Okul Saglığının Önemi
12 Temmuz 2007
OKUL SAGLIĞININ ÖNEMİ
Okul sağlığı hizmetleri, öğrencilerin ve okul personelinin sağlığını değerlendirmek, öğrencilere, velilere ve diğer ilgililere değerlendirilen bulgular ışığında önerilerde bulunmak, iyileştirilebilir bozuklukların düzeltilmesi konusunda öğrenci ve velileri yönlendirmek, özürlü çocukların belirlenmesine ve eğitimlerine yardımcı olmak, bulaşıcı hastalıkları kontrol etmek, ani hastalık ve sakatlanmalarda ilkyardım yapmak amacıyla düzenlenmiş etkinlikler bütünüdür.
İnsan yaşamı içinde “okul çağı” sağlık açısından özel bir dönemdir.
Nedenleri :
Büyüme ve Gelişme: Okul çağında çocuklar sürekli bir büyüme ve gelişme içindedirler. Büyüme ya da gelişmelerinde meydana gelebilecek bir duraklama fark edilirse, önüne geçilebilir ya da en az zararla düzeltilebilir.
Bulaşıcı Hastalıklar: Okulda çocuklar gruplar halinde bir arada bulundukları için bulaşıcı hastalıkların görülme ve yayılma hızlarında artma görülebileceği gibi öte yandan bir arada bulunmaları nedeniyle aşılama ve benzeri gibi koruyucu önlemlerin uygulamaları da kolaylaşmıştır.
Öğrenmeyi Etkileyen Sağlık Şartları: Çocukların iyi bir şekilde öğrenebilmeleri için sağlıklı olmaları şarttır. Görme, işitme gibi sağlıkla ilgili birçok konulardaki eksiklikler öğrenimi güçleştirir. Bu eksiklik ve bozukluklar erken tanınır, erken tedavi edilirse, çocuğun öğrenmesi ve başarısı artar.
Sosyal ve Ruhsal Sorunlar: Okul, çocuk için kendi evi dışında başkaları ile sosyal alışverişler yapabileceği ilk yerdir. Okula başlamakla ilk defa toplum hayatına girmiş olmaktadır. Bu durumun yaratacağı sosyal ve ruhsal sorunlar için çocuklar desteklenmeye muhtaçtır.
Okullarda Sağlık Eğitiminin Önemi
Toplumumuzda doğru sağlık alışkanlıkları istenilen seviyede değildir. Okul dönemi, çocuklar ve gençler için davranış oluşturma dönemidir. Diğer alışkanlıklar çocuklara kazandırılırken sağlık alışkanlıkları da okulda geliştirilebilir.
Okul; bilgi, tutum ve davranışların geliştirilmesi için çok sayıda fırsatlar oluşturan bir ortama sahiptir. Okul, aile işbirliği yaparak çalışmalarını yürütür. Okul, velilerle işbirliği yaparak çocuğun sağlık alışkanlıklarını istenilen düzeye getirebilir.
Okul, tüm topluma erişebilmektedir. Ayrıca; doğru, sağlıklı, bilgi, tutum ve davranışları geliştiren öğrenciler, çevrelerinde örnek, uyarıcı ve hatta eğitici kişi rolü oynayabilirler.
ORTAM
Güven İlköğretim Okulu, şehir merkezinden ve sağlık kuruluşlarından 10 km. uzakta bir okuldur. Okulun ön kısmından ana cadde geçmektedir. Dört katlı bir okuldur. Okulun geniş bir bahçesi bulunmaktadır. 610 öğrenci, 20 sınıf bulunmaktadır. Sınıfların 14 tanesi ilkokul, 6 tanesi ortaokuldur. Her sınıfta ortalama 30 kişi bulunmaktadır. Okulda; 11 öğretmen, 1 müdür, 2 müdür yardımcısı, 4 hademe bulunmaktadır. Okulun birinci katında iki sınıf, öğretmenler odası, müdür ve müdür yardımcılarının odaları, sigara odası, temizlik eşyalarının konulduğu küçük bir oda, okul malzemelerinin bulunduğu bir depo, öğretmenler ve öğrencilere ait tuvaletler bulunmaktadır. İkinci, üçüncü, dördüncü katlarda altışar tane sınıf ve öğrencilere ait tuvaletler bulunaktadır. Ayrıca bir spor salonu, bir kantin bulunmaktadır. Okulda sağlık odası bulunmamaktadır.
