Küçük Ağa (tarık Buğra)

12 Temmuz 2007



KÜÇÜK AĞA (Tarık Buğra)

YAZAR

1918- 26 Şubat 1994)Yazar, Akşehir’de doğdu. İlk ve orta okulu Akşehir’de, liseyi Konya’da okudu (1936). İstanbul Tıp, Hukuk ve Edebiyat fakültelerine devam ettiyse de hiçbirini bitirmedi. İ.Ü. Edebiyat Fakültesi’ne girdi ancak son sınıftan ayrıldı. Hayata atıldı. Akşehir’de Nasrettin Hoca gazetesini çıkardı (1947-1948). İstanbul’da Milliyet (1952-1956), Yeni İstanbul (1960-1966), Yol (Haftalık, 1968), Tercüman (1970-1976) gazetelerinde sanat sayfası düzenleyiciliği, fıkra yazarlığı ve yazı işleri müdürlüğü yaptı. Türkiye gazetesinde haftalık yazı yazdı. İstanbul’da öldü.

I. Konu ve Tema

Konu: İstanbul ile Kuvayı Milliye ikiliğidir.

Tema: İstiklal Savaşı sırasında gruplar arasındaki çatışmalardan dolayı insanların gidecekleri yolu şaşırması, doğru ile yanlışı birbirinden ayıramamasıdır.

II. Yer

Olay bir Anadolu şehri olan Akşehir’de geçmektedir.

III. Zaman

1919 baharından Çerkez Etem’in yenilgisine (1921 sonlarına) kadar olan süredir.

IV. Olay Örgüsü

İstiklal Savaşı’nın genel olarak unutulan bir cephesi anlatılıyor. Bir Anadolu şehrinde meçhul insanlar tarafından bu savaşın nasıl karşılandığı ve nasıl yaşandığı hikaye ediliyor.

V. Kişi/kişiler-karakterler

Mehmet Reşit Efendi rahat, atılgan, ateşli davranışları olan dindar biridir. Halkın itibarını ve büyük sevgisini kazanmış bilgin din adamı bir yandan kurtuluş umudu,bir yandan 600 yıllık Osmanlı töresinin gelenekleri arasında sıkışıp kalmıştır. Olayların gelişmesinden sonra düşünceleri değişerek yeni bir kişiliğe bürünmüştür. Çolak Salih savaşta bir kolunu kaybetmiştir, ama yine de milli mücadele içinde olan mert bir gençtir. Tevfik Bey ise sert ve otoriter, ama dost canlısı bir insandır. O da mücadeleye inanmaktadır.

Romanın ikincil kişileri de büyük gerçeklikle çizilmiştir. Herkes kendi ortamının, kendi koşullarının, belirli ahlak ölçütlerinin, değer yargılarının insanıdır. Doktor Haydar, Yüzbaşı Nazım, Çakırsaraylı, Çerkez Etem ve daha pek çok kişi büyük bir başarı ile anlatılmıştır.

VI. Tipler

Bağımsızlık için savaş sorununda yerleşik değer yargılarının geçersizliği İstanbullu Hocanın yeni bir görüşe ulaşmasıyla, Türk halkının gücü Çolak Salih’in kişiliğinde, demokratik özgürlükler konusundaki kaygılar Ali Emmi’nin konuşmalarında verilmiştir.

VII. Özet

Romanda şeriatçı ve saltanatçı bir hocanın, koşulların zorlaması ile, adım adım Kemalist güçlere katılması hikaye ediliyor. Mehmet Reşit Efendi Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra oluşan ayaklanmaları bastırmak için Akşehir’e gönderilir. Başlangıçta Kuvayı Milliye’ye karşı çıkan ve halka bu yönde etkili vaazlar veren Hoca (Küçük Ağa), hakkında “vur emri” çıkınca önce Çakırsaraylı çetesine, sonra da Kuvayı Seyyare’ye katılır. Küçük Ağa, Kuvayı Seyyare’de rahat edemez; çünkü Çerkez Etem merttir, yurtseverdir, fakat dar ufukludur, bilgisizdir. Bu yüzden onu da terk ederek –biraz da mecburen- Kuvayı Milliye’ye katılır. Ayrıca Mehmet Reşit Akşehir’e geldiğinde hemen evlendirilmiştir. Ama mücadele sırasında öldüğü haberi alınınca karısı başkasıyla evlenir. Akşehir’in bir Kuvayı Milliye merkezi haline gelişiyle Mehmet Reşit döner ve karısıyla tekrar birlikte olmak ister. Bu arada karısı ölür. Mehmet Reşit bu olaya çok üzülür ve bilenir. Sonuçta mücadeleye devam etmek üzere Ankara’nın yolunu tutar.

