Kalite Tarifleri
12 Temmuz 2007
KALİTE TARİFLERİ
Kalite, bir bütün veya hizmetin belirlenen veya olabilecek ihtiyaçları karşılama kabiliyetine dayanan, özelliklerin toplamıdır.
Bir ülkenin kalkınmışlık düzeyinin en inandırıcı kanıtı, kuşkusuz üretici mal ve hizmetin kalitesidir. Kalitenin birçok farklı tanımı bulunmaktadır.
Kalite bir önlemdir. Sorunlar ortaya çıkmadan önce çözümlerini oluşturur. Ürün ve hizmetlerin yapısına tasarım yoluyla üstünlük ve kusursuzluk arayışını katar.
Kalite, müşterinin tatminidir. Ürün ve hizmetin ne kadar iyi olduğu konusunda son kararın verdiği memnunluktur.
Kalite verimliliktir. İşlerini yapabilmek için gerekli eğitimden geçen, ihtiyaç duyulduğu araç-gereç ve talimatlarla desteklenen personelden elde edilir.
Kalite esnekliktir. Talepleri karşılamak için değişmeyi göze almak ve bu konuda istekli olmaktır.
Kalite etkili olmaktır. İşleri çabuk ve doğru olarak yapmaktır. .
Kalite optimizasyondur.
Kalite; bir programa uymak, işleri zamanında yapmaktır.
Kalite bir süreçtir, süregelen bir gelişmeyi kaplar.
Kalite bir yatırımdır. Uzun dönemde bir işi ilk defada doğru olarak yapmak, hatayı sonradan düzeltmekten daha ucuzdur.
Kalite, kusursuzluk arayışına sistemli bir yaklaşımdır.
KALİTE KAVRAM TANIMLARI
Kalite Halkası
Herhangi bir ürün veya hizmet kalitesini etkileyen, ihtiyaçların belirlenmesinden, belirlenen ihtiyaçların yerine getirilip getirilmediğinin araştırılmasına kadar olan aşamaları kapsayan, birbirine bağımlı faaliyetlerin kavramsal modelidir.
Kalite Politikası
Bir kuruluşta, üst yönetim tarafından, resmi olarak belirlenen kalite amaç ve yöndür.
Kalite Yönetimi
Genel yönetim fonksiyonunun kalite politikasını tespit eden ve uygulayan bölümüdür.
Kalite Güvencesi
Ürün ve hizmetin, kalite için belirlenen istekleri karşılamak maksadıyla, yeterli güveni sağlaması için gereken planlı ve sistematik faaliyetlerin bütünüdür.
Kalite Kontrol
Kalite isteklerini sağlamak için kullanılan uygulama teknikleri ve faaliyetlerdir.
Kalite Sistemi
Kalite yönetiminin uygulaması için gerekli olan kuruluş yapısı, sorumluluklar, prosedürler, prosesler ve kaynaklardır.
Kalite Planı
Belirli bir ürünün, hizmet, sözleşme veya proje ile ilgili özel kalite uygulamalarını, kaynakları ve faaliyet sıralarını veren dökümandır.
Kalite Tetkiki
Kalite ile ilgili faaliyetlerin ve sonuçlarının, planlanan düzenlemelere uyup uymadığının, bu düzenlemelerin etkili olarak uygulanıp uygulanmadığının ve amaca ulaşmak için uygun olup olmadığının sistematik ve tarafsız olarak incelenmesidir.
Kalite Gözetimi
Kalite isteklerinin karşılanmasını temin için, belirlenen referanslara göre prosedürlerin, metotların, şartların, proseslerin,ürün ve hizmetlerin ve kayıt analizlerinin sürekli gözlenerek doğruluğunun tespit edilmesidir.
Kalite Sisteminin Gözden Geçirilmesi
Kalite politikası ve değişen şartlara göre yeni hedefler esas alınmak suretiyle kalite sisteminin durumunun ve yeterliliğinin üst yönetim tarafından resmi olarak değerlendirilmesidir.
Muayene
Bir ürün veya hizmetin bir veya birden fazla özelliğinin ölçme, deney ve mastarlama gibi işlemlere tabi tutularak, sonuçların belirlenen şartlara uygunluğunun kıyaslanmasıdır.
İzlenebilirlik
Birim veya faaliyetin veya birbiri ile ilgili birimler veya faaliyetlerin geçmişinin, uygulama veya yerleşiminin, kayıt tekniği ile izlenme kabiliyetidir.
Güvenlik
Bir birimin, belirlenen şartlar altında ve belirli bir zaman diliminde, istenilen fonksiyonları yerine getirebilmek kabiliyetidir.
