1. Lınux Nedir ? 7
12 Temmuz 2007
1. LINUX NEDİR ? 7
1.1 Linux Tarihçe 7
1.2 Linuxun Desteklediği Donanımlar 7
1.3 LINUXun Desteklemediği Donanımlar 9
1.4 LINUXun En Önemli Özellikleri 10
1.5 Linuxun Genel Kullanım Amaçları 12
1.5.1 Kişisel Kullanım 12
1.5.2 Internet Sunucusu 12
1.5.3 Ağ Elemanı 13
1.5.4 Internet Haberleşmesi 13
1.5.5 Yazılım Geliştirme 13
1.6 LINUXun Yazılım Özellikleri 13
1.6.1 Temel Komutlar 13
1.6.2 Uygulama Programları 14
1.6.3 Grafik Arabirimi (X Window Arabirimi) 14
1.7 Linux ve Diğer İşletim Sistemleri 14
1.8 Linux Avantaj ve Dezavantajları 15
1.8.1 Avantajları 16
1.8.2 Dezavantajları 16
2. LINUX KURULUMU VE BAŞLANGIÇ 17
2.1 Mevcut Dağıtımlar 18
2.1.1 Internet 18
2.1.2 NFS 18
2.1.3 Sabit Disk 18
2.2 Sabit Disk Üzerinde Linux İçin Yer Açmak 19
2.3 Bilgisayarın Linux ile Açılması 21
2.3.1 Ön Hazırlık 23
2.3.2 FDISK 23
2.3.3 Setup Programı 26
2.3.4 Sistem Tanıtımları (Konfigürasyon) 31
2.3.5 LILO Konfigürasyonu 32
2.4 Makineyi Açmak 33
2.4.1 Başlangıçta 34
2.4.2 Sorun Çıktığında 36
2.5 Linux Komut Yapısı 36
2.6 Dosya ve Dizin Yapısı 37
2.6.1 Dosya Listesi ve İçeriklerinin Görüntülenmesi 38
2.6.2 Dosyaların Kopyalanması 39
2.6.3 Dosyaların Silinmesi 40
3. KABUK İŞLEMLERİ 40
3.1 Yönlendirme 41
3.2 Standart Girdi, Çıktı ve Hata 41
3.3 Boru (pipe) İşlemleri 44
3.4 Çok görevlilik 44
3.4.1 Arka Planda Çalıştırma 45
3.4.2 Klavye Üzerinden Kesinti 46
3.4.3 Süreçlerin Sona Erdirilmesi 47
4. DOSYA VE DİZİN İŞLEMLERİ 48
4.1 Erişim Hakları 48
4.2 Dosya İzinlerinin Değiştirilmesi 48
4.3 Dosyanın Sahibinin ve Grubunun Değiştirilmesi 50
4.4 Diğer Dosya Sistemlerinin Kullanılması 50
4.4.1 Mount İşlemi 51
4.4.2 Dosya Sistemi Bilgileri 53
4.4.3 Dosya Sistemi Desteğinin Eklenmesi 53
4.4.4 Dosya Sistemi Yaratılması ve Kontrolü 54
4.5 Sembolik Bağlantılar 55
4.6 Sabit Bağlantılar 56
4.7 Dosya Arşivleme ve Sıkıştırma 56
4.7.1 Dosya Arşivleme 57
4.7.2 Dosya Sıkıştırma ve Açma 58
4.7.3 Dosya Türleri 59
4.7.4 Birlikte Kullanım 59
4.8 Dizin Tarama 60
4.9 mtools MSDOS Arabirimi 61
5. LİNUX SİSTEM YÖNETİMİ 62
5.1 Yetkili Kullanıcı 62
5.2 Sistem Kuralları 62
5.3 Kullanıcı İşlemleri 62
5.3.1 Kullanıcı Hesabı Açmak (Adduser) 62
5.3.2 Kullanıcı Grubu 63
5.3.3 Yeni Kullanıcı Grubu Eklenmesi 64
5.3.4 Kullanıcı Grubunun Silinmesi 64
5.3.5 Kullanıcı Hesabının Silinmesi 64
5.4 Sistemin Yedeklenmesi 65
5.5 Sistemin Güncellenmesi 65
5.6 Çekirdeğin Derlenmesi 66
5.6.1 Çekirdek Konfigürasyonu 66
5.6.2 Temizlik 67
5.6.3 Çekirdeğin Kurulması 67
5.6.4 Çekirdeğin Yamanması 68
5.6.5 Çıkabilecek Sorunlar 69
5.7 Modüller 69
5.8 Yeni Yazılımların Yüklenmesi 69
5.9 Kaynak Kodun Derlenmesi 69
5.10 Sistem Açılış Dosyaları 70
5.10.1 inetd ve /etc/inetd.conf 70
5.10.2 syslogd ve /etc/syslog.conf 71
5.10.3 init ve /etc/inittab 71
5.11. Çekirdek Mesajları 72
5.12. Linux Dosya Sistemi Yapısı 72
5.13. LILO Yapılandırması 74
5.14 X Window İle Konsolda Türkçe Yazmak 74
5.15 Belirli Zamanlarda Komut İşletilmesi 75
5.16 Yazıcı Eklenmesi 75
5.16.1 Yazıcının Bulunması 75
5.16.2 Yazıcının Tanınması 75
5.16.3 Yazıcıdan Çıktı Alınması 76
5.16.4 Yazıcı Kuyruğunun Gösterilmesi 76
5.16.5 Yazıcı İşlemlerinin Durdurulması 76
5.17 Zaman Ayarlarının Yapılması 76
5.18 Ses Kartı 76
5.18.1 Ses Kartı Ayarlarının Yapılması 77
6. BASH KABUĞU 77
6.1 Bash Özellikleri 77
6.2 Takma Adlar ( Alias ) 77
6.3 Özel Kabuk Tanımları 78
6.4 Sisteme Giriş Dosyaları 79
6.5 Kabuk Programlamaya Giriş 79
6.5.1 Kabuk Programları 79
6.5.2 Değişkenlerin Kullanımı 80
6.5.3 Giriş/Çıkış İşlemleri 80
6.5.4 Aritmetik İşlemler 80
6.5.5 if-else Kalıbı ve Kontrol İşlemleri 81
6.5.6 case Kalıbı 82
6.6 Döngüler 83
6.6.1 While-do Döngüsü 83
6.6.2 for-do Döngüsü 83
6.7 Örnek Kabuk Programı 84
6.8 Kabuk Fonksiyonları 84
6.8.1 Örnek Bir Fonksiyon 84
7. SED VE VI 85
7.1 SED ( Stream Editor ) 85
7.1.1 Düzgün Deyimler 85
7.1.2 SED Kaynak Dosyası 86
7.2 Metin Düzenleyiciler 86
7.3 Vi Editörü 87
7.3.1 Dosya İşlemleri 87
7.3.2 vi da Yazma 88
7.3.3 Silme ve Kopyalama 88
7.3.4 Komut Tekrarı 89
7.3.5 Arama ve Eşleştirme 89
7.3.6 Diğer Dosyaların Metne Eklenmesi 89
7.3.7 Kabuk Komutlarının Çalıştırılması 89
7.3.8 vi Başlangıç Dosyaları 89
8. X WİNDOW GRAFİK ARABİRİMİ 90
8.1. Giris: 90
8.2. X Window Kurulumu ve Konfigürasyonu 93
8.3. X Konfigürasyonu 93
8.4 Cıkabilecek Sorunlar: 96
8.6. X Window Komutları 96
8.7. Fvwm Pencere Yöneticisi 97
9. LINUX AĞ YÖNETİMİ 97
9.1. Linux un Ağ Donanım Desteği 97
9.2. Linux a Ağ Desteği Verilmesi 98
9.3. Linux Ağ Yapılandırılması 98
9.3.1. İfconfig Bilgileri 100
9.3.2. Ağın Çalışmasını Gözlemlemek 100
9.4. Alan Adı Sunucusunun Tanımlanması 102
9.4.1. Alan Adı Sunucusunun Aranması 102
9.5. Diğer Yapılandırma Dosyaları 102
9.5.1. Kontrol Dosyaları - Makine Adları ve IP Karşılıkları ( /etc/hosts) 103
9.5.2. Ağ İsimleri ( /etc/networks) 104
9.5.3. Ağ Protokolleri ( /etc/protocols) 104
9.5.4. Ağ servisleri ( /etc/services) 104
9.5.5. Ftp Kullanıcıları ( /etc/ftpusesrs ) 104
9.5.6. Güvenlik Dosyaları ( /etc/securetty, hosts.allow ve hosts.deny) 105
9.6. Yönlendirme 105
9.6.1. Birden Fazla Ethernet Kartının Tanıtılması 106
10. DESTEKLENEN PROTOKOLLER 107
10.1. TCP/IP 107
10.2. IPX ve Novell Desteği 107
10.3. Samba (Netbeuı ve Netbios Desteği) 107
10.3.1. Kurulum 108
10.3.2. Daemonun Çalıştırılması 108
10.3.3. Genel Yapılandırma (/etc/smb.conf) 110
10.3.4. Linux Kaynaklarını Windows Makineler ile Paylaşmak 111
10.3.5. Windows Kaynaklarını Linux Makineler ile Paylaşmak 111
10.3.6. Linux Yazıcısını Windows Makineler ile Paylaşmak 113
10.3.7. Windows Yazıcısını Linux Makineler ile Paylaştırmak 113
10.4. Appletalk Desteği 114
11. Desteklenen Ağ Teknolojileri 114
11.1. Güvenlik Duvarı 114
11.2. IP Accounting 115
11.3. ATM Teknolojisi 115
11.4. DHCP 115
11.5. IP Aliasing 115
12. DİĞER TEKNOLOJİLER 116
12.1. Telsiz Ağlar 116
12.2. IP Masquerading ( IP Gizleme ) 117
12.3. IP Multicasting 118
12.4. IP Tünelleme ( IP Tunnelling) 118
12.5. Squid Proxy 119
13. AĞ DENETİMİ 119
14. NIS 120
14.1. NISin Çalışma Prensipleri 120
14.2. NIS İstemcisi 121
14.3. NIS İstemcisi Kurulması 121
14.4. NIS Sunucusu Kurulması 123
14.5. yppasswdd Programı 123
14.6. NISin Kontrol Edilmesi 123
15. NFS 123
15.1. Ağ Üzerinde Paylaşım 124
15.2. NFS Kurulumu 125
16. DNS(DOMAIN NAME SYSTEMALAN İSİMLENDİRME SERVİSİ) 125
16.1. Giriş 126
16.2. TCP/IP Uygulamaları ve DNS 126
16.3. BIND Konfigürasyonu 127
16.4. Caching Only Alan Adı Sunucu Konfigürasyonu 129
16.5. Primary ve Secondary Alan Adı Sunucu Konfigürasyonu 129
