Ödevsel

Marmara Ãœniversitesi

12 Temmuz 2007

MARMARA ÃœNÄ°VERSÄ°TESÄ°

ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ

BİLGİSAYAR VE ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ

ÖĞRETMENLİĞİ

ÖĞRETİM TASARIMI

Ganime ALBAYRAK

20010056

Kasım 2003

SEELS ve GLASGOW ÖĞRETİM TASARIMI MODELİ

GÄ°RÄ°Åž

Öğretim tasarımı, öğrenmeyi sağlamak için öğretim materyallerinin ve öğretim sisteminin yönlendirilmesi olarak tanımlanabilir(Rowland,1994). Öğretim tasarımının asıl amacı öğrenmenin ve öğretmenin kalitesini arttırmaktır.

Seels ve Glasgow’un öğretim tasarımı modeli dört aşamadan meydana gelen on basamaklı bir öğretim tasarımı sürecidir.Bu aşamalar; problem, tasarım, geliştirme, uygulama ve değerlendirme aşamalarıdır.

Problem aşaması: Bu aşamada öncelikle hedefler belirlenir. Hedeflere uygun davranışlar ortaya konulur. Önkoşul davranışların neler olacağına karar verilir. Bu arada giriş davranışlarının hangileri olacağı ortaya konulmalıdır. Öğrencilerin motivasyon ve öğrenme biçimleri sistematik yaklaşım biçiminin ilk aşamasında yapılması gerekenlerdir.

Tasarım aşaması: Medya seçimi yapılır. Öğretim stratejileri , hedef ve ölçütler belirlenir. Yapılacak faaliyetler planlanır ve organize edilir. Hangi öğrenme etkinliklerini, materyallerini kullanarak hedeflere ulaşılacağına karar verilmelidir.

Geliştirme aşaması: Konuyla ilgili materyal geliştirilir ve yapılan bu materyal ile ilgili bir değerlendirme yapılır.

Uygulama ve değerlendirme aşaması: Değerlendirme aşamasında ise, hem süreç, hem de sonuç değerlendirilebilir. Değerlendirme öğretim programının denenmesi aşamasında yapıldığı gibi, uygulanması aşamasında da yapılmalıdır.

Bu modele uygun olarak ilköğretim 6. sınıf fen bilgisi dersi konularından biri olan “Çevremizi Nasıl Algılıyoruz ” konusu incelenecektir.

PROBLEM ANALÄ°ZÄ°

Problem analizi yaparken aşağıdaki basamakları izleyeceğiz.

Bilgi toplama

İdeal-reel karşılaştırması

Performans analizi

Kaynak ve sınırlılıkların belirlenmesi

Öğrenme karakterlerinin belirlenmesi

Hedef ve önceliklerin belirlenmesi

Problem cümlesinin yazılması

1. Bilgi Toplama (Gather Information)

Bizim çalışma grubumuz ilköğretim 6. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Sınıf mevcudu 25’i kız ,15’i erkek olmak üzere toplam 40 kişidir. Okul, çok fazla imkanları olmayan orta halli bir devlet okuludur. Aynı şekilde öğrenciler de ekonomik açıdan orta halli ailelerin çocuklarıdır.Onlara Fen bilgisi dersinde “Çevremizi Nasıl Algılıyoruz?” konu başlığı altında duyu organları öğretilmeye çalışılacaktır.

Öğretmen dersi çoğunlukla sınıf ortamında götürecektir. Zaman zaman, konuların gelişimine göre imkanlar dahilinde bilgisayar laboratuarından ve diğer laboratuarlardan yararlanacaktır. Öğretmen ders esnasında, daha önceden hazırlamış olduğu materyalleri öğrencilere sunacaktır. Bu materyaller kimi zaman bir maket olurken kimi zaman da bir eğitim cd’si olabilir. Kullanılacak bu materyaller o günkü konunun gereklerine göre seçilecektir.

Öğrencilerin ilköğretim 4. ve 5. sınıflarda görmüş oldukları fen bilgisi dersleriyle bağlantı kurmaları sağlanmalıdır. Böylece öğrenci daha önce öğrenmiş olduğu bilgileri hatırlayacak ve yenilerini daha çabuk öğrenecektir. Derse başlamadan önce öğrencilere bir ön test uygulanmalı ve duyu organları ile ilgili olan bilgilerini seviyesi ölçülmelidir. Bu test öğretmene ders planını hazırlarken nasıl bir yol izleyeceği konusunda bir fikir verir. Hangi konudan başlayacağını , hangilerini daha ağırlıklı anlatacağını belirler. Sunulacak olan ön testte aşağıdaki sorulara benzer sorular yer almalıdır.

Hangi organımız görmemizi sağlar?

Hangi organımız sayesinde etrafımızdaki sesleri duyarız?

Kokuları hangi organımız sayesinde alırız?

Tat alma organımız hangisidir?

Göz hastalıkları nelerdir? Yazınız.

Kulağın kısımlarını yazınız.

Burun hastalıkları nelerdir?

Dilimizin şeklini çiziniz,kısımlarını gösteriniz.

Dilimizin görevleri nelerdir?

Derimizin şeklini çiziniz. Şekil üzerinde kısımları gösteriniz.

Bu test sayesinde öğretmen sınıfın düzeyini öğrenmiş olur. Böylece hangi konuyu ağırlıklı anlatacağını, hangisinin üzerinde az duracağını kararlaştırır ve bunu planına yansıtır. Bu testin sonunda öğrenci analizi yapılmış olur.

Ders esnasında öğretmen öğrencilere duyu organları ile ilgili alıştırmalar yaptırmalıdır. Bunun için öğretmen , duyu organları ile ilgili materyalleri tarayıp en uygun olanı seçmeli , daha önceden elinde konuyla ilgili bir materyal varsa onu güncelleştirip ,sınıfın düzeyine uygun bir hale getirip öğrencilere sunmalıdır. Ayrıca ders kitabı olarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından seçilmiş bir kitap kullanılmalı, konular öğrencilere bu kitaptan takip ettirilmelidir.

Ders öğretmeni alanında yeterli bilgiye sahip olmalıdır ki öğrencilerini iyi bir şekilde eğitebilsin. Alanındaki yayınları takip etmeli eğer gerekli görüyorsa konunun uzmanlarından yardım almalıdır.

İdeal-Reel Karşılaştırması(Identify Discrepancies)

Öğretmenin ulaşmak istediği başarı düzeyi %90 dir.

Öğretmen dersi işlerken soru-cevap yöntemini kullanacak ve böylece öğrencinin dersle olan bağının kopmamasını sağlayacaktır. Ön hazırlık alıştırmaları vererek derse hazır gelmelerini sağlayacaktır. Sıkıldıklarını anladığı anda onları motive edecek ,dersi eğlenceli bir şekilde işleyecektir. Teorik bilgilerin ardından o konuyla ilgili bir maket gösterecek , öğrencilerin ona dokunmalarını sağlayacaktır. Çünkü insan ne kadar çok duyusuyla hissederse o kadar hızlı ve kalıcı öğrenir. Yada gene konuya göre onlara bir eğitim cd’si izletecektir.Daha önce yapmış olduğu ön test sayesinde sınıfın düzeyini anlayan öğretmen o düzeyde ders anlatacaktır. Bu düzey iyi bilenlerin ve hiç bilmeyenlerin sıkılmayacakları, tüm sınıfın derse katılımının amaç olduğu bir düzeydir. Tüm bunları yaptığında tasarladığı başarı düzeyi olan %90 başarı oranına ulaşacağını düşünmektedir.

Ancak her şey düşünüldüğü gibi olmayabilir. Öğrenci devamsızlıkları sınıfın anlama düzeyi, öğrencilerin kullanılan materyallerden hoşlanmayabilecekleri, materyallerin yetersiz olabileceği ve bunun gibi bir çok şey göz önünde bulundurulduğunda tasarlanan başarı düzeyine ulaşmanın pek de kolay olmadığı görülür. Bunların ışığında hedeflenen başarı düzeyi %75 olarak belirlenmiştir.