Uygunsuzluk
Belirlenen şartların yerine getirilmemesidir.
Kusur
Amaçlanan kullanım şartlarının yerine getirilmemesidir.
GEÇMİŞTEN BUGÜNE KALİTE
Kalite ile ilgili ilk kayıtlar M.Ö. 2150 yılına kadar uzanır. Ünlü Hammurabi Kanunlarının 229. Maddesinde şu hükme yer verilmiştir. Eğer bir inşaat ustası bir adama ev yapar ve yapılan ev yeterince sağlam olmayıp ev sahibinin üstüne çökerek ölümüne sebep olursa o inşaat ustasının başı uçurulur.
Fenikelilerde de oldukça etkili yaptırım yolları olduğu anlaşılıyor; Fenikeli bir denetçi, kalite standartlarına bir aykırılık görüldüğünde bunun tekrarlanmasını önlemek için kusurlu malı imal edenin elini kesme yetkisine sahiptir.
Kalkınmanın temel taşlarından biri olan standardın öneminin yüzyıllar önce Türkler tarafından kavranmadığının belgesi olan 1502 tarihli ve zamanın padişahı II. Bayezid Han tarafından çıkarılan Kanunname-I İhtisab-I Bursada bugünkü anlamda, boyama, ambalaj, kalite gibi esaslar ile ceza hükümlerine yer verilmiştir.
Kalitenin bir kavram olarak ortaya çıkması 19. Yüzyıla rastlar. Ancak bu dönemden sonradır ki üreticiler kalite bilinciyle, ürünlerine kendi markalarını vurmaktan gurur duymaya başlamıştır.
KALİTE KAVRAMINA DEĞİŞİK YAKLAŞIMLAR
P.B. Crosby
Crosby; diğer kalite önderliği gibi %80ninden fazlasının yönetimden, %20 ye yakın bir kısmının da çalışanlardan kaynaklandığını savunur. Bundan dolayı da Crosbye göre organizasyonda ilk eğitilecek grup üst yönetim ve müdürlerdir. Crosbynin felsefesi 4 kenartaşı içerir. Bunlar:
* Kalite mükemmellik değildir, kalite ihtiyaçlara uygunluktur
* Kalite sistemi, hataları önlemedir
* Çalışma standardı, sıfır hata olmalıdır
* Kalitenin ölçümü, uygunsuzlukların maliyetidir.
Corsby, kaliteyi geliştirip, uygunsuzlukların maliyetini azaltmak için 14 basamaklı bir yaklaşım öne sürer. Buna göre yönetimin kalite ile ilgili kararları açık olmak, kaliteyi geliştirmek için bir kalite geliştirme grubu kurulmalı, bu grup bir program çerçevesinde çalışanları yönlendirmeli.
Uygunsuzlukların potansiyel sebepleri bulunmalı, değerlendirilmeli ve düzeltici çalışmalar başlatılmalı. Sıfır hata planlaması yapılmalı, çalışanlara sıfır hata planını başarıya ulaştırmak için eğitim verilmelidir.
Sonuç olarak Crosbye göre kalite sonu olmayan bir gelişmeyi içerir ve bundan dolayı her zaman tüm çalışmalar yeniden yapılmalıdır.
Dr. J.M Juran
Juranın kalite görüşü, yönetim filozofisine istatistiksel bir yaklaşım getirir. Kalite prosesleri; kalite planlaması, kalite kontrol ve kalite geliştirme ile mali prosesler arasında paralellikler çizerek yönetimin kontrolünü sağlar.
Buna göre;
Kalite planlaması, mali planlamaya ve bütçe yapmaya,
Kalite kontrol, mali kontrol,
Kalite geliştirme, maliyetin azaltılmasına paraleldir.
Juranın trilojisi kalite güvencesi sisteminin temel taşlarıdır.
Kalite Geliştirme
Kalite Planlama
Kalite Kontrolü
Kalite Güvencesi
Kalite Planlaması;
Müşterilerin tanımlanması; kurum içindeki iç müşteriler (bir sonraki proses) ve dış müşteriler,
Müşteri ihtiyaçlarının saptanması,
Kalite amaçlarının belirlenmesi,
Bu amaçlar ve ihtiyaçlar doğrultusunda proseslerin geliştirilmesinden oluşur.
Kalite kontrolü: 2 temel prosestir:
Kontrol konularının seçimi,
Ölçüm birimlerinin seçimi,
Performans standartlarının seçimi,
Ölçümün yapılıp, farkın yorumlanmasından oluşur.
Son proses kalite geliştirme:
Gelişme için ihtiyaçların saptanması,
Gelişme için özel projelerin tanımlanması,
Çözümlerin çalışma şartları altında yeterli olduğunun ispatlanması konularını kapsar.
