Tam Rekabet Piyasasř

12 Temmuz 2007



Tam Rekabet Piyasas─▒

Tam rekabet piyasas─▒ rekabetin en iyi ┼čekilde sa─čland─▒─č─▒ a┼ča─č─▒daki ├Âzellikleri ta┼č─▒yan ideal bir piyasad─▒r.

├ľzellikleri:

1-Al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒lar piyasa fiyat─▒n─▒ etkileyemeyecek kadar ├žok say─▒dad─▒r.

Her sat─▒c─▒n─▒n satt─▒─č─▒ ve her al─▒c─▒n─▒n sat─▒n ald─▒─č─▒ miktarlar piyasan─▒n toplam hacmine k─▒yasla o kadar k├╝├ž├╝kt├╝r ki bunlardaki herhangi bir de─či┼čme piyasay─▒ etkilemez. (n say─▒da al─▒c─▒, n say─▒da sat─▒c─▒)

2-Homojenlik ko┼čulu: al─▒c─▒lar, sat─▒c─▒lar ve ├Âzellikle al─▒┼čveri┼če konu olan mallar birbirinin ayn─▒d─▒r.

3-Piyasaya giri┼č-├ž─▒k─▒┼č serbestisi vard─▒r. Al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒lar─▒n piyasaya giri┼č ├ž─▒k─▒┼člar─▒n─▒ engelleyen hi├žbir ┼čey yoktur.

4-Tam bilgi ko┼čulu: Piyasada olup bitenlerden t├╝m karar birimleri haberdard─▒r.

5-Fiyat veridir: Tam rekabet piyasas─▒nda her mal─▒n tek fiyat─▒ vard─▒r ve piyasadaki al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒lar karar al─▒rken piyasadaki bu fiyat─▒ veri kabul ederler.

Tam rekabette firma ve end├╝stri dengesi

Firma bir mal─▒n ├╝reticisi veya sat─▒c─▒s─▒d─▒r. Tam rekabette ayn─▒ mal─▒ ├╝reten firmalar─▒n ├žok say─▒da, dolay─▒s─▒yla tek ba┼č─▒na piyasay─▒ etkileyemeyecek kadar k├╝├ž├╝k oldu─ču kabul edilir.

Ayn─▒ mal─▒ ├╝reten firmalar toplulu─čuna end├╝stri denir.

Tam rekabet├ži bir piyasada halen ├žal─▒┼čmakta olan firmalar k─▒sa d├Ânemde normal k├ór─▒n ├╝zerinde k├ór elde ediyorlarsa piyasaya yeni firmalar girecek, yeni firmalar─▒n girmesiyle de arz edilen mal miktar─▒ artacak ve piyasa fiyat─▒ da d├╝┼čecektir. Bu durum hi├ž k├ór kalmay─▒ncaya veya t├╝m firmalar ba┼čaba┼č noktas─▒na gelinceye kadar devam edecektir. Firmalar─▒n uzun d├Ânemde zarar ile ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ bir tam rekabet├ži bir piyasada ise tam tersi bir s├╝re├ž bir s├╝re├ž ortaya ├ž─▒kmakta bu defa da firmalar end├╝striyi terketmektedirler.

Tam rekabette k─▒sa d├Ânemde end├╝striyi meydana getiren firmalar─▒n say─▒s─▒ sabittir. Uzun d├Ânemde firma say─▒s─▒ de─či┼čebilir. End├╝strinin uzun d├Ânem dengesi, firma giri┼č ve ├ž─▒k─▒┼člar─▒n─▒n durmu┼č olmas─▒ demektir.

Bir end├╝stride t├╝m firmalar ancak normal k├ór elde edebiliyorlarsa, o end├╝stri dengeye gelmi┼č demektir.

Normal k├ór, o end├╝stride ├žal─▒┼čan firmalar─▒n ba┼čka end├╝strilere kaymas─▒n─▒ ├Ânleyecek kadar yeterli fakat yeni firmalar─▒ o end├╝striye cezbetmeyecek kadar ├Ânemsiz k├ór miktar─▒d─▒r ve maliyet unsuru olarak kabul edilir.