Performans Analizi ( Do Performance Analysis)

Öğretmen konuya hakim, kendi branşıyla ilgili yayınları elinden geldiğince takip edip kendini yenilemeye çalışan bir öğretmendir. Dersi sadece bir anlatım tekniği kullanarak götürmemektedir. Değişik tekniklerle dersi sıkıcılıktan kurtarmaya çalışır. Materyal olarak maketlerden yararlandığı gibi öğrencilere eğitim cdleri , videolar izleterek dersi zevkli hale getirmeye çalışmaktadır. Her dersten sonra ev ödevleri vererek çocukların dersi tekrar etmelerini sağlar. Derste sadece kendi anlatmaz , soru-cevap tekniğini kullanarak dersi etkileşimli bir şekilde işler.

Sınıfta sessizlik sağlanmalı , öğrenciler mümkün olduğunca ön sıralara oturtulmalıdır. Böylece öğrenci performansı arttırılır.

Okulun konumu , ders saatlerini durumu öğrenci performansını çok etkiler. Okul cadde üzerindedir. Sınıfa , dışarıdan çok fazla gürültü gelmektedir. Mümkün olduğunca dışarıdan gelen gürültüler önlenmeye çalışılmalıdır. Pencereler kapatılmalı, öğretmen dersi daha yüksek sesle anlatmalıdır ki öğrencilerin ilgisini üstünde toplayabilsin. Dersler haftalık ders programında günün ilk saatlerine yerleştirilmelidir. Çünkü ilk saatlerde öğrencilerin öğrenme düzeyleri daha yüksektir , henüz yorulmadıklarından , konuları daha kolay anlarlar. Tüm bunlar öğrenci performansını arttırır.

Öğrencinin başlangıç motivasyonu beklenilenden az olabilir. Onların ilgisinin derse çekilmesi gerekmektedir. Dersi güncel olaylarla bağlantı kurarak anlatması onların ilgisini çeker. Ayrıca ne öğreneceklerinin onlara önceden söylenmesi bu bilgilerin onların işine nerelerde yarayacağı konusunda bilgilendirilmelidirler. Örn; duyu organları hakkında sahip olacakları bilgiler onlara her zaman gerekli olacak bilgilerdir. Öğrencinin bunun kanısına varması sağlanmalıdır.

Çocuklar çok çabuk sıkılır ve dersten koparlar. Öğretmen bunu anladığı anda onların dikkatini tekrar toplayacak bir takım şeyler yapmalıdır. Örn; bir fıkra anlatıp yada küçük bir espri yapıp sınıfın havasını değiştirebilir. Bu şekilde ilgilerini yeniden kendi üzerine toplamış olur. Tüm bunlar yapıldığında performans artar.

Kaynakların ve Sınırlılıkların Belirlenmesi ( Identify Constraints and Resources)

Okulumuz orta halli bir devlet okuludur. Hal böyle olunca elbette kullanılacak materyal ve kaynaklar da doğal olarak sınırlıdır. Yalnızca bir tane bilgisayar odası vardır ve buradaki bilgisayarların sayısı da yeterli değildir. Yeri geldiğinde bu bilgisayarlardan yararlanılacaktır. Bu laboratuarlarda eksik olan malzemeler ve kullanılacak cd ve videolar okul bütçesi tarafından karşılanacaktır. Fen bilgisi dersinde kullanılabilecek , organları tek tek çıkartıp takabileceğimiz bir insan maketi bir adette yap boz vardır. Bunun yanında bir de göz maketi yer almaktadır.

Ders kitabı olarak Milli Eğitim Bakanlığı’nın belirlediği ders kitabı kullanılmaktadır. Ayrıca öğretmen gerekli gördüğü zamanlarda takip ettiği dergilerden yararlanarak hazırladığı çalışma yapraklarını da öğrencilere verecektir.

Okuldaki materyaller oldukça sınırlıdır. Ayrıca var olanların çoğu da eski ve yıpranmıştır. Bu tür sınırlılıklar öğrenmeyi olumsuz yönde etkiler, başarı oranını düşürür. Bunu en aza indirmek için çaba harcanmalıdır.

Öğrenme Karakterlerinin Belirlenmesi (Identify Learner)

Öğrenme karakterleri Bloom’un taksanomisine göre incelenmiştir. Bu dersteki amaçların büyük bir kısmı bilişsel amaçla ilgilidir. Bilişsel amaçlar altı kısımda incelenmiştir;

Bilgi Basamağı

Duyu organlarının görevlerini bilme,

Duyu organlarının kısımlarını bilme,

Kavrama Basamağı

Şekli verilen bir duyu organını tanıyabilme,

Duyu organlarının görevlerini nasıl yaptığını anlayabilme,

Duyu organlarının aralarındaki farkları anlayabilme,

Özetleme yapabilme,

Uygulama Basamağı

Duyu organlarının şekillerini çizebilme,

Şekillerin üzerinde bölümleri gösterebilme,

Analiz Basamağı

Duyu organlarının birbirleri ile olan etkileşimlerini anlayabilme,

Duyu organlarını özelliklerine göre ayırt edebilme,

Sentez Basamağı

Verilen bazı parçaların hangi duyu organına ait olduğunu bilme,

Dağınık halde bulunan maket parçalarını birleştirerek duyu organlarını oluşturabilme,

Değerlendirme Basamağı

Duyu organlarını karşılaştırıp , hangisinin ne işe yaradığını yaşamsal faaliyetlerini değerlendirebilme.

Duyuşsal amaçlar ise beş kısımda incelenmiştir;

Alma Basamağı

Duyu organlarını birbirlerinden ayırt edebilme,

Tepkide Bulunma Basamağı

Derse aktif olarak katılma,

Ders konularıyla ilgili olma,

Konular arasında ilişki kurabilme,

Değer Verme Basamağı

Derslere katılmaya değer verme. Derslerden zevk alma,

Örgütleme Basamağı

Farklı bilgileri tutarlı bir biçimde toparlayabilme,

Grup halinde çalışmada başarı gösterme,

Başarılı olacağında kararlılık gösterme,

Bir Değer yada Değerler Bütünüyle Nitelenmişlik Basamağı

Öğrendiklerini günlük yaşamıyla bağdaştırma,

Ders öğretmenine saygı duyma,

Kullanılan materyallere saygı duyma

Bilişsel ve duyuşsal amaçlar bunlardır. Bu ders kapsamında psikomotor amaçlar yer almamaktadır.

Hedef ve Önceliklerin Belirlenmesi ( Identify Priorities and Goals )

Hedef: Öğrencilerin duyu organlarını öğrenmeleri, görev ve yapılarını iyi şekilde bilmeleri.

Öncelikler:

Duyu organlarının neler olduğunu bilme,

Genel özelliklerini bilme,

Duyu organlarının nasıl çalıştığını bilme,

Şekillerini çizebilme,

Duyu organlarını birbirlerinden ayırıp farklılıklarını bilme,

Duyu organlarıyla ilgili hastalıkların neler olduğunu bilme,

Bu hastalıklarla ilgili korunma yollarını bilme,

Problem Cümlesi Yazma ( Problem Statament )

Bir ilköğretim okulunda 6. sınıf öğrencilerinden oluşan 40 kişi mevcutlu bir sınıfa, fen bilgisi dersinde, branşında uzman bir öğretmenle “Çevremizi nasıl algılıyoruz?” konu başlığı altında ,duyu organları öğretilecektir.

2. GÖREV VE ÖĞRETİM ANALİZİ

Şimdi de fen bilgisi dersinde anlatılacak olan duyu organları konusuyla örneklendirilerek görev ve öğretim analizi basamağının giriş ve hedef davranışları belirlenecektir.

Giriş Davranışları

Bu konu ilköğretim 5. sınıfta gördükleri bir konudur. Giriş amaçları, bu durum göz önünde bulundurularak belirlenmektedir.

Giriş amacı 1 : Duyu organlarının neler olduklarını ve görevlerini söyleyebilme.

Giriş davranışları:

Gözün görevini söyleyebilme,

Kulağın görevini söyleyebilme,

Dilin görevini söyleyebilme,

Burunun görevini söyleyebilme,

Derinin görevini söyleyebilme,

Giriş amacı 2 : Duyu organlarının nasıl çalıştıklarını söyleyebilme.

Giriş davranışları:

Gözün nasıl çalıştığını söyleyebilme,

Kulağın nasıl çalıştığını söyleyebilme,

Dilin nasıl çalıştığını söyleyebilme,

Burunun nasıl çalıştığını söyleyebilme,

Derinin nasıl çalıştığını söyleyebilme,

Amaçlar ve Hedef Davranışlar

Giriş davranışları belirlenmiştir. Şimdi bu kısımda ise dönem sonunda (ders tam olarak tamamlandıktan sonra ) öğrencilerde oluşmasını beklediğimiz hedef davranışları inceleyeceğiz.