Dr. W.E.Deming
Deming, müşteriyi üretim hattının en önemli parçası olarak tanımalar. Deminge göre müşterinin ihtiyaçlarının karşılanması yeterli değildir. Müşteri sizin ürününüzden aynı zamanda zevk de almalıdır. Bundan dolayı tedarikçi,müşteri ihtiyaçlarının ötesinde, ürün ve/veya hizmetlerini geliştirmeli ve rekabet gücünü kaybetmemeye çalışmalıdır.
Deming kalite gelişimine sistematik bir yaklaşım getirir ve gelişen kalite ile pazar payının arttığını, geri dönüşlerin azaldığını ve kurumun çalışanlarını daha iyi motive ve tatmin ettiğini savunur.
Deming, ürün ve hizmetlerin geliştirilmesi için amacın değişmezliğinin kesin bir gereklilik olduğunu, öbür kalite önderlerinde görülmediği kadar büyük bir önemle vurgulamaktadır. Buna ek olarak “erin bilgi”sahibi olma konusuna özel bir önem verir ve bununla temel olarak istatistiksel analizin kullanımıyla elde edilen değişimin anlaşılmasını anlatmak ister.
Demingin yaklaşımı firmalara ve yöneticilere bir takım güçlükler getirmektedir.İstatistik; prosesi ya da ürünü tanımlayan bir deleme, düzenleme ve yorumlama verisidir. Veri, açıkça düzensiz olan olayların ya da sürekli proseslerin analizinde kullanılmalıdır. İstatistiksel analiz, bir prosesin kontrol altında olup olmadığını ortaya çıkarabilir.
Bu istatistiksel sistem anlayışı, problemlerin doğru şekilde teşhis edilmelerine ve çözümlerinin bulunmasına olanak sağlar. Fakat Demingin istatistiğe verdiği önem ve öğretileri konusunda gösterdiği ödünsüz yaklaşım, bazen yeni başlayanların konuyu anlamasını güçleştirmektedir.
Kaoru İshikawa
Musabi Teknoloji Enstitüsü Başkanı ve Tokyo Üniversitsi Emekli Profesörü Kaoru İshikawa, japonya da kalite kontrol (KK) çemberleri ve kalite kontrol faaliyetlerinin geliştirilmesinde önemli rol oynamıştır. Ishikawa Japonyada toplam kalite kontrol (TKK) hareketini karakterize eden altı özelliği şöyle sıralamaktadır:
şirket çapında TKK faaliyetlerine tüm çalışanların katılımı,
mesleki eğitim ve üretime önem verilmesi,
KK çemberi faaliyetleri,
Deming ödülü denetlemeleri ve başkan denetlemeleri ile aynı nitelikte TKK denetlemeleri,
İstatistiksel yönetimlerinin uygulanması,
TKKnın ulus çapında tanıtılması.
Ishikawa aynı zamanda veri kullanımının önemi üzerinde de durarak Gerçekler ve veriler ile konuşmalıyız. Veri gördüğümüzde kuşku duyun! Ölçüm aleti gördüğünüzde kuşku duyun! Kimyasal analiz gördüğünüzde kuşku duyun diyor ve verilerin yanlış ya da hatalı olabileceğini; ayrıca her şeyin ölçülemeyebileceğini de belirtiyor.
Ayrıca Ishikawa bir sonraki proses müşteridir kavramını ve buna göre bir sonraki prosese asla hatalı parça sevk etmemeyi, kamban sistemi ve tam anında (Justin-time) kavramlarını kurumlaştırmıştır.
Toplam Kalite Yönetimi(TKY)
TKY ya da toplam kalite kontrol yönetimi, çok özlü ve özet bir anlatımla bir işletme de işin bir defada ve hatasız / eksiksiz olarak sıfır hata ile yapılması ve müşterinin % 100 tatmin edilmesidir.
TKY, sıfır hata ilkesini temel aldığı için hammadde aşamasında başlayan, işletmeye girdi sağlayan, yan sanayileri de kapsamına aalan ve müşteri şikayetleri ile birlikte satış sonrası hizmetleri de içeren bir süreç niteliğindedir.
Başlangıçta TKY nin kapsamı, şirket genel müdürü, müdür, personel, ustabaşılar, işçiler ve satış elemanlarını içine alırken, son yıllarda yan sanayileri, dağıtım sistemlerini ve ortak firmaları da içine alacak şekilde genişletildi.TKY anlayışının başlıca amaçları arasında:
Firmanın dinamizmini ve yapısını geliştirmek,
Firmada tüm çalışanların işbirliğine dayanan bir kalite güvenliği sistemi kuracak üretim ve / veya hizmette sıfır hatayı esas almak,
Müşterilerle tüketicilerin güvenini kazanmak,
Dünyadaki en yüksek kalite düzeyine ulaşmayı dilemek,
Ve bu amaçlara yönelik yeni ürünler geliştirmek olabilir.
