Bilişim Ve Topluma Katkıları

12 Temmuz 2007



BİLİŞİM VE TOPLUMA KATKILARI

Şerif Soydan

DERS ÖDEVİ

Bilişimin Toplumsal Yönü

Prof. Dr. Ahmet L. Orkan

İstanbul

Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü

Kasım, 2002

BİLGİNİN ÖNEMİ

İnsanın gerek duyduğu bilgiye gereken zamanda, gereken doğrulukta, ucuz ve kolay yoldan erişebilmesi önemlidir. Kanayan bir parmağa ilk müdahaleyi o anda yapmak zorundasınız. Eğer kanamayı durduracak bilgiye o anda sahip değilseniz bu parmak için sıkıntı oluşturacaktır. Kesilen bir damarın atardamar mı, toplar damar mı olduğunu bilmezsek , yaralı kişiye nasıl yardımcı oluruz? Bu bilgi, hayat kurtaran bilgidir ve o sırada bulunabilecek en değerli hazinedir.

BİLİŞİM VE TOPLUM

Bilişimin çeşitli yönleri vardır. Yazılım,donanım,kullanıcı ve toplumsal olarak dört ayrı bölüme ayırabiliriz. Her alan birbirini etkiliyor. Kullanıcılar kullandıkça yeni bir takım ihtiyaçları tanımlıyorlar. Böylelikle yazılım ve donanım gelişmiş oluyor. Burada biz bilişimin toplumu nasıl etkilediğini araştıracağız. Madem bilişim toplumu diyoruz. Bilişim, toplumu nasıl yönlendiriyor? Bilişimin topluma katkıları nelerdir?

Bilgi teknolojisi araçları yardımıyla bilginin üretilmesi, paylaşımı ve yayılması, küreselleşme süreciyle birlikte tüm toplumları etkiler oldu. Bilgi paylaşıldıkça çoğalır. Çoğalan bilgi, ona sahip olanların gücünü arttırır. Eğer bilgi toplumsal (yani ekonomik, siyasi, kültürel) üstünlük kurma aracı ise, paylaşılması onun bunu sağlamasına engel olmaz ki! Tersine, ortalama bilgi düzeyi arttıkça, ortalamanın üzerindeki bilgi sahibi kişilerin sayısı azalacaktır. (Buna sosyolojide Bell Curve olayı denir.) Bunun sonucu ortalamanın üzerindeki bilgi sahiplerinin “sosyal değerinin” artmasıdır; yani eğer mesele bu ise, güçlerinin ve parasal getirilerinin yükselmesidir. Siz bildiğinizi bana öğrettiğinize göre, yarın, benim yerimi alacak kişi ve kuşakların ikimizin bilgisinden daha çok bilmeleri, öğrenmeleri gerekir. Bilgi öyle bir meta ki sahip olmanın net sonucu, daha fazlasına ulaşmak olur. Tıpkı paranın parayı çektiği gibi, bilgi bilgi üretir. (Aktaş,2001)

Bilginin Hızı

Bilginin yayımı çok hızlanmıştır. Günümüzde ise bilgisayar ağlarının birbirine bağlanması ile bu hız iyice artmıştır. Donanım ve yazılımdaki gelişmeler kullanıcının isteği doğrultusunda gelişmiş, eskiden bilgi aktarımı bugüne göre çok daha yavaş iken gelecekte ne olabileceğini tahmin bile edemiyoruz. Bilgi aktarımındaki hız iletişimi hızlandırmıştır. Toplumun haberleşme yöntemleri değişmiş,posta hizmet anlayışı farklılaşmıştır.

