Giriş

Egitim kategorisine 12 Temmuz, 2007 tarihinde eklendi, 11 defa okundu

GİRİŞ

Günümüz bilgi toplumunda tüm ülkelerde eğitim sistemi; sosyo-ekonomik kalkınma için bir araç olarak görülmekte ve büyük önem verilmektedir. Rusya Federasyonu (RF) da bu ülkelerden birisidir. Her ne kadar Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin dağılması ile çöktü diye düşünülse de RF’nun eğitimli ve kültürlü insanları ile geçiş dönemini aşacağı düşünülmektedir. Nitekim RF bu şartlarda bile, eğitime büyük önem verip eski gücüne yine eğitimle ulaşacağını düşünerek, yeni ve ihtiyaca göre değişen programlar hazırlayarak ortaya koymuştur.

RUSYA FEDERASYONU EĞİTİM SİSTEMİ

Rusya eğitim sisteminde bütün eğitim programları genel eğitim ve mesleki (profesyonel) eğitim olmak üzere iki çeşittir.

Genel Eğitim ; kişinin entelektüel, ahlaki, duygusal ve fiziksel gelişiminin yanı sıra, genel kültür seviyesini şekillendirmeyi; kendisini sosyal hayata adapte etme kabiliyetini geliştirmeyi ve bilinçli bir profesyonel / mesleki eğitim programı seçimi yaparak yoluna devam etmeyi mümkün kılacak temelleri hazırlamayı amaçlamaktadır. Bu program kapsamında; okul öncesi eğitim, ilköğretim, temel ve tamamlayıcı eğitim yer almaktadır.

1985 öncesinde on yılı kapsayan genel eğitim, daha sonra on bir yıllık bir eğitim süresine göre düzenlenmiştir. Bu durumda öğrenciler ortaöğrenimlerini 17-18 yaşlarında tamamlamaktadır. Ayrıca, kısmi-süreli eğitim ve sanat eğitimi için 12 yıllık okullar vardır. İlk genel eğitim ve temel genel eğitim zorunludur. İlk dört yıllık kısım olan (Naçalnaya şkola) (İlkokul), ana okuluna gidip gitmemeye ya da ailenin isteğine bağlı olarak değişen, üç ya da dört yıllık eğitimi kapsamaktadır. Ancak öğrenci beşinci sınıfa geldiğinde, ilköğretimi kaç yıl okursa okusun, aynı seviyeye gelmiş durumdadır. Çocuk bu durumda ilkokula 6-7 yaşında başlamakta ve eğer üç yıl okuyacaksa, bir yıllık eksiğini ya ailesi kendisi ya da anaokulu tamamlamaktadır. Anaokulu olmayan küçük yerleşim birimlerinde ise ilköğretim dört yıldır. Devlet anaokulu açamadığı için eğitimdeki bu eksikliğini, ailenin tercihine bırakmayarak, dört yıl olarak düzenleyerek gidermektedir.

Temel ortaöğretimde ise (osnovnaya srednayaya şkola) tercihe bırakma durumu yoktur ve standart olarak beş yıldır. Öğrenciler, temel genel eğitimi tamamladıklarında (9 yıllık program) final sınavlarına girerler. Sınavı geçerlerse Temel Genel Eğitim Sertifikası almaya hak kazanırlar. Devlet final sınavlarındaki sonuçlara göre öğrenciler, eğitimlerine devam etmeye teşvik edilir ya da edilmezler. Sertifika, öğrencinin ya ortaöğrenim ya da üniversite seviyesinde olmayan bir yüksek öğretim programında mesleki eğitim görmeye uygun olup olmadığını gösterir.

Temel orta öğretimin devamı niteliğindeki tamamlama ortaöğretimi (Polnaya crednayaya şkola) iki yıl olarak düzenlenmiştir ve isteğe bağlıdır. Ancak bu okulun 2005 yılından itibaren 12 yıla çıkarılarak zorunlu olması planlanmıştır. 11 yıllık okul programını tamamlayıp Devlet Final Sınavları’nda başarılı olan öğrencilere Genel Ortaöğrenim Sertifikası verilir. Genel Ortaöğrenim Sertifikası, öğrencinin ne tür bir Profesyonel eğitime devam edebileceğini gösterir. Mesleki eğitim yada hem üniversite seviyesinde olmayan hem de üniversite seviyesinde yüksek öğrenim kurumlarına devam hakkı sağlar.