16.7. hosts ve nslookup Programlarının Kullanımı 134
17. DİĞER KULLANICILARLA İLETİŞİM 135
17.1. Pine 136
17.1.1. E-posta Gönderme 136
17.1.2. E-posta Okuma 137
17.1.3. E-posta Silme 137
17.2. Etkileşimli İletişim Yöntemleri 138
17.3. Haber Grupları 138
18. LİNUX İŞLETİM SİSTEMİNDE GÜVENLİK 140
18.1. Fiziksel Güvenlik 140
18.2. Ağ güvenliği 141
18.3. Zayıf parolalar 142
18.4. Dosya Sistemi Güvenliği 142
18.5. Yerel Güvenlik 143
18.6. Sisteme İzinsiz Girenlerin Bulunması 144
18.7. Diğer Güvenlik Önlemleri 145
18.7.1. Güvenlik Duvarı Oluşturulması 145
18.7.2. Güvenlik Duvarı (FİREWALL ) 148
18.7.3. SSH (Secure Shell) 148
19. Mandrake Linux kurulumu 149
19.1 Ön hazırlıklar 149
19.1.1 Genel bilgisayar bilgisi 149
19.1.2 Ağ bilgisi 149
19.1.3 Disk alanı 150
19.1.4 Takas Alanı 150
19.1.5 CD-ROM’dan kurulum 150
19.1.6 Disk bilgileri 150
19.1.7 Kurulacak Sistemin Açılması 150
19.1.8 Kurulum Çeşidi ve Donanımsal Seçimler 152
19.2 Kurulum 152
19.2.1 Sistemle İlgili Sorular 153
19.2.2 Sabit Disk Bölümlemesi 153
19.2.3 Paket Seçimi ve Kurulum 154
19.2.4 Ağ (Network) Ayarları 154
19.2.5 Cryptographic 155
19.2.6 Zaman Dilimi Ayarı 155
19.2.7 Yazıcı Ayarları 155
19.2.8 Root Şifresi 156
19.2.9 Kullanıcı Ekleme 156
19.2.10 Açılış Disketi Oluşturma 156
19.2.11 Lilo Ayarları 156
19.2.12 X-Windows Ayarları 156
20. LINUX VE WINDOWS9X BİRARADA NASIL KULLANILACAK 157
20.1. Giriş 157
20.2. Sabit diskin bölümlenmesi: 157
20.3. Yeni Sistemi Kullanma: 157
20.4. Linux+Win95+DOS 158
20.5. Karşınıza Çıkabilecek Problemler: 159
21. LINUX VE WINDOWS NT BİRARADA NASIL KULLANILACAK 159
1. LINUX NEDİR ?
1.1 Linux Tarihçe
Linux, UNIX benzeri, serbestçe dağıtılabilen , çok kullanıcılı, çok görevli ve güçlü bir işletim sistemidir. Linux’un kalbi olan kernel (çekirdek), başta Linus Torvalds olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki yüzlerce programcı tarafından ortak geliştirilmiştir. Linux sadece Intel değil, Sparc, Alpha, Macintosh platformlarında da çalışabilir. Çok az donanım ihtiyacı olduğu için evinizde Linux’u rahatlıkla kurabilir ve kullanabilirsiniz.
Linux işletim sisteminin her aşaması açık olarak internet üzerinde yayınlanmakta, dünyanın dört bir yanında kullanıcılar tarafından test edilmekte, hataları ve eksiklikleri tespit edilerek düzeltilmekte ve geliştirilmektedir. Bu açıklık Linuxun en büyük avantajlarından biridir.
Linux, Andy Tannenbaum tarafından geliştirilmiş olan Minix işletim sistemine dayanmaktadır. Linux Torvalds boş zamanlarında Minixden daha iyi bir Minix işletim sistemi yaratmak düşüncesiyle 1991 Ağustos sonlarında ilk çalışan Linux çekirdeğini oluşturdu. 5 Ekim 1991 tarihinde 0.02 sürümü Linux ilk defa tanıtıldı. Linux, comp.os.minix haber grubuna gönderdiği yazıda yeni bir işletim sistemi geliştirmekte olduğunu ve ilgilenen herkesin yardımını beklediğini yazmıştı. İşletim sisteminin çekirdeği için verilen numaralar kısa sürede bir standart kazandı. a.x.y şeklinde belirtilen çekirdek türevlerinde y bulunulan seviyeyi, x gelişim aşamasını göstermektedir. Tek sayılı xler geliştirme aşamalarını çift sayılı xler ise güvenilir Linux çekirdeklerini göstermektedir. a ise değişik Linux sürümlerini belirtir. Bu yazının hazırlandığı Ağustos 1997 içerisinde en son güvenilir (kararlı) Linux çekirdeği 2.0.30, en son gelişim aşamasındaki çekirdek ise 2.1.47dir.
1.2 Linuxun Desteklediği Donanımlar
Linux’un donanımdan sonuna kadar faydalanması neticesinde son derece düşük donanım maliyeti vardır. Desteklediği kartlar piyasada her an bulunabilir cinstendir.
En düşük donanım ihtiyacı 386 SX/16 işlemci ve 4Mb RAMEn az 150 Mb boş disk bölümü ve bir takas bölümü.
Kullanılabilir donanım ihtiyacı; Bir Pentium işlemci 32Mb RAM, 1.5 GB boş sabit disk alanı ve bir takas alanı; iyi bir grafik ekran görüntüsü alabilmek için en az 1 ya da 2Mb bellekli ekran kartı, fare (PS/2, Microsoft, Mouseman).
CPU (MİB - Merkezi İşlem Birimi)
386 ve üzeri Intel uyumlu tüm işlemciler (386, 486, Pentium, PentiumII, Pentium Pro, Celeron ve türevleri) ile değişik üreticilerin dağıttığı Intel uyumlu işlemcilerde (AMD, Cyrix) Linux sorunsuz olarak çalışabilir. Amiga’larda kullanılan Motorola işlemcilerde de (68020, 68030, 68040 ve 68060) Linux çalışabiliyor. Bunların yanında daha gelişmiş sayılan DEC Alpha, SPARC, StrongARM, MIPS, HP PA-RISC ve PowerPC (Macintosh’larda kullanılan) işlemcilerde de Linux kurulmuştur.
Mimari
ISA, EISA, VESA ve MCA (IBM PS/2′lerde kullanılan Micro Channel Architecture) mimarilerindeki anakartlar desteklenir. Yerel veri yollarından VLB ve PCI da Linux ile sorun çıkartmadan çalışacaklardır.
Bellek
4 GB’a kadar RAM desteklenmektedir.
Sabit disk
EIDE ve IDE diskler ile MFM ve RLL’e sahip 8 ve 16 bitlik sabit disk denetleyicileri Linux tarafından desteklenir. Benzer şekilde SCSI denetleyicisi desteklenen (Advansys, Adaptec AHA 1542, 1522, 1740, 27xx ve 29xx gibi) tüm SCSI sabit disk ve CD-ROM’larla Linux altında çalışabilirsiniz. CD-ROM aygıtlarından Matsushita/Panasonic, Mitsumu, Sony, Soundblaster, Toshiba ve ATAPI gibi türler de desteklenenler arasındadır.
Ekran
Metin ekranlarda SVGA, VGA, EGA, CGA veya Hercules kartlar ile X Window grafik ekranı altında S3, ATI Mach8/32/64, Trident, ET3000/4000, Paradise, Cirrus Logic gibi kartlar desteklenir.
Ağ kartları
Onlarca tip ethernet kartı desteklenir ve halen bu liste gittikçe artmaktadır. 3COM, WaveLAN, Western Digital, D-Link, Intel, DEC, HP, AMD, Zenith firmalarının ürettiği kartların çok büyük bir çoğunluğu tanınabilir. Genellikle en sık kullanılan ethernet kartları NE2000 ve 3COM uyumlulardır.
16450 ve 16550 UART tabanlı seri kartlar ve tüm asenkron modemler Linux altında çalışır. Internal (makinanın içine takılan) veya external (makinanın dışında duran) modemler ile Linux yardımıyla Internet’e bağlanabilirsiniz. Winmodem’leri Linux ile birlikte kullanamazsınız. ISA modemler Linux ile sorunsuzca çalışır.
Ses Kartları
Linux, SoundBlaster, ProAudio Spectrum, Gravis Ultrasound, AWE 32/64, Sound Blaster Live gibi en son çıkmış ses kartlarını destekler.
Yazıcılar
Linux’un yazıcı desteği nispeten kısıtlıdır. Windows uyumlu olduğu söylenen birtakım yazıcılar Linux altında çalışmazlar. Aslında temel bir kural olarak şunu belirtebiliriz ki paralel veya seri porta takılan her yazıcı ve çizici, sürücüsü olduğu sürece Linux tarafından desteklenir. Hatta bir yerel ağ üzerinden bu yazıcılar birden çok makinaya paylaştırılabilir.
