Bilgisayar Öğretimi Ve Bilgisayar Destekli Öğretimde
12 Temmuz 2007
BİLGİSAYAR ÖĞRETİMİ VE BİLGİSAYAR DESTEKLİ ÖĞRETİMDE
ÖĞRENCİ YAKLAŞIMLARI
Kaynak : http://www.egitim-bilim.com/
Mustafa MERAL*
Burhanettin CAN*
Fevzi BABA*
ÖZET
Bu çalışmada, eğitim kurumlarının teknolojiyi yakalayabilmesi ve öğrencileri gelişen dünyaya hazırlayabilecek düzeye ulaşabilmesi için bilgisayar ve bilgisayar destekli Eğitim (BDE)in ne derecede etkili olabileceğinin belirlenmesine çalışılmıştır. Bu amaçla bilgisayar destekli öğretim ortamlarında öğrenim gören teknik lise öğrencilerinin, bilgisayar ve Bilgisayar Destekli Öğretime ilişkin düşünceleri nelerdir? Bilgisayar ortamındaki öğrenim etkinliklerden yeterince yaralanabilmektedirler mi? BDE ne ölçüde etkili olabilir? Sorularına cevap aranmıştır.
GİRİŞ
Dünyamız hızlı bir teknolojik gelişim süreci yaşamaktadır. Bu teknolojik gelişmeler her alanda inanılmaz düzeylere ulaşmıştır. Özellikle bilimsel alanda yapılan gelişmelerden dolayı büyük bir bilgi patlaması meydana gelmiştir. Bu patlamayla birlikte yaşamımızın her kesitinde yeni buluşlarla karşılaşmak inkar edilemez bir gerçektir. Bilgi patlamasından etkilenen en önemli kurumlardan birisi de eğitim kurumlarıdır. 2000li yılların toplumunda okuldan ve öğrenciden beklenilen öğretmenini aktardığı bilgilerle yetinmek yerine teknolojinin sağladığı araçlarla her öğrencinin kendi yetenekleri doğrultusunda düşünsel gücünü kullanarak bilgiyi öğrenme ve üretmesidir (Sarı, 1995, s.56). Eğitim kurumları gerek yetişmiş insan gücü gerekse teknoloji olarak gelişmelerin gerisinde kalmıştır. Bu teknolojik hıza yetişebilmek için eğitimde yeni sistem anlayışlarının ve öğrenme öğretme sistemlerinin geliştirilmesine yönelik deneysel çalışmalar hızla devam etmektedir. Özellikle TV ve videodan sonra, eğitim ve teknolojiyi aynı kulvarda koşturacak bir araç da bilgisayarlardır.
Bilgisayar kullanımı okul dışında hızla artmakta iken, eğitmenler etkili bilgisayar kullanımı konusunda okulların neden geri kaldıklarını sorgulamaya ve bilgisayarla eğitimi bir araya getirerek etkili öğretim yöntemleri geliştirmeye başladılar. Burada amaç, öğrencinin bilgisayarı öğrenmesinin yanı sıra diğer ders alanlarında da bilgisayarın yardımcı olarak kullanılması ve öğretmenin olmadığı, sınıf dışı ortamlarda çalışma olanağı tanımasıydı. Bu amaçla geliştirilen en önemli projelerden birisi Bilgisayar Destekli Eğitim projesidir.
Bu yöntemlerle birlikte eğitim dünyasında yeni tartışmalar başlamıştır. Bu tartışmların sebebi bilgisayarın eğitimde nasıl ve nerelerde kullanılabileceğine yöneliktir. Kimileri bilgisayarı geri plana atarken kimileride onu ön plana çıkarmaya çalışmaktadırlar. Ama ne olursa olsun bilinen bir gerçek var ki buda bilgisayarın eğitim dünyasında önemli bir yere sahip olmasıdır.
Problem
Evrensel boyutlarıyla bakıldığında bilgi patlaması ve beraberindeki hızlı teknolojik gelişim süreci tüm uluslar ve bireyler için yeni olanaklar ile birlikte sorumlulukları da beraberinde getirmektedir. Bu sorumluluklar ülkelerin teknolojinin nimetlerinden yeterli ölçüde yaralanabilmesi ile yerine getirilebilir. Ülkelerin teknolojik gelişmelerini gerçekleştirebilmeleri için öncelikle eğitim ve öğretim kurumlarını teknoloji ile donatmaları gerekir.