Kaizen
Kaizen, Japonya nın rekabetteki başarısının anahtarıdır; üst yönetim, müdürler ve çalışanlar dahil olmak üzere herkesi kapsayan sürekli iyileştirme hareketidir.
Kaizenin bir diğer önemli yönü, prosesi vurgulamasıdır. Kaizen prosese öncelik veren düşünce tarzını ve iyileştirme için kişilerin proses öncelikli çabalarını destekleyen bir yönetim sistemini geliştirmiştir. Bu sistem, insanların çalışmalarını katı bir şekilde sonuçlara göre değerlendiren ve gösterilen çabayı ödüllendirmeyen batılı yönetim uygulamalarına tümüyle terstir.
Japonların problem çözmede en önemli teknikleri, Ishikawa tarafından kullanılması tavsiye edilen yedi araçtır.
1-Pareto analizi,
2-Sebep-sonuç (kılçık) diyagramı,
3-Tabaklama,
4-Çetele diyagramı,
5-Histogram,
6- Serpilme diyagramı,
7-Kontrol şemaları,
Kaizende önce kâr değil kalite kavramı vardır. İyileştirme için iyileştirme arayışının rekâbet gücünü artıran en emin yol olduğunu savunur.
ISO 9000 Standardı
ISO 9000 standardı 1987 yılında (ISO) Uluslararası Standard Kuruluşunca, uluslararası standard olarak onaylayıp yayınlanan ve halen AT ülkelerinde de uygulanmakta olan bir uluslararası yönetim kalitesi standardıdır.
TS EN ISO 9000 Kalite Standardları Serisi Ve Ürün Sorumluluğu
Gerek Avrupa Topluluğu, gerekse EFTA(Avrupa Serbest Ticaret Birliği ) üyesi ülkelerde, geçerli olan Ürün Sorumluluğu Yönergesi, üreticilerin kusursuzluğunu belgelemesi zorunluluğunu getirmektedir. Böylece ürün kalitesinden kaynaklanabilecek sorunlar Kalite Güvencesi Sistemi içerisinde başlangıçta önlenmektedir. TS EN ISO 9000 Kalite Standardları Serisi, etkili bir yönetim sisteminin nasıl kurulabileceğini, dokümante edilebileceğini ve sürdürülebileceğini göz önüne sermektedir.
TS EN ISO 9000 Kalite Standardları Serisi Nedir?
TS EN ISO 9000 Kalite Standardları Serisi, tedarikçi firmalar, bunların müşterileri ve belgelendirme kuruluşlarının kullanımı için yayınlanmış ISO 9000 Kalite Standardları Serisinin tam bir çevirisidir.
Bu standardlar tedarikçi frmaların uygulayacakları kalite sistemlerinde ne gibi şartlar arandığını belirtir. Bunlar, sadece birkaç firmanın değil, Türk sanayisini oluşturan tüm firmaların yerine getirebilecekleri ve ihtiyaç duyabilecekleri genel şartları içeren uygulanabilir standardlardır.
TS EN ISO 9000 Kalite Standardlarının şartları, söz konusu firmada çalışan işçi sayısına bağlı olmaksızın uygulanabilr. Bu standardlar, temel disiplinleri tanımlamakta, ürün veya hizmetlerin müşteri ihtiyaçlarını karşılamasını sağlayan prosedürleri belirlemektedir.
TS EN ISO 9000 Kalite Standardları Serisini Oluşturan Standardlar Hangileridir?
TS EN ISO 9000-1 Kalite Yönetimi ve Kalite Güvencesi Standardları Seçim ve Kullanma Kılavuzu.
TS EN ISO 9000-2 ISO 9001, 9002 ve 9003ün Uygulanmasına Yönelik Genel Kılavuz.
TS EN ISO 9000-3 ISO 9001in Yazılım Geliştirme, Üretme ve Bakımına Uygulanması İçin Kılavuz.
TS EN ISO 9000-4 Güvenirlik Programları Yönetimi İçin Kılavuz.
TS EN ISO 9001 Kalite Sistemleri
Tasarım/Geliştirme, Üretim, Tesis ve Hizmette Kalite güvencesi Modeli.
TS EN ISO 9002 Kalite Sistemleri
Üretim,Tesis ve Hizmette Kalite Güvencesi Modeli.
