu konuda ne yapacaklarını kolay hatırladıklarını belirtmişlerdir. Bu prosedür var olan klinik yöntemlerden daha etkilidir. Sağaltım çok kısa bir sürede yapılır ve etkisi uzun sürelidir.

Kategori: Genel kültür