Bir ülkenin ilerlemesinde nitelikli eğitim ve öğretimin lokomatif görevi üstlendiği bilinmektedir. Nitelikli öğrenme derecesi ise teknolojinin getirdiği olanaklardan ne ölçüde yaralanıldığına bağlıdır. Multimedya araçları da bu olanaklardan biridir.
Fakat günümüzde özellikle ülkemizde bu araçlar yeterince işlevsel kullanılamamaktadır. Bunun birçok nedeni olabilir: Eğitim kurumlarının olanakları, programları, öğretmenler, öğrenci seçimi önemli unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Katılım ve araç için kaynak yetersizliği ve birçok öğretmenin bilgi eksiği bu nedenlerden yalnızca bir kaçıdır.(R. Falk ve L.Carlson, 1992, s.96)
Ülkemizin teknolojik gelişmeleri yakından izlemesine rağmen hala önemli eksiklikleri vardır. Özellikle eğitim ve öğretim alanında Bilgisayar Destekli Eğitim projesine rağmen çoğu okulda klasik öğretim yöntemlerinin dışına çıkılamamıştır. Bunun sebepleri arasında bilgisayar konusunda yetişmiş insan gücü ve makine sayısının yetersiz oluşu da sayılabilir. Ayrıca devletin ve okulların maddi olanaksızlıkları yanında öğretmenlerin bilgisayara ön yargılı yaklaşmaları bilgisayar konusunda bilinçsiz olmaları ve BDEnin ne amaçla kullanılacağını bilmemeleri sonucunda birçok öğretmen alışılmış öğretim yöntemlerinin dışına çıkmak istememişlerdir. Bu sebepler yüzünden bilgisayar destekli eğitim ülkemizde tam anlamıyla uygulanamamaktadır.
Bu araştırmanın problemi de, eğitim kurumlarında teknolojinin yakalanabilmesi ve öğrencileri gelişen dünyaya hazırlayacak düzeye gelebilmesi için bilgisayar ve BDEnin ne derece etkili olabileceğini araştırmaya yöneliktir.
Problemin çözümü ile ilgili öneriler geliştirebilmek üzere çeşitli Teknik ve Endüstri Meslek Liselerindeki öğretmen ve öğrencilerin okullarında bilgisayar ve bilgisayar destekli eğitimin kullanımına ilişkin görüşlerini belirleyebilmek amacıyla aşağıdaki sorulara yanıt aranmaya çalışılmıştır:
a) Türkiyede lise seviyesindeki okullarda öğrencilerin eğitiminde bilgisayar ne derece kullanılıyor?
b) Türkiyede lise seviyesindeki okullarda BDE kullanılıyor mu?
c) Okullarda BDE kullanılıyorsa bu ne derecede kullanılmaktadır?
d) Öğretmen ve öğrencilerin bu konuya bakış açıları nedir?
e) Öğretmen ve öğrencilerin bilgisayarın eğitim-öğretim amacıyla kullanılmasına yönelik karşılaştıkları sorunlar nelerdir ve bu sorunları gidermek için neler yapılabilir?
Önem
Araştırma sonucu elde edilecek verilerin özellikle;
a) Bilgisayar ve Kontrol eğitimi yapan teknik liselerde öğretim etkinliklerinin verimini arttırmada önemli yeri olan bilgisayardan yararlanma düzeylerinin arttırılması yolunda gerekli önlemlerin alınmasına yardımcı olabileceği,
b) Eğitim ortamlarında bilgisayar destekli eğitimi öğretmenlerin başarısına olan etkisini belirlenmesine ışık tutacağı,
c) Eğitim ortamlarında bilgisayar destekli eğitimi öğrencilerin başarısına olan etkisini belirlenmesine ışık tutacağı,
d) Öğretmen ve öğrencilerin bilgisayar teknolojisi ve bilgisayar destekli eğitim ile ilgili sorunlarını çözümünde yaralı olacağı beklenmektedir.