Amaç 1 : Duyu organlarının görevlerini öğrenme.

Hedef Davranışlar:

Duyma olayının nasıl gerçekleştiğini bilme.

Görme olayının nasıl gerçekleştiğini bilme.

Tat almanın nasıl gerçekleştiğini bilme.

Koku almanın nasıl gerçekleştiğini bilme.

Dokunma duyusunun nasıl çalıştığını bilme.

Amaç 2 : Duyu organlarının şekillerini çizebilme,kısımlarını gösterebilme.

Hedef Davranışlar:

Kulağın şeklini çizip kısımlarını gösterebilme,

Gözün şeklini çizip kısımlarını gösterebilme,

Dilin şeklini çizip kısımlarını gösterebilme,

Burunun şeklini çizip kısımlarını gösterebilme,

Derinin şeklini çizip kısımlarını gösterebilme.

Amaç 3 : Duyu organlarıyla ilgili hastalıkları bilip sıralayabilme. Bunların tedavileri ve korunma yolları ile ilgili fikir sahibi olma.

Hedef Davranışlar:

Kulağımızla ilgili dikkat edilmesi gereken şeyleri bilme.

Göz hastalıklarının neler olduğunu bilme.

Burun sağlığımızla ilgili önemli noktaları bilme.

Amaç 4 : Duyu organlarının birbirlerine benzer veya farklı yönlerini bilme , birbirleri arasında bağlantı kurabilme.

Hedef Davranışlar:

Duyu organlarının belirgin özelliklerini öğrenerek farklılıkları bilme.

HEDEF VE ÖNCELİKLERİN BELİRLENMESİ

Bir önceki basmakta bir takım amaçlar belirlemiştik. Şimdi de bu amaçlarımızın her biri için farklı hedefler belirleyeceğiz. Bunu yaparken IDE tarafından kullanılan formatı kullanacağız. Bu format aşağıdaki gibidir;

A ; Audience (Dinleyiciler)

B ; Behaviour (Davranış)

C ; Condition (Ortam, Åžartlar)

D ; Degree (Derece)

Yani dinleyici olarak aldığımız kesimi , beklediğimiz davranışları ve formatta yer alan diğer şeyleri her bir amacımız için tek tek yazacağız.

Amaç 1 : Duyu organlarının görevlerini öğrenme.

A: İlköğretim 6. sınıf öğrencileri;

B: Duyu organlarının hangisinin ne görevi üstlendiğini bilme,

C: Sınıf ve laboratuar ortamı,

D: Duyu organlarının görevlerini %80 oranında bilme.

Amaç 2 : Duyu organlarının şekillerini çizebilme,kısımlarını gösterebilme.

A: İlköğretim 6. sınıf öğrencileri;

B: Duyu organlarını her birinin şeklini çizip ,bu şekil üzerinde kısımlarını gösterebilme,

C: Sınıf ve laboratuar ortamı,

D: Şekil çizip, duyu organlarının kısımlarını gösterebilme konusunda %70 başarılı olma.

Amaç 3 : Duyu organlarıyla ilgili hastalıkları bilip sıralayabilme. Bunların tedavileri ve korunma yolları ile ilgili fikir sahibi olma.

A: İlköğretim 6. sınıf öğrencileri,

B; Duyu organlarımızda ortaya çıkan hastalıklar ve tedavileri hakkında bilgi sahibi olma, bunlardan korunma yollarını bilme,

C: Sınıf ortamı,

D: Bu konu da %75 oranında başarı beklenmektedir.

Amaç 4 : Duyu organlarının birbirlerine benzer veya farklı yönlerini bilme , birbirleri arasında bağlantı kurabilme.

A: İlköğretim 6. sınıf öğrencileri,

B: Duyu organları arasında bağlantı kurup benzer ve farklı yönlerini bilme,

C: Sınıf ortamı , fen bilgisi ve bilgisayar laboratuarları,

D: Bu konunun öğrenilmesinde %65 oranında başarı beklenmektedir.

Öğrencilerin giriş davranışlarını belirlemek için bir ön test uygulayacağız. Testimiz aşağıda sorulardan oluşmaktadır.

Ön Test

Çevremizi nasıl algılarız?

Kaç duyu organımız vardır? Bunların isimleri nelerdir?

Kulağımızın görevi nedir?

Gözümüzün görevi nedir?

Dilimizin görevi nedir?

Burnumuz ne iÅŸe yarar?

Derimi hangi görevi üstlenir?

Duyularımızla ilgili olan rahatsızlıklar neler olabilir? Yazınız.

Duyu organlarımızla ilgili rahatsızlık yaşamamak için ne gibi tedbirler alabiliriz? Korunma yolları neler olabilir?

10.Duyu organlarımızın şekillerini çiziniz.

Uygulanan bu ön test sonucunda sınıfın düzeyi hakkında bir fikir sahibi olur , öğrencilerin neleri bilip bilmediklerini az da olsa öğreniriz.

Son Test

Dönem sonunda , öğretimin uygulandığı öğrencilerin yani ilköğretim 6. sınıf öğrencilerinin, yukarıda belirlenen hedeflere ulaşıp ulaşamadıklarının kontrol etmek için bir de son test uygulamalıyız. Bu test dönem boyunca öğrenilmesi gereken tüm konuları içeren kapsamlı bir test olacaktır. Yalnızca tek tip sorular içermeyecek , farklı soru çeşitlerine yer verilecektir Bunlar ; klasik soru tipi , boşluk doldurma ve şıklı sorular olabilir.

Gözümüzün şeklini çiziniz. Kısımlarını gösteriniz.

Dilimizin hangi kısımları hangi tatları alır? Şekil çizip üzerinde gösteriniz.

Kornea , iris ve kör nokta nedir?

Duyma olayı nasıl gerçekleşir? Yazınız.

Derimiz kaç kısımdan oluşmuştur, bu kısımlar ve görevleri nelerdir? Kısaca yazınız.

Vücudumuzun dengesi ………………….. bulunan ………………….kanalları tarafından sağlanır.

Bir insan eğer yakını görüp uzağı göremiyorsa…………………tur. Eğer uzağı görüp yakını iyi göremiyorsa…………………tur. Bunların dışımda eğer bazı renkleri birbirinden ayırt edemiyorsa o zaman…………………….dür.

Derinin alt kısımlarını koruyan tabaka……………..dir. Duyu almaçları ise……………….. de bulunur.

İnsanda burun aşağıdakilerden hangisini yapmaz?

Akciğerlere giden havayı ısıtır.

Havayı kıl ve makusla temizler.

Havayı nemlendirir.

Havayı azaltır önler.

Aşağıdakilerden hangisi derimizin görevlerinden değildir?

Vücudu dış etkilerden korumak.

Vücuda şekil vermek

Boşaltıma yardımcı olmak.

Solunuma yardımcı olmak.

Yanıcı, batıcı ,sancıma biçiminde algılanan hangi duyudur?

Acı.

Ağrı.

Dokunma.

Basınç.

Dilimizin ucu ve gerisi hangilerini sağlıklı algılar?

Tatlı – Acı

Acı – Tuzlu

Tuzlu – Ekşi

Ekşi – Tatlı

Sert tabakanın gözün ön tarafında bulunan kısmına ne denir?

AÄŸ tabaka.

Saydam tabaka.

Göz bebeği.

Göz merceği.

Gözde duyu hücreleri(fotoreseptör) nerde bulunur?

AÄŸ tabaka.

Saydam tabaka.

Sert tabaka.

Damar tabaka.

Göz kusurlarından hangisi Silindirik mercekle düzeltilebilir?

Miyop

Şaşılık

Astigmatizm

Hipermetrop

Öğrencilere içinde 5 tane klasik soru , 4 tane boşluk doldurma ve 6 tane şıklı soru bulunan toplam 15 soruluk bir test uygulanmıştır. Her bir sorunun puanlandırması farklıdır. İlk 5 soru 10’ar puan üzerinden değerlendirilirken diğerleri 5 ‘er puan üzerinden değerlendirilecektir. Hepsini doğru olarak yanıtlayan bir öğrenci 100 puan alacaktır. %70 olarak belirlenen başarı düzeyine ulaşılması için öğrencilerin en az 12 soruyu doğru olarak yanıtlamaları gerekmektedir. Doğru olarak yanıtlanması gereken soruların sayısı biraz fazla olarak algılanabilir. Ancak bunun nedeni testte düşük puanlı soruların yer almasıdır.

