Yaşama Mekanı Eylemleri
12 Temmuz 2007
YAŞAMA MEKANI EYLEMLERİ
Tanımı Ve Eylemin İnsan Yaşamındaki Yeri
Yaşama eylemleri insanların günlük yaşamında gerçekleştirdiği eylemlerin büyük bir bölümünü kapsar. Bu eylemin gerçekleştirildiği mekana yaşama mekanı veya oturma odası adı verilir.
Yaşama mekanı konut içinde yaşayan bireylerin sosyal gereksinmeleri için düzenlenmiş olup, konut içinde yaşayan bireylerin birlikte oturdukları, sohbet ettikleri, müzik dinledikleri, TV be radyo gibi araçlar aracılığı ile dolaylı bir şekilde dış dünya ile ilgilendikleri hacimdir. Gerektiğinde yemek yeme eylemi de bu mekanda yer alabilmektedir.
Yaşama mekanında bireyler konut içinde bulundukları zamanda, konut dışı sosyal ilişkilerde sürüldüğü yerdir. Konut sakinleri misafirlerini burada ağırlarlar. Konut, dışı dünyaya balkon veya teras aracılığıyla bu hacimden açılmaktadır.
Mekanın Donatım Elemanları
Yaşama mekanı içinde donatım elemanı olarak en az bir oturma grubu ve istenildiğinde içine televizyon yerleştirilebilen büfe kitaplık bulunmalıdır.
Oturma grubu özle olarak düzenlenmediğinde üçlü, ikili ve iki tek koltuk olmak üzere yedi kişilik oturma grubunu oluşturmaktadır. Bu gruba ev sahibinin oturduğu puf da eklenebilir. Ayrıca koltuk takımını tamamlayan gerekli yer ve sayıda sehpalar da yer alır.
Yukarıda açıklanan alışılmış koltuk takımından başka bir de sohbet köşesi olarak iki, üç veya dört koltuktan oluşan bir oturma köşesi de oluşturulabilir.
Büfe ve kitaplıklar genel olarak çok çeşitlidirler; Parça parça eklenebilenleri olduğu gibi yerinde birleştirilip bir bütün haline getirilebilenleri de vardır. Bunun dışında mekan büyüdükçe çok çeşitli donatım elemanları ile yaşam mekanını zenginleştirmek ve kullanımı artırmak olanağı da vardır. Örneğin; çeşitli çiçek veya sergilenecek eşya sehpaları, içki barı çeşitli dekorasyon eşyaları, sallanır koltuk, müzik seti gibi. Bunun dışında çeşitli aydınlatma elemanları mekanın dolaylı endirekt aydınlatmasında kullanılabilir.yaşam mekanı uygun ise iki koltuk arasına bir sehpa ve aydınlatma elemanı (abajur) ile bir gazete okuma köşesi de düzenlenebilir.
Mekanın Özellikleri Ve İşlevsel Açılımı
Yaşama mekanı konutun en önemli mekanlarından bir tanesidir. Genellikle konutun manzaraya açılan ön tarafında diğer mekanlarla ilişkili olarak düzenlenir ve konutun gündüz bölümünü oluşturur.
Yaşama mekanı, Alman standardı DIN 18011 e göre en az 18 m² olması önerilmektedir. TSE çalışmalarında böyle bir standartlaşma yoktur. Ancak İstanbul il imar yöneltmeliği 7.14 maddesinde konutta en az bir odanın, yatak odası dışında bulunması zorunluluğu vardır. Bu da oturma odasıdır, yine aynı madde ile en az 12 m² olabileceği ve en dar kenarının da en az 3.00 m olması gereğini belirtmiştir.
Alman normları da yaşama mekanının büyüklüğü konutta yaşayan insan sayısına bağlı olarak, mevcut oda sayısına göre boyutlandırılmaktadır. Bunun nedeni konutlarda insan sayısının yaşam süresi içinde değişken olması (aile yaşam döngüsü), oda sayısının ise değişmektedir. Kişi sayısının değişkenliği, evlenip evden ayrılan bireyler vb. gibi özellik gösterir.
DIN 18011e göre;
2-3 odalı konutta en az 20 m²
4 odalı konutta en az 20 m²
5 odalı konutta en az 22 m²
olarak saptanmıştır.
Mekanın alanı gibi, en dar kenarının da boyutlandırılması çok önemlidir. Yine aynı Alman normuna göre yaşama mekanının en dar kenarı 3.80 mnin altında olmamalıdır. Bunun nedeni müzik setinin veya televizyonun uygun uzaklıklarda düzenlenmesi gibi oturma grupları ile büfenin yerleştirilmesinde, dolaşım alanları göz önüne aldığımızda ortaya çıkabilecek kullanım zorluklarıdır. Kullanışlı bir iç düzenleme için bir kenarın en az 4.20 m olması öngörülmektedir.