VIII. İleti

Kurtuluş Savaşı, bürokratların toprak ağalarıyla, din adamları ile yaptıkları geçici işbirliğiyle zafere ulaşmasıdır. Bu ittifak içinde dinin rolü alabildiğine önemlidir.

IX. Yazın Akımı ve Tür

Küçük Ağa realist bir romandır. Halkın savaş esnasında ne düşündükleri ve ne yaptıkları öyle gerçekçi anlatılıyor ki, o günleri yeniden yaşar gibi oluyoruz.

X. Dil ve Anlatım

Romanda halkın gündelik konuştuğu yalın, süssüz bir dil kullanılmıştır. Bilinçli bilinç bozmalar yapılmamıştır. Sözcük varlığında yerel sözcüklerin, argonun ve alıntıların yeri yoktur.

Öykülemeden ve betimlemeden yararlanılmıştır. Betimlemelerde kişiler yaşadıkları koşulların gerçekliği içinde ele alınmış; gelenekler, yetişme koşulları ve yerleşik değer yargıları gözden uzak tutulmamıştır.

Olay üçüncü tekil kişi tarafından anlatılmıştır. Diyaloglara büyük önem verilmiştir. Konuşmalar romanı uzatmak için değil, geliştirmek için ve roman kişilerini tanıtmak için kullanılmıştır.

Yazar Kurtuluş Savaşı’na objektif olarak yaklaşamamıştır. Belli bir görüşün yazarı olmaktan kurtulamamıştır.

KARŞILAŞTIRMA

“Yaban” romanında halk ile aydın arasındaki kopukluk ve buna yol açan nedenler ele alınmıştır. “Küçük Ağa” romanında ise İstanbul ile Kuvayı Milliye arasındaki ikilik ve bu ikiliğin yol açtığı ortamda insanların doğru yolu bulmakta güçlük çekmesi alınmıştır. Ayrıca “Yaban”da mücadeleye karşı halkın ilgisizliği, “Küçük Ağa”da ise mücadelenin kendisi ve bir insanın bu yola inanışı konu edilmiştir.

“Yaban” romanında kişiler titizlikle seçilmiş, en ince ayrıntılarına kadar anlatılmıştır. Kişilerin karakterleri, düşünce yapıları, ilişkileri açıkça ortaya konulmuştur. Yaban gerçekten insani bir köye sokmuştur.”Küçük Ağa” romanında kişiler yaşadıkları koşulların gerçekliği içinde ele alınmış, gelenekleri, yetişme koşulları, yerleşik değer yargıları gözden ırak tutulmamıştır. Roman bizim o günleri yaşamamıza imkan vermiştir.Ayrıca “Yaban”da kişiler eleştirilirken, “Küçük Ağa”da kişiler idealize edilmiş, yüceltilmiştir.

Her iki romanda da halkın gündelik konuştuğu yalın bir dil kullanılmıştır.Öykülemeden yararlanılmıştır. Olayın geçtiği mekan ve kişiler en ince ayrıntılarına kadar verilmiştir. Betimlemelerden daha çok çözümlemeye ağırlık verilmiştir. Buna örnek olarak kişilerin ruh halinin hareketlerine yansıması verilebilir.

“Yaban”da olay roman kahramanı olan Ahmet Celal tarafından, “Küçük Ağa”da üçüncü tekil kişi tarafından anlatılmıştır.”Yaban” romanında anlatım biçimi olarak anı türü seçilmiştir. Ayrıca eserin bir çok yerinde roman sınırını aşıp makale sınırına giren parçalar vardır.

Her iki yazar da objektif olamamıştır. Kendi kişiliklerini ve görüşlerini eserlerinde açıkça ortaya koymuşlardır.

Kategori: E?itim


Rasgele...


Destekliyoruz arkada - arkadas - partner - partner - arkada - proxy - yemek tarifi - powermta - powermta administrator - Proxy