TS EN ISO 9003 Kalite Sistemleri
Son Muayene ve Deneylerde kalite Güvencesi Modeli.
TS EN ISO 9004-1 Kalite Yönetimi ve Kalite Sistemi Elemanları Klavuz.
TS EN ISO 9004-2 Hizmetler İçin Kılavuz.
TS EN ISO 9004-3 İşlenmiş Malzemeler İçin Kılavuz.
TS EN ISO 9004-4 Kalite Geliştirme İçin Kılavuz.
TS EN ISO 9005 Kalite Terimleri Sözlüğü.
TS EN ISO 9000 Kalite Standardları Serisinin Kullanım Amacı
TS EN ISO 9000 Kalite Standardları Serisi, kaliteye önem verdiğimiz ve kalite ihtiyaçlarını karşılayabileceğinizi müşterinize kanıtlayacak itkin bir kalite sistemini nasıl kurabileceğiniz, dokümante edebileceğiniz ve sürekliliğini sağlayabileceğiniz konusunda yol göserir.
Uluslararası alanda kabul görmüş olan bu standardlar, konuyla ilgili tarafların genel görüşünü yansıtmaktadır. Standard beklediğiniz kalite sistem modelini kolaylıkla sağlamak amacıyla konu bazında bazı bölümlere ayrılmıştır.
TS EN ISO 9000 kalite Standardları serisinin kullanımı, firmanızda yönetimin iyileşmesi, faaliyetlerin daha iyi planlanmasını,problemlerin daha hızlı çözülmesini, verimliliğin, kazancın ve saygınlığın artmasını sağlar.
Standarda göre, üretimin her aşamasında uygulayacağınız kayıt sistemi ile ürün ve prosesinizi geliştirebileceğiniz gibi ürün sorumluluğundan doğabilecek sorunlarla uğraşmaktan da kurtulabilirsiniz.
TS EN ISO 9000 Kalite Standardlarını kullanım amaçlarından biride maliyetin azalmasına yardımcı olması, kaynakların verimli kullanımıyla kazancın artırımının sağlanmasıdır. Kalite sistemi uygulamakla kalitenin her aşamada oluşmasına güvence sağlamak öncelikle müşterileri tatmin edecektir.
TS EN ISO 9000 Kalite Standardları Serisini Kimler Kullanır?
Firmalar, Kalite Sistemlerini oluştururken TS EN ISO 9000 Kalite Standardları Serisini kullanabilir. Müşteriler, satın alacakları mal veya hizmetlerin, TS EN ISO 9000 standardına göre kuruluş bir kalite güvence sistemi ile üretilip üretilmediğinden emin olmak istediklerinde bu standardları kullanabilirler.
Belgelendirme kuruluşları, firmaların kalite güvencesi sistemlerinin değerlendirilmesini bu standardlarla yaparlar.
Kaliteyi Etkileyen Fonksiyonlardan Kim Sorumlu Olmalıdır?
Ticarette başarının önemli ön şartı, kalite ile ilgili firma politikası ve hedeflerinin belirlenmesidir. Tüm sistemlerde olduğu gibi TS EN ISO 9000 Kalite Standardları serisini de uygulayabilmek için iyi bir organizasyona ihtiyaç vardır. Kaliteyi etkileyen tüm işleri yöneten ve yürüten personelin sorumlulukları tanımlanmalı ve işlerin gerektiği şekilde gerçekleştirilmesini doğrulamak üzere eğitimli personel görevlendirilmelidir.
Kalite sisteminin işleyişini izlemede, koordinasyonu sağlamak ve faaliyetlerin TS EN ISO 9000 serisinden seçilen standard şartlarına uygun olarak yürütülmesini gerçekleştirmek gibi görevleri üstlenecek olan yönetici ise gerekli yetki ve yeteneğe sahip olmalıdır.
Kalite sisteminin gözden geçirilmesi iç kalite tetkik sonuçlarının değerlendirilmesini de kapsamalıdır. Gözden geçirme için program oluşturulması, bunun sonuçlara ve edinilen tecrübeye göre düzenlenmesi gerekir. Kalite sisteminin gözden geçirilmesi, tüm seviyelerde yönetimin etkinliğini değerlendirir, yönetim amaç ve metotlarında istenen sonuçlara ulaşılmasını sağlar, kârlılık ve müşteri tatminine önemli katkıda bulunur.
Kalite Sistemi Kurulmasında Neler Dikkate Alınmalıdır?