Daha önce belirtildiği gibi İstanbul İmar Yönetmeliğindeki dar kenarın en az 3.00 m olarak düzenlenmesinde olabilecek düzleme soruları açıktır. Yukarıdaki sakıncalara karşın geniş cepheli bir hacim aynı m²deki dar cepheli hacimlere göre daha fazla pencere düzenlenmesi, daha fazla ışık ve havalandırma olanağını sağlar.
Yaşama mekanında yer alan eylemleri dört grupta toplayabiliriz:
Dinlenme Sohbet Oturma,
Müzik Radyo dinleme TV seyretme,
Oyun oynama,
Çalışma Kitap okuma eylemleri
Bütün bu grupları tam anlamıyla inceleyebilmek için, insanın tek eylemlerinin ve bu hareketlerin serbestçe oluşabilmesinde gerekli eylem alanlarının belirlenmesi gereklidir. Bu saptama çalışmaları sonucunda yaşama mekanını oluşturan kullanım alanı ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle konut yaşama mekanı ve diğer mekanlarda aşağıdaki işlevsel açılım sıralamasına göre incelenebilir. Bunlar:
Tek eylemler,
Eylem alanları,
Mekan düzeyleridir.
EYLEM ALANLARI
Daha önce belirtildiği gibi yaşama mekanında 4 ana eylem grubu vardır. Bunlardan en önemlisi dinlenme ve sohbet yani oturma grubu eylemleridir.
OTURMA GRUBU EYLEM ALANI
Oturma grubu yaşama mekanında .çoğunlukla yer alması gereken bir eylem grubudur. Bu grup tekli, ikili ve üçlü koltuk takımı ve sehpalarla oluşturulduğunda, gerekli kullanım uzaklıkları konuşmanın rahatlıkla işitileceği şekilde ele alınarak düzenlenir. Koltuklar arası boşluk ile sehpa-koltuk arası uzaklıklar bir insanın geçişine uygun boyutlarda düzenlenmelidir. Bu oturma grubunun duvar ile arasında bir dolaşım alanı var ise bu rahat geçişler için en az 90 cm olabilmektedir.
RADYO, MÜZİK DİNLEME, TV SEYRETME EYLEM ALANI
Bu eylemler oturma grubu içinde, oturma grubuna uygun yer ve boyutlarda yerleştirilen aletler ile gerçekleştirilmektedir.
Ancak, alan uygun ise kullanıcının istekleri doğrultusunda ayrı bir eylem alanı olarak da kendi içinde düzenlenebilirler.
Müzik ve radyo dinleme için kulaklık takılabilecek uzaklıkta uygun bir koltuk ile aydınlatma olanağının sağlanması yeterlidir.
Televizyon için ise, ekran ile göz arasındaki uzaklık göz sağlığı açısından en az 2.50 m 3.00 m olacağından bu açıklığı sağlayacak dairesel bir düzenlemeye gidilebilir. Burada ekran çapına göre görme uzaklıkların ayarlanması gereği unutulmamalıdır. Diğer bir anlatımla, TV ekranı büyüdükçe uzaklıklar arttırılmalıdır.
TEK EYLEMLER
Yaşama mekanında yer alan insanın tek eylemlerin en önemlileri önem sırasına göre aşağıdaki gibi sıralanabilir:
Oturma
Uzanma
Yürüme (Dolaşma)
OTURMA EYLEMİ: ağırlıklı olarak yaşama mekanında gerçekleştirilmektedir ve en önemlisi tek eylem şeklidir. Sohbet etme, müzik ve radyo dinleme, TV seyretme, oyun oynama (kağıt oyunları, taşlar, elektronik aletler ile oynanan oyunlar v.b.), çalışma ve kitap okuma genellikle oturarak gerçekleştirilir.
UZANMA EYLEMİ: yaşama mekanlarında genellikle dinlenirken gerçekleştirilmektedir.
YÜRÜME (DOLAŞIM) EYLEMİ: bütün eylem gruplarına ulaşmak ve servis hizmet için gerekli olan bir eylemdir.
OYUN OYNAMA EYLEMİ
Bu eylem için yine mekan alanı uygun ise kullanıcı isteğine göre ayrı bir eylem grubu düzenlenir. Bu eylem alanında, kağıt, oyun taşları ve elektronik oyun araçları ile oyunlar oynanarak hoşça vakit geçirilir. Oyun oynama bir masa etrafında oturularak gerçekleştirildiğinden, masalar dört kişilik kare veya daire olarak seçilmelidir. Oyun grubu düzenlenirken, oyun masası etrafında insanların birbirini rahatsız etmeden rahatça dolaşmalarını sağlayan geçiş alanları bırakılmalıdır.
Ayrıca oyun oynanırken insanların kollarıyla birbirini rahatsız etmeyecek bir şekilde yan yana oturulması ile oturma grubu oluşturulur ve masanın en uygun boyutları buna göre bulunur.
Devamlılık göstermeyen bu eylem için açılabilir, büyüyebilen masalarda kullanılarak bu bölüm yemek yeme alanı olarak da değerlendirilebilir
Kategori: Genel kültür