Fare
Linux, Microsoft, Mousesystems ve Logitech serial mouse, ATI XL, Logitech ve Microsoft busmouse ile PS/2 mouse desteklenir.
Linux, başta IBM-PC uyumlu kişisel bilgisayarlar olmak üzere Apple, Atari ve Amiga gibi 68000 tabanlı bilgisayarlar üzerinde, Sun Sparc işlemcili iş istasyonları, Alpha işlemcili kişisel bilgisayarlar, MIPS, PowerPC, HP PA-RISC ve ARM mimarilerinde çalışmaktadır.
IBM uyumlu kişisel bilgisayarlar üzerinde 80386 ve üzeri değişik üreticilerin işlemcileri ile sorunsuz olarak çalışmaktadır. 80286 ve 8086 işlemcili bilgisayarlar için sınırlı kabiliyette Linux uygulamaları mevcuttur.
PCI, VESA, ISA, ve MCA mimarilerinde her türlü anakartı desteklemektedir.
Teorik olarak 4 Gbytea kadar RAM desteklenmektedir.
AT uyumlu diskler (IDE, EIDE ve 16 bitlik MFM, RLL veya ESDI) desteklenmektedir. Kontrol kartına uyumlu destek bulunduğu sürece SCSI diskler ve diğer cihazlar desteklenmektedir.
IDE-ATABI CD-ROM sürücüleri, ve bazı özel CD-ROM kontrol kartları desteklenmektedir.
Metin ekranlarda CGA, EGA, VGA, Hercules veya uyumlu kartlar desteklenmektedir. X Window ortamında genel VGA ve SVGA uyumlu kartlar ve S3, ET4000, 8514/A, ATI MACH8, ATI MACH32 gibi birçok görüntü kartı desteklenmektedir.
Birçok 10 ve 100 Mbit ethernet kartı, ISDN, ATM, FDDI, SLIP, CSLIP, PPP desteği verilmektedir.
Başta SoundBlaster, Gravis Ultrasonud olmak üzere birçok ses kartı desteklenmektedir.
1.3 LINUXun Desteklemediği Donanımlar
Birtakım donanım firmaları sadece windpws tabanlı ve uyumlu donanım parçaları üretmeleri ve yazılım firmalarının da bu işletim sistemini destekleyen sürücüleri çıkartamaması nedeniyle Linux altında bazı çalışmayan ürünler bulunmaktadır.bunlar:
Tüm HP Deskjet 820xx serisi ve sadece windows uyumlu yazıcılar.
Multiwave Innovation CommWave V.34 modem
US Robotics WinModem serisi ve tüm HCF modemler
US Robotics Sğortster Voice/Fax modem (X model 1785 internal PnP)
Boca modem (model M3361)
Boca Research 28.8 dahili modem (model MV34AI)
Zoltrix 33.6 Win HSP Voice/Speaker Phone modem
Motorola ModemSURFR dahili 56K
Compaq 192 PCMCIA modem/serial kartı
New Media Winsurfer PCMCIA mode/serial kartı
Sharp JX-9210 yazıcısı
1.4 LINUXun En Önemli Özellikleri
Linuxun en önemli özelliklerini açıklayabilmek için Linuxun temel parçalarını ve bunların özelliklerini verelim.
Çekirdek
Linuxun çekirdeği bir bakıma sistemin beyni sayılabilir. Aslında çekirdeğin adı Linuxtur. Bütün versiyonları aynı çekirdeği kullanır. Değişenler dosya ve dizin yapısı, dağıtıma giren belgeler, paketler, dağıtımın fiyatı ve dağıtımın hedeflediği kullanıcılardır.
Çekirdek, sistemin düzgün çalışmasından, bilgisayar kaynaklarının düzenlenmesinden, kullanıcıların görevlerinin sırasıyla yapılmasından, bellek denetiminden, yan birimlerin (CD-ROM, teyp, disket sürücü vb.) çalışmasından ve benzeri işlemlerden sorumludur. Programlar, çekirdek içindeki system calllar (sistem çağrıları) yardımıyla birbiriyle haberleşirler. Çekirdeği oluşturan sistem çağrılarından kullanıcılarda yararlanabilir. Böylece bir CD, ethernet kartı ya da disk üzerindeki bir dosyaya erişim mümkün olur.
Linuxta sistemin temel yönetimi çekirdek tarafından yapılır.
Birden Çok Kullanıcı
Linux, birden çok kullanıcıyı desteklemek için yazılmış ve ona göre programlanmıştır. Birden çok kullanıcı tarafından aynı kaynaklar paylaşıldığı için zamandan ve paradan tasarruf edilir.
Birden Çok Görevin Aynı Anda Yapılması
Linux, birden çok görevin aynı anda yapılmasına olanak veren bir sistemdir. Siz bir klavyaeye bastığınız zaman yapılan işlem ile makineye uzaktan bağlanan bir başka kullanıcının işlemleri birbirinden bağımsız çalışır. Aynı anda arka planda örneğin bir web sayfasını sunan programlar olabilir, ya da bir başkası ftp isteğinde bulunabilir. Diyebiliriz ki Linux çokgörevli bir işletim sistemidir.
Kararlılık
Linux, 1.0 sürümünün Internet sitelerine konulduğu 14 Mart 1994 yılından beri beta denemelrini geçmiş ve kararlı bir yapıya bürünmüştür. Çekirdekte halan hatalar vardır ve üzerine yeni kodlar eklendikçe bu hataların yenilerinin gelmesi kaçınılmazdır. Ancak Linux açık bir şekilde geliştiğinden sürekli bir kontrol altındadır. Çekirdeğin iki farklı sürümüde internette dağıtılır. Örnek olarak 1.2.13 kararlı bir çekirdek sürümüdür. 1.3.56 ise halen üzerinde geliştirme yapılıyor ve test ediliyor anlamına gelir. Çekirdek sürümünün ortasındaki rakam tek ise bu çekirdek deneyseldir. Hala test aşamalarından geçmekte ve üzerinde sürekli yeni kod yazılıyor demektir. Çift olması durumu ise bu çekirdeğin kullanılabilir ve çok büyük ihtimalle kararlı olduğu anlamına gelecektir.
Linuxun kararlı bir işletim sistemi olmasının en büyük kanıtı, Internet üzerindekullanıldığı alanların genişliği ve bu konudaki yönetici memnuyetleridir.
Çok İşlemci Desteği
SMP (symmetric multi processor simetrik çok işlemci) desteği Linuxta Intel ve SPARC platformlarında mevcuttur. Sürüm numarası 2.0 ile başlayan çekirdekler açılırken sistemde kaç tane işlemci olduğunu bulur ve buna göre kendini ayarlar. Linux ile 16 işlemciye kadar olan sistemler doğrudan desteklenebilir.
Linux ve Ağ Teknolojileri
Linux üç değişik şekilde ağa bağlanabilir: broadcast (örneğin ethernet), Token Ring (örneğin FDDI) veya noktadan noktaya (örneğin modemle PTT) bağlantı.
Linux, doğrudan doğruya internete bağlanabilmesi için TCP/IP desteği ile gelir. TCP/IP nin yanında NetBEUI, Samba (windows makinelerinin birbiriyle konuşmak için kullandıkları protokol), Appletalk (Macintosh makinelerin kullandığı protokol) gibi protokoller de desteklenir. Daha za kullanılan ama Linuxun desteklediği protokoller arasında Ipv6, AX.25, X.25, IPX ve Netrom bulunur. Linux, geniş bir ağ desteği ve protokol ailesi ile birlikte gelmektedir.
Güvenlik Meanizması
Linux, 386 ve üstü işlemcilerde korumalı kipte çalışır. Çalışan programlar arasında bir koruma vardır. Bu koruma yardımıyla bir program özel şartlar olmadıkça diğer programların çalışmasını engelleyemez. Çok kullanıcılı bir sistem için bu çok önemlidir. Benzer şekilde herhangi bir kullanıcı istediği gibi bir program yazıp sistemin kapanmasını veya çalışamaz hale gelmesine neden olamaz. Kullanıcıların dosya ve dizinleri basit bir koruma mekanizması kullanılarak diğer kullanıcıların görmesini engelleyecek şekilde saklanabilir. Linux, geniş güvenlik mekanizması içerir.
Linux ve çekirdek bunların yanında aşağıdaki özelliklere de sahiptir:
Birden fazla programın çalışması halinde bellekte bu programların sadece bir tanesi tutulur. Böylece bellekten tasarruf sağlanır.
Çalıştırılabilir bir program, belleğin tamamından büyük olabilir. Bu durumda programın sadece o an kullanılan bölümleri belleğe alınır ve çalıştırılır. Böylece bellek kısıtlaması programın çalışmasına engel teşkil etmez.
Disk alanı yadımıyla belleğin yetmediği durumlarda fazla veri diske yazılır. Bu bölüme takas alanı (swap space) denir. Her biri en çok 2Gb tutan 16 tane takas alanı açılabilir.
Paylaşılan kütüphaneler dinamik veya statik olabilir. Yani bir kütüphane aynı anda birden çok program tarafından yüklenebilir (dinamik), veya bir programın içine gömülebilir (statik). Linuxun çekirdeği büyük oranda POSIX , System V ve BSD standartlarıyla uyumludur. Pek çok klavye tipini destekler.
Aynı anda birden çok sanal ekranı destekler. Konsolda oturuken birden fazla (en çok 64) giriş yapabilirsiniz.
Minix, Xenix, FAT, VFAT, FAT^, HPFS (OS/2nin kullandığı dosya sistemi), HFS (macintoshun kullandığı dosya sistemi) gibi dosya sistemleri desteklenir. Kendisine ait olan en hızlı ext2 dosya sistemi 4TBa kadar bilgiyi adresleyebilir ve 255 karaktere kadar dosya isimlerini gösterebilir.
