Uzaktan Eğitimde Çokluortam Teknolojilerinin Kullanımı Ve Etkileşimli Çoklu
12 Temmuz 2007
UZAKTAN EĞİTİMDE ÇOKLUORTAM TEKNOLOJİLERİNİN KULLANIMI VE ETKİLEŞİMLİ ÇOKLUORTAM UYGULAMALARININ EĞİTİME ETKİSİ 2
1. Giriş 2
2. Uzaktan Eğitimde Çokluortam Teknolojilerinin Kullanımı 3
3. Uzaktan Eğitimde Etkileşimli Televizyon Teknolojilerinin Kullanımı 3
4. Uzaktan Eğitimde Yeni İletişim Teknolojilerinin Kullanımı 4
UZAKTAN EĞİTİMDE ÇOKLUORTAM TEKNOLOJİLERİNİN KULLANIMI VE ETKİLEŞİMLİ ÇOKLUORTAM UYGULAMALARININ EĞİTİME ETKİSİ
1. Giriş
Eğitim hizmetlerinin yer, zaman, yaş, amaç, kitle v.b yönlerden esnek olmasını sağlayan, öğrencisine bireysel ve bağımsız, etkileşimli, nitelikli, yaygın, ekonomik ve hızlı bir eğitim, öğretim imkanı tanıyan ve farklı düzeylerde gerçekleştirilebilirlik özelliklerine sahip bir eğitim-öğretim hizmeti sunan uzaktan eğitim, değişik şartlar içinde bulunan geniş kitlelere ulaşabilen bir eğitim-öğretim uygulamasıdır.
Geleneksel nitelikteki eğitim-öğretim sorunlarına bir alternatif olarak ortaya çıkan, eğitim etkinliklerini planlayanlar ve uygulayıcılar ile öğrenciler arası iletişim ve etkileşimin özel olarak hazırlanmış öğretim üniteleri ve çeşitli ortamlar yoluyla belirli bir merkezden sağlandığı bir öğretim yöntemi olarak kabul edilen uzaktan eğitim, geleneksel nitelikteki eğitim-öğretim sorunlarına ve özellikle örgün eğitim yoluyla çözümlenemeyen kitle eğitimi sorunlarına çözüm getirmede olumlu bir seçenek olarak ortaya çıkmış bulunmaktadır.
Uzaktan eğitimde çokluortam teknolojileri geleneksel sınıf öğretimine oranla daha ucuz ve daha etkili bir öğretim hizmeti sunulmaktadır.
Uzaktan eğitimde, çokluortam ve bilgisayar destekli öğretim uygulamalarının başarısı donanım, yazılım, öğretmen eğitimi, destek hizmet v.b. konulara bağlıdır.
Uzaktan eğitimde çokluortam kullanımında tek yönlü iletişim ve standartların bulunmayışı, ortamların fiyatı ve maliyeti, kurumsal yapılar, program nitelikleri v.b sorunlar vardır.
Uzaktan eğitimde çokluortam uygulamalarında, bilgisayar, elektronik haberleşme, iletişim ağları ve öğrenci desteğinin bir arada kullanılması başarılı sonuçlar vermektedir.
Çokluortam teknolojilerinin uzaktan eğitimde kullanılması sonucunda, yüz yüze görüşme süreçlerinin azalması sağlanmaktadır.
Çokluortam teknolojileri, bilgisayar destekli ve bilgisayara dayalı öğretim teknikleri, uzaktan eğitimde temel öğrenme-öğretme süreçlerine dördüncü ve önemli bir boyut olarak girmektedir.
Mevcut uzaktan eğitim uygulamaları, tele-iletişim ve bilgisayardaki yeni gelişmelerin uyumlu kullanımına dayalı bir aşamaya gelmiş olup, bilgisayara dayalı çokluortam konferansı yoluyla desteklenmiş ve tele-iletişim araçlarındaki yeni gelişmelerin birbirleriyle uyumlu olarak kullanılması başarıyı arttırmıştır. Bu konuda, Tümleşik Hizmetler Sayısal Şebekesi (ISDN: Integrated Services Digital Network), uzaktan eğitimde tele-iletişim kullanımı ile ilgili yeni ve etkili bir uygulama olarak ortaya çıkmış olup, audio/visual, basılı ve bilgisayar verisi formundaki her çeşit mesajı taşımaya uygundur.
Yeni teknolojilerin uzaktan eğitimde kullanılması; daha düşük fiyat, daha kolay kullanım ve ortam entegrasyonu gibi çeşitli eğilimleri de ortaya çıkarmıştır.