Okulda temel eğitim derslerinin yanında seçmeli dersler bulunmaktadır. Seçmeli derslerden sağlık dersinde, sağlıkla ilgili hiçbir konu işlenmemektedir. Sağlık derslerine ise sağlıkla ilgili hiçbir eğitim almamış öğretmenler girmektedir ve müzik, oyun gibi faaliyetler yapılmaktadır.
Bu okul sosyoekonomik düzeyi düşük olan bir bölgede bulunmaktadır.
Okulda, sağlık eğitimi yapılmadığı ve revir bulunmadığı için bulaşıcı hastalıklar görülmektedir. Acil müdahale için sağlık kuruluşuna götürmek uzun zaman almaktadır. Bu açıdan çocuklar ve aileleri hem maddi hem manevi zarar görmektedirler.
Okulda iki yıl önce paraziter enfeksiyonlardan oksiyür ( kıl kurdu ) görülmiş ve okulun 1/3 ine yayılmıştır. Bütün öğrenciler tedavi altına alınarak önlenmiştir. Bu da okulun bütçesini önemli ölçüde etkilemiştir.
Okul bahçesinde tadilat yapılmaktadır. Burada bulunan paslı çivilerden, metal parçacıklarından, çocuklar yaralanmaktadır. İlk müdahale için sağlık kuruluşuna gidilmektedir. Bu da bahsedildiği üzere uzun zaman almaktadır.
Ayrıca okulda bir yıl önce birinci sınıflarda bit salgını görülmüştür. Salgın gitgide ilerlemiştir. Ailelere eğitim verecek sağlık personeli bulunmadığı için aileler bu konuda bilgilendirilmemiştir. Sonunda çareyi okulu iki hafta süreyle tatil etmekte bulmuşlardır. Bu tatil ise eğitimde gerilemeye neden olmuştur. Okulun ön kısmındaki ana caddede üst geçit bulunmasına rağmen öğrenciler bunu kullanmamaktadır. Yoldan geçerek hayatlarını tehlikeye atmaktadırlar. Bu yüzden bir yıl içindeki trafik kazası sayısı yirmiyi bulmuştur. Yolun ortasında engeller bulunmaktadır ama bu engeller kırılmış bir şekilde olduğu için geçebilmektedirler. Ayrıca spor salonunda yaralananlara da acil müdahale yapılamamaktadır.
Okula sağlık ekibi yılda bir kez gelerek tarama ve aşı yapmaktadır. Aşılar ve taramalar toplu bir ortamda yapılmaktadır. Aşı için öğrenciler birbirlerini motive ederken pozitif, taramaların toplu halde yapılması öğrencilerin mahremiyeti ve birbirlerini olumsuz etkilemeleri açısından negatif etki yaratmaktadır.
Okulda üç ayda bir veli toplantısı yapılmaktadır. Burada sadece öğrencilerin başarısıyla ilgili görüşme yapılmaktadır. Velilerin eğitimiyle ilgili hiçbir program düzenlenmemektedir.
Haftada bir kez Cuma günleri öğrenci meclisi toplanmaktadır. Bu mecliste okulu geliştirme konusunda tartışma yapılmaktadır.
Sağlık taraması ekibindeki hemşirelerden biri bu olumsuzlukları görerek buranın bir revire ihtiyacının olduğunu düşünür ve bu fikrini gerekçeleriyle birlikte Milli Eğitim Bakanlığına iletir. Bu fikrin Milli Eğitim Bakanlığının ilgili mercilerinde değerlendirilmesi sonucu ilgili okula bu hemşire atanmıştır.
Hemşire okula gelerek faaliyetlerine başladı. Öncelikle okula bir sağlık odası açılması konusunu Cuma günleri toplanan öğrenci meclisinde bütün personele iletildi.