ÖĞRETİM STRATEJİLERİ

Bu öğretimi gerçekleştirirken “Sunuş Yoluyla Öğrenme Strateji” kullanılacaktır. Bu kararlaştırılırken anlatılacak olan konunun bu yoldan anlatılmasının daha uygun olduğu düşünüldü. Öğrencilere bilgiler verilecek ve onların bunları kavramaları sağlanacaktır. Öğrencilerden deneylerle yada bunun gibi keşif yoluyla öğrenmeden ziyade öğretmen tarafından verilen bilgilerin özümsemeleri beklenmektedir. Durum böyle olunca buna en uygun öğretim stratejisi de sunuş yoluyla öğrenme stratejisidir.

Sunuş Yoluyla Öğretim (Expository Teaching)

Sunuş yoluyla öğretim; özellikle kavram, genelleme ve sınıflamaların yani bilgi düzeyindeki hedef-davranışların öğretiminde kullanılan bir yöntemdir. Her öğretim yaklaşımı gibi, sunuş yoluyla öğretim de bazı durumlarda diğerlerine göre daha iyi sonuç verir. Birincisi bu yaklaşım, birkaç kavram arasındaki ilişkiler öğretileceği zaman en uygun yaklaşım olmaktadır. Öğrenciler daha başlangıçtayken, ilişkilendirilecek kavramlarla ilgili bazı bilgilere sahip olmalıdırlar. Aksi takdirde kendilerine sunulan bilgileri anlamadan ezberlemeye zorlanmış olurlar. Sunuş yoluyla öğretime ilişkin diğer bir nokta öğrencilerin yaşlarıyla ilgilidir. Üzerinde durulan düşünceler çok basit de olsa, örneğin derste kayalar, mineraller gibi fiziksel gerçeklikler üzerinde de durulsa bu yaklaşımdan yararlanırken öğrencilerin bu gibi düşünceleri zihinlerinde evirip çevirmeleri, dönüştürmelere uğratmaları gerekmektedir. Bu nedenle sunuş yoluyla öğretim yaklaşımı, ilkokulun üst sınıflarında ve daha sonraki sınıflarda bulunan öğrenciler için daha uygun olmaktadır.

“SunuÅŸ yoluyla öğretim” modelinde öğretmenin görevi öğrencilerin öğrenebilmesi için,konuyu en uygun bir ÅŸekilde organize ederek yapılandırma;uygun materyalleri seçme;daha sonra da konuyu genelden özele doÄŸru sistemli ve anlamlı bir ÅŸekilde öğrencilerin öğrenmelerini saÄŸlamaktır. Öğretmen öğretilecek kavram ve genellemeyi önce diÄŸer yapılarlarla iliÅŸkilendirir. Ausubel buna ön organize edici demektedir. Sonra kavram ve genellemeler sınıfa verilir, öğretilen bilgi birimlerinin özellikleri (kritik) sunulur. Bunu açıklayıcı örnekler izler. Konu yeterince anlaşılıncaya ve öğrencilerde anlamlı bir birikim oluncaya kadar örnekler verilmeye devam edilir. Kavram ya da genellemenin daha iyi anlaşılabilmesi için gerekirse örnek olmayan durumlar verilir. Soru-cevap etkinlikleri yoluyla kavram ve genellemeler öğrencilere tekrar ettirilir. Konu yeterince anlaşılmışsa öğrencilerden örnekler istenir ve öğrenilen konunun anlamlı bir yapı ya da cümle içerisinde kullanılması istenir.

Sunuş yoluyla öğretim stratejisinin ezberden ziyade anlamlı bir öğrenmeyi ortaya çıkarması için başlangıçta öğretmenin öğrenilecek bilgileri kendi içinde anlamlı ve organize bir bütün haline getirmesi gerekir. Aynı şekilde öğrencinin de anlamlı öğrenme için hazırlanması gerekir

Bu yaklaşımın dört temel özelliği vardır;

Bu yaklaşım öğretmen ve öğrenci arasında çok yoğun bir etkileşim gerektiren bir yaklaşımdır. Öğretmen öğrencilerin aktif katılımını sağlamaya çalışır.Başlangıç sunuşlarını öğretmen yapmakla birlikte (1-2 dakika ya da en fazla 5 dakika)hemen arkasından öğrenciler fikirlerini,örneklerini,tepkilerini açıklar,tartışırlar. Bu durum ders boyunca sürer.

Sunuş yoluyla öğretme,somut kavramların anlamlı hale getirilmesi için bol örnek vermeyi,resimlerle,şemalarla somutlaştırmayı;kısacası tüm duyu organlarına hitap eden uyarıcıların kullanılmasını gerektirir.Diğer bir deyişle,kavramların, ilkelerin somut yollarla ve anlamlı bir biçimde öğrenilmesine yardım eder.

Daha önce de ifade edildiği gibi,sunuş yoluyla öğretme genelden özele doğru hiyerarşik bir sıra izler. Önce konunun temel çerçevesi verilir.Daha sonra,ayrıntı bu temel çerçevenin içine yerleştirilir.

Öğrencilerin önce ve yeni öğrendikleri arasında yatay ve dikey ilişkiler kurması sağlanarak anlamlı öğrenmeleri gerçekleştirilir.

Sunuş Yoluyla Öğretim stratejilerini de kapsayan tüm doğrudan öğretim-aşamalı öğretim modellerinde,bir dersin işlenmesi sırasında yer alması gereken etkinlikler büyük ölçüde benzerlik göstermektedir.

Hemen tüm bu modellerde dersin başlangıç aşamasında; öğrenciyi öğrenmeye hazırlamak üzere öğrencilerin dikkatini öğrenme konusu üstüne çekme, ne öğrenecekleri ve öğrendiklerini nerelerde kullanacakları hakkında bilgi verme ve öğrenmeye güdülemeye dönük etkinlikler yer alır. Böylece öğrencilerin, öğrenme konusu üstünde odaklaşması sağlanır.Ayrıca yeni öğrenilecek davranışlarla ilgili önceki öğrenmeler gözden geçirilerek kullanıma hazır hale getirilir. Yeni ve eski öğrenmeler arasında ilişki kurularak anlamlı öğrenme sağlanır. Bu etkinlikler genellikle dersin başlangıç aşamasında yer alır.

Dersin başlangıç aşamasından sonra, gelişme aşamasında yeni öğrenilecek konuyla ilgili uyarıcı materyaller verilir.Yani öğrenciye hedef davranışların kazandırılmasını sağlayacak açıklamalar, örnekler, dramatizasyonlar ,demonstrasyonlar çeşitli araç - gereçlerle yapılır.

Öğrencilerin konuyu anlayıp anlamadıkları sık ve kısa cevaplı sorular vb. yollarla kontrol edilir. Daha sonra öğretmen rehberliğinde, kazandırılmak istenen davranışı öğrencinin yapması sağlanır; öğrenciye öğrenme sonuçları hakkında bilgi verilir.Eksik ve yanlış öğrenmelerini düzeltmesi, tamamlaması için ek öğrenme materyalleri verilir.

Dersin sonuç alma aşamasında ise öğrencilerin ne derecede öğrendiğini belirleme ve öğrenilenlerin kalıcılığını artırma, yeni durumlarda kullanmalarını sağlama, yani transferi gerçekleştirmek üzere etkinliklere yer verilir.

Bu strateji uygulanırken bazı aşamalar izlenir. Bu aşamaları incelersek;

Ön organize edicinin sunulması.

Dersin amacı açıklanır.

Organize edici sunulur. Kavram haritaları , şemalar sunulabilir.

Organize edici tanımlanır.

Uygun olan yerlerde şekiller verilir ve bunların üzerinde anlatılır.

Öğrencilere tekrar yaptırılır.

Öğretilen ilke , kavram yada bilgi biriminin sunulması.

Bilgi birimi sunulur.

Bilgi biriminin özellikleri sıralanır.

Bilgi birimi organize edicilerle iliÅŸkilendirilir.

Bilişsel yapının güçlendirilmesi.

Konu içeriğine eleştirel bir bakış açısı getirilir.

Farklı tanımlara ve düşüncelere yer verilir.