Bilgisayar destekli eğitim, öğretim ilişkileri ve öğretim teknolojileri alanındaki önemli gelişmelerden birisi olup, uzaktan eğitim uygulamalarında süreklilik, yaygınlık, esneklik, motivasyon, bireysellik, bağımsızlık ve hızlılık gibi özelliklere sahiptir.
2. Uzaktan Eğitimde Çokluortam Teknolojilerinin Kullanımı
Uzaktan eğitimde kullanılan çokluortamlar niteliklerine göre; etkileşimli, yaygın, entegre edilmiş, dağıtık, işbirlikçi uzaktan öğrenme destek sistemi, teleiletişim şeklinde gruplara ayrılmakta, etkileşimli ortamlar ve tele-iletişim ortamlarının en çok üzerinde durulan konular oldukları dikkati çekmektedir.
Uzaktan eğitimde kullanılan çokluortam teknolojileri; radyo, televizyon, telefon, video, bilgisayar, videoteyp, işitsel teyp, video konferans, videodisk, tele-iletişim, tele-teknoloji, etkileşimli video, etkileşimli televizyon, kablolu televizyon, dijital televizyon, fiber-optik etkileşimli televizyon, dijital iletişim ağı, telsiz, faks, etkileşimli grafikler, hypermedia, teletext, viewdata, uydular, uydu televizyonu, elektronik sınıf, elektronik kütüphane, iletişim uyduları, uydu ve iletişim ağı tele konferansları, etkileşimli tele-iletişim sistemleri, internet, yerel alan ağları, çokluortam iş istasyonları, bilgisayar, modem, elektronik haberleşme (e-mail), ISDN, CD teknolojisi v.b teknolojilerdir.
3. Uzaktan Eğitimde Etkileşimli Televizyon Teknolojilerinin Kullanımı
Etkileşim; karşılıklı hareket etme, birbirini etkileme manasında kullanılan bir terimdir. Etkileşimli video (televizyon) ifadesi, insan ve bilgisayarlar arasındaki iki yönlü etkileşimin, yayın teknolojisi ve video araçları ile yapılması olarak tanımlanır. Etkileşimli sistemin beyni, bilgisayarlardır.
Etkileşimli video ve televizyon uygulamaları yeni gelişen bir teknoloji olmasına rağmen, etkileşimli güvenlik ve izleme sistemleri, reklamcılık endüstrisi, tele-bankacılık, eğlence, video oyunları ve özellikle de eğitim alanında geniş bir uygulama alanına sahip olmuştur.
Etkileşimli Video/TV nin eğitimdeki uygulaması, sınıfta ve sınırlı imkanlarla da evlerde görülmektedir. Özellikle etkileşimli TV, etkileşimli video ve çokluortam a göre geniş kitlelere ulaşabilme özelliğinden dolayı daha çok tercih edilmektedir.
Uzaktan eğitimde evde yapılacak eğitim için mevcut potansiyelin çok büyük olması nedeniyle, etkileşimli programcılık sadece tam gün eğitim yapan öğrencilere değil, gittikçe artan sayıda bulunan yetişkin eğitimi ve profesyonel anlamda devam eden eğitim programlarındaki part-time öğrencilere de hizmet verecektir. Eğitim amaçlı programcılığın bu aşaması, yerel üniversiteler tarafından geliştirilip, kablo ve yerel yayın şebekeleri ile dağıtılacak ve canlı-etkileşimli kursların bulunması sağlanacaktır.
4. Uzaktan Eğitimde Yeni İletişim Teknolojilerinin Kullanımı
Geleneksel ve uzaktan öğretim sistemlerinin en temel farklılığı, kitle iletişim araçlarının uzaktan eğitimdeki kullanımıdır. Eğitim sistemleri arasındaki bu farklılık; uzaktan eğitimin kitle iletişim araçlarını kullanması nedeniyle tek yönlü olması, buna karşın geleneksel eğitim sistemlerinin çift yönlü iletişime ve yüz yüze eğitime imkan tanımasından kaynaklanmaktadır. Fakat kullanılan yeni dijital iletişim teknolojileri ile bu farklılık ortadan kalkmıştır.
