Doğu Akdeniz Üniversitesi
12 Temmuz 2007
DOĞU AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ
EĞİTİM FAKÜLTESİ
EĞİTİM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ
2001-2002 Akademik Yılı
Güz Dönemi
EDUC 510
OKUL DENEYİMİ
PROJE
Gazi Mağusa Ticaret Lisesine yapılan gözlem
TESLİM ALAN : Kürşat KÖSEOĞLU
TESLİM EDEN : Evrim NESİP
ÖĞRENCİ NO. : 015143
Şubat 2002
SINIFTA ZAMAN YÖNETİMİ
Genellikle öğrenciler derse çalışmak için yeterli zamanı bulamamaktan, öğretmenler ise eğitim programını yetiştirmek için yeterli zamanları olmadığından söz ederler.
Öğretmenler sınıflarını yöneterek eğitim programını yetiştirmekten, öğrencilerinin bilgi ve becerilerini geliştirip başarılarını arttırmaktan sorumlu kişiler olarak aslında zamana karşı yarışırlar. Bu nedenle sınıfı etkili yönetmek için gerekli olan unsurlardan birisi de sahip olduğumuz öğretim süresini israf etmeden zamanı iyi yönetmektir. Okullarda eğitim programını yürütmek için verilen süre sınırlıdır, ve aniden ortaya çıkan beklenmedik bir durum varolan sürenin daha da kısalmasına yol açar.
Bunların dışında sınıfta öğretim sürerken de öğretmenler çok değerli ve sınırlı olan ders saatinden zaman ayırmalara yol açan, çalışmayan bir araç, birbirleriyle konuşan ya da başka bir işle uğraşan bir kaç öğrenci, kitabını unutmuş ya da kalemini kaybetmiş aranan bir öğrenci gibi bir çok durumla karşılaşabilirler.
Bir öğretmenin bu gibi sorunlarla zaman kaybetmeden başa çıkabilmesi ve zamanı daha etkili kullanabilmesi için yapması gerekenlere ilişkin açıklama, örnek ve önerilere yer verilebilir.
Zaman Yönetiminin Önemi
Öğretmenin zamanı dikkatlice kullanması hem öğrencilerin başarısını hem de disiplin problemlerini ortadan kaldırmak açısından oldukça önemlidir. Öğrenciler öğrenme fırsatı bulduklarında doğal olarak başarıları artar. Başarılı olan öğrencilerin ise motivasyonları artar. Zamanı etkili kullanmak sadece öğrenci için değil, öğretmen açısından da fayda sağlar. Zamanın etkili kullanımı öğretmeni dağınıklıktan kurtarır, zihinsel ve fiziksel yorgunluğu azaltır.
Etkili Zaman Yönetimine Nereden Başlamalıyız?
Etkili zaman yöntemi için kabul etmemiz gereken bazı gerçekler vardır. Bunlardan birincisi zaman kaybının aslında bizim hatalarımızdan kaynaklandığıdır. İkincisi, zaman kaybına neden oldukları için başkalarını suçlamanın kolay bir yol olduğunu bilmektir. Üçüncüsü ise zamanı etkili kullanmak için biraz zaman harcamamız ve elimizdeki zamanı planlamamız gerektiğidir. Üçüncü madde de olduğu gibi öğretmenler işlerinin gereği zaten plan yaptıkları için bu konuda daha şanslı sayılabilirler. Zaman yöntemi ile ilgili problemleri çözmek için bir öğretmenin yapması gereken işlerin başında daha etkili, daha ayrıntılı planlar yapmak gelir.
Öğretim Etkinliklerinin Zamanlaması na tabloyu örnek gösterebiliriz.
Öğretim Etkinlikleri
Süre
Öğrencilerin gerekli materyalleri hazırlaması
2 dakika
Önceki konuların hatırlanması
3 dakika
Amaçların öğrenciye duyurulması
5 dakika
Anlatım
10 dakika
İlgili konunun öğrenciler tarafından kitaptan okunması
5 dakika
Konu ile ilgili örnek bulma
5 dakika
Sınıfın küçük gruplara ayrılması (3-4 kişilik)
2 dakika
Hazırlanan anahtar soruların gruplarda tartışılması
5 dakika
Grupların cevapları yazılı olarak hazırlaması
5 dakika
Hazırlanan cevapların toplanması
1 dakika
Konunun özetlenmesi
2 dakika
Toplam
45 dakika
Görüldüğü gibi fazla zaman alıcı olmamakla birlikte var olan öğretim zamanını planlama öğretmenlerin yapacağı etkinliklere ne kadar zaman ayıracağı üzerinde düşünmesini sağlar.