Kuruluşun yapısı, kaynaklar, sorumluluklar, prosedürler ve prosesler kaliteyi etkileyen önemli yönetim kararlarıdır. Asıl önemli olan, bunların, ilgili personelin anlayabileceği şekilde dokümante edilmeleri ve kalite sisteminin kaliteyi her düzeyde ve dengeli olarak kontrol edebileceği biçimde sürdürülmesidir.
Kalite sistemi, müşteri ile ilişkiler, üretim satınalma, taşeron firma ile sözleşme yapılması, eğitim gibi diğer fonksiyonları da göz önüne alacak şekilde planlanmalı ve geliştirilmelidir. Kalite planlaması, kalite kontrol tekniklerinin güncelleştirme ihtiyacını belirlemeli, personel ve cihazların kalite planlarını yürütebilecek yeterlilikte olmalarını sağlamalı ve ilgili kalite kayıtlarını oluşturmalıdır.
Sözleşme Şartları
İşe başlamadan önce sözleşmenin gözden geçirilmesi gerekir. Sözleşme şartlarının tamlığı, kesinliği, sözleşme teklifine veya talebine göre farklılığı ve şartları karşılayacak kaynakların varlığı açısından yapılacak bir gözden geçirme ile kuruluşunuzu korumuş olursunuz. Sözleşmenin gözden geçirilmesi, müşterinizin organizasyonu ile koordinasyon kurulmasını gerektirebilecek bir çalışmadır.
Hangi Tasarım Fonksiyonları Kontrol Edilmelidir?
Uygun bir sıra izlenerek tasarım ve geliştirme planlaması fonksiyonlarının oluşturulmasına ve bunların kontrol edilmesine, yeterli kaynaklar sağlanarak uygun nitelikte elemanların görevlendirilmesine, farklı disiplinler ve organizasyonlar arasındaki ortak konuların denetlenmesine, tasarım girdi şartlarının ve şartlar/hesaplar açısından tasarım çıktısının dokümante edilmesine ihtiyaç vardır.
Tasarım çıktılarının tasarım girdi şartlarına uygunluğunu doğrulamak ve tüm tasarım değişiklik ve düzeltmelerinin kontrolü amacıyla dokümante edilmiş olan prosedürleri yürütecek yetenekte personelin görevlendirilmesi gerekecektir. TS EN ISO 9000e uygun olarak ve tüm aşamalar göz önüne alınarak dikkatle plânlanan ve dokümante edilen kontrol, üretim prosesinin en başından sonuna kadar aksamadan yürütülmesini ve ürünlerin güvenli bir kullanıma uygun şekilde tasarlanmasını sağlar.
Dökümantasyon ve Değişikliklerin Kontrolü İçin Gerekli Olan Sistem
Tüm ilgili dokümanların gerekli yerlerde bulunması ve doküman üzerindeki herhangi bir değişikliğin, o dokümanı oluşturan tarafından onaylanmasını sağlayacak koordineli bir sisteme ihtiyaç varır. Sistem, sadece ürünün planlanması, tasarımı, ambalajlanması, üretimi ve muayenesi için gereken dokümanları değil aynı zamanda, fonksiyonların nasıl kontrol edildiğini, kimin kontrol ettiği, neyin, nerede, neden ve ne zaman kontrol edileceğini belirten yazılı prosedürleri de kapsar.
Satınalınan Ürün ve Hizmetin Kontrolü;
Hiçbir konu, kalite bilincinde olan bir üreticiyi satın aldığı ürünün kusurlu çıkması kadar kızdıramaz. Tedarikçi konusunda en iyi seçimi yapabilmek için satın alınan ürün ve hizmetler, satınalma verileri, satın alınan ürünlerin muayene ve doğrulanması ve gerektiğinde tedarikçinin kontrolü yazılı prosedürlere göre yürütülmelidir.
Neden Ürün Tanımı ve İzlenebilirliği?
Kalem veya parti esasına göre ürün tanımı, ürünlerin farklı olduğu, ancak farkın belirgin olmadığı durumlarda ve ürünler müşterilere göre değiştiğinde önemli koruma sağlar.uygunluğu kanıtlanmadan üretime alınan girdi ürünler, tanımlamaların çok gerekli olduğu başka konudur. Tanımlama, güvenlik, yasa veya diğer nedenlerle, istendiğinde, dokümante edilmiş ürün tanımlama, müşteriye sevk edilen uygun olmayan veya riskli ürünün izlenebilmesine ve geri alınmasına imkân sağlar.
İmalât İşlemlerinde Gerekli Olan Kontroller
Yazılı iş talimatlarının da içinde bulunduğu tüm imalât işlemleri, kontrol edilebilir şartlar altında yürütülmelidir. Fabrikada, disiplinli kontrol esastır. Herhangi bir işlem veya proses, kontrol prosedürlerinin dışında bırakıldığı ya da gözden kaçırıldığında sonuç, standardların veya müşteri isteklerinin altında ürünler olabilir.