Uzaktan eğitimde kullanılan iletişim yöntem ve araçları; basılı malzemeler, radyo- televizyon yayınları, bilgisayarlar ve bilgisayar ağları olarak gruplandırılabilirler. Basılı malzemeler, iletişim aracı olarak uzaktan eğitimin en temel uygulamalarından birisi iken, aynı anda bireyin farklı duyularına hitap edebilme özelliğinden dolayı yaygın olarak kullanılan fakat bıraktığı etki bakımından basılı malzemelere göre ikinci planda kalan televizyonlarda yaygın bir uygulama alanına sahiptir. Bunun yanı sıra radyo da, işitsel özelliği ve ucuzluğu bakımından uzaktan eğitimi destekleyici bir niteliğe sahiptir.
Bilgisayarlar ve bilgisayar ağları ise, kişisel öğrenmeyi pekiştirmesi, görsel işitsel iletişimin tüm imkanlarından yararlanması, etkileşimli olabilmesi ve çift yönlü iletişimi (interaktif) de içermesi bakımından diğer teknolojilerin eksiklerini tamamlamaktadır. Bu kapsamda video konferans ve internet gibi yöntemler, yüz yüze iletişime verilebilecek en güncel ve en etkili teknolojilerdir.
Etkileşimli eğitimde öğretmen, öğrenci ve eğitim araçları arasındaki iletişim etkileşimli olmalıdır. Bu amaçla etkileşimli kanalların sağlanabilmesi için en yeni teknoloji olarak Dijital Video Yayıncılığı (DVB: Digital video Broadcasting) öne çıkmaktadır. DVB sistemlerinde, yayının akışı yönünde etkileşim kanalına ihtiyaç vardır. Bu kanal, kullanıcılar veya diğer birimlere, video, ses ve veri gönderebilmek için kullanılmaktadır. DVB sisteminde etkileşim için ayrı bir dönüş kanalı kullanılır. Bu kanalın kullanıcı ucunda, iletişim kanalından bağımsız bir kullanıcı terminali olması gerekmekte ve bu terminal, elektronik ortamda kullanılacak olan video, ses ve verileri gerekli modülasyon ve kodlamaları sağlayarak iletişim kanallarına (fiber-optik, telefon, uydu ve mikrodalga) veren arayüz (interface) görevi görmektedir.
Dijital video yayıncılığında kullanılan mevcut sistemler; uydu yayın sistemler, kablolu TV (CATV) yayın sistemleri ve karasal yayın sistemleri (terrestrial broadcasting systems) dir. Dijital teknolojinin sağladığı avantajlardan biriside, günümüzde video teknolojisi; tıp, tele konferans, bilimsel araştırmalar, sanat, kitle iletişim, endüstriyel proses kontrol gibi bir çok uygulama alanına sahip olan Yüksek Tanımlı Televizyon (HDTV) teknolojisidir. HDTV, ileri kültürlü bir enformasyon kurumunun ihtiyaçlarını karşılamaya yeterince uygun olacak şekilde kaliteli bir düzeye ulaşmak için planlanmıştır.
HDTV sisteminin temel amacı; izleyiciye gösterilen sahneden, bir huzur duyma hissi ve olaylara katılım duygusu sağlayabilmektir. Bunu gerçekleştirebilmek için, video görüntüsü ekonomik ve teknik olarak sahnenin uzaysal ve zamansal içeriğini taşıyabilmelidir. Hareketli resim ve film endüstrisindeki deneyimler; daha geniş, daha derin ve daha yakından görüntülenmiş olan bir sahnenin, izleyicinin olaylara katılım duygusunu arttırdığını göstermektedir. Geniş ekran HDTV’ de elde edilen parlaklık, izleyiciler üzerinde olumlu etkilere neden olduğu gibi aynı zamanda da tiyatro kalitesinde görüntü elde edilmesini sağlar.
Sayısal televizyon teknolojisi mevcut analog televizyon yayın tekniğine göre farklı uygulama imkanlarına sahiptir. Bunlar; ses ve resim kalitesinde üstünlük, yayınla birlikte çeşitli bilgilerin iletimi, daha fazla kanalın taşınması ve izleyiciye değişik program servisleri, CD kalitesinde ve çok kanallı (surround) ses yayını, etkileşimli yayıncılık, daha fazla sayıda ve daha ekonomik şartlarda program yayını gibi bir çok yeni imkan sağlar.
HDTV’ nin geleneksel televizyon sistemlerinden temel farklılığı; video görüntüsü tarafından kullanılan görsel alanın genişletilmiş olmasıdır. Sonuçta HDTV görüntüsü, daha keskin kenar çizgileri ve daha hoş detaylara sahip olmaktadır. HDTV görüntülerinin bu özellikleri, bir çok uygulama alanında izleyiciler üzerinde daha kalıcı ve daha verimli etkilerin kalmasına neden olmaktadır.