Joilet ve ISO9660 standartlarında yazılan CD-ROMları okuyabilir.
1.5 Linuxun Genel Kullanım Amaçları
Linux işletim sistemi özel kullanım başta olmak üzere birçok alanda yaygın olarak kullanılmaktadır.
1.5.1 Kişisel Kullanım
Linux evinde veya işinde UNIX işletim sistemi altında çalışmak isteyenler için ideal bir platformdur. Linux altında yer alan uygulamalar giderek sıradan bir kullanıcı için bile bu işletim sisteminin ilgili çekici hale getirmektir. Gelişimleri henüz tamamlanmamış olmasına rağmen, herhangi bir kişisel bilgisayardan beklenebilecek yazı editörleri, hesap cetvelleri, çizim yazılımları, veri tabanları birçok ihtiyaca cevap verecek düzeye gelmiştir.
1.5.2 Internet Sunucusu
Linux doğrudan TCP/IP desteğiyle gelmektedir. Bu yönüyle TCP/IP temelli bilgisayar ağlarında hem istemci hem de sunucu olarak yaygın kullanım bulmuştur. Üzerinde hali hazırda bulunana servislerin çeşitliliği, yeni çıkan servislere hızlı ayak uydurması, kolay konfigüre edilebilmesi ve özellikle de düşük maliyeti sebebiyle yaygın olarak internet servislerinin verilmesi amacıyla kullanılmaktadır. Zamanla verdiği ağ servisleri başka protokollere destek verecek şekilde genişletilmiştir. Şu anda Linux; WWW sunucu, DNS sunucu, NFS sunucu, NIS sunucu, X Window sunucu, BOOTP sunucu, SMTP sunucu, FTP sunucu, LIST sunucu, NEWS sunucu gibi yaygın TCP/IP servislerinin yanı sıra NOVELL sunucu, SAMBA sunucu (Windows 3.1, Windows 95; Windows NT ve WfW için disk ve yazıcı servisi), APPLE TALK sunucu (MacOS kullanan APPLE makineler için disk ve yazıcı servisi) verebilmektedir.
1.5.3 Ağ Elemanı
Linux, yazılım desteği ile birçok ağ elemanının yerine geçebilecek bir alternatif olarak kullanılabilmektedir. Birden fazla ağın birbirine bağlanması amacı ile bir yönlendirici (router) olarak da kullanılabilmektedir. Özellikle farklı protokoller arası bir geçiş elemanı olarak yaygın şekilde Linuxden yararlanılmaktadır. Ayrıca yönlendirici olarak kullanıldığında kolaylıkla güvenlik amacıyla firewall (alev duvarı) olarak konfigüre edilebilmektedir. Ayrıca bir ağ üzerinde bulunan iki segmanın trafiğini birbirinden ayıran bir köprü (bridge) olarak hizmet verebilmektedir. Birçok kurumda bir veya daha çok modemin bağlanması amacıyla bir terminal sunucu olarak Linux kullanılmaktadır.
1.5.4 Internet Haberleşmesi
Linux ile modem yardımıyla bağlandığınız sağlayıcının size sunduğu olanakların tamamını Linux ile kullanabilirsiniz. Linux kolay yapılandırılabilen, yeni çıkan servislere hızlı ayak uyduran, ucuz ve güvenli bir işletim sistemi olduğundan, yaygın olarak internet haberleşmesinde kullanım bulmuştur. Linuxta çalışan Apache web sunucusu, dünya üzerindeki web servislerinin %57sinde kullanılıyor. Tüm web sunucularının %10unun Linux üzerinde çalıştığı tahmin ediliyor.
1.5.5 Yazılım Geliştirme
Linux geniş yazılım arşivi ve kütüphanesi ile birlikte sunuluyor. C, c++, Java, Ada, Fortran, Pascal, Lips, Scheme, Tcl/Tk başta olmak üzere hemen her programlama dilinin yorumlayıcı ve derleyicisini bulabilirsiniz. derleyicilerin yanı sıra daha kolay yazılım geliştirmeye olanak kılan hata ayıklayıcılar (debuggers), otomatik yapılandırma yazılımları (configure) ve programın performansını denetleyen paketler (gprof) bulunur. Gcc C derleyicisinin 100den fazla seçeneyi var ve programcıya rahat bir programlama ortamı sunar.
Grafik tabanlı Tcl/Tk programlama dili; menüleri, pencereleri kolyca yaratmanızı sağlıyor. C tabanlı Xforms, Qt ve Gtk kütüphaneleri X Window altında hızlı grafik programlama için kullanılabilir. KDE Qt ile, X-ISP Xforms ile, GNOME pencere denetleyicisi ise Gtk kütüphanesi ile yazılmıştır.
Unıx/Linux makineler için geliştirilen yazılımlar genellikle çalıştırılabilir halde dağıtılmaz, kaynak kodları ile birlikte verilir. Bumları internetten indirdikten sonra açmalı ve uygun derleyicilerle derlemelisiniz.
1.6 LINUXun Yazılım Özellikleri
1.6.1 Temel Komutlar
Daha önce UNIX tabanlı bir işletim sisteminde çalışanlar için Linux, öğrenilmesi çok kolay bir sistem olacaktır. Standart bir UNIX sisteminde yer alan hemen hemen tüm komutlar, Linuxa taşınmıştır. Onlarca çeşit kabuğun yanı sıra, sed, awk gibi programcının işini kolaylaştıran diller, ls, less, finger gibi temel her türlü komut, Linuxta vardır.
Ağ ve İnternet uygulamaları için elm ve pine (Pine Is Not Elm 
yanında metin editörleri olarak vi, vim (viın daha gelişmiş sürümü), pico ve joe sayılabilir. Editörlerden, bizde fazla bilinmeyen Emacs da Linux altında denemeye değer programlardandır. Kelime işlem programlarından troff, groff (GNU troff) ve daha modern metim işleme yazılımlarından TeX ve LaTeX sayılabilir.
Bazı program isimlerinin (GNU-tar, GNU-bash gibi) başında görebileceğiniz GNU (GNU is not UNIX), Linux için de yazılım ve programlar üreten bir kuruluştur. GNU, lisansını ve yazarını korumak koşuluyla programları kaynak koduyla birlikte Linux kullanıcılarına dağıtır. GNU bash ve tcsh, Linux altında en çok rağbet edilen iki kabuk ismidir. Diğer kabuklar arasınde zsh, ash, ksh ve csh sayılabilir.
1.6.2 Uygulama Programları
Doğru seçilmiş bir donanım üzerine kurulan bir Linux makinesi, hemen her tür çoklu ortam (multimedia) uygulamalarını rahatlıkla çalıştırabilir. En az pentium tabanlı, 32 Mbyte RAM ve 2 GB sabit diske sahip makine yardımıyla ticari olarak satılan çoklu ortam uygulamaları kullanılabilir. Linux, hemen her türlü ses kartını desteklediğinden ses dosyalarının, workman ve cdplayer gibi programlar yardımıyla kolayca çalınması mümkün olur. MIDI editörleri ve bir sentezleyici ile kendi müzik stüdyonuzu kurabilirsiniz.
Mühendislik yazılımları arasında gnuplot (grafiksel veri analiz yazılımı), xspread ve xfractint (fraktal yaratma programı) sayılabilir.
Ayrıca Doom, Quake, Abuse, Xtetris, FreeCiv, Imaze vb. onlarca oyun Linuxda oynanabilir.
1.6.3 Grafik Arabirimi (X Window Arabirimi)
Linux işletim sistemi altında X Window sistemiyle Windows altındaki gibi grafik arabirimiyle birlikte çalışabilinir. Windows ile uğraşan herkes X Windowa geçebilir. X ile ekranda aynı anda birden fazla pencere açılabilir (20 kadar pencere denetleyicisi vardır), fare yardımıyla birden fazla uygulama aynı anda kontrol edilebilir.
Pek çok uygulamanın (özellikle internet tabanlı) X üzerinde çalışan sürümleri vardır. Bu sayede metin tabanlı ekrana (vt100) dönmeden her işinizi X yardımıyla tamamlayabilme şansınız olur. Bu sayede Linux bir iş istasyonu görünümüne ve kullanışlılığına sahip olacaktır.
X pencere denetleyici (Window Manager-wm) kullanıcı ile X arasında bekler ve klavyeyle fareden emirleri ekranda yerine getirir. Bu emirler, pencerelerin açılması, kapatılması ve yerlerinin değiştirilmesi gibi komutlardır. Sıkça kullanılan pencere denetleyicileri fvwm, twm ve olwmdir.
1.7 Linux ve Diğer İşletim Sistemleri
Linux işletim sistemi, diğer sistemler ile birlikte aynı sabit diski paylaşabilir. UNIXi öğrenmek için kesinlikle en kolay ve ucuz olan yol olan Linux, diğer işletim sistemlerine karşı her zaman güçlü bir alternatif olmaktadır. İnternet servis sağlayıcılarının büyük çoğunluğu Linux kullanmakta, internet bağlantılarını, e-posta ve haber grubu alışverişini Linux sayesinde yapmaktadır.
Genelde kişisel bilgisayar satın alındığında üzerinde MS-DOS veya türevi bir işletim sistemi yüklenmiş olur. Fakat MS-DOS arabirimi programlanırken ileriyi düşünmeyen programcılar, bu işletim sistemine Linuxte olan bazı hayati özellikleri kazandıramamışlardır. MS-DOS, çok kullanıcılı bir sistem değildir ve aynı birden çok işi yapamaz. Fakat Linux bu özelliklere sahiptir.
Tüm bu olumsuzluklara rağmen yine de MS-DOS kullanılmak isteniyorsa; ücretsiz dağıtılan MS-DOS ve Windows emülatörü yardımıyla MS-DOS altında çalışan programların hemen hepsi Linuxla da çalışabilir. WinWord 2.0, sysinfo, Civilization ve Qbasic Linux altında sorunsuz çalışan MS-DOS/Windows programlarından birkaçıdır.