Eğitim-öğretim takvimi 1 eylül- 1 haziran tarihleri arasında olup dört dönemdir. Nitekim Rusya’nın eğitim sistemi bu yasaya göre, yarışma sonucunda kabul edilip hükümetçe onaylanan federal program çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Rusya’daki öğretim dili adlı yasa ile belirlenmiştir. Eğitim yasasının 6. maddesi ile, öğrencilere zorunlu olan 9 yıllık eğitim sırasında anadilde eğitim görme hakkı verilmiştir. Eğer öğrenci isterse anadilini ana dilini seçmeyebilir. Anadil eğitimi için özel sınıf ve gruplar da açılabilir. Hangi dillerde eğitim verilebileceği, ilgili eğitim kuruluşunun yönetmeliğine göre olmaktadır. İlkokul dışındaki tüm devlet eğitim kuruluşlarında Rusça eğitimi standarttır. Çeşitli cumhuriyetlerdeki anadilini öğrenme şekli, ilgili cumhuriyet yasaları ile belirlenir. Bağımsız olmayan diğer halkların kendi anadillerini öğrenmeleri için yardım olanağı sağlanır. Aynı yasanın 9. maddesine göre; eğitim programı, herhangi bir eğitimin özelliklerini belirler.

Günümüzde genel eğitim sistemi 21,2 milyon öğrencinin kayıtlı olduğu 67.200 eğitim kurumunu içine almaktadır. Genel eğitim okullarının resmi adı Genel Orta Dereceli Okul (Secondary General School)’dur. Son yıllarda devlet ve özel teşebbüs tarafından Gymnasium ve Lyceum denilen yeni tip okullar kurulmaya başlanmıştır. Gymnasium ve Lyceum’da öğretim süresi Genel Orta Dereceli Okullarınkini geçebilir ve eğitim programları daha ileri seviyede olabilir.

Öğrencinin gerçek anlamda minimum seviyede yükleneceği şekilde gerekli olan şeyleri devletin kanun haline getirdiği Genel Eğitim Temel Müfredatı 1993’de geliştirildi ve benimsendi. Temel Müfredat, öğrenimin zorunu olduğu alanları ve ileri seviyelerde de belirli mesleklerin uygulaması için gerekli temel becerileri belirler. Öğrenimin bu gerekli alanlarına ek olarak, Temel Müfredat, okulun bulunduğu belirli bir bölgeye has bilim dallarına ve öğrencilerin ilgi alanlarına yönelik seçmeli derslere olanak sağlar. Pratikte her okul Temel Müfredat’ı temel olarak kendi müfredatını hazırlar. Rusya, Temel Müfredat’a dayanan ve ileri seviyede programlar sunan gelişmiş okullar ağına sahiptir. Bu ileri düzeyde programlara şu yollarla ulaşılabilir:

Yabanı dil, matematik, fizik gibi seçmeli derslerde ileri düzeyde program sunan okullar yoluyla.

Gelişmiş okul dışı etkinlikler ve böylece de güzel sanatlar, felsefe, ekonomi, spor ve diğer benzer alanlarda derinleşmesine çalışma imkanı sunan okullar vasıtasıyla.

Son sınıf öğrencilerinin, yüksek öğrenim kurumlarından gelen bir özel öğretmen gözetiminde çalıştığı ve eğitim kurumlarının olanak ve akademisyenlerinden faydalandıkları okullar yoluyla.

Son birkaç yılda sayısız özel okul açılmıştır. Bunların ulusal olarak tanınmış sertifikalar (devlet formatında sertifikalar) verme ruhsatı elde etmeleri devlet okullarıyla denklik prosedürlerindeki başarılarına beğlıdır. Denkliği olmayan kurumlar tarafından verilen sertifikalar daha yüksek öğretim kurumlarına geçiş hakkı sağlamaz.

Mesleki Eğitim; kişinin mesleki bir yetenek kazanması sürecinde sürekli gelişimini ve bir mesleği icra etmek üzere mezunları hazırlamayı amaçlamaktadır. Rusya Federasyonu’nda genel eğitim programları dışındaki bütün programlar, diploma ve derece verip mesleki nitelikler kazandırdıkları ve meslekleri icra etme hakkı sağladıkları için profesyonel eğitim programları olarak adlandırılırlar. Profesyonel eğitim programları olarak adlandırılırlar. Profesyonel eğitim programları şunları kapsar;

Mesleki eğitim

Üniversite seviyesinde olmayan yüksek öğretim

Üniversite seviyesinde yüksek öğretim

Doktora programını da içeren lisans üstü eğitim

Tamamlayıcı eğitim

Mesleki eğitim; genellikle nitelikli iş gücü temeline dayanan nitelikli işgücü temeline dayanan yetenekli elemanlar yetiştirmeyi amaçlar. Bazı mesleklerle birlikte mesleki eğitim genel orta öğrenime dayanabilir. Toplam 4.166 öğretim kurumunda 1.700.000 öğrenci mesleki eğitim programlarına kayıtlıdır. Mesleki eğitim programlarına katılmak için herhangi bir giriş sınavı gerekli değildir.