Ekonomik Değişim ve Toplumsal Değişim

Sanayi toplumunun odağında “maddi mal” üretimi yatarken, bilgi toplumuyla birlikte, “bilgi” ve “bilgi üretimi” ve “bilgi iletişimi” ana kavramlar olmaya başlamıştır. Bilgi ile ilgili faaliyetler stratejik önemini arttırarak ülke ve dünya ekonomi politikalarında temel belirleyici parametre halini almıştır. II Dünya Savaşı’ndan beri reel sanayi ürünlerinin fiyatları düzenli olarak düşerken, sağlık ve eğitim gibi temel bilgi ürünlerinin enflasyondan arındırılmış fiyatları üç kat artmıştır . Yaklaşık 50 yıl öncesine göre bilgi ürünlerine yapılan harcamalar sanayi ürünlerine yapılan harcamaların 5-6 katından fazladır. (Büke,1999)

Bilgi ve teknolojiye olan talebin ve üretiminin artması doğal olarak bu sektörlerde istihdam edilen işgücünün artmasına neden olmuştur. On yedi OECD ülkesinde 1999 yılı rakamlarıyla BİT sektörlerinde yaklaşık 14 milyon kişi çalışmaktadır. Bu rakam toplam ticari istihdamın %6’sını oluşturmaktadır. Finlandiya’da BİT sektörlerinde çalışanların toplam ticari istihdam içindeki payı %9,4 iken aynı oran İsviçre’de %8,7, ABD’de %5,8, Çek Cumhuriyeti’nde % 5,3′tür.(Büke,1999)

Hindistan, bilinçli devlet politikalarıyla, bilgi teknolojilerinden, bir ülkenin ne kadar çok ve mükemmel bir şekilde yararlanabileceğinin en güzel örneklerinden biri. Hindistan, yedi-sekiz yıllık bilinçli ve sistematik bir uygulama sonucunda, 2000 yılında 6,2 milyar dolarlık yazılım ihracatına ulaşmıştır; bu miktar, 50 milyar dolarlık toplam Hindistan ihracatının yüzde 13’üdür. Yine aynı Hindistan, 2008 yılında, yani bundan altı yıl sonra, toplam 87 milyar dolarlık yazılım üretip, bunun 50 milyar dolarlık kısmını ihraç etmeyi, 37 milyar dolarlık kısmını da yurt içinde kullanarak kalkınmasını süratlendirmeyi hedeflemektedir. Ayrıca, Hindistan, 2008 yılına kadar, bilgi teknolojileri sahasında 3 000 000 kişiyi istihdam etmeyi planlamaktadır, 3 000 000 kişiye, bu sahada iş imkânı sağlayacaktır.(Aktaş,2001)

1999 yılında, Amerika Birleşik Devletlerindeki Silikon Vadisindeki elektronik ticaret yatırımlarının yüzde 38’i Hintli girişimcilerce gerçekleştirilmiştir. Bunun sonuçları, önümüzdeki yıllarda çok pozitif olarak Hindistan’a geri dönecektir. Hindistan’ın bu sahadaki teknolojik ve ticarî kazanımları saymakla bitmez; ancak, en az bunlar kadar önemli olan yerel sonuçlar da Hintli vatandaşların yaşantılarında sağlanmıştır. Hindistan’da halen ulaşım bağlantısı olmayan bölgeler ve adalar, bu teknolojiyle birbirlerine ve merkezî sisteme bağlanmışlardır. Hem temel eğitim hem de meslek eğitiminde, uzaktan eğitim sistemiyle büyük başarılara imzalar atılmaktadır. Tarımda ekim alanları, mahsul hesaplamaları, sulama gibi onlarca alanda, bilişim teknolojileri kullanımıyla mükemmel sonuçlar alınmaktadır. Uydu teknolojisinde önemli başarılar sağlanmıştır.(Aktaş,2001)

Teknolojik Gelişim

İçinde bulunduğumuz binyılın başından itibaren meydana gelmiş teknolojik gelişmelere baktığımızda, kağıdın bulunup kullanılmaya başlanması,matbaanın bulunması, ilk kağıt fabrikasının kuruluşu,saatin, pusulanın, termometrenin, teleskobun, barometrenin, sarkaçlı saatin bulunması insanların bilgi üretiminde yetkinleşmelerini, üretimi hızlandırmalarını ve kalıcılığını sağlayarak, bugün bilişim toplumu dediğimiz sürecin temelini atmışlardır.