Profesyonel bir yatırım sayılabilecek Windows NTnin çok görevlilik ve hafızayı mükemmel kullanma gibi özellikleri vardır. Buna karşılık fiyatı oldukça yüksektir ve çalışmak için gayet yüksek standartlı bir makine ister. IBM firmasının geliştirdiği OS/2 de NT2ye benzer şekilde çok görevli işletim sistemi olup fiyat/performans oranı açısından makul sayılabilecek bir işletim sistemi olarak göze çarpar.
İnternetin kendisi UNIX tabanlı olduğu için Linux bu alanda yukarıda adı geçen sistemlerden daha avantajlı bir duruma gelir. Dağıtımı tek firma ile sabit olmadığı için değiştirme aşamasında dünyanın dört bir yanından katkı ve destek gelir. UNIXe belirli bir standart getirilmesi için yapılan çalışmalara uyan Linux, POSIX standardı destekler.
Mandrake, RedHat, Caldera gibi çeşitli Linux sürümleri de piyasada satılmakta, çok zengin bir doküman ve arşiv kaynağı ile kullanıcılara sunulmaktadır. 8086 tabanlı işlemciler üzerinde kurulabilen ve İnternet üzerinde bedava dağıtılan diğer işletim sistemlerinden birisi FreeBSDdir. FreeBSD, bir grup programcı tarafından BSD standardını 8086 bilgisayarlara taşımak üzere geliştirilmiştir ve Linux ile büyük benzerlikleri bulunur.
1.8 Linux Avantaj ve Dezavantajları
Pek çok insan, Neden Linux? diye sorabilir. Belki de cevap önce kullanıcının kendini tanıması ile bulunabilir. Değişik yerlerde Linux kullanılması ve bunun sonuçları hakkında gözlemlediklerimizin ışığı altında çok kabaca:
Eğer,
Bilgisayarla ilişkiniz belirli paket programlara dayanıyorsa, bilgisayar kullanmak için bilgisayar konusunda bilgi sahibi olmanız gerektiğine inanmıyorsanız, bilgisayar ile uğraşmak hoşunuza gitmiyorsa, sorunlarınızı kendi başınıza çözmeyi denemekten hoşlanmıyorsanız, bir sorun çıktığında para vererek de olsa bu sorununuzu birisi aracılığı ile çözmek istiyorsanız Linux kesinlikle size göre değil.
Ama eğer,
Bilgisayarla ilgilenmekten hoşlanıyorsanız, bilgisayarda çıkan problemlerle uğraşmak hoşunuza gidiyorsa, diğer işletim sistemlerinin sizi sıktığına ve sınırladığına inanıyorsanız, donanımınızdan daha çok performans istiyorsanız, UNIX işletim sistemi ile çalışmayı seviyorsanız
Linux size göre olabilir.
1.8.1 Avantajları
UNIX işletim sistemine sahip bir bilgisayar kullanmak istiyorsanız ve bu işletim sisteminde platforma bağımlı bir yazılım kullanmıyorsanız, Linux ideal bir çözümdür.
Linux ücretsizdir. Sadece işletim sisteminin maliyeti açısından değil, verdiği performans için ihtiyaç duyduğu donanım açısından da çok ucuzdur. Üstüne üstlük çok kullanılan ve bol yedek parçası bulunan bir platform altında çalıştığı için belirli bir Linux sisteminin performansını artırmak için yapılması gereken yatırım başka bir UNIX iş istasyonunu aynı oranda geliştirmek için gereken yatırıma göre çok düşüktür. Herhangi bir Sun bilgisayarın hafızasını iki katına çıkarmak için harcanacak para ile bir Linux-PCnin hafızasını iki katına çıkarmak için harcanması gereken parayı kıyaslamayı deneyin. Fakat şirketler bazında Linuxun bedava bir işletim sistemi olması genelde gözardı edilir.
Bir Linux makine bu sayede sadece işletim sistemi açısından değil donanım olarak da ucuza gelmektedir.
Linux hızla gelişmektedir. Bu gelişimin en büyük yararı, eksikliklerin kullanıcıların talepleri ve çabaları sonucunda hızla giderilmesidir. Linux diğer tüm işletim sistemlerine belirli bir donanım için daha hızlı destek verebilmektedir.
Linux çok değişik donanımlar ve servisler için özel olarak hazırlanır. İşletim sisteminin temelini oluşturan çekirdek kullanıcı tarafından da derlenebildiği için, bu derleme sırasında sadece kullanım amacına yönelik alt programlarla donatılır. Bu genel olarak daha sistemin performansını artırmaktır. (Örnek olarak SCSI donanımınız yoksa çekirdeğinizde SCSI ile ilgili alt programlara yer vermezsiniz)
1.8.2 Dezavantajları
Linuxun serbestçe dağıtılıyor olması bir çok kişinin bu işletim sistemine güvenmemesine yol açmıştır. Ciddi olsa, bedava olmazdı ! kanısı oldukça yaygındır.
Linuxun sürekli değişiyor olması en büyük dezavantajlarından biridir. Henüz tüm ihtiyaçlara cevap vermemesi, gelişimin bazı aşamalarında topyekün değişiklik yapılması, gelişimi takip etmek için bazen sürekli yenileme yapılması birçok kullanıcının bu işletim sistemine güvenmemesine yol açmaktadır.
Diğer işletim sistemlerinde olan teknik destek, dağıtım ve dökümantasyon alanlarında eksiklikleri vardır. Bu konudaki eksikleri gidermek için çeşitli gönüllü kuruluşlar, kullanıcı grupları oluşmuştur. Zamanla Linux teknik desteği ticari bir konu olarak ortaya çıkmıştır. Şu anda tüm dünyada Linux çözümleri konusunda teknik destek veren danışmanlar bulunmaktadır. Bu kişiler ve kutumlar hakkında ayrıntılı bilgiyi Consultants-HOWTO dökümanında bulabilirsiniz.
Linux işletim sistemini geliştirenlerin ticari kaygılar gütmemeleri bazı ticari yazılımların Linux üzerinde gelişmemesine sebep olmuştur. Linux üzerinde belirli konularda diğer işletim sistemlerinden aşağı kalmayan yazılımlar bulunmasına rağmen, belirli bazı konularda çok zayıf kalmıştır.
Linux üzerinde yer alan çözümlerin hepsi, basit kullanıcıların rahatça kullanabileceği düzeyde değildir. Bazı çözümler kullanıcıların belirli bir yazılım ve işletim sistemi bilgisine sahip olmalarını gerektirmektedir.
2. LINUX KURULUMU VE BAŞLANGIÇ
Linux hakkında ilk önemli dökümanlar yazıldığında, Linux çalıştırabilecek bilgisayarların özellikleri önemliydi. Linux 32 bitlik bir işletim sistemi olduğundan en az 80386SX işlemcilerle çalışmaktadır. 8086 ve 80286 işlemcili IBM-PC uyumlu kişisel bilgisayarlar Linux tarafından desteklenmemektedir. Hafıza olarak en az 4 Mbyte RAM ( yoğun işlemler için 12 veya 16) tavsiye edilmektedir. Teknik olarak 2 Mbyte ile de çalışması gerekir. Pratik olarak bugün piyasada bulunan hemen hemen her IBM-PC uyumlu kişisel bilgisayarda Linux çalışabilmektedir.
8 Mbyte RAMa sahip herhangi bir 486 üzerinde hemen hemen her türlü uygulama rahatlıkla çalıştırılabilmektedir. Tabii ki daha fazla RAM ve daha hızlı işlemciler sistemin genel olarak daha hızlı çalışmasını sağlayacaktır.
Linux tarafından desteklenen donanımlar her geçen gün değişiyor. Bilgisayarınızda bulunan herhangi bir donanımın desteklenip desteklenmediğini Hardware-HOWTO dosyasından öğrenebilirsiniz.
Yine de daha önce yazılanları kısaca tekrar edersek,
Kişisel bilgisayarlarda INTEL, AMD, CYRIX şirketlerinin tüm 80386, 486, 586, 686, Pentium, PentiumPro işlemcileri
Tüm IDE, MFM, RLL sabit diskler
Çoğu SCSI sabit disk denetçileri
Çoğu Ethernet ve G/Ç kartları
Birçok VGA,SVGA,EGA,HERCULES görüntü kartları Linux tarafından desteklenmektedir.
Linux başka işletim sistemleri ile aynı sabit diskte bulunabilir. Makinanıza Linux yüklemek için mevcut işletim sisteminizi kaldırmak zorunda değilsiniz. Fakat yine de Linux yükleyebileceğiniz bir miktar alan ayırmak zorundasınız. Bir bilgisayara Linux yüklemek için bilgisayarınız üzerinde bir başka işletim sisteminin bulunmasına gerek yoktur, Linux tam anlamıyla kendi başına bir işletim sistemidir.
Linux sabit disk üzerinde ne kadar yer kaplar? sorusuna kesin bir cevap vermek oldukça zor, zira bu hangi yazılımları yükleyeceğinize ve ne kadar kullanıcı alanı istediğinize çok bağlıdır. Yine de kaba rakamlar vermek gerekirse, 40 Mbytelık bir alana çalıştırılabilir durumda ve işinizin çoğunu görebilecek bir Linux kurulabilir. Tüm paketleri yüklemeye kalktığınızda ise kabaca 250 Mbyte kadar yer kaplayacaktır.
Linux, çok çeşitli gruplar tarafından sürekli geliştirilen bir işletim sistemidir. Belirli kişiler ve topluluklar Linux için geliştirilen temel işletim sistemini ve uygulama yazılımlarını bir araya getirerek dağılımlar oluştururlar. Bir Linux dağılımı temel olarak bir makineye Linux kurmak ve o bilgisayar üzerinde Linuxla çalışmak için gerekecek tüm yazılımları ve paketleri içerir, bu yazılımların yüklenmesi için bir yükleme yazılımı sağlar.