Öğrencilerden örnek durumlar istenir.

Örneklenen ve tanımlanan bilgi birimi cümle, parça gibi bütün bir yapıda kullandırılarak tekrar ettirilir.

Tüm bu aşamaları ve bilgileri kendi konumuzla örneklendirelim;

Öğretmen derse başlarken öncelikle öğrencilerin dikkatini üstüne toplamalı ve onların bu konuyla ilgili önceden öğrendikleri bilgileri öğrencilere hatırlatmaya çalışmalıdır. Bunları gerçekleştirdikten sonra konunun amacını açıklar. Amaç ; çevremizi algılamamızı sağlayan duyu organlarımızın neler olduklarını ve yapılarını öğrenmektir. Öğretmen bu konuyla ilgili , tüm duyu organlarının şekillerini içeren bir şemayı öğrencilere sunar. Bunların neler olduklarını anlatır. Şekil üzerinde organların genel özelliklerini söyler. O ana kadar anlattığı kısımları , öğrencilere sorular sorarak tekrar ettirir. Bu bilgiler ne kadar çok tekrar edilirse o derece kalıcı olur. Bu derse bir giriştir. Daha sonra her bir duyu organı zaten ayrıntılı bir şekilde incelenecektir. Tüm bunları yaparak öğrencinin ne öğreneceği konusunda bilgi sahibi olmasını sağlamaktadır

Bunların ardından öğretmen daha yoğun bilgiler anlatmaya başlar. Artık tam olarak konunun içindedir öğrenci. Örneğin o derste gözün yapısı ve özellikleri anlatılacaktır. Gözün kısımlarının neler olduğunu ve her bir kısmın ne görevler yaptığını anlatır. Dersin başlangıcında verilen şemada kısımlar gösterilir. Bunun yanında bir de öğrencilere üç boyutlu görmeleri için bir de göz maketi verilir ve bunun üzerinde incelemeler yapılır. Soru cevaplarla belirli aralıklarla ders tekrar ettirilir. Ardından görme olayının nasıl gerçekleştiği konusuna geçilir. Öğretmen bilgiyi vermeden önce öğrencilere bunun nasıl gerçekleştiğini sorar ve düşünüp tahminler yapmalarını ister. Öğrencilerden gelen cevaplar doğrultusunda ders şekillenir. Görüntünün gözde nasıl oluştuğu ve görme olayının nasıl gerçekleştiği bilgileri öğrenciye verilir. Göz hastalıklarının neler olduğu sorulur. Öğrencilerden cevaplar alınır. Ardından ayrıntılı olarak göz hastalıklarına değinilir. Bu hastalıkların tedavi yollarının neler olduğu öğretilir.

Artık bilgi tam olarak verilmiştir. Şimdi bunun pekiştirilmesi öğrencinin bunu özümsemesi sağlanmalıdır. Bunu gerçekleştirmek için öğrencilerin bu konular hakkında konuşmaları istenir. Onlara sorular sorulur zıt örnekler verilir ve bunları anlayıp anlamadıkları kontrol edilir. Örneğin; sınıfa “Bir biberin acı olup olmadığını görerek anlayabilir miyim?” gibi sorular sorar ve cevaplar alır. Bunların ardından da konuyu birkaç cümleyle özetler, öğrencilere konuyla ilgili ev ödevi verilir.

Artık konu tam olarak sona ermiştir. Ama öğrencilerin konuyu tam olarak anlayıp anlamadıkları bilinmemektedir. İşte tam bu noktada bunu saptamak için o gün anlatılan bilgileri içeren , bu bilgilerin yerine ulaşıp ulaşmadığını ölçen bir son test öğrenciye sunulur. Bu test sonucuna göre eğer belirlemiş olduğumuz %75 başarı oranına ulaşılmışsa bir sonraki ders diğer konuya geçilerek ders devam ettirilir. Yok eğer test sonucunda bunun sağlanamadığı saptandıysa öğretmen nelerin ters gittiğini araştırır ve bir sonra dersin bir bölümünü tekrar bu konuya ayırarak konunun özümsenmesini sağlar. Her derste bu yol izlenir.

Duyu organlarından “göz” konusu bu şekilde anlatılmıştır. Diğerleri anlatılırken de benzer yol izlenir ancak bazı farklılıklar da olabilir örneğin; sınıfa maket vermek yerine bir eğitim cd’si yada bir video izletilebilir. Böylece ders sıkıcılıktan ve monotonluktan kurtulmuş olur. Konular tam olarak bitip ,tüm duyu organları anlatıldıktan sonra bu kez tüm konuları kapsayan bir son test uygulanır sınıfa. Bunun sonucuna göre dersimizin başarısı ortaya çıkmış olur.

MEDYA SEÇİMİ

Öğrenci karakterlerini belirlediğimizde karşımıza şu sonuçlar çıkar. Öğrencilerimiz, ilköğretim 6. sınıfa devam eden 12-13 yaşları arsında 25’i kız 15’i erkek olmak üzere toplam 40 kişidir.

Bu öğrencilerin öğrenme kanalları ise şöyledir;

Öğrenme Kanalı

Öğretim Materyalleri

Görsel

Resimler, şekiller, şemalar, kavram haritaları, eğitim cdleri,videolar,slaytlar,animasyonlar

Ä°ÅŸitsel

Öğretmen sesi

Dokunsal

Maketler , yap bozlar

Öğrenme ortamı olarak genellikle sınıf kullanılacaktır. Ama bunun yanında gösterilecek bir eğitim cdsi yada animasyon olduğunda bilgisayar laboratuarı kullanılacaktır.

Ders anlatılırken medya olarak şunlardan yararlanılacaktır ;

Ders kitabı,

Yazı tahtası,

Bilgisayar,

EÄŸitim cdsi,

Animasyonlar,

Video,

Maketler,

Yap bozlar,

Åžemalar,

Bu kısımda seçtiğimiz materyalleri ya satın alırız yada kendimiz üretiriz. Okulumuzda ders kitabı, yazı tahtası ,maket,şema ,bilgisayar ve yap boz yer almaktadır. Ancak bunlar sınırlıdır ve bir kaçı oldukça eski ve yıpranmış durumdadır. Kullanılacak eğitim cdleri satın alınacaktır.

MATERYAL GELÄ°ÅžTÄ°RME

Kullanacak olduğumuz materyalleri bir önceki bölümde belirlemiştik. Ayrıca bunların bazılarının oldukça yıpranmış ve eski olduğunu da belirtmiştik. Bu bölümde geliştireceğimiz materyalimiz görsel şemadır.

Bu görsel materyalimizi oluştururken , diğer tüm materyalleri oluştururken olduğu gibi dikkat etmemiz gereken bazı noktalar vardır.

Öğretim materyali, basit, sade ve anlaşılabilir olmalıdır.

Öğretim materyali, dersin hedef ve amaçlarına uygun seçilmeli ve hazırlanmalıdır.

Öğretim materyali, dersin konusunu oluşturan bütün bilgilerle değil, önemli ve özet bilgilerle donatılmalıdır.

Öğretim materyalinde kullanılacak görsel özellikler (resim,grafik, renk, v.b), materyalin önemli noktalarını vurgulamak amacıyla kullanılmalı, aşırı kullanımdan kaçınılmalıdır.

Öğretim materyalinde kullanılan yazılı metinler ve görsel-işitsel öğeler, öğrencinin pedagojik özelliklerine uygun olmalı ve öğrencinin gerçek hayatıyla tutarlılık göstermelidir.

Öğretim materyali, öğrenciye alıştırma ve uygulama imkanı sağlamalıdır.

Öğretim materyalleri mümkün olduğunca gerçek hayatı yansıtmalıdır.

Öğretim materyali her öğrencinin erişimine ve kullanımına açık olmalıdır.

Materyaller sadece öğretmenin rahatlıkla kullanabildiği türden değil, öğrencilerin de kullanabileceği düzeyde basit olmalıdır.

Zaman içinde tekrar kullanılacak materyaller dayanıklı hazırlanmalı, bir defalık kullanımlarda zarar görmemelidir.

Hazırlanan öğretim materyalleri, gerektiği takdirde, kolaylıkla geliştirilebilir ve

güncelleştirilebilir olmalıdır.