Bugünse teknolojik gelişim,teknolojinin geniş kitlelere yaygınlaştırılması gereğini ortaya çıkardı. Değişen ve gelişen teknolojik ortam içinde bireysel ihtiyaçların karşılanmasına yönelik olarak kişisel bazda kullanıma olanak tanıyan bilgisayar ve donanımlarının üretimi arttırıldı ve yaygınlaştırıldı. Artık, dünyanın daha az zengin ve gelişmemiş toplumları da bu sihirli aletleri edinme olanağı buldular ve kullanımlarına ve geliştirilmelerine katkıda bulunmaya başladılar. Bu olay, gelişmişlik düzeyi ne olursa olsun tüm toplumlarda bireylerin bilgilenmesini ve diğer toplumlarla etkileşimlerini sağladı. Bunların yanında, teknoloji, bireylerin ve toplumların değişmesi ve gelişmesinin tek başına belirleyicisi olmamakla birlikte, değişimi kolaylaştırıcı bir araç olması açısından çok önemli bir konuma gelmiştir. (Kayalı,1999)

Sahip olunan bilgi ve deneyimin bireyler ve gruplar arsında paylaşılmasını olanaklı kılan bu gelişim, Sivil Toplum Kuruluşlarının yaygınlaşması ve etkinliklerinin artması gibi, toplumsal değişimi zorlar hale getirmiştir. (Kayalı,1999)

İletişim Özgürlüğü ve hukuk

Bilişimin gelişmesi iletişim özgürlüğünüde beraberinde getirmiştir. Özel radyolar, özel televizyonlar, uydular, bilgisayarlarımız yoluyla kullandığımız internet ve hatta cep telefonları sınırsız bir iletişim ve haberleşme özgürlüğü sunmaktadır. Bütün bu araçların oluşturduğu ortama digital ortam dersek sanıyorum bu ortamı sosyal bir ortam olarak görmemiz ve adlandırmamız yanlış olmaz. (İşman,2002)

Diğer bir nokta ise çoklu iletişim veya kitle iletişimi diye adlandırabileceğimiz iletişim. İşin içine kitlelere aynı anda ulaşmak girince güç ve etki büyüyor. Doğaldır ki kitle iletişimi dendiğinde sahip olunan özgürlüğün özünü ortadan kaldırmayacak biçimde, bir takım sınırların çizilmesi ve nelerin yapılıp nelerin yapılamayacağının belirtilmesi gerekir. İşte bunun aracıda hukuktur. Kamu gücünü ellerinde bulunduranlar, halkın uyması gereken uzlaşma altyapısını kural haline getirir. Bilişimde ilk kez hak ve özgürlüklerin sınırlanması ( yada bir takım hakların ve sorumlulukların yasalarla düzenlenmesi) copyright law ile başlamış, radyo ve televizyon ile devam etmiş ve daha sonra internetin gelişmesiyle birlikte yeni birtakım düzenlemelerle bugüne gelmiştir. Bugün de hala inşa aşamasında olan Bilişim Hukuku dayanağını bir takım hak ve özgürlüklerden alır. (İşman,2002)

Kaynaklar

Erkan, H. Bilgi Toplumu ve Ekonomik Gelişme. 4.Basım, Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 1998.

Aktaş,Z., 2001, Bilişim, TBMM tutanakları.

Büke,A.,1999,Bilgi, BilgiToplumu,http://www.izto.org.tr/rapor/ab

/bt.htm

Kayalı,İ.,1999, Toplumsal Yapılanmalarda Teknolojik Gelişimin

Etkisi, TBD.

İşman,A., 2002, Bilişim Hukuku, Sakarya Üniversitesi ders notları.

Kategori: Eğitim


Rasgele...


Destekliyoruz arkada - arkadas - partner - partner - arkada - proxy - yemek tarifi - powermta - powermta administrator - Proxy