Şu an mevcut çok çeşitli Linux dağılımları mevcuttur. Bu dağılımlar içerdikleri paketler ve yükleniş çeşitleri açısında bazı ufak tefek farklılıklar gösterseler de temelde aynı işletim sistemini yüklerler. Bir Linux dağılımı bir araya getirildiği zamandaki güncel işletim sistemini içermektedir. Örnek olarak Linux işletim sisteminin temeli olan çekirdek neredeyse her hafta yenilenerek geliştirilmektedir. Oysa dağılımlar senede ancak birkaç kere oluşturulurlar.
Linux dağılımları geleneksel olarak 3.5 lik disketler halinde hazırlanırlar. (her biri bir 3.5 lik diskete sığabilecek seri dizinler şeklinde). Her konu ile ilgili bir seri disket bulunur. (örnek olarak n serisi ağ uygulamaları için n1,n2,n3… şeklinde)
2.1 Mevcut Dağıtımlar
2.1.1 Internet
Tüm Linux dağılımları Internet üzerinde anonim FTP hizmeti ile sunulmaktadır. Ancak bireysel olarak dağıtımın tüm disketlerini bu yolla almak çok pratik olmayacaktır. Örnek olarak son slackware dağılımı 110 Mbyte civarında yer kaplamaktadır. Internet aracılığıyla dağıtım elde etmek, yerel kullanıcılarına yeni dağılımlar sunmak isteyen sistem sorumluları için ilginç bir çözüm olmaktadır.
2.1.2 NFS
Bir yerel bilgisayar ağına sahip kurumlarda paylaşılan bir disk alanı üzerinden Linux yüklemek mümkündür. Bu sayede CD-ROM veya Internet aracılığı ile elde edilen bir dağıtım kurumda ortak bir disk alanına yerleştirilir ve ağa bağlı makinalara yükleme yapılabilir.
Birçok kurumda Linux yüklemek için, geçici olarak bir Ethernet kartı takılır, bilgisayar ağ desteği veren bir şekilde açılır ve Linux disketleri bu şekilde ağ üzerinden yapılır.
2.1.3 Sabit Disk
Herhangi bir şekilde Linux dağıtımı disketleri bir sabit diske de kopyalanmış olabilir. Bu durumda mevcut sabit disk üzerindeki disketler kullanılarak da yükleme yapılabilir. Bu yöntem yine daha çok eğitim kurumlarında başka kaynaklardan elde edilmiş bir Linux dağılımını kopyalamak için kullanılır.
Bir kullanıcı makinesine Linux yüklerken tüm özelliklerini yüklemek istemeyebilir. Yüklediği yazımların bazılarının gereksiz olduğunu düşünüyorsa ileride bazı uygulamaları kaldırabilir veya sonradan gerekli gördüğü yazılımları dağıtım disketlerinden rahatlıkla ekleyebilir.
Linux sadece dağıtımlarda bulunan yazılımlara ek olarak çok çeşitli başka uygulamalar mevcuttur. (Örnek olarak Netscape hiçbir Linux dağıtımında bulunmamaktadır.) bu ek yazılımların birçoğu Internet üzerinde FTP arşivlerinde bulunmaktadır.
CD-ROM üzerindeki dağıtımlarda, dağıtımların yanısıra birçok tanınmış FTP arşivinde yer alan yazılımlar ve çeşitli dökümanlarda yer alır. Internet bağlantısı olan bir kurumda çalışmayan (veya bu tür bir kuruma erişimi bulunmayan) birisi için CD-ROM çok iyi bir çözümdür.
Internet bağlantısı bulunan (özellikle akademik) kurumlarda güncel dağıtımların Internet üzerinden aktarılması ve buradaki kullanıcılara NFS ve sabit disk üzerinde aktarılması daha pratik bir uygulamadır. Aynı kurumlar kendi çalışma alanları ile ilgili buldukları ek yazılımları da FTP arşivlerinden toparlayabilir ve kullanıcılarına bu ek yazılımları sunabilirler.
2.2 Sabit Disk Üzerinde Linux İçin Yer Açmak
Linux işletim sistemini yüklemek için sabit diskiniz üzerinde Linux için bir miktar yer ayırmak zorundasınız. Herhangi bir sabit disk bir işletim sisteminde kullanılabilmesi için ilk olarak bölümlere (partition) ayrılır. Daha sonra bu bölümler işletim sistemine uygun şekilde formatlanır. Linux işletim sistemi kendi disk formatını (ext2) kullanır. En yüksek verimi sabit disk üzerinde, kendi bölümünde, kendi disk formatı altında çalıştığı zaman verebilir. Eğer ayrı bir bölümlendirme yapılmıyorsa, tavsiye edilmese bile MS-DOS formatlı bir disk üzerinde de kurabilir (UMSDOS) ancak bu sistemin performansı diğerine göre oldukça düşük olacaktır. Bu dökümanın geriye kalan tüm kısımlarında bilgisayarınıza Linux yüklemek için sabit disk üzerinde Linuxa özgü bir bölüm ayrılacağı ve bu bölüme yükleyemeceği kabul edilecektir.
MS-DOS formatlı bir disk hiyerarşisi altına Linux kurmak için USMDOS-HOWTO dökümanından yararlanabilirisiniz. Eğer bilgisayarınızı bir süredir kullanıyorsanız, büyük bir ihtimalle sabit diskinizin tümünü kullandığınız işletim sistemi için ayırmış durumdasınız.
MS-DOS kullanıyorsanız diskinizin bir (sadece CJ veya birden fazla (C: D:..) bölüme ayrılmış durumda olabilir. MS-DOS altında bir disk üzerinde en fazla 4 bölüm olabilir. (primary partition). Eğer daha fazla bölüme ihtiyaç varsa temel bölümlerden biri genişletilmiş bir bölüm olarak ayrılır (extended partition) ve bu bölüm üzerinde mantıksal bölümler ayrılır(logical partitions).
Bilgisayarınızda birden fazla bölüm varsa bir bölümü boşaltıp bu bölümü Linux için ayırabilirsiniz. Eğer tek bölümünüz varsa, veya mevcut bölümlerinizden birini tümüyle harcamak istemiyorsanız diskinizi yeniden bölümlemeniz gerekecektir. Klasik olarak bu durumda bölmek istediğiniz bölümdeki yazılımların yedeğini almanız, daha sonra MS-DOS altında fdisk yazılımı yardımı ile söz konusu bölümü silmeniz, yeni boyutu ile yeniden yaratmanız, bu bölümü format komutu ile formatlandırmanız ve yedeğini aldığınız yazılımları yeniden yerleştirmeniz gerekecektir.
Bazı yazılımlar mevcut bölümünüzü iki parçaya ayırabilirler. Örnek olarak fips bu amaçla kullanılan bir yazılımdır. (Diskinizin üzerinde işlem yapan her yazılım az da olsa disk üzerindeki bilgilere zarar verme riski taşır. Bu tür yazılımlar ile çalışmadan önce önemli olduğunu düşündüğünüz bilgilerin yedeğini almaya özen gösterin). Ftips, defrag programı kullandıktan sonra bölümünüzü sizin belirleyeceğiniz boyutlarda 2 bölüme ayırabilir.
Eğer bilgisayarınızı yeni alıyorsanız veya yeni bir disk alıyorsanız, bu diskin tamamını veya bir bölümünü Linux için kullanabilirsiniz. Bu amaçla diskinizde sadece Linux kullanmak istemediğiniz bölümleri ayırmanız (ve gerisini boş bırakmanız) yeterlidir. Linux bölümlerinin Linux altından formatlanması gerekecektir.
Yoğun olarak Linux kullanan yerler için standart olarak dağıtımdan gelen işletim sistemini ayrı bir bölüme yüklemeleri kullanıcı alanları (/home) ve sonradan yüklenen yazılımlar (/usr/local) için ayrı bir alan ayırmaları tavsiye edilebilir. Bu sayede, işletim sistemi güncellemek son derece kolaylaşır, yeni işletim sistemi yüklerken sadece işletim sisteminin bulunduğu bölüm üzerinde işlem yapılır ve bu sayede kullanıcı alanlarının veya sonradan (dağıtım dışı) yüklenen yazılımların zarar görmeleri engellenebilir.
Her bir bölüm için ne kadar yer ayrılacağı hakkında çok şey yazılmıştır. Ne var ki yazılanların birçoğu sabit disklerin nadiren 200 Mbyte sınırını geçtiği günlerden kalmaktadır. Linuxun kaplayacağı alan, hangi paketleri kullanacağınıza çok bağlıdır. Kabaca bir disketin 2-3 Mbyte arasında yer kaplayacağını düşünerek, yüklemek istediğiniz disketleri hesaplayarak kaba bir tablo çıkartabilirsiniz. Tecrübeli bir Linux kullanıcısı hangi yazılımları kullanıp hangilerini kullanmadığını daha iyi belirleyecek durumda olacaktır. Dolayısı ile yeni bir kullanıcı ortalama olarak 200-300 Mbyte kadar bir yer ayırmak isteyecektir. Bu, günümüzün disk kapasiteleri düşünülünce o kadar büyük bir alan değildir.
Takas alanı konusunda da çok şey yazılmıştır. Birçok kaynak takas bölümü için ayırması gereken alanın gerçek hafızanın 2 katının biraz fazlası olarak kabul edilmektedir. Pratikte 10-60 Mbyte arasında bir alan fazlasıyla yeterli kalmaktadır. Ancak takas bölmeleri 128 megabytedan daha büyük olamaz. Eğer 128 megabytedan daha büyük takas alanı gerekiyorsa birden fazla takas bölmesi ayartmalısınız. Toplam 16 tane takas bölmeniz olabilir.