Bu materyalimizi hazırlamak için bize büyük kartonlar ve renkli kalemler gerekmektedir. Bu kartonların üzerine duyu organlarımızın şekillerini büyük boyutlarda çizecek ve bu şekillerin üzerinde kısımları gösterilecektir. Her bir kısmı farklı bir renkle çizerek öğrencilerin daha iyi anlamaları sağlanabilir ve materyalimiz daha anlaşılır olur. Her bir kısmın yanına bir numara verilip şeklin yan tarafında o bölümle ilgili özet bilgiler yer alacaktır. Burada fazla bilgilerden kaçınmalıyız . Tüm bunları yaptığımızda şemamız hazır hale gelmiş olur. Her bir duyu organımız için ayrı bir şema yapılacaktır. Ancak tüm bunları yaparken yukarıda belirttiğimiz bilgiler göz önünde bulundurulmalıdır.

Tüm bunları yaparken bazı tasarım ilkelerine de bağlı kalmalıyız. Bu tasarım ilkeleri ; bütünlük , denge, vurgu, hizalama ve yakınlıktır.

Bütünlük , bir görseli meydana getiren öğelerin bir bütün olarak görünmesini sağlayan , öğeler arası ilişkidir. Diğer bir ifadeyle kelimeler ve diğer nesneler birlikte anlam oluştururlar. Bütünlük görseli anlamayı ve yorumlamayı kolaylaştırır. Yani şemamızda çizdiğimiz şekillerle yazdığımız yazılar bir bütünlük içinde olmalıdırlar ki daha kolay anlaşılabilsinler ve yorumlanabilsinler. Bir görselde bütünlük , çizgi , şekil, çerçeve ve bunun gibi görsel araçlar kullanılarak sağlanabilir.

Denge, materyalde bulunan öğelerin algılanan ağırlığı ile ilgilidir. Denge , öğelerin ağırlıkları yatay ve dikey eksenin her iki tarafında eşit olarak dağıtılması ile oluşturulur. Yani şemamızda yer alan öğeler alan üzerine eşit olarak dağıtılmalı ve denge sağlanmalıdır.

Vurgu , öğeyi dikkat ve ilgi merkezi haline getirmektir. Görsel bir materyalde tek bir fikir ele alınsa dahi , bazen görsel içinde bazı noktaların vurgulanması gerekir. Bunu yapmak için değişik teknikler kullanılır.Ok ve benzeri yön gösteren, önemli öğe için diğerlerinden daha parlak bir renk kullanılabilir. Bunlar ve daha bir çok teknik vurgulamaya yarar. Biz kendi materyalimizde vurgulamak istediğimiz noktaları farklı renklerde yaparak dikkatleri çekmeye çalışacağız. Yani vurgumuzu renkle yapacağız.

Hizalama , bazı öğeleri aynı yatay ve dikey çizgilere getirmektir. İnsanlar dikey yada yatay olarak hizalanan şeyleri hizalanmayanlara göre daha kolay öğrenir ve hatırlarlar. Şemamızı hazırlarken yazıları hizalamalıyız.

Yakınlık , görsel içindeki öğelerin birbirine olan uzaklıklarıdır. Görsel içinde birbirine yakın öğeler kullanıcılar tarafından birbirleriyle ilişkilendirilirken ,birbirlerinden uzak duran öğelerin birbirleriyle ilişkileri olmadığı kanısına varırlar. Bu nedenle öğeler eğer birbirleriyle ilişkileri yoksa birbirlerinden açıkça ayırt edilmelidirler. Bunları yanlış anlamaları önlemek için yaparız. Kendi materyalimizde de buna dikkat etmeliyiz.

İşte tüm bu bilgilerin ışığında kendi materyalimiz olan şema oluşturulmalıdır.

BİÇİMLENDİRİCİ DEĞERLENDİRME

Bu aşamada tasarladığımız programı sırasıyla uzmanlara, öğretim tasarımcılarına ve de alanında iyi bir öğretmen grubuna gösterdik ve onlardan programımız hakkında bilgi topladık. Yaptığımız bu değerlendirme uzman değerlendirmesidir.

Konu alanı uzmanları ile yaptığımız görüşmede şu sonuçlara vardık. Hazırladığımız program içerik açısından yeterli ve doğru bulundu. Konuların sıralanışı ve kullanılan bilgilerin güncelliği de aynı şekilde onaylandı.

Aynı program öğretim tasarımcıları tarafından da değerlendirildi. Bu tasarımcılar programımızı şu kriterlere göre incelediler.;

Öğretim içeriğinin doğru belirlenip belirlenmediği,

Öğretim içeriğinin doğru sıralanıp sıralanmadığı,

Öğretim hedeflerinin öğretim içeriği ile tutarlı olup olmadığı ,

Öğretim hedeflerini açık ve anlaşılır olup olmadığı,

Test maddelerinin öğretim hedefleri ile tutarlı olup olmadığı ,

Test maddelerinin geçerlilik ve güvenilirliği,

Her bir öğrenme türü için uygun öğretim stratejilerinin kullanılıp kullanılmadığı,

Öğretim araç gereçlerinin doğru seçilip seçilmediği ,

Öğretim materyallerinin tasarımlarının tasarım ilkelerine uygun olup olmadığı.

İşte tüm bu kriterler ışığında yapılan değerlendirme sonucunda , içeriğin doğru belirlenmiş ve sıralanmış olduğu anlaşıldı. Belirlemiş olduğumuz hedefler öğretim içeriği ile tutarlı bulundu, açık ve anlaşılır olduğu konusunda fikir birliğine varıldı. Testler incelendi, test maddeleri öğretim hedefleriyle tutarlı olup olmadığı, geçerli ve güvenilir olup olmadığı konusunda değerlendirildi ve tutarlı , güvenilir ve geçerli olduğu sonucuna varıldı. Öğretim stratejileri yönüyle uygunluk incelendi. Kullanılan stratejinin doğru bir strateji olduğu ancak bunun yanında başka stratejilerden yararlanılmasının iyi olacağı kanısına varıldı. Bu stratejide öğrencinin eski bilgileri ile köprü kurma , dikkatini çekme aşamalarında yetersiz kalacağı sonucu çıkarıldı. Bu sonuç ışığında öğretim stratejilerine yenileri eklendi ve bu şekilde yeniden düzenlendi(düzeltilmiş hali Ek1 dedir.). öğretim materyali olarak seçilen araç gereçlerin doğru seçildiği ve geliştirilen materyalin tasarım ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olduğu belirtildi.

Program bir de kendi alanında iyi ,önceden hedef grup hakkında tecrübesi olan bir öğretmen grubuna da gösterildi. Onlar da programı şu kriterlere göre incelediler;

Seçilen öğretim yöntem ve tekniklerinin gruba uygun olup olmadığı,

Seçilen öğretim materyallerinin doğruluk, kullanım kolaylığı vb. konulardaki yeterliliği.

Bu öğretmen grubu programı bu kriterlere göre değerlendirdi. Öğretim yöntem ve teknikleri uygun bulundu. Kullanılan materyaller bu kriterlere göre değerlendirildi ve bazı eski materyallerin güncel olmadıkları kanısına varıldı. Onlar yenilendi.

Uzmanlardan elde edilen bilgilere göre öğretim programımızda gerekli değişiklikler yapıldı. Şimdi de programımızı hedef kitleyi temsil eden 3 veya daha fazla öğrenci üzerinde deneyeceğiz ve bu programın aksayan yönleri , öğrencilerin ilk reaksiyonları hakkında bilgi toplayacağız. Yapacak olduğumuz bu değerlendirmenin adı bire bir değerlendirmedir.Bunu yaparken öğrencilerden şu tür bilgiler almaya çalışacağız.

Öğrencilerin giriş davranışlarının tahminindeki hatalar,

Öğretimde anlaşılmayan kısımlar,

Test maddeleri ve yönergelerde anlaşılmayan kısımlar,

Kazanılamayan davranışlar,

Bu maddeler göz önünde bulundurularak grup incelendi. Bizim programımızda belirlediğimiz öğrencilerde olması gerektiğini düşündüğümüz giriş davranışlarının bazı kısımlarının doğru olarak tahmin edilmediği ortaya çıktı. Öğrenciler bu konuyu daha öncesinde görmelerine rağmen belirlenen giriş davranışlarının bazılarını gösteremediler. Bu sonuca bağlı olarak sorun yaşanan giriş davranışları değiştirildi (değişmiş hali Ek 2 dedir.).