(End├╝stri dengesinin olu┼čmas─▒ her firman─▒n toplam kar─▒n─▒n s─▒f─▒r olmas─▒ gerekir.)

┼×ekil: Tam rekabette piyasa dengesi ve firma dengesi

End├╝stri denge ko┼čulu:

MM = MH = OM = OH

Firma dengesi End├╝stri dengesi

Firman─▒n kar┼č─▒ kar┼č─▒ya oldu─ču talep e─črisi yatay eksene paralel bir do─črudur. Firman─▒n sataca─č─▒ en b├╝y├╝k miktar end├╝strinin sat─▒┼č miktar─▒ olan 0X┬ĺ in ├žok k├╝├ž├╝k bir b├Âl├╝m├╝d├╝r.

Eksik rekabet piyasalar─▒nda bir firman─▒n kar┼č─▒ kar┼č─▒ya oldu─ču talep e─črisi negatif e─čimlidir. Talep e─črisinin negatif e─čimli olmas─▒, firman─▒n tek ba┼č─▒na, yani kendi arz miktar─▒n─▒ art─▒r─▒p azaltmakla fiyat─▒ etkileyebilmesi demektir.

Tam rekabette firman─▒n has─▒lat e─črileri

Tam rekabette firma sabit fiyattan mal satt─▒─č─▒na g├Âre ortalama has─▒lat sabittir. OH e─črisi yatay eksene paraleldir. Ortalaman─▒n de─či┼čmedi─či b├Âlgede ortalama ve marjinal has─▒lat birbirlerine e┼čit olacaklar─▒na g├Âre OH e─črisi ayn─▒ zamanda marjinal has─▒lat MH e─črisidir. (OH=MH)

Tam rekabet├ži firman─▒n toplam has─▒lat e─črisi orijinden ├ž─▒kan bir do─črudur. ├ç├╝nk├╝ de─či┼čik ├╝r├╝n miktarlar─▒ sabit bir fiyatla ├žarp─▒larak toplam has─▒lat rakam─▒na ula┼č─▒lmaktad─▒r.

Toplam has─▒lat: TH = F x M

Ortalama has─▒lat: OH = TH / M = (FxM) / M = F ? F = M

MH = OH = F

Tam rekabette firman─▒n k─▒sa d├Ânem dengesi

Firman─▒n k─▒sa d├Ânem dengesi birbirinin tamamlay─▒c─▒s─▒ olan iki ayr─▒ y├Ântemle yap─▒labilir.

Toplam has─▒lat ve toplam maliyete g├Âre denge karar─▒ (Toplam e─čriler yakla┼č─▒m─▒)

Marjinal maliyet ve marjinal has─▒lata g├Âre denge karar─▒ (Marjinal e─čriler yakla┼č─▒m─▒)

Toplam e─čriler yakla┼č─▒m─▒

(TM-TM yakla┼č─▒m─▒yla tam rekabette k─▒sa d├Ânem dengesi))

Firman─▒n ├╝retim hacmi s─▒f─▒rdan itibaren m1┬ĺe y├╝kselinceye kadar, her ├╝retim miktar─▒na tekab├╝l eden toplam maliyet, toplam has─▒lattan b├╝y├╝k oldu─čundan firma zarar etmektedir.

Toplam maliyetin toplam has─▒lata e┼čit oldu─ču (TH=TM) A noktas─▒nda firma ne k├ór ne de zarar etmektedir. Firman─▒n zarar─▒n─▒n ya da k├ór─▒n─▒n olmad─▒─č─▒ (s─▒f─▒r oldu─ču) fakat ├╝retime devam etmesi halinde k├óra ge├žece─či m1 ├╝retim d├╝zeyine tekab├╝l eden bu A noktas─▒na ┬ôk├óra ge├ži┼č noktas─▒ (ba┼čaba┼č noktas─▒)┬ö denilmektedir.

Firma toplam has─▒lat ile toplam maliyet aras─▒ndaki fark─▒n en b├╝y├╝k oldu─ču ├╝retim hacminde dengede olacakt─▒r.