Takas alanı kullanırken, bir seferde daha fazla uygulama çalıştırmanızı sağlayacak şekilde Linux kullanılmayan sayfaları hafızadan diske taşır. Ancak, takas işlemi genelde yavaş olduğundan gerçek fiziksel hafızanın yerini dolduramaz. Ama çok fazla hafıza isteyen uygulamalar (X Window System gibi) eğer yeteri kadar fiziksel hafızanız yoksa takas alanına bel bağlar.
Tercih olarak 1.2 Gbytelık bir disk üzerinde;
Linux nedir denemek isteyen bir kişi için
Bölüm 1: DOS 1000 Mbyte
Bölüm 2: Linux 180-200 Mbyte
Bölüm 3: Linux swap bölümü 10-20 Mbyte
İşinde arada sırada Linux kullanan birisi için
Bölüm 1: DOS 400 Mbyte
Bölüm 2: Linux 400 Mbyte
Bölüm 3: Linux takas bölümü 32 Mbyte
Bölüm 4: DOS( DOS altında D: olarak gözükecek) 400 Mbyte
İnternet üzerinde sadece Linux kullanan bir bilgisayar için
Bölüm 1: Linux 100 Mbyte
Bölüm 2: Linux takas bölümü 60 Mbyte
Bölüm 3: Linux /usr 400 Mbyte
Bölüm 4: Linux /home 600 Mbyte
2.3 Bilgisayarın Linux ile Açılması
Bilgisayarın sabit diski üzerinde yer ayırdıktan, bir Linux dağıtımı bulduktan sonra artık Linux yüklemek için yapılması gereken, yükleme yapmanıza yardımcı olmaya yetecek şekilde bilgisayarınızı Linux altında çalıştırmaktır. Bu amaçla boot ve root disketi adı verilen iki disket kullanılması yeterlidir. Bu disketlerden boot disketi bilgisayarınız üzerindeki donanıma uygun bir Linux çekirdeği (kernel) içerir ve bilgisayarın Linux ile açılmasını sağlar, root disketi adı verilen diğeri ise makinanız Linux olarak açıldığı zaman çalıştıracağı yazılımları içeren ve Linuxun çalışması için gereken sistem programlarını içerir . Bu iki disketi,
MS-DOS altındaki sistem disketine benzetmek mümkündür.
Boot ve root disketleri, Linux dağılımı ile birlikte gelirler. Eğer bir CD-ROM dağıtımı kullanıyorsanız, büyük ihtimal disketler CD-ROM ile beraber geleceklerdir. Eğer dağıtımı Internetten alıyorsanız bu disketler bir disket görüntüsü olarak bulunacaklardır. Yapmanız gerek bu disket görüntülerini normal disketlere bu amaç için yazılmış bir yazılımla aktarmak ve açılış disketlerini oluşturmaktır. Bunun için RAWRITE.EXE programını kullanabilirsiniz.
Root disketi için genelde bir veya iki seçenek bulunmaktadır. Genelde kullanılan disket color.gz adını alır.
Boot disketi için aynı şeyi söylemek mümkün değildir. Zira boot disketi Linux çekirdeğini içermektedir. Her işletim sistemi, o işletim sistemi altında çalışacak olan bilgisayar üzerindeki donanıma erişebilmek için bazı destekler içerir. Ne var ki her donanım kendisine göre bir takım farklılıklar gösterir. Linux bilgisayarınız üzerinde bulunan birçok donanım için destek verebilir, ne var ki tüm donanım desteğini tek bir çekirdekte toplamak çekirdeğin gereksiz yere büyümesine ve hantallaşmasına neden olacaktı( Bilgisayarınızda ses kartı donanımı yoksa çekirdeğin ses kart desteğine ihtiyacınız olmayacaktır, yapılan sadece gereken destekleri ekleyerek çekirdeğin verimini artırmak demektir.)
Linux çekirdeği gerektiğinde destek verdiği donanımları destekleyecek şekilde güncellenebilir. Ancak Linux yükleyebilmek için, seçeceğiniz yükleme yöntemine göre bazı donanımlara destek vermesi gerekmektedir. Örnek vermek gerekirse, NFS üzerinden Linux yüklemek için çekirdek içerisinde mutlaka ağ (network) desteğinin olması gerekmektedir ama ses kartı desteğinin olmasına gerek yoktur. Linux yükledikten sonra derleyeceğiniz bir çekirdeğe ses kartı desteği vermesini sağlayabilirsiniz.
Bir işletim sisteminin sabit diske yüklenme aşamasında kullanıcıya sağlayacağı en büyük kolaylık, deneyimli kullanıcılar için tüm paketleri kurmadan önce sormak, Linuxu bilmeyen ve sabit diskine Linux kurmak isteyen yeni kullanıcılar için ise kurulum aşamasını mümkün olan en az soru ile bitirip daha önceden belirlenmiş birtakım paketleri otomatik olarak yüklemektir.
Çok farklı donanımların olması Linux yükleyebilmek için bir dizi boot disketinin oluşmasına neden olmuştur. Güncel bir Linux dağıtımında hangi boot disketlerinin hangi donanımlara destek verebildiğini görebilmek için ilgili dağıtımla gelen README dosyalarına bakmak gerekecektir. Şu anki Slackware dağıtımı ile gelen boot disketlerinden bazıları ;
Bare.i IDE sabit disklere, sabit disk veya IDE/ATAPI CD-ROMlardan yükleme yapmak için
Net.i IDE sabit disklere, NFS üzerinden yükleme yapmak için.
Scsinet.s SCSI sabit disklere, NFS üzerinden yükleme yapmak için. Buna ek olarak değişik SCSI denetçileri için 25 kadar değişik boot disketi bulunmaktadır.
Xt.i Bu açılış disketinde sadece IDE ve XT sabit disk sürücüleri vardır.
Boot ve root disketlerinizi de elde ettikten sonra artık bilgisayar ilk defa Linux altında çalışmak için hazırdır. Boot disketini takarak sistemi açın, (PCnin açılma sırasının A:,C: olmasına dikkat ediniz). Disket açılır açılmaz yaklaşık bir sayfalık bir mesaj verecek ve kullanıcıdan ek bir parametre isteyip istemediğini soracaktır.
Bu noktada çalışacak olan yeteneğe birçok ek parametre verilebilir. Eğer herşey yolunda giderse bu noktada özel bir parametre belirtmeye gerek kalmayacaktır. Boot disketi parametreleri hakkında BootPrompt-HOWTO içerisinde detaylı bilgi bulabilirsiniz. Bu aşamayı geçtikten sonra çekirdek yüklenmeye başlayacak ve bir dizi mesaj geçecektir. Bu mesajlar çekirdeğinizin bilgisayar üzerindeki donanımları tanıması ve çeşitli hizmetleri çalıştırması ile ilgili mesajlardır. Çekirdeğin donanımınızı ne şekilde tanıdığı bu mesajlardan anlaşılır. Yükleme yapabilmek için çekirdeğin sabit diskinizi ve ağ bağlantısı kullanacaksınız Ethernet kartınızı doğru olarak tanımış olması gerekecektir.
Daha sonra kullanıcıdan root disketini yüklemesi için bir mesaj çıkacaktır. Bu aşamada boot disketi yerine root disketi takılmalıdır. Kısa bir yüklemeden sonra bir mesaj çıkacak ve ardından
login:
mesajı ile karşılaşılacaktır. Tebrikler!. Artık Linux altında çalışmaya başlayabilirsiniz. Bilgisayarınız şu anda sizden bir kullanıcı ismi beklemektedir. root yazarak sisteme girin.
2.3.1 Ön Hazırlık
Yüklenmenin her aşaması setup yazılımı tarafından yürütülür. Ancak ilk olarak disk alanlarının tanımlanması gerekmektedir.Bu amaçla setup programı kullanılır.
Linux altında bir bilgisayara bağlı her cihaza bir dosya gibi erişilebilir. Her cihaza karşılık gelen bir sistem dosyası mevcuttur.cihazlarla ilgili dosyalar /dev dizini altında yer alır. IDE sabit diskler hd, SCSI sabit diskler sd olarak adlandırılır. Aynı anda bir bilgisayara birden fazla disk bağlanmış olabilir. Diskler sırasıyla a b c d olarak adlandırılır. Her disk üzerinde birden fazla bölüm olabilir. Bu bölümler 1 2 3 4 olarak numaralandırılır. Örnek:
/dev/hda, bir numaralı IDE (Primary Master) diski
/dev/hda1, bir numaralı IDE diskin ilk bölümü (DOS altında c:)
/dev/hda2, bir numaralı IDE diskin ikinci bölümü
/dev/hdb, iki numaralı IDE (Primary Slave) diski
/dev/hdc, üç numaralı IDE (Secondry Master) disk
/dev/hdd, dört numaralı IDE (Secondry Slave) disk
/dev/sdb3, ikinci SCSI sabit diskin üçüncü bölümü
göstermektedir.
2.3.2 FDISK
Birden fazla sabit disk varsa hangisi ile ilgilenecek belirtilmelidir. Fdiski kullanırken dikkat edilmelidir. Her an yanlış bir diski formatlama yapabilirsiniz.
Fdisk komutu hardisk bölümlerinin düzenlenmesi için kullanılır. Eğer komut satırında parametre verilmezse fdisk ilk bulduğu disk üzerinde işlem yapacaktır. Komut satırında istenilen disk belirtilmelidir.
Fdisk paremetreleri:
/fdisk v: Fdisk programının sürümünü ekrana getirir.
Fdisk l: /dev/hda, /dev/hdb, /dev/sda, /dev/sdb, /dev/sdc, /dev/sdd, /dev/sde, /dev/sdf, /dev/sdg ve /dev/sdh disklerinin (varsa) bölümlendirme tablosunu ekrana yazar ve çıkar.