Öğretimin son derece açık ve anlaşılır olduğu , öğrencilerin konuları iyi bir şekilde anladıkları görüldü. Gruba hazırlanan testler uygulandı. Bu uygulanan testte ve verilen yönergelerde anlaşılamayan , öğrencilerin anlamakta güçlük çektiği bir kısmın olmadığı görüldü.

Tüm bu değerlendirmelerin ardından bir değerlendirme daha yapacağız. Yapacak olduğumuz bu değerlendirmenin adı ise pilot değerlendirmedir. Bu kısımda hedef kitle içinden uygun bir örneklem seçtik. Seçmiş olduğumuz bu örneklem hedef kitleyi temsil etmektedir .Bu değerlendirmeyi iki amaç için yapmaktayız.

Uzman değerlendirmesi ve bire bir değerlendirme sonunda programda yapılan değişikliklerin etkinliği ve öğrencilerin karşılaşabileceği başka öğrenme problemlerini olup olmadığını belirlemek ,

Öğretim süresini ve öğretimin amaçlandığı ortamda yapılıp yapılamayacağını belirlemek.

Hedef kitleyi temsil eden 15 kişi seçtik. Daha önceki basamaklarda öğrencilerin giriş davranışlarını belirlemek,öğrencilerin hangi bilgi ve becerilere sahip olduklarını anlamak için hazırlamış olduğumuz ön testi bu gruba uyguladık. Bu testin ardından belirlediğimiz konuları,bilgileri gene belirlediğimiz sırayla ve kararlaştırdığımız anlatım yöntem ve tekniklerini , öğretim stratejilerini kullanarak öğretimi gerçekleştirdik. Bunu yaparken , ders aralarında öğrencilerle konuşularak onlara program hakkındaki görüşlerini sorduk ve onlardan öğretim hakkındaki görüşlerini aldık. Bu şekilde öğretimi tamamladık ve hemen ardından tasarımımız sırasında hazırlamış olduğumuz son testi bu gruba uyguladık.

Bu testimizin amacı öğrencilerin anlatılanları ne derece anladıkları ve kazanılması gereken davranışları kazanıp kazanmadıklarını ölçmekti. Bu testin sonuçlarına göre seçtiğimiz grubun tüm bunlara ne derece ulaştıklarını saptadık. Gördük ki amacımıza neredeyse ulaşmışız. Hedeflediğimiz başarı oranımız %75 ti ve bu testte tam olarak 15 soru yer almaktaydı. Bir öğrencin %75 başarı düzeyini yakalayabilmesi için bu testteki soruların en az 12 tanesini cevaplandırması gerekliydi. Sonuçlara bakıldığında grubun büyük çoğunluğunun bunu gerçekleştirmiş olduğu görüldü.

Bunların ardından bu gruba aşağıdaki soruları içeren bir tutum anketi uygulandı.

Evet Oldukça Hayır

1. Öğretim ilgi çekici miydi? ( ) ( ) ( )

2. Materyaller konular ile tutarlı mıydı? ( ) ( ) ( )

3. Materyaller kullanışlı ve anlaşılır mıydı? ( ) ( ) ( )

4. Test soruları yeterli miydi? ( ) ( ) ( )

5. Öğretim süresi yeterli miydi? ( ) ( ) ( )

6. Öğretim zor muydu? ( ) ( ) ( )

7. Test soruları zor muydu? ( ) ( ) ( )

8. Materyaller konuları anlamanıza yardımcı oldu mu? ( ) ( ) ( )

9. Öğretim sıkıcı mıydı? ( ) ( ) ( )

Bu tutum anketinin sonuçları değerlendirildi ve sonuçta grubun genelinin olumlu tepkiler verdiği saptandı. Bu anketin ve yapılan diğer tüm çalışmalar sonucunda toplanan bilgiler analiz edildi ve doğru yolda gidildiği , programın başarılı olduğu anlaşıldı.

Programdaki eksik noktaların neler olduğu anlaşıldı, olumlu yönde gerekli değişiklikler ve düzenlemeler yapıldı ve sonuçta biçimlendirici değerlendirme yapılmış oldu.

UYGULAMA , BAKIM VE KONTROL

Bu kısımda program ilköğretim 6. sınıf öğrencilerine uygulandı ve her birinin programla etkileşime girmeleri sağlandı. Öğrenciler öğretim sırasında izlendiler. Beğendikleri ve beğenmedikleri noktalar not edildi. En çok bilgisayar laboratuarında eğitim cd’si izlerlerken eğlendikleri gözlendi. Gerekli düzeltmeler ve kontroller yapıldı.

ERİŞİ ( SONUÇ ) DEĞERLENDİRMESİ

Bu değerlendirmeyi programımızın gerçekte ne kadar etkili olduğunu belirlemek için yapacağız.

Yapacağımız bu değerlendirmede şunları değerlendireceğiz;

Programımızın öğretim içeriği,

Öğretim amaçlarımız,

Kullandığımız öğretim materyallerimiz,

Öğretim yöntemlerimiz ve kullandığımız stratejiler,

Öğretmenler,

Öğrencilerin ders içindeki performansları,

Kazandırmak istediğimiz her bir becerinin öğrenilme süreleri

Bunları değerlendirirken objektif araçlar kullanacak ve uzmanların görüşlerine başvuracağız. Gözlem ve incelmeler yapacak sınıfa uyguladığımız testlerin sonuçlarını analiz edeceğiz.

Değerlendirme verilerimizi programla ilgili tüm kişilerden yani öğretmenlerden , öğrencilerden ve yöneticilerden toplayacağız.

Yaptığımız bu değerlendirme, programı uygulamaya başladığımız andan itibaren başlayacak ve programı tam olarak uygulayıp öğretimi bitirdikten kısa bir müddet sonrasına kadar devam edecek ve sona erecektir.

Programı sınıfa uygulamaya başladık ve öğretmenden ders esnasında karşılaştığı veya karşılaşacağı her türlü problemi bir tarafa not etmesini istedik. Program bu şekilde devam etti ve bu süre içerisinde de öğrencileri gözlemledik. Konular belirlendiği sırayla gösterildi. Materyaller kullanıldı. Daha önceki değerlendirmelerimizde fark etmiştik ki öğrenciler bilgisayarda izledikleri animasyonlar ve eğitim cd’lerinden oldukça hoşlanmışlar ve bu materyal kullanılarak işlenen dersi daha iyi anlamışlardı. Bu veri göz önünde bulundurularak bu uygulamada öğretmene daha fazla etkileşimli materyaller kullanmasını , bilgisayardan daha fazla yararlanmasını önerdik. Nitekim öğretmende öyle yaptı. İlerleyen günlerde gördük ki kullandığımız öğretim stratejileri ve yöntemler işe yarıyor.

Öğretmen öğrencileri gözlemlerken biz de bir yandan öğretmeni gözlemledik. Programın tasarım aşamasında seçtiğimiz öğretmende olmasını istediğimiz bazı özellikleri belirtmiş böyle bir öğretmen rehberliğinde öğretimin istenen sonuca ulaşacağını vurgulamıştık. Yaptığımız gözlemler sonucu gördük ki bu öğretmenimiz de en az bizim olmasını istediğimiz kadar mesleğinde başarılı ve bilgili bir öğretmen.

Öğretim sürerken yeri geldikçe hem bizim geliştirdiğimiz hem de daha önceden okulumuzda var olan eğitim materyalleri öğrencilere öğretmen aracılığıyla verildi. Öğrencilerin bilgisayarda izledikleri eğitim yazılımlarının ardında en fazla yap bozlar dan hoşlandıklarını gözlemledik. Genel olarak tüm materyaller amaçlarına ulaşmaktaydı. En azından öğrencilerin kafalarında bir şeylerin oluşmasını sağlıyorlardı.

Gözlemlerimiz devam etti. Herhangi bir aksaklıkla karşılaşmadık. Öğretimimizde zaman açısından herhangi bir uzama olmadı. Kazandırmak istediğimiz davranışlar belirlediğimiz sürelerde kazandırıldı. Öğrencileri gözlemlediğimiz kısımlarda gördük ki oldukça eğlenceli bir şekilde konuları ilerletiyorlar.