Zamanı Etkili Kullanmak İçin Yapılması Gerekenler Nelerdir?
Zamanı etkili kullanmak için bir öğretmenin yapması gerekenler sadece planlarda zamanlamaya yer vermekle sınırlı değildir. Şimdi aşağıda yer alan örnek olayı okuduğumuz zaman sınıfta öğretmenin zamanı nasıl kullandığı üzerinde duralım.
Örnek Olay I
Zilin sesinin duyulması ile birlikte öğrenciler koşturmaya başladılar. Sınıflara giren öğrenciler birbirleriyle konuşup şakalaşıyor, birkaçı da sınıf kapısının önünde konuşarak bekleşiyorlardı. Ayşen öğretmen de zili duyar duymaz sınıfa doğru yürüdü. Sınıftan içeri girdiğinde öğrenciler gürültülü biçimde konuşmaya devam ediyorlardı. Geç kalan öğrenciler özür dileyerek yerlerine geçiyorlardı. Ayşen öğretmen öğrencileri sessiz olmaları için uyardı. Uğultu biraz azaldı ancak tümüyle kesilmiş değildi. Bunun üzerine Ayşen öğretmen öğrencilere yoklama yapacağını onun için bir an önce yerlerine oturmaları gerektiğini söyledi. Öğretmen isim ve numaraları listeden okuyarak yoklamayı yaptı. Yoklama kağıdına ve sınıf defterine gerekenleri yazdı. Seçtiği bir öğrenciye tahtanın bir köşesine olmayanların numaralarını yazdırdı. Sonra yapılacak olan veli toplantısı ile ilgili bir duyuruyu öğrencilere açıklamaya başladı. Açıklamanın ardından bir kaç öğrenci veli toplantısı ile ilgili soru sordular. Öğretmen onları yanıtladı ve gözü kolundaki saate ilişti. Dersin 10 dakikası uçup gitmişti. Ama daha toplantı ile ilgili soru sormak isteyen öğrenci vardı. Sorular hep birbirine benzeyen gereksiz sorulardı. Anlaşılan öğrenciler dersi kaynatmak istiyorlardı. Ayşen öğretmen sinirlenmeye ve konuyu yetiştiremeyeceğim diye kaygılanmaya başladı. Daha önceki gün verdiği ödevleri bile toplamamıştı. Soru sormak için ellerini kaldıran öğrencilere ellerini indirmelerini artık ödevleri toplaması gerektiğini söyledi. Yine yoklama listesinden öğrenci adlarını okumaya başladı. Adı okunan öğrenci ödevini öğretmenin masasına getirip bırakıyordu. Ayşen öğretmen ödevini getirmemiş öğrencilerin isimlerini dikkatlice kaydediyordu. İki tane öğrenci öğretmen masasının yanına gelerek ödevlerini yaptıklarını ancak evde unuttuklarını söylediler. Ayşen öğretmen onlara yarın getirmelerini ancak not kıracağını söyledi. İşi bitince ayağa kalktı Şimdi Matematik kitabınızın 54. sayfasını açın dedi. Ne yazık ki 45 dakikalık dersin 20 dakikası geçip gitmişti bile.
Bu örnek olayda görüldüğü gibi yoklama yapmak, sınıf defterini doldurmak, gereken duyuruları yapmak öğretmenin yapması gereken işler arasında yer almaktadır. Ancak bu işlerin yapılışı gerektiği gibi düzenlenmezse öğrencilerin öğrenmeleri için gereken zamanın harcanması söz konusu olmaktadır. Bu ise öğrencinin başarısını etkileyebilecek bir durumdur.