Hemşirenin öncelikle revir için bir yer ayarlaması gerekmektedir. Revir için sigara odasının olduğu yerin uygun olduğunu düşünür. Burası bir revirin özelliklerine cevap verecek niteliktedir. Çünkü koridorun en kısa zamanda ulaşılacak bir yerinde, geniş ve güneş almaktadır.
Hedefler:
Revir Odasına gerekli malzemeler alınacak.
Aşılar için mini buzdolabı
Aşılar ( Tetanoz, Kızamık vb. )
Tartı
Boy ölçme aleti
Tansiyon aleti
Steteskop
Enjektör
Tepegöz
Asetat
Asetat kalemi
Form ( Kayıt Tutmak için )
Masa
Sandalye
Paravan
Yatak
Ecza dolabı
Derece
Alkol, Batikon, Hidrojen Peroksit
Spanch
Pamuk
Broşür
Sahli cihazı
Epitelizan pomat
Öğrencilere sağlık konusunda eğitim yapılacak. Bunlar için haftada iki ders saati ayrılacak.
Okul bahçesinde bulunan paslı malzemeler açığa bırakılmayacak.
Ana caddenin ortasındaki bariyer tamir ettirilecek.
Hijyen konusu anlatılırken tüm öğrencilerin motivasyonlarının arttırılması amacıyla diş fırça ve diş macunu temin edecek sponsor firma ayarlanacak.
Öğretmenler odasında haftada bir kez öğretmenlere sağlık konusunda eğitim verilecek.
Veli toplantılarında spor salonunda velilere sağlık eğitimi yapılacak.
Böylece öğretmen-öğrenci-aile arasında sürecin devamlılığı sağlanacak.
Değişime Direnç Alanları:
Velilerden toplanacak para, onların değişime direnç geliştirmesini sağlayabilir.
Sigara içen öğretmenler arka tarafa bakan küçük odaya geçmek istemeyebilirler.
Öğrenciler sağlık personelinden korkup direnç gösterebilirler.
Değişime Destek Alanları:
Müdür, müdür yardımcıları ve sigara içmeyen öğretmenler değişimi destekleyebilirler. Çünkü öğrencilerin bulaşıcı hastalıklara yakalanması, öğrenmelerini ve derse devamlılığını engelleyebilir. Ayrıca okullarında sağlık problemleri olduğunda danışabilecekleri bir sağlık personelinin bulunması kendileri açısından da olumlu bir etken olduğunu düşünebilirler. Bunlar diğer direnen öğretmenleri de ikna edebilirler.
Hademeler, tuvaletlerin kirliliğinden şikayetçi olduklarından öğrencilerin hijyenle ilgili eğitim almaları gerektiğini düşündüklerinden, destek olabilirler.
Uygulama Takvimi:
Değişim dokuz ay sürecek.
Değişimin üçüncü ayında ders programları düzenlenerek sağlık dersleri programa yerleştirilecek. Bir ders saati, ikiye çıkarılacak.
Değişimin dördüncü ayında okul bahçesi düzenlenecek, ana caddedeki bariyer tamir edilecek. Bu konuda belediyeden yardım istenecek. Ayrıca bu ayda direnç alanlarına yönelik çalışmalar yapılacak.
Değişimin beşinci ayında revirde gereken malzemeleri satın almak için bütçe ayarlanacak.
Değişimin altıncı ayında sigara odası küçük temizlik odasına taşınacak. Buradaki eşyalar ise okul malzemelerinin bulunduğu depoya taşınacak.
Değişimin yedinci ayında yeni revir odası boyatılacak.
Değişimin sekizinci ayında bütçeden ayarlanan para ile malzemeler alınıp yerleştirilecek ve işlevsellik kazandırılacak.
Değişimin dokuzuncu ayında performans değerlendirmesi yapılacak.
Kaynak Gereksinimlerinin Belirlenmesi:
GEREKSÄ°NÄ°MLER
FÄ°YATI
Mini Buzdolabı
500.000.000
Aşılar
100.000.000
Tartı + Boy ölçme aleti
150.000.000
Tansiyon aleti + Steteskop
50.000.000
Enjektör
50.000.000
Tepegöz
500.000.000
Asetat + Asetat kalemi
10.000.000
Form
50.000.000
Masa + Sandalye
50.000.000
Hasta yatağı
100.000.000
Paravan
50.000.000
Ecza Dolabı
10.000.000
Derece + Alkol + Batikon + H2O2
50.000.000
Spanch + Pamuk + Pomat
10.000.000
Sahli cihazı
50.000.000
Broşürler
150.000.000
Duvar Boyası
100.000.000
Diş Fırçası + Diş Macunu
1.000.000.000
TOPLAM
2.980.000.000
Gelirler:
Yapılacak değişiklikler için toplam 2.980.000.000 TL gereklidir.