İyi hazırlanmış iş talimatları, karışıklığı ortadan kaldırır. Bu belgeler, hangi işlerin yapılması ya da hangi hizmetlerin verilmesi gerektiğini göstermenin, alt kademelere yetki ve sorumluluk devretmenin araçlarıdır. Müşteri tarafından belirlenen şartlar yalın bir biçimde fakat yeterince ayrıntılı yazıya dökülmeli ve böylelikle, işin ne şekilde yapılacağı, işçilik kriterleri ve talep edilen kalite düzeyi açıkça ortaya konmalıdır.
Prosedürler ve iş talimatları imalât, montaj ve tesis işlerinin her aşamasını kapsamalıdır. TS EN ISO 9001 Kalite Standardları serisi, söz konusu iş talimatlarının neleri içermesi gerektiğini ortaya koyarken dövme ve ısıl işlem gibi ayrı proseslerin kontrolüne ayrı bir önem verir. Uygulanan imalât işlemlerinin firmanıza maliyeti yüksek olabilir. TS EN ISO 9000 Kalite Standardları Serisinin getirdiği düzen, bu türden pahalı hata olasılığını ortadan kaldıracak şekilde tasarlanmıştır.
Muayene ve Deneyde Ne Gereklidir?
Muayene ve deneyler, girdi ürünlerde imalât boyunca proses kontrol için ya da kalite özelliklerinin sağlandığından emin olmak amacıyla ve son ürün aşamasında, belirlenmiş tüm kabul ve imalât içi muayene ve deneylerin gerçekleştirildiğini ve istenen uygunluk kanıtlarının tamamlandığını doğrulamak için yapılır.
Girdi muayene prosedürlerinin, girdi ürünlerle birlikte teslim edilen ve uygunluğu kanıtlayan belgeleri de göz önüne alması gerekir. Tüm prosedürleri, teknikleri, personeli, deney cihazlarının doğruluğunu ve amaca uygunluğunu ve kaydedilecek verilerin türünü, tamlığını ve doğruluğunu dikkate almalıdır.
Muayene, Ölçme ve Deney Cihazlarında Ne Gibi Kontroller Gereklidir?
Tedarikçiler, ürünlerinin gerek müşteri gerekse kendileri tarafından belirlenen şartları karşıladığını kanıtlamak istediklerinde, muayene, ölçme ve deney cihazlarına sahip olmalı, bunların kontrol, kalibrasyon ve bakımını sağlamalıdır.
Cihazın kalibrasyon durumunun ulusal düzeyde kabul gören ölçüm standardlarına göre izlenebilir olması, cihazın duyarlılığı ile ürün ölçme yeterliliği arasında belli bir uyum bulunması açısından önemlidir. Bu açıdan cihazların kontroluna ilişkin prosedür ve kayıtlar, aranılan şartlardandır.
Üretim Prosesi İçerisinde Ürünün Muayene Durumu
Tedarikçiler, imâlatın her aşamasında muayene durumun gösterecek bie sistem oluşturmalıdır.
Ürünün;
Muayene edilmediğini,
Muayene edilerek onaylandığını,
Muayene edilerek reddedildiğini,
Her an hızlı bir şekilde gösterebilecek yazılı kontrol prosedürleri gereklidir. Prosedürler, sonraki işlemlere, montaja ve dağıtıma izin verme sorumluluğunu taşıyan muayene yetkisine ilişkin kayıtların gerçekleşmesini sağlamalıdır.
Uygun Olmayan Ürünler İçin Gereken Kontroller
Uygun olmayan tüm ürünlerin yetkisiz kullanım ve sevkiyatını ya da uygun bulunan ürünlerle karşılaştırılmasını önlemek için açık bir şekilde tanımlanması gerekir. Ürün tanımı, miktarı, yapısı ve uygunsuzluk derecesi, gözden geçirme yetkisi, elden çıkarmak kararı, ve elden çıkarmanın ne şekilde gerçekleşeceği gibi konuların kayıtlamasını sağlayacak dokümanlar düzenlenmelidir. Düzeltici faaliyetler ve kayıtlar için kopyaların dağıtımı yapılmalıdır.