Firmaya zaman birimi ba┼č─▒na en b├╝y├╝k k├ór─▒ sa─člayan ├╝retim hacmi Om2 miktar─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ toplam has─▒latla toplam maliyet aras─▒ndaki d├╝┼čey a├ž─▒kl─▒─č─▒n en b├╝y├╝k oldu─ču ├╝retim hacmi Om2┬ĺdir.

Ba┼člang─▒├žta zarar eden firma m1 ├╝retim d├╝zeyinde (TH=TM) ba┼čaba┼č duruma geliyor, ├╝retime devam etmesi halinde k├óra ge├žiyor. m2 ├╝retim d├╝zeyinde TH ile TM aras─▒ndaki d├╝┼čey a├ž─▒kl─▒k en y├╝ksek d├╝zeyde oldu─ču i├žin maksimum k├óra ula┼č─▒yor. ├ťretime devam etmesi halinde yine k├ór ediyor ama elde etti─či k├ór giderek azal─▒yor ve m3 ├╝retim d├╝zeyinde tekrar TH=TM oluyor. Firma art─▒k ├╝retime devam ederse zarara ge├žecektir.

m1 ├╝retim d├╝zeyi: K├óra ge├ži┼č noktas─▒ (ba┼čaba┼č noktas─▒) (A noktas─▒)

firma bu noktada ├╝retime devam ederse k├óra ge├žecek

m2 ├╝retim d├╝zeyi: firman─▒n eri┼čti─či maksimum k├ór

m3 ├╝retim d├╝zeyi: firman─▒n toplam maliyeti toplam has─▒lat─▒na e┼čit, e─čer ├╝retime devam ederse bu noktadan sonra zarar edecektir.

K├ór─▒n en y├╝ksek oldu─ču ├╝retim hacminde toplam maliyet e─črisinin e─čimi olan marjinal maliyet ile toplam has─▒lat e─črisinin e─čimi olan marjinal has─▒lat birbirlerine e┼čittirler. (Firman─▒n k├ór─▒n─▒n azami olmas─▒n─▒n birinci ┼čart─▒ marjinal has─▒lat─▒n marjinal maliyete e┼čitli─čidir.)

Marjinal e─čriler yakla┼č─▒m─▒

(MM-MH yakla┼č─▒m─▒ ile tam rekabette k─▒sa d├Ânem dengesi)

Firma MM=MH oldu─ču D noktas─▒nda dengeye gelecektir. Bu firma m2 kadar bir ├╝retimde bulunarak piyasa fiyat─▒ndan (f) satt─▒─č─▒nda k├ór─▒n─▒ maksimum k─▒lmaktad─▒r.

Firman─▒n denge ├╝retim hacminde maksimuma eri┼čen toplam k├ór─▒ fDLE dikd├Ârtgenin alan─▒n─▒n say─▒sal de─čeri kadard─▒r.

Tam rekabet piyasas─▒ndaki firma, k─▒sa d├Ânemde marjinal maliyetin y├╝kselmesi safhas─▒nda, marjinal maliyetin marjinal has─▒lata e┼čit oldu─ču (MM=MH > OM) ├╝retim d├╝zeyinde dengeye gelmektedir. (MM=MH oldu─ču noktada ancak MM e─črisi y├╝kseliyor olacak)

K─▒sa d├Ânem k├ór ko┼čulu

Anormal k├ór elde eden firman─▒n dengesi: E─čer piyasa fiyat─▒, firman─▒n ortalama maliyetinin minimum oldu─ču d├╝zeyden daha y├╝ksekte olu┼čmu┼čsa, firma anormal k├ór elde eder.

Her iki ┼čekil de anormal k├ór elde firman─▒n dengesini g├Âstermektedir.

Normal k├órla ├žal─▒┼čan firman─▒n dengesi: E─čer piyasa fiyat─▒, ortalama maliyetin minimum oldu─ču d├╝zeyde olu┼čmu┼čsa, yukar─▒daki firman─▒n elde etti─či anormal k├ór s─▒f─▒r olmaktad─▒r.