Tüm öğrenci velilerinden 2.000.000 TL toplanacak. 600 X 2.000.000 = 1.200.000.000 TL
Devlet bütçesinden 800.000.000 TL alınacak.
Diş fırçası + Diş Macunu sponsorluğunu Signal üstlenecek. 1.000.000.000 TL
Düzenlenecek kermesten 180.000.000 TL kazanç sağlanacak.
DeÄŸerlendirme:
Gelirlerden malzemeler temin edildi. Revire yerleÅŸtirildi.
Sağlık taramasında parazit enfeksiyonu olan üç öğrenci saptandı. Aileleriyle birlikte tedavileri yapıldı.
Aşıları tam olmayan öğrencilere eksik olan aşıları yapıldı.
Aşılar yeteri kadar alınıyor. Son kullanma tarihleri her ay kontrol ediliyor.
Öğrencilere haftada iki saat sağlık dersi veriliyor.
Sağlık Derslerinin içeriği:
* İlkokul öğrencilerine;
1) Sağlıklı beslenme
Beslenmenin tanımı ve önemi
Besin maddeleri
Besin çantasına konacak yiyeceklerin seçimi
2) KiÅŸisel hijyen
Vücut temizliği
Ağız, diş bakımı
Çamaşırların temizliği
3) Hastalılardan korunma
Mikrop nedir? Nasıl bulaşır?
Aşı nedir? Niçin aşılanmalıdır?
Bit, uyuz, paraziter hastalıklardan korunma
4) Sporun yararları
5) Temiz hava ve güneşin yararları
6) Sağlıklı giyinme
7) Kazalardan korunma
8) İlkyardım
9) Çevrenin temizliği ve bakım
Çöplerin toplatılması ve yok edilmesi
Tuvaletlerin temizliÄŸi
* Ortaokul Öğrencilerine;
Ergenlik dönemi
Cinsel eÄŸitim
Sigaranın zararları
Alkolün zararları
Uyuşturucu maddenin zararları
Boş zamanlarını değerlendirme
Konularında eğitimler planlandı ve uygulanmaya başlandı. Öğrenciler ilgiyle karşıladılar.
Sağlık eğitimleri öğretmenlere ve ailelere de verilmeye başlandı. Böylece sağlık eğitiminin sürekliliği sağlandı.
Öğretmenler sağlık problemlerini hemşireye danışmaya başladılar ve revirin açılmasından dolayı memnuniyetlerini belirttiler.
Hademeler de bu konuda memnuniyetlerini belirttiler.
Direnç Alanlarına Yönelik Yapılan Çalışmalar:
Sigara içen öğretmenler başta odalarının değiştirilmesine direnç gösterdiler. Sonunda revirin okulun gelişmesinde büyük katkıda bulunduğu inancına vardılar.
Veliler başta kendilerinden istenen para yardımı miktarına karşı çıktılar. Veli toplantısında, çocuklarının sağlıkları bozulduğunda daha çok maddi kayıplar olabileceği, hem de çocuklarının hayatlarının tehlikeye girebileceği fark ettirildi. Veliler de sonunda değişime olumlu bakmaya başladılar ve üzerlerine düşen miktarı hiç zorluk çıkarmadan verdiler.
Özellikle ilkokul birinci ve ikinci sınıf öğrencileri değişime ağlayarak tepki verdiler. Onların derslerine girerken beyaz önlük giyilmedi ve ilk derslerinde ilgilerini çeken mikroplar konusu anlatıldı. Sonunda motivasyonları arttı. Taramalarda zorluk çıkarmadılar.
Tüm bunlar değişimin sonucunun olumlu olduğunu göstermektedir.
Kategori: EÄŸitim