Öğretimimiz sona erdi ve ardından hazırladığımız son testi uyguladık. Bunun sonuçlarını analiz ettik ve gördük ki hedeflediğimiz başarı oranını neredeyse yakalamışız. Uzmanlara başvurduk. Onların görüşlerini aldık. Olumlu eleştirilerde bulundular. Öğretmenimizden not ettiklerini aldık. Yalnızca okulumuzun cadde üzerinde bulunmasından kaynaklanan bir gürültü probleminin olduğunu ve bunun öğrencilerin motivasyonlarını etkilediğini bildirdi bizlere. Bunun dışında genel hatlarıyla programımız tam işlemesini istediğimiz gibi işledi.

Bu analizin ardından programımızın sonuç değerlendirmesini de noktalamış olduk.

UYGULAMA , YAYILIM , DAÄžITIM

Tüm değerlendirmelerini bitirdiğimiz modelimizin dağıtımı gerçekleştirilir.

EK 1

Biçimlendirici değerlendirme kısmında yapılan çalışmalar sonucunda kullanılan öğretim stratejisinin uygun ancak yetersiz olduğu bu nedenle başka stratejilerden de yararlanılması gerektiği kararlaştırılmıştı. Bu kısımda yararlanılacak bir diğer strateji de Aubusel’in İleri Düzenleyici sidir.

İleri Düzenleyici

İleri düzenleyici, yazılı,sözlü veya görsel olarak inşa edilmiş bir köprü gibidir. Ön planlayıcı gibi olan bu özellik genel olarak bir paragraf uzunluğunda olan bir düz yazıdır.burada anlatılacak olan yeni konudan önce bir takdimin sunulması ve konuyu öğrencilere tanıtırken , zengin güçlü zengin güçlü bir geçiş ifadesi oluşturması söz konusudur. Alışılmış tanıtma ve geçişten farklı olarak ileri düzenleme, kısa soyut özelliği ile öğrencinin ön bilgisini temel alır. Aynı zamanda daha sonra anlatılacak konuyu mantıksal biçimde sıralayarak organize eder. İleri düzenleme stratejisinin özellikleri şunlardır;

Kısa , soyut ve düzyazı paragrafıdır.

Eski bilgilerle yenilerini bağdaştıran bir köprü olarak benzerlikleri eşleştirir.

Yeni konu veya derse bir tanıtım sunar.

Eski bilgilerin soyut sıralaması ve ön bilginin tekrarını içerir.

Öğrencilere yeni bilgi yapısının özelliklerini gösterir.

Öğrencileri eski bilgileri kullanmaya teşvik eder.

Genel olmayan bir entelektüel bilgi içerir.

İleri düzenleme tipik olarak dersin içeriğine karar verildikten ve ana fikir taslak olarak hazırlandıktan sonra geliştirilir. Burada ilk basamak dersin içeriğinin dikkatlice incelenmesi ve ders dahilindeki fikirlerin konuların ve olayların anlaşılması için gerekli olan ön bilgisin tespit edilmesidir. Şimdi ileri düzenleme stratejisinin hazırlanması ve kullanılması basamaklarını sıralayalım.

Yeni konu incelenir ve gerekli ön bilgi tespit edilir.

Öğrencinin gerekli ön bilgiye sahip olup olmadığı araştırılır.

Gerekliyse yeniden öğretilir.

Yeni konunun genel fikirleri özetlenir ve listelenir.

Genel fikirleri ve ön bilgiyle ilişkilerini içeren bir paragraf yazılır.

Ana alt kategoriler dersin anlatılacağı sıra ile uyumlu olmalıdır.

İkinci basamak genel fikirlerin öğrencinin ön bilgisi dahilindeki varlığının araştırılmasıdır. Bu analiz önceki derslerin incelenmesi veya sınav sonuçlarının değerlendirilmesi şeklinde yapılabilir. Örnek olarak bu basamak , deneylerdeki veya uygulamalardaki tutarsızlığın sebeplerine yönelmiş olur. Bu bağlamda öğretim görevlisi, öğretmen veya bilgisayar programı tasarımcısı öğrencinin önceki sınavlarına, uygulamalarına ulaşamıyorsa yeni bir testin(ön test) geliştirilmesi gerekli olabilir. Eğer çoğu öğrenci ders için gerekli ön bilgiye sahip değilse, gerekli temel bilgi yeni konunun anlatılmasından önce öğretilmelidir.

Üçüncü basamakta , uzun süreli öğretimde varolan personel ve kaynaklar, öğrencinin bilgisi , ders yada program planlayıcı için taban teşkil edebilir. Öğrencinin ön bilgiye sahip olmadaki yetersizliği, ileri düzenleme stratejisini uygulayacak olanın başarısızlığını sağlayan en önemli etkendir. Bunun için bu basamakta kısa ve soyut bir tanıtım içinde , yeni konuya faydalı olabileceği bilinen fikirleri listelemek gerekir. Genel fikirler birinci basamakta sıralanan altı özellik ile öğrencilere ön planlayıcı veya ileri düzenleme olarak sunulabilir. Sunu için uygun bir paragrafın veya öğretim teknolojisi materyalinin hazırlanması ve bunun dersten önce öğrenciye sunulması gerekmektedir.

Dördüncü basamak olarak , konudaki genel fikirlerin sırası ön planlayıcı veya ileri düzenleme ile sunulan fikirlerin sırası ile paralellik göstermelidir. Unutulmaması gereken nokta , ileri düzenleme stratejisi öğrencilerin bildikleri ile öğrenecekleri arasında bir köprü kurmasıdır.

İleri düzenleme stratejisi de bu şekildedir. Dersin başlangıcında bu stratejiden gelişim bölümlerinde ise sunuş yoluyla öğrenme stratejilerinden faydalanılacaktır. Örneğin hazırlayacağımız ileri düzenleyici şu şekilde olabilir;

Etrafımızdaki her şeyi görmemizi sağlayan organ daha önceki dersimizde görmüş olduğumuz gibi gözdür. Göz bir duyu organıdır. Bir önceki dersimizde gözümüzün nasıl çalıştığını hangi kısımlardan oluştuğunu , çeşitli göz hastalıklarını görmüştük. Gözümüz gibi duyu oranımız olan bir diğer organımız da kulaktır. Kulağın da aynı şekilde kısımları vardır ve farklı görevler üstlenerek işitmemizi sağlarlar.

Bu paragraf ileri düzenleyiciye bir örnektir. Ders bu şekilde başlatılır daha önceden de belirtilmiş olduğu gibi yürütülür.

EK 2

Yapmış olduğumuz biçimlendirici değerlendirme sonrası gördük ki bizim belirlemiş olduğumuz giriş davranışlarında sorun yaşadık. Öğrenciler bu konuyu daha öncesinde görmüş olmalarına rağmen belirlenen giriş davranışlarının bazılarını gösteremediler. Bu duruma uygun olarak giriş davranışları aşağıdaki gibi yeniden düzenlendi;

Giriş amacı 1 : Çevremizi algılamamızı sağlayan organların neler olduklarını söyleme.

Giriş davranışları:

Duyu organlarından biri olan gözü söyleyebilme,

Duyu organlarından biri olan kulağı söyleyebilme,

Duyu organlarından biri olan burunu söyleyebilme,

Duyu organlarından biri olan dili söyleyebilme,

Duyu organlarından biri olan deriyi söyleyebilme,

Giriş amacı 2 : Duyu organlarının görevlerini söyleyebilme.

Giriş davranışları:

Gözün görevini söyleyebilme,

Kulağın görevini söyleyebilme,

Dilin görevini söyleyebilme,

Burunun görevini söyleyebilme,

Derinin görevini söyleyebilme,

Giriş davranışları bu şekilde yeniden düzenlenmiştir ve yapılan uygulamada bu davranışlarda herhangi bir hatalı durumla karşılaşılmamıştır.

KAYNAKÇA

Akpınar , Yavuz. Bilgisayar Destekli Öğretim ve Uygulamaları

Anı Yayınları , Ankara , 1999 .

Bayram , Servet. Bilgisayar Destekli Öğretim Teknolojileri.

Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Yayınları , İstanbul , 1999.

Demirel , Özcan . Seferoğlu , S. Sadi. Yağcı , Esad. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

Pegema Yayıncılık , Ankara ,2002.

Yalın , Halil İbrahim. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme.

Nobel Yayıncılık , Ankara , 2002.

Ä°nternet Linkleri , www.fenokulu.com ,

www.deneme66.netteyim.net/ogrenmeogretmestratejisi.htm

Kategori: EÄŸitim