Marjinal maliyetin marjinal has─▒lata e┼čit oldu─ču D1 noktas─▒nda, ayn─▒ zamanda OM=OH e┼čitli─či de ger├žekle┼čmektedir.

┼×ekil: Normal k├ór elde eden bir firman─▒n dengesi

Firman─▒n zarar etmesine ra─čmen ├╝retimini s├╝rd├╝rmesi hali: (zarar minimizasyonu ve kapatma noktas─▒): E─čer piyasa fiyat─▒ ortalama maliyetin minimum oldu─ču d├╝zeyin de alt─▒nda ise (- yani ortalama maliyet e─črisi ortalama has─▒lat e─črisinin ├╝zerinde seyrediyorsa) firma i├žin zarar s├Âz konudur.

Zarar eden bir firma ├╝retimini durdurdu─ču zaman zarar─▒ sabit masraflar─▒n t├╝m├╝ olacakt─▒r. b├Âyle bir firma ├╝retime devam etmesi halinde:

? ├╝retim esnas─▒nda katlanaca─č─▒ zararlar─▒n t├╝m├╝n├╝

? ├╝retimi durdurmas─▒ halinde katlanaca─č─▒ zararlar─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ kurtarabiliyorsa

zarar etmesine ra─čmen ├╝retimini bir s├╝re daha devam ettirmek karar─▒ alabilecektir ki buna ┬ôzarar minimizasyonu┬ö denir.

Piyasa fiyat─▒, OM┬ĺnin minimum oldu─ču d├╝zeyin alt─▒nda ancak ODM┬ĺnin minimum d├╝zeyinin ├╝zerinde olan bu firma MM=MH e┼čitli─činin ger├žekle┼čti─či D noktas─▒nda dengeye geldi─činde;

m1 kadar ├╝retecek bunun tamam─▒n─▒ f0 piyasa fiyat─▒ndan satabilecektir.

E─čer firma ├╝retimi durdurmu┼č olsayd─▒, sabit masraflar─▒n t├╝m├╝n├╝ kaybetmi┼č olaca─č─▒ndan toplam zarar─▒ fLSf1 dikd├Ârtgeninin alan─▒n─▒n say─▒sal de─čeri kadar olacakt─▒r.

Firma m1 kadar ├╝retip bunu f0 fiyat─▒ndan satt─▒─č─▒nda zarar─▒, sabit masraflar─▒n bir k─▒sm─▒n─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒ olan fLSf0 dikd├Ârtgeninin alan─▒n─▒n say─▒sal de─čerine e┼čit olacakt─▒r. (OSM=OM-ODM)

Firma ├╝retim yap─▒nca de─či┼čir masraflar i├žin yapt─▒─č─▒ harcamalar─▒n t├╝m├╝n├╝ ve sabit masraflar i├žin yapt─▒─č─▒ harcamalar─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ kurtarmaktad─▒r.

Ortalama de─či┼čir masraflar─▒n minimum oldu─ču nokta, firman─▒n ├╝retimini durdurmas─▒ (ba┼čka bir deyi┼čle firman─▒n kapanmas─▒) i├žin piyasa fiyat─▒n─▒n en d├╝┼č├╝k seviyesinin ne olmas─▒ gerekti─čini g├Âsterdi─činden bu noktaya ┬ôkapanma noktas─▒┬ö denilmektedir.

Kapatma noktas─▒: Firman─▒n zarar minimizasyonu da olsa ├╝retime devam edebilmesi i├žin mal─▒n─▒ satmas─▒ gereken en d├╝┼č├╝k fiyat─▒ g├Âstermektedir. Bu fiyat ortalama de─či┼čir masraflar─▒n minimum oldu─ču d├╝zeyde olu┼čmaktad─▒r. ┼×ekilde K noktas─▒

f < ODM

f < AVC

Firma ├╝retimi durdurur.

Tam rekabette firman─▒n k─▒sa d├Ânem arz e─črisi

Tam rekabet piyasas─▒nda denge, fiyat─▒n marjinal maliyete e┼čit oldu─ču noktada ger├žekle┼čir. ┼×u halde marjinal maliyet e─črisi firman─▒n ├že┼čitli fiyatlardan ne kadar ├╝retip sataca─č─▒n─▒ g├Âstermektedir. dolay─▒s─▒yla firman─▒n k─▒sa d├Ânemde arz e─črisi ile marjinal maliyet e─črisi ├Âzde┼čtir.