Integrated Services Digital Network (ISDN) teknolojisi, evrensel iletişim ağlarının bütün hizmetlerinin dijital bir ağda toplanmasını sağlar. Başka bir ifadeyle ses ve veri iletişiminde kullanıcıların ihtiyaçlarının tamamına cevap verebilecek bir standartlar bütünüdür. ISDN aşağıdaki şekilde de gösterildiği gibi evrensel bir komünikasyon prizi olarak tanımlanabilir.
Şekil 1. ISDN evrensel bir komünikasyon prizi
ISDN’ de bütünleştirilen telekomünikasyon hizmetleri genel olarak; telefon, görüntülü telefon (videophone), telefaks ve uzaktan kopyalama, teleks ve teletekst, enformasyon algılama (T-Online), veri iletimi, telewriting, uzaktan ölçme veya yönetim hizmetleridir.
ISDN’ den önce yukarıdaki bu hizmetlerin gerçekleştirilmesi için farklı iletişim servislerinin kurulması zorunluluğu vardı. Ses ve veri iletişim teknolojisinde yeni bir çağ olarak görülen ISDN’ in hizmete girmesiyle her şey değişmiş ve bu tür hizmetler evrensel bir komünikasyon prizi aracılığıyla bütünleştirilmiştir.
Şekil 2. Tümleşik ISDN iletişimi
ISDN’ in başlangıcında ilk adım olarak, mevcut analog telefon şebekelerinin sayısallaştırılması, ikinci adım ise, bu sayısal şebekede hizmetlerin; yani ses, görüntü ve veri iletimi amacıyla kullanılan telefon, teleks, faks, görüntülü telefon, bilgisayar gibi veri iletim servislerinin birleştirilmesi olmuştur.
Şekil 3. Mevcut telefon şebekelerinde sayısallaşma
Uzaktan iletişim ağları içerisinde en ön planda şüphesiz ki telefon şebekeleri gelmektedir. Bu şebekelerin sayısallaştırılma yönündeki gelişme, ISDN’ in geliştirilebilmesi için başlangıç noktasını oluşturmuştur.
Bu şebekeler, analog sinyalleri dijital sinyallere dönüştürmek ve bu sinyallerin iletim ve anahtarlamasını yapmak amacıyla kurulmuştur. Günümüzde analog telefon şebekelerinin yaygın bir şekilde kullanılması, bu şebekelerden ses iletiminin yanı sıra veri iletiminin de yapılabilmesi ihtiyacını gündeme getirmiştir. Ancak bu şebekelerde veri iletimi sırasında yüksek iletim hızı elde edilememektedir. Hızlı bir şekilde gelişmekte olan haberleşme teknolojisi ve bilgisayar kullanımının hızla yaygınlaşması nedeniyle veri iletimi hızı ve iletim kalitesi önemli ölçüde gelişme göstermiştir. Ancak söz konusu yüksek iletim hızı ve iletim kalitesi ihtiyacının, ses iletimi için tasarlanmış olan analog telefon şebekeleri ile gerçekleştirilmesi imkansızdır. Bu nedenle analog şebekelerin sayısallaştırılmasına gidilmiştir.
ISDN, sayısal sinyalleri haberleşme kullanıcıları arasında transfer etmekte ve aynı zamanda kullanıcı-ağ (user-ağ) arabirimlerini (interface) bütünleştirmektedir. Veri iletiminde çok büyük yenilikler getirmesi beklenen ISDN ile mevcut telefon şebekeleri arasında yapılan basit bir karşılaştırma Şekil… ve Şekil… da gösterilmiştir.
Şekil 4. ISDN ile haberleşme
ISDN, kullanılmakta olan telefon şebekelerine göre; yüksek kalitede güvenilir iletim, yüksek esneklik ve yüksek iletim hızı gibi avantajlara sahiptir.
Şekil 7.16. Eski telefon şebekelerinde (POTS) haberleşme
Mevcut şebekelerin ISDN’ e göre; her bir servis için ayrı ayrı şebeke kurulması zorunluluğundan dolayı kaynaklanan yüksek tesis maliyeti, yüksek bakım ve işletim maliyeti, kısıtlı oranda güvenirlilik, esneklik ve iletim hızı, her servis için farklı numara, kablo hatları ve faturalandırma gibi dezavantajları vardır.
Kategori: Eğitim