Üniversite seviyesinde olmayan yüksek öğretim; ortaöğrenim sonrası, akademik derece kazandırmayan programları kapsar. Bu tür programlara giriş rekabet gerektirir ve çoğunlukla tamamlanan ortaöğrenime bağlıdır. Ancak, bazı programlar için temel genel eğitim yeterlidir. Mezunlar, ya mesleki faaliyetlere devam etmeye ya da üniversite seviyesinde yüksek öğrenim kurumlarına girme yolunu aramaya hak kazanırlar. Üniversite seviyesinde olmayan yüksek öğretim kurumlarından mezun olanlara kredi verilir veya kısaltılmış programlar sunulabilir.

Üniversite seviyesinde yüksek öğretim; 288 devlet ve 290 özel teşebbüs tarafından kurulmuş üniversite seviyesinde yüksek öğretim kurumu vardır. Mezunlar şu diploma ve derecelere hak kazanırlar:

Intermediate Diploma (en az iki yıllık bir çalışma)

Bakalavr Derecesi (en az dört yıllık bir çalışma)

Specialist Diploma (5-6 yıllık bir çalışma)

Magistr Derecesi (6 yıllık bir çalışma)

Lisans üstü eğitim; profesyonel gelişim, araştırma ve öğretme kabiliyetlerini geliştirmek için fırsat sunar ve ileri seviyede akademik derecelere kapı açar:

Candidate of Sciences (Kandidat nauk)

Doctor of Sciences (Doctor nauk)

Candidate of Sciences’in ilk derecesi aspirantura denilen doktora programlarıyla Specialist diploması ya da Magistr derecesini aldıktan sonra elde edilebilir. Yüksek öğretim ya da araştırma kurumlarında düzenlenen bu programlar en az üç yıllık bir çalışmayı gerektirir ve bir tez savunmasıyla son bulur. Doktorayla ilgili ikinci derece (Doctor of Sciences) ülkedeki en yüksek akademik derecedir. Candidate of Sciences derecesini takiben daha ileri düzeydeki çalışma ve araştırma sürecinden sonra elde edilebilir ve çok önemli bir tez savunması gerektirir.

Tamamlayıcı eğitim; vatandaşların, devletin ve toplumun farklı ihtiyaçlarını karşılamayı amaçlayan bir eğitim programı sunar.

Rusya Federasyonu Genel ve Mesleki Eğitim Bakanlığı’nca hazırlanan ders programlarının içeriği, bu okullarda bir haftada okunacak, zorunlu minimum ana dersleri planlamaktadır. Bu ders içeriği ile, öğrencilerin dünyadaki eğitim seviyesine yeterli olarak ulaşmaları hedeflenmektedir. Programların temelini ise, 1992-97 yıllarında kullanılan programlar oluşturmuştur. Programların hazırlanması aşamasında ayrıca çeşitli okullarda test ve uygulamalar yapılmış ve onların deneyimlerinden yararlanılmıştır. Buna ek olarak ders programlarının içerikleri hazırlanırken, Rus Eğitim Akademisi ve diğer bilim merkezlerince hazırlanmış standart projeler kullanılmış, bunlar da eğitim uzmanlarınca incelendikten sonra karara bağlanmıştır.

Söz konusu genel ortaöğretim programında, aşağıdaki dersler hazırlanmıştır.

İlköğretim düzeyinde (ilk 4 yıl):

Rusça ve Rus edebiyatı, matematik, doğa bilimleri ve sosyal bilimler

Ortaöğretim düzeyinde (sonraki 5 yıl):

Dil ve edebiyat; Rusça, Rus edebiyatı, yabancı diller (İngilizce, Almanca, Fransızca, İspanyolca)

Sanat; resim, müzik, dünya sanat kültürü

Toplumbilim; Rus tarihi, genel tarih, toplumbilim, coğrafya

Doğa bilimleri; fizik, astronomi, kimya, biyoloji

Matematik ve bilgisayar

Beden eğitimi ve sivil savunma

Teknoloji

Rusya Federasyonu Genel ve Mesleki Eğitim Bakanlığı 9 Şubat 1998’de bu konu ile ilgili olarak daha ayrıntılı bir yönetmelik yayınlanmış ve öğrencilerin söz konusu okullarda, bir haftada maksimum olarak kaç saat derse gireceklerini ve hangi sınıfta hangi dersin kaç saat verileceğini belirlemiştir. Program, Rusya içindeki ana dili Rusça olan ve olmayan diğer cumhuriyetlerin çeşitlendirilmiş programlarını da içermektedir.

Buna bağlı olarak eğitim planı, standart ve çeşitlendirilmiş olmak üzere iki çeşittir.