Tam rekabet piyasas─▒nda firman─▒n k─▒sa d├Ânem arz e─črisi; marjinal maliyet e─črisinin ortalama de─či┼čken maliyet e─črisinin (ODM) ├╝zerinde kalan k─▒sma ├Âzde┼čtir.

(MM e─črisinin ODM┬ĺnin ├╝zerinde kalan k─▒sm─▒ = Arz e─črisi)

Tam rekabette uzun d├Ânem dengesi

K─▒sa d├Ânemde firmalar─▒n tesis ├žaplar─▒ veya ├╝retim kapasiteleri sabittir. Kurulu bir tesisin ├žap─▒ istenildi─či anda de─či┼čtirilemez. Firma kurulu tesisin verebilece─či ├╝retim hacimleri aras─▒nda se├žim yapar, k├ór─▒n─▒ azamile┼čtirir. Uzun d├Ânemde sadece ├╝retim miktar─▒n─▒ de─čil kapasitesini de de─či┼čtirebilir, istedi─či tesisi kurabilir.

End├╝striyi olu┼čturan firmalar─▒n say─▒s─▒ k─▒sa d├Ânemde veridir. Uzun d├Ânemde firma say─▒s─▒ da de─či┼čkendir. K├ór imkan─▒ varsa end├╝striye yeni firmalar kat─▒l─▒r. Zarar─▒na ├žal─▒┼čmak zorunda kalan firmalar end├╝striyi terkederler. Uzun d├Ânemde end├╝stri dengesinin sa─članm─▒┼č olmas─▒ demek firma giri┼č ve ├ž─▒k─▒┼člar─▒n─▒n durmu┼č olmas─▒ demektir.

Firman─▒n uzun d├Ânem dengesi

Firman─▒n uzun d├Ânemde de amac─▒ k├ór─▒ azamile┼čtirmektir. En b├╝y├╝k k├ór, uzun d├Ânem marjinal maliyetin marjinal has─▒lata yani fiyata e┼čit oldu─ču ├╝retim hacminde sa─član─▒r. Uzun d├Ânem marjinal maliyet, en d├╝┼č├╝k maliyetle ├╝retimi m├╝mk├╝n k─▒lacak kapasite veya ├Âl├žek de─či┼čiklikleri yap─▒ld─▒ktan sonra, ├╝retimin bir birim art─▒r─▒lmas─▒n─▒n toplam maliyette meydana getirece─či de─či┼čikliktir.

Tam rekabette firman─▒n uzun d├Ânem denge ┼čart─▒

UMM=KMM=MH

Tam rekabet piyasas─▒nda bir firman─▒n uzun d├Ânemde k├ór etmesi end├╝strinin uzun d├Ânem dengesinin sa─članmam─▒┼č oldu─čunu g├Âsterir. End├╝strinin uzun d├Ânem dengesi sa─čland─▒─č─▒nda end├╝striyi olu┼čturan firmalar─▒n her biri s─▒f─▒r k├órla ├žal─▒┼č─▒r veya sadece normal k├ór elde eder.

fiyat=KMM=KOM=UMM=UOM

End├╝stri uzun d├Ânem dengesi sa─čland─▒─č─▒nda firma giri┼č ├ž─▒k─▒┼člar─▒ sona ermi┼čtir. K├ór elde etme imkan─▒ kalmad─▒─č─▒ i├žin yerin firma piyasaya girmeyecek, zarar eden firma olmad─▒─č─▒ i├žin de piyasadan ├ž─▒kan firma olmayacakt─▒r. Her firma normla k├ór elde etmektedir. Bundan daha fazlas─▒n─▒ elde etmek m├╝mk├╝n de─čildir.

Kategori: Genel k├╝lt├╝r


Rasgele...


Destekliyoruz arkada■ - arkadas - partner - partner - arkada■ - proxy - yemek tarifi - powermta - powermta administrator - Proxy