Varsayımlar
a) Öğretmen ve öğrencilerin kendileri hakkında gerçekçi bilgiler verdikleri,
b) Öğretmenlerin ve öğrencilerin eğitim ortamlarında bilgisayar kullanımları ve BDE ile ilgili gerçekçi görüş bildirdikleri,
c) Geliştirilen anketin öğretmen ve öğrencilerin okullarda bilgisayar kullanımına ilişkin görüşlerini belirlemede yeterli bir araç olduğu,
d) Seçilen örneklemin evreni temsil edebileceği varsayılmıştır.
Sınırlılıklar
Araştırma örneklem bakımından; İstanbulda belirlenen 5 Teknik Lise ve S.T.F.A. Teknik Lisesi ile sınırlıdır. Araştırma verileri ise ankette yer alan sorulara verilen cevaplar ve ulaşılabilen literatür ile sınırlıdır.
BİLGİSAYARIN ÖĞRENMEDEKİ ROLÜ
Günümüzün kalabalık okullarında ders öğretmeni birçok öğrenciye aynı anda öğretme sorumluluğuna sahiptir. Öğretmen her bir öğrencinin ihtiyaçları ile tek tek ilgilenmek istese de bu mümkün değildir. Öğretmenler genel grup gelişiminin sağlanmasında gerekli olan bazı alanlarda bireyin öğrenme gelişimi ve ilgisinin çok iyi farkında olmalıdır ki buna her zaman olanak yoktur.
Bilgisayarlar ise öğrencilere veya bireylere teke tek esasına göre yeni materyaller sunabilir, sunulan materyaller ile ilgili alıştırmalar hazırlayabilir. Öğrencilerin bu alıştırmalara verdikleri cevapları düzeltebilir ve öğrencilerde gözlenen yetersizlikleri gidermek için materyalleri takip etmeyi ve alıştırmaların ortaya çıkardığı yanlış anlamaları düzeltmeyi sağlarlar. Eğitici bilgisayar programları ders türlerine göre branşlaştığında öğretimsel bu programlar konu materyallerini küçük basamaklar halinde sunduklarında ve hemen geri bildirime dayalı uygulama sağladıklarında etkili birer öğretmen olarak kullanılabilirler.
BİLGİSAYAR DESTEKLİ EĞİTİM
Bilgisayar destekli eğitim ders içeriklerini ve becerilerini öğretmek, düşünmeyi, problem çözmeyi ve diğer zihinsel becerileri geliştirmek için her alanda kullanılabilir. Robert Sherwood bilgisayarların okuldaki rolünü beş kategoride toplamıştır.
1) Bilgisayarı öğrenme: Bilgisayarın neyi yapıp neyi yapamayacağı, programların nasıl yüklenip çalıştırıldığına ait genel fikir edinilir. Bunların çoğu ilkokulda gerçekleşir.
2) Bilgisayardan öğrenme: Bilgisayarın yaygın eğitsel amaçlı kullanımı alıştırma ve uygulama yapma kısımlarını yönetmek ve ders vermektir. Bu aktiviteleri bilgisayardan öğrenme olarak adlandırıyoruz.
3) Bilgisayarla öğrenme: Öğrenciler sahip oldukları bilgileri şekillendirmek için bilgisayara uyarlanmış simülasyon ve modeller üzerinde çalışarak pahalı olmayan, risksiz ve gerçek pratik yapma olanağını elde eder.
4) Bilgisayarla düşünmeyi öğrenme: Eğitimin temel hedeflerinden olan nasıl düşünüleceğini öğrenme bilgisayarın uygun kullanımı ile gerçekleştirilebilir. Bilgisayar programını öğrenme işlem ve içerik arasında bir bağlantı kurmayı gerektirmesi bakımından düşüncede uzmanlığı geliştirme konusunda oldukça yaralıdır.
5) Bilgisayarla öğrenmeyi yönetme: Bilgisayar yönetimli öğretim, test etme ve değerlendirme, bireyselleştirilmiş öğretim teşhis etme ve kayıt tutma, not verme alanlarında kullanılabilir.
Yöntem
Çalışma; Teknik lise öğrencilerinin bilgisayara karşı ilgileri, öğrenmeye karşı istekleri, derslerin bilgisayar aracılığı ile öğretilip öğretilemeyeceğine ilişkin görüşleri, Teknik ve Endüstri Meslek Liselerindeki öğrenmede kullanabilirliği, derslerdeki kullanımı ile ilgili görüşleri belirlemeyi amaçlamaktadır.