Örnek Olay II
Gülşen öğretmen de aynı okulda görevliydi. Zil çalmadan önce sınıftaki yerini aldı ve her öğrencinin sırasına bir kağıt koydu. Zil çaldığında sınıfın kapısına gidip öğrencilerini haydi yapılacak birçok işimiz var diyerek sınıfa çağırdı. Öğrenciler yerlerine oturmuştu. Sıralarının üzerine velilere verilmek üzere veli toplantısına çağıran birer davetiye koyduğunu bunu çantalarına kaldırmalarını akşam evde velilerine vermelerini söyledi. Ardından ödevleri toplamak üzere daha önceden belirtmiş olduğu öğrencilerden topladıkalrı ödevleri masasının üzerine bırakmalarını istedi. Öğrencilere ödevlerini vaktinde tesilm etmediklerinde uygulayacağı kuralları daha önce duyurduğu için unutan ya da tamamlamamış olan öğrencilerden hiç birisi soru sormaya gerek duymuyordu. Öğrencilerden matematik kitaplarının 54. sayfasını açmalarını söyledi. Öğrenciler kitapları çıkarırken kendisi de sınıfta kaç öğrenci olduğunu sayıyordu. Saymayı tamamladı ve görevli öğrencinin tahtaya gelemyenlerin numaralarını yazıp yazmadığını kontrol etti. Bir öğrencinin kitabının olmadığını ve başka işlerle uğraştığını gördü. Sınıfa bugün hangi konuyu işleyeceklerini açıklarken kitabı olmayan öğrenciye böyle durumlar için hazır bulundurduğu bir kitabı uzattı. Tahtaya doğru yürürken saatine bir göz attı sadece 7 dakika harcamıştı. Tahtaya daha önceden yazdığı problemi önce yüksek sesle okudu sonra çözmeye başladı. Öğrenciler problemin çözümünü defterlerine yazarlarken o yoklama kağıdına ve sınıf defterine gerekenleri yazmakla meşguldü.
Görüldüğü gibi bu örnek olayda da öğretmen zaman harcamasına neden olabilecek ve önceden tahmin edilebilecek bazı durumları göz önünde bulundurmuş, hazırlığını ona göre yapmıştır. Buna ilave olarak öğrencilere sınıftaki günlük işlerin yapılması için sorumluluk vermiş, bu yolla hem kendi üzerindeki yükü hafifletmiş hem de zaman kazanmıştır. Böylece öğretmenin öğrencilerin öğrenimeleri için daha çok zaman kullanması ve enerjisini öğretim etkinliklerinin gerçekleşmesi için harcaması söz konusu olabilecektir.
Etkili zaman yöntemini gerçekleştirmek üzere aşağıda belirtilen işlerin yapılması için kuralların oluşturulması ve bunların öğrencilere öğretilmesi oldukça önemlidir. İşlerin nasıl yapılacağına ilişkin kuralı koymadan önce sınıfa problemin ne olduğunu anlatmak, kuralın konulmasının altındaki mantığı açıklamak gerekir.
Öğrencilerin sınıfa giriş ve çıkışları
Öğrencilere ders zili çalar çalmaz sınıfa girmeleri, yerlerine oturmaları ve verilen etkinlik üzerinde hemen çalışmaya başlamaları öğretilebilir. Ancak bunun için öğrenciler sınıfa girdiğinde ne yapacağının öğretmen tarafından belirlenmiş olması ve bunun tahtaya yazılmış ya da tepegöz kullanarak öğrencilerin görebileceği bir yere yansıtmış olması gerekir.
Yoklama, devamsızlık ve geç kalma
Yoklamanın yapılması öğretmenin görevleri arasında yer alan bir iştir. Ancak öğrenciler öğretmenin dersin başında yoklama için çok zaman harcadığını ve önemli bir şey yapmadığını düşünürse derse geç kalmayı alışkanlık haline getirebilirler.
Yoklama yapılarak devamsızlığı olan öğrenciler belirlenebilir. Bunu engellemek için de devamsızlığın nedeni araştırılır. Öğrencilerin okulu önemsiz görmesi ve öğretim programının onların ihtiyaçlarına cevap vermemesi de devamsızlığa neden olabilir. Bu durumda devamsızlık yapmalarını önlemek için olumlu bir öğrenme ortamı yaratmalı ve öğretim etkinliklerini öğrencilerin ihtiyaçlarına göre düzenlemeliyiz.