Standart Program : Ülkede belirlenmiş standarda mezunların ulaşması için gerekli olan standart garanti altına alınmaktadır. Bu kısımda matematik, fizik, kimya hariç, diğer derslerden %10-15 oranında daha az zaman ayrılabilir. Örneğin Çavuşistan’da bu program okutulursa, genel olarak ders ağırlıkları aynı kalır ve anadili olan Çavuşça için ders saati esnek olarak oluşturulabilir. Kısaca devletin federal parçasında eğitim standartlarını gerçekleştirerek, eğitimde birliği, bütünlüğü sağlar ve garanti eder. Enstitülerde öğrencilerin eğitimi ile gerekli en az bilgi, yetenek, alışkanlık verilmesi için imkan sağlanır.

Çeşitlendirilmiş Program : Bölgesel cumhuriyetler için hazırlanmıştır. Belirlenen ders saatleri, genel eğitim programında belirtilen zorunlu derslerin okutulması için kullanılır. Bu planda bölgesel ve okula ilişkin öğelerin hayata geçirilmesi sağlanır. Bu kısımda çeşitli dallar vardır. Filoloji, matematik, doğa bilimleri, sosyoloji, sanat, beden eğitimi, teknoloji dalları gibi.

Matematik dalı; matematik, cebir, geometri, cebir ve analiz, bilgisayar derslerinden oluşmaktadır. Değişken (yedek) saatler kullanılarak bilgisayar dersi ayrı bir ders gibi verilebilir. Önceden bilgisayar dersi matematik içinde sözel olarak anlatılırken, şimdi 10-11. sınıflarda değişebilir saatler kullanılarak ayrı bir ders olarak kullanılmaktadır. Bu ders ayrı bir ders olmadan yine matematik ve geometri ile birlikte 7-9. sınıflarda verilebilir.

Okul yönetimi, okul koşullarına ve çevresel özelliklere göre, çocukların gönüllü katılımıyla bu dersler kapsamında bir şey üretip üretmeyecekleri konusunu, inceleyerek temel plan doğrultusunda karara bağlayacaktır. Her dalda ve her sınıfta uygulanması gereken maksimum ders saatleri, bölge ve çeşitli cumhuriyetlerin Milli Eğitim Müdürlükleri’nce yöresel ve okula ilişkin şartlar doğrultusunda değiştirilebilmektedir. Ancak bu değişiklikte, ders saatlerinin sayısı zorunlu dersleri vermek şartıyla, genel programda belirtilen maksimum saatleri aşamaz.

Yönetmelikte değişebilir kısım, haftada 5 ve 6 günlük eğitim için verilmiştir. Bunun anlamı Rusya’daki okullarda bir haftada 5 veya 6 gün öğretim yapılabilmesidir. Yabancı dil 4. sınıftan 11. sınıfa kadar olanlarda, iş eğitimi 5. sınıftan 11. sınıfa kadar olanlarda bilgisayar, fizik, kimya (laboratuar derslerinde) sınıflar iki gruba ayrılacaktır. Ancak şehir okullarında eğer sınıfta 25 kişiden fazla öğrenci, köylerde ve ziraat okullarında 20’den fazla öğrenci varsa, ikiye ayırma işleminin uygulanması öngörülmektedir.

Eğer finans ve araç-gereç imkanı varsa, 1. ve 3. sınıflarda yabancı dil eğitiminde de, bu sayılardan az olsa da gruplara ayırmak mümkündür. İmkanı olmayan az gruplu ve tek gruplu okullarda bu tür dersler derinlemesine okutulamaz. Bu durumda sınıflarda iki farklı grup açılması önerilebilir. Örneğin sosyal ve fen bilimleri ya da sosyal ve teknik olmak üzere iki grup oluşturularak bu derslerde yoğunlaşma ve derinlemesine çalışma yapılabilir. O zaman 10. ve 11. sınıflarda haftada 32 saat ders verilir. Bu 32 saatin 26 saati genel (ortak) dersler olup bütün sınıflarda okutulmaktadır. Kalan 6 saat kendi dallarına ait olan derslere ayrılır. Bazı öğrenciler bu iki dalı, yani hem genel (ortak), hem sosyal hem de fen dallarını birlikte alabilirler. O zaman ders saati haftada 26 + 6 + 6 = 38 şeklinde oluşturulur.

Genel (temel) öğretim programında belirtilen maksimum saatler için öğretmenlere verilecek ücret, bu programa göre belirlenir ve bu ücretin altına inilemez. Ancak daha fazla ders saati konabilir. Seçmeli dersler için verilecek ücret, okuldaki öğrenci sayısına göre hazırlanır ve grupta bulunan öğrenci sayısına bakılmaz.

Yorum Yaz

Yorum Yazabilmek İçin Lütfen Giriş Yapın.