Araştırmanın verileri ilgili alan yazım taranması ve hazırlanan anketin Teknik Lise Bilgisayar ve CNC Bölümü X ve XI, sınıf öğrencilerine uygulanması ile toplanmıştır. Araştırmanın evrenini Teknik lise ve özel kolejler oluşturmuştur. Örneklem olarak evreni temsil etme yeteneğine sahip olan beş teknik lise tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Ayrıca teknik lise ve genel orta öğretim okul öğretmenleri ile görüşme yolu ile elde edilen verilerden araştırmanın temeli, sonuç ve önerilerinde yararlanılmıştır.
Anketin istatiksel çözümlemeleri, SPSS Paket programında, frekans analizlerinin yanı sıra çoklu grup karşılaştırmaları için Kruskal-Wallis varyans analizi, ikili grup karşılaştırmaları için ise Mann-Whitney U Testi kullanılarak yapılmıştır. Değerlendirmede p<0.05 düzeyinde manidarlık gösteren bulgular araştırmanın istatistiki temelini oluşturmuştur.
Bulgular ve Yorum
Araştırmaya katılan öğrencilerin istatistiksel analizi sonucu, kendi gelecekleri açısından bilgisayar öğrenmeyi tercih ettikleri belirlenmiş olup bazı derslerde BDEden yaralanılması uygun olduğu, bazı dersler için ise uygun olmadığı görüşü elde edilmiştir.
Anketlerin verilerinin değerlendirilmesi ile elde edilen sonuçlara göre öğrencilerin %54.9nun bilgisayar dersine kesinlikle ilgi duyduğu, %30.1nin oldukça ilgi duyduğu, %11.2sinin ise ilgisini az olduğu belirlenmiş olup yalnızca %3.9nun ilgisiz olduğu tespit edilmiştir.
Öğrencilerin %53.6sı bilgisayar kullanırken birinci derecede öncelikli olarak yeni paket programlar öğrenmekten hoşlanmaktadır. Öğrencilerin bilgisayar başında aralıksız çalışma süreleri ortalama 5 saattir.
Öğrencilerin %52.7si yabancı dil derslerinin BDE ile çok iyi, %35.7si kısmen iyi, %8.7si az ve %2.9u ise öğretilemeyeceği görüşündedir.
Öğrencilerin %40.1i alan derslerinin BDE ile çok iyi, %39.6sı kısmen iyi, %15.9u az ve %4.3ü öğretilemeyeceği görüşündedir.
Öğrencilerin %37.2si sözel derslerin BDE ile çok iyi, %39.6sı kısmen iyi, %17.4ü az ve %5.8i öğretilemeyeceği görüşünde olduklarını belirtmişlerdir.
Öğrencilerin %23.4ü sayısal derslerinin BDE ile çok iyi, %49.8i kısmen iyi, %20.5i az ve %6.3ü öğretilemeyeceği görüşündedir.
Öğrencilerin yalnızca %13.5i genel yetenek derslerinin BDE ile çok iyi, %24.2si kısmen iyi, %37.2si az ve %2.9u öğretilemeyeceği görüşündedir.
Öğrencilerin bilgisayar dersini özellikle geleceğin gözde teknolojisi olması nedeniyle seçtikleri, bunun yanı sıra ilgi ve yeteneklerinin bilgisayar kullanmaya uygun olmasının da bu seçimde etkili olduğu görülmüştür. Öğrenciler BDEnin öncelikle bilgisayarın sınıf ortamına taşınması, bunun yanı sıra bireysel olarak bilgisayarla öğrenme ve bilgisayarın öğretmenin yardımcısı olduğu eğitim olduğu görüşündedirler. Öğrenciler BDEnin avantajları arasında birinci derecede öncelikli olarak öğrenme hızını arttırdığı, daha iyi öğrenme ve bilgisayar olan her ortamda ders çalışma olanağı sağlamasını saymışlardır. Diğer yandan öğrencilerin görüşüne göre BDEnin dez avantajları, kitap okuma alışkanlığını azaltması, sağlık açısından olumsuz etkilerinin olması ve yanlış kullanımda yanlış öğrenmelere neden olabileceği şeklinde sıralanmıştır.