Kusur Nedenlerinin Düzeltilmesi
Kalite sisteminiz için ivedi ve etkili düzeltici faaliyet, temel bir gereksinmedir. Uygun olmayan ürünün ayıklanmasıyla yetinmeyip bunun nedenini bularak tanımlamak gerekir. Doğru olmayan çalışma yöntemlerinin seçilme ya da çalışma talimatlarına uymakta başarı sağlanmaması, genellikle karşılaşılan kusur nedenlerini oluşturur. Diğerleri ise kötü tasarım ve kusurlu şartnamelerdir. Hatalar ortaya çıkarıldığında, yetersiz tasarım, şartname ve çalışma yöntemleri değiştirilmelidir ve böylece kusurun bir daha meydana gelmesi önlenmelidir.
Kalite kontrolünün kapsamı; taşeronunuzun sağladığı hizmetler, parçalar, malzemeler ve ürünlere kadar uzanır.
Ürün Kalitesini Korumak İçin Gereken Prosedürler
Malzemenin, yarı mamûllerin ve işlenmiş kalemlerin taşınması ve depolanması, kalite sisteminin önemli bir bölümünü oluşturur. Çalışma talimatları ve prosedürler; proses sırasında ürünün taşınma ve korunma yollarını belirlemeli ve ürünün fabrika içindeki hareketi süresince, kalitesi belli olmayan ya da eşdeğer kalitede olmayan benzer ürünlerle karışmamasını, bozulmaya uğramamasını, hassas parçaların korunmasını ve ürünün tüm muayene ve işlemlerden geçmesini sağlamalıdır.
Özellikler kaynağına kadar izlenmesi gerektiğinde, ürünün doğru bir şekilde tanımlanması, ürünün kalitesinin korunması açısından önem taşır.
Gerekli Olan Kayıtlar
Kayıtlar, müşterinizin aradığı kalite şartlarını karşıladığınızı gösteren objektif kanıtlardır ve kalite güvencesi sistemindeki tetkik raporları, muayene ve deney sonuçları, deney ve ölçü aletlerinin kalibrasyonu, onaylar, şartlı izin ve düzeltici faaliyet gibi verileri kapsamalıdır. Kayıtları kolayca elde etmenin hayati bir önem taşıdığı düşünülerek etkili bir dosyalama ve erişme sistemi oluşturulmalıdır.
Sistem Kurulduktan Sonra Etkili Şekilde İşleyişin Sağlanması
Yönetim, iç kalite tetkik sonuçlarını değerlendirme yoluyla, sistemin genel işleyişini izler. Bu tetkikler, kalite faaliyetlerinin planlandığı şekilde gerçekleştirildiğini doğrulamak üzere dokümanlaştırılmış bir prosedüre göre yapılmalıdır. Tetkikler, muhtemel tehlike notlarını ortaya koyar, savurganlığı önler ve sorumlu personel tarafından uygulanan düzeltici faaliyetlerin etkinliğini doğrular.
Eğitime İhtiyaç
İşimizin istediğimiz şekilde ve kalite sistemimizin gerektirdiği doğrultuda yürütülebilmesi için personelin ve iş gücünün uygun bir eğitimden geçirilmesinin önemi açıktır.
Bu bakımdan beceri kazanılması gereken işler belirlenmeli ve bu konularda ihtiyaç duyulan eğitim sağlanmalıdır.gerektiğinde kuruluş içinden yapılacak ya da kuruluş dışından yetkililere yaptırılacak sınav veya belgelendirme aracılığı ile yeterliliklerin belirlenmesi yoluna başvurulmalıdır. Eğitim ve başarı kayıtları tutulmalıdır.
Servis Konusunda Ne Yapılmalıdır?
Servis uygulamaları, tedarikçiler, dağıtımcılar ve kullanıcılar arasında büyük farklılıklar gösterir. Servisin, sözleşme gereği normal olarak sağlandığı ya da öngörüldüğü durumlarda, tedarikçi firmanın, servis kalitesini kontrol edecek ve doğrulamasını yapacak prosedürler oluşturması gerekir.
İstatistiksel Prosedürlerin Kapsamı
İstatistiksel prosedürler, proses kapasitesini oluşturma yolunu, partileri tanımlamaya ve karakteristikleri sınıflandırmayı, ayrıca numune alma yönetimi ile kabul veya red esaslı muayene derecesinin belirlenmesi ve reddedilmesi partilerin ayrılarak elenmesi konularında kuralları kapsamalıdır.
KALİTE SİSTEMLERİNİN GETİRDİKLERİ
Firma Açısından
Kârın, pazar payının artması,
Verimin artması,
Maliyetin azalması,
Çalışanların tatmini,
Müşteri şikayetlerinin azalması,
Daha az servis-bakım,
Maliyet ve zamandan tasarruf,
Kaynakların optimum kullanımı,
Vadelerin azalması.
Müşteri Açısından
Kullanımda uygunluk,
Güvenlik ve sağlık,
Tatmin.
Kategori: Eğitim