Öğrencilerin sınıfta dolaşmaları
Sınıfta dolaşan öğrenciler diğerleriyle konuşarak sınıfta karmaşa yaratırlar. Gelişim özellikleri düşünüldüğünde bu öğrencilerin sabit olarak ders süresince oturmaları oldukça zordur. Ancak öğretmen hazır bulunduracağı önceden ucu açılmış kalemler ya da silgiler, kağıt, mendil vb. Öğrencilerin dolaşmalarını azaltacaktır.
Gerekli materyallerin sınıfa getirilmesi
Bu durumlar içinde öğretmenin yedek birkaç kitap ya da teksir v.b gibi gerekli materyalleri bulundurması uygun olur. Ancak nasılsa öğretmende fazla vardır düşüncesi ile materyalleri unutulma sıklığının artmaması içinde gereken önlemlerin alınması gerekir.
Verilen ödevlerin bir yörünge doğrultusunda hazırlanması
Ödevlerin yapılışı için açık bir yörünge vermek oldukça önemlidir. Aksi takdirde öğrenciden gelecek birçok sorunla karşılaşmak mümkündür. Bunun için sınıfta daha önceden belirlenen bir köşeye ödevlerle ilgili yörüngeleri asmak veya fotokopi ile çoğaltıp öğrencilere dağıtmak ve öğrencilere arasıra bunlara bakmalarını hatırlatmak iyi bir yoldur.
Sınıfta birbiriyle konuşma
Öğrencilerin sınıfta birbirleriyle konuşmaları gurup çalışmaları dışında istenen bir durum değildir. Ancak öğrenciler sosyal varlıklar oldukları için ve birbirleriyle etkileşimde bulunma ihtiyacı hissettiklerini de unutmamak gerekir. Bazı öğretmenler her türlü konuşmayı yasaklayabilir bazıları ise daha esnek davranabilir. Tercih öğretmene bağlıdır.
Söz alma
Tartışmalar esnasında öğrenciler nasıl söz alıp konuşacaklar? Belli bir sıra mı izleyecekler yoksa konuşma sırasını öğretmen mi belirleyecek? Genellikle izlenen yol parmak ya da el kaldırılması ve öğretmenin de bunlar arasından seçim yapmasıdır. Ancak her öğretmen kendine göre kurallar geliştirebilir.
Öğretmenden yardım isteme
Öğrenciler bireysel ya da grup halinde çalışırken zaman zaman öğretmenin yardımına ihtiyaç duyabilirler. Öğrenciler yardıma ihtiyaç duyduklarında öğretmenin masasına gidip yardım mı isteyecekler yoksa öğretmeni yanlarına mı çağıracaklar? Eğer öğrencilerden öğretmen masasına gelmeleri bekleniyorsa bu durum zaman kaybına ve sınıfı kontrol edememeye neden olabilir. Çünkü masanın etrafına toplanan öğrenciler sınıfın tümünün görülmesini engeller. Bu nedenle öğretmen yardım isteyen öğrencinin yanına gidip gerekenleri söyledikten sonra bir başka öğrenciye yardım etmek üzere sınıfı dolaşıyor olabilir.
Araç gereçlerin kullanımı
Öğretim sırasında kullanılacak araç ve gereçlerin ders başlamadan önce hazır duruma getirilmesi gereklidir. Aracın çalışıp çalışmadığı kontrol edilmeli, sınıfa uygun bir yere yerleştirilmelidir. Bu durum öğretim sırasında karşılaşacağımız sorunları ortadan kaldıracaktır.
Bu kuralların oluşturulması sınıftaki öğrencilerin özelliklerine, öğretmenin tercihine ve yaratıcılığına bağlıdır. Oluşturulan kurallar sadece işlerin daha çabuk yapılması ve zaman kazanmayı sağlamaz. Ne yapacağını bilen öğrenciler daha az disiplin problemlerine neden olurlar. Böylece öğretmen gereksiz işlerle uğraşmadığı için enerjisini öğretim üzerinde harcamış olur. Öğrenciler de öğrenme için daha çok zaman kazanırlar.
Kaynakça
Sınıf yönetiminde yeni yaklaşımlar/ editor Leyla Küçükahmet. –Ankara: Nobel Yayın Dağıtım Ltd.Şti, 2000.
Kategori: Eğitim