Yapılan araştırmanın sonucunda, zaman geçtikçe gelişen ve bu gelişmeyle birlikte ucuzlayan bilgisayarların okullarımıza daha fazla girmeye başladığı görülmüştür. Çeşitli animasyonlara sahip, görsel ve işitsel yönden oldukça etkili olan multimedyanın yaygınlaşması bilgisayarı cazip hale getiren en önemli etkenlerden biri olmuştur. Bilgisayarın en küçük marketten en büyük şirketlere kadar hızla yayılması, çıraklıktan doktorluğa kadar bir çok meslekte kullanımını gerekli hale gelmesi bilgisayar kullanabilmeği yabancı dil bilmekten daha önemli hale getirmiştir. Velilerin çocuklarının bilgisayar kullanmasını öğrenmelerini istemeleri de anketten elde edilen bulgular arasındadır. Öğretmenlerin bir kısmı kendi derslerinde bilgisayar kullanımına soğuk baksa da, hepsinin ortak düşüncesi, iyi bir altyapıya sahip bilgisayar destekli eğitimin olumlu sonuç vereceğidir.
Sonuç ve Öneriler
1) Bütün okullarımızda bulunan bilgisayarın eğitim-öğretim etkinliklerinde etkili biçimde kullanılmasını sağlamaya yönelik hizmet içi eğitim programları daha da yaygınlaştırılmalı, tüm öğretmenlerimizin bilgisayar kullanması sağlanmalıdır.
2) Öğretmenler bilgisayar kullanımına özendirilmeli, kullanım planlı bir biçimde gerçekleştirilmeli, uzmanlar tarafından kuramsal ve uygulamalı olarak öğretmenleri aydınlatmak üzere planlı okul ziyaretleri yapılmalıdır.
3) Bilgisayarlarda Yerinde ve gerektiği şekilde kullanılmalı, en iyi sonuca doğru kullanım ile ulaşıldığı unutulmamalıdır.
4) Elde edilen bulgular ışığında eğitim sisteminde okulların teknolojik gelişmeleri için kaynak aktarılmalı ve teknoloji yaygınlaştırılmalıdır.
5) Dersler uzman programcılar ve eğitimciler tarafından ortak hazırlanmış özellikle multimedya ağırlıklı bilgisayar programları ile desteklenerek öğretici ve eğlenceli eğitim ortamları sağlanmalıdır.
6) Bilgisayar kullanımının öğrenilebilmesi için özel yöntemler geliştirilmelidir. Her alana yönelik BDE modülleri ülke koşullarına uygun olarak hazırlanmalı, özellikle öğretmenler bilgisayar kullanımı ve BDE konusunda bilinçlendirilerek özenle yetiştirilmelidir.
7) Öğretmenlerin bilgisayara karşı olan önyargıları yıkılmalı ve gerekli yazılım, donanım ve iyi yetişmiş öğretmenler ile sağlam bir alt yapı oluşturulmalıdır. Gelişen bilgisayar teknolojisi yakından takip edilmeli ve gerekli yazılım veya donanım değişiklikleri zamanında yapılmalıdır.
8) Her okulda en az bir bilgisayar laboratuarı bulunmalı ve bir bilgisayarı en fazla iki öğrenci paylaşmalıdır. Bilgisayarlar hem öğretmene hem de öğrenciye yardımcı olmak amacıyla kullanılmalıdır. Okul kütüphanelerinde öğrencilerin kullanımına sunulan bilgisayarlar bulunmalı ve öğrenciler istedikleri zaman bu bilgisayarlarda ders çalışabilmelidir.
KAYNAKÇA
ALKAN, Cevat. Eğitim Teknolojisi. Ankara: 1997.
BAILEY, D. Educational Technology Englewood Publication. NewJersey: 1995
FINKER, L. Technologic Tools In The Information Age Classroom. Oregon: 1991
OBUT, Filiz, ve diğerleri, Bilgisayar ve Orta Öğretim Okullarında Bilgisayar Destekli Eğitim, 1997
R. Falk ve L.Carlson, 1992, s.96
RIVARD, D.R. Select Topics On Technology, Teaching And Learning. Allyn And Bacon. Newyork: 1995.
SARI, İ. Fulya ve REINHARDT, Andy, Byte Türkiye, 1995
TÜRKKAN, R.O. Kolay Ve İyi Öğrenme Teknikleri. Alfa Basım. İstanbul: 1996.
Kategori: Eğitim