Fdisk s
Örnek FDISK Çalışması
Bu örnek içerisinde 1 Gbytelık SCSI sabit diske sahip makine üzerinde LINUX için gerekli kısımların ayrılması adım adım incelenmiştir. Söz konusu sabit disk üzerinde kullanıcı önceden 400 Mbytelık bir kullanıcı alanı tanımlamış ve geri alanı LINUX için ayırmıştır.
Fdisk programı çalıştığında ilk olarak mevcut bölümler hakkında bilgi almak için p komutunu (Print Partition Info) kullanılır.
Command (m for help): p
Disk /dev/sda: 34 heads, 61 sectors, 1017 cylinders
Units = cylinders of 2074*512 bytes
Device Boot Begin start End Blocks Ld System
/dev/sda1 * 1 1 395 409584+ 6 DOS 16-bit>=32M
bu tablo sadece tek bölüm ayrıldığını, ayrılan alanın DOS formatında olduğunu, boot edecek bölüm olduğunu belirtiyor. Bölümün adı /dev/sda1, yani ilk SCSI sabit disk üzerinde tanımlanan ilk bölüm. İlk iş olarak LINUX işletim sistemi için yeni bir bölüm yaratmalıyız.
Command (m for help): n
Command action
e extended
p primary partition (1-4)
Partition number (1-4):2
First cylinder (396-1017):396
Last cylinder or +size or +sizeM or +sizeK ([396]-1017): +250M
N komutu ile kendimize yeni bir bölüm yarattık. İlk seçenek temel bir disk bölümümü yoksa gelişmiş bir disk bölümü üzerinde mi işlem yapacağımızı sordu. Temel bir bölüm için p komutunu girdik. Daha sonra hangi bölümü yaratacağımızı sordu. Halen mevcut 1 bölüm var, bu bölüm ikinci bölüm olacak bu yüzden 2 yazdık.
Bölümün başlangıç adresini giriyoruz. Bu değer otomatik olarak bir önceki bölümün bitiş değerinden hesaplanmaktadır. Sadece onaylıyoruz. Daha sonra istediğimiz boyutu belirtiyoruz. +250M tanımı 250 Mbytelık bir kısım istediğimizi belirtiyor. Yarattığımız bu bölümü p komutu ile inceliyoruz .
Command (m for help): p
Disk /dev/sda: 34 heads, 61 sectors,1017 cylinders
Units = cylinders of 2074*512 bytes
device Boot Begin Start End Blocks Id System
/dev/sda1 * 1 1 395 409584+ 6 DOS 16-bit>=32M
/dev/sda2 396 396 642 256139 83 linux native
fdisk yaratılan her bölümü otomatik olarak (LINUX native) olarak yaratmaktadır. Şimdi takas alanı için 60 Mbytelık 3.temel bölümü tanımlayalım:
command (m for help): n
command action
e extent
p primary partition (1-4)
Partition number (1-4):3
First cylinder (643-1017):643
Last cylinder or +size or +sizeM or +sizeK ([643]-1017): +60M
command (m for help): p
Disk /dev/sda: 34 heads, 61 sectors,1017 cylinders
Units = cylinders of 2074*512 bytes
Device Boot Begin Start End Blocks Id System
/dev/sda1 * 1 1 395 409584+ 6 DOS 16-bit>=32M
/dev/sda2 396 396 642 256139 83 linux native
/dev/sda3 643 643 702 62220 83 linux native
dikkat edilecek olursa bu bölüm de LINUX native olarak tanımlandı. LINUX tarafından takas bölümü olarak kullanılacak olan bölümler farklı bir yapıya sahiptirler ve ayrıca tanımlanmalrı gerekmektedir. Bu amaçla t komutu ile herhengi bir bölümün tipini değiştirmek mümkündür. (Tip değiştirmekle o bölümün yapısı (formatı) değişmiş olmuyor, format sonradan yapılan bir işlemdir).
Command (m for help): t
Partition number (1-4): 3
Hex code (type L to list codes): 82
Changed system type of partirion 3 to 82 (Linux swap)
Command (m for help): p
Disk /dev/sda: 34 heads, 61 sectors,1017 cylinders
Units = cylinders of 2074*512 bytes
Device Boot Begin Start End Blocks Id System
/dev/sda1 * 1 1 395 409584+ 6 DOS 16-bit>=32M
/dev/sda2 396 396 642 256139 83 linux native
/dev/sda3 643 643 702 62220 82 linux swap
yukarıda yapılan işlemle 3 numaralı bölümün tipini Linux swap olarak değiştirmiş olduk. Şu anda yine n komutu ile ekleriz.
Command (m for help):n
Command action
e extent
p primary partition (1-4)
Partition number (1-4):4
First cylinder (703-1017):703
Last cylinder or +size or +sizeM or +sizeK ([703]-1017): 1017
Command (m for help):p
Disk /dev/sda: 34 heads, 61 sectors,1017 cylinders
Units = cylinders of 2074*512 bytes
Device Boot Begin Start End Blocks Id System
/dev/sda1 * 1 1 395 409584+ 6 DOS 16-bit>=32M
/dev/sda2 396 396 642 256139 83 linux native
/dev/sda3 643 643 702 62220 82 linux swap
/dev/sda3 703 703 1017 326655 83 linux native
Bu örnekte boyut Mbyte cinsinden verilmedi. Zaten amaç kalan alanı tümüyle kullanıcı alanı olarak ayırmaktı. Bu nedenle son silindirin numarasının girilmesi yeterli olur. Artık yapılması gereken bu bilginin diske yazılmasıdır. Şu ana kadar yapılan hiçbir değişiklik sistem üzerinde herhangi bir etki yapmamıştır. Ancak bölümlenme bilgisi diske yazıldıktan sonra geri dönüş yoktur.
Command (m for help): w
The partition table has been altered!
Calling ioctl() to re-read partition table.
(Reboot to ensure the partition table has been updated.)
Syncing disk.
Reboot your system to ensure the partition table is updated.
Sabit diski bölümleme esnasında karşılaşılan bazı sorunlar vardır. Bunların en önemlisi Linuxun nasıl çalıştırılacağı ile ilgilidir. Linux açmak için belli başlı üç yöntöm vardır:
LILO ile boot menüsünden
DOS altından LOADLIN isimli bir yazılımla
Yüklemek için yapıldığı gibi bir boot diskiyle
Son iki yöntem herhangi bir sınırlama getirmezken ilk yöntemin bir sınırlaması vardır. LILO isimli yazılım kullanıldığı zaman bilgisayar açıldığı zaman minik bir yazılım çalıştırır ve gerektiğinde linux çekirdeğine yükler. Ancak çekirdek yüklenmesine kadar geçen süre içerisinde sistemin BIOS komutları çalışır. Bu komutların önemli bir sınırlaması bir disk üzerindeki bir yazılımı belirleyen üç parametreden (silindir sayısı, kafa numarası, sektör numarası) silindir sayısının en fazla 1024 ile sınırlı olmasıdır. Bu bakımdan llLILO kullanılacaksa Linux çekirdeğinin yer alacağı bölüm bu 1024 numaralı silindir sınırının altında kalmalıdır. Bu sınırlama tamamıyla DOSun kullandığı BIOSun sınırlandırmasıdır. Yeni BIOSlar bu sınırlamadan kurtulmak için LBA adı verilen bir yöntem kullanırlar. Bu yöntemin temelinde BIOSTA kafa sayısı için gereksiz yere ayrılan kısımların silindir sayısını belirtmek için kullanılmasıdır. (BIOS, bir sabit disk için 64e kadar kafa kabul edebilmektedir). Böylelikle 1654 silindirli 16 kafalı bir sabit disk, LBA olarak 827 silindirli ve 32 kafalı olarak tanımlanabilmektedir. İkinci durumda bu disk üzerinde tanımlanabilecek her bölümün yukarıda belirtilen sınırlama içerisinde kalacağına dikkat ediniz.
2.3.3 Setup Programı
Setup Linux yüklemek için gereken temel birçok işlemi yapabilir. Ok tuşları yardımıyla menüler arasında gezerek işlemleri tamamlayabilirsiniz.ekrana gelen menüler aşağıdadır.(Linux sürekli gelime halinda olduğu için zamanla değişiklikler olabilir.)
Hint: If you have trouble using the arrow keys on your keybord,
You can use +, - and TAB instead. Which option would you like?
HELP Read the Slackware setup HELP file
KEYMAP Remap your keyboard
MAKE TAGS Tagfile customization program
TARGET Select target directory [now:/]
SOURCE Select source media
DISK SETS Decide which disk sets you wish to install
INSTALL Install selected disk sets
CONFIGURE Reconfigure your Linux system
PKGTOOL Install or remove packages with Pkgtool
EXIT Exit Slackware Linux Setup
< OK >
HELP Menüsü: Setup programı hakkında bazı ipuçları verecektir.
KEYMAP Memüsü: Bu menü ile Amerikan klavye dışında bir klavye tanımlamak mümkün olacaktır.
MAKE TAGS Menüsü: Bu menü yardımı ile dağıtım disketlerinde özel uzantılı dosyalar hazırlayarak hangi paketlerin yükleneceğini otomatik olarak belirlemek mümkündür. Bu sayede eğer benzer makineler yüklenecekse yüklenecek paketler bir kere belirlenir ve bir daha menülerden ekstradan paketlerin seçilmesine gerek kalmaz. Büyük ihtimalle buraya kadar henüz bir takas alanı tanımlamamışsınızdır. Setup yazılımı bu durumu anlar ise bir takas bölmesi oluşturulması için aşağıdaki menüyü ekrana getirecektir.
ADDSWAP Menüsü: fdisk ile ayırdığınız takas bölümünü uygun şekilde formatlar ve bu bölümü kullanıma açar. Setup yazılımı
Kategori: Eğitim