Ödevsel

-4-

12 Temmuz 2007

-4-

ALMAN KURT KÖPEĞİ

“German Shepherd(Alman Kurt KöpeÄŸi),dünyada en çok ilgi gören ve en çok beslenen bir cinstir.Bunun baÅŸlıca nedenleri, eÄŸitiminin kolaylığı,zeki ve uysal oluÅŸudur. Çok uzak ataları arasında kurtların da bulunması nedeniyle A.Kurt KöpeÄŸi denen bu köpekler,koyun sürülerinde,çoban köpeÄŸi olarak uzun yıllar hizmet etmiÅŸtir.Özellikle Alman ordusunun çeÅŸitli bölümlerinde yararlanıldı.Ä°kinci Dünya Savaşı sonrası askerler tarafından Amerika ve Ä°ngiltere’ye götürülerek buradan tüm dünyaya yayıldı.Bugünse özellikle suç vakalarında ne kadar önemli bir görev yerine getirebildiÄŸi kanıtlanmış durumdadır.Renk:Sık tüylü,siyah,siyah-sarı hareli, gri, kıllar kısa ve sert.Omuz YüksekliÄŸi:Erkeklerde 60-65, diÅŸilerde 55 -60 cm.Ağırlık:30-35 kg.” ( Walt Disney ilk Ansiklopedi (10) Ä°stanbul: Adam Yayınları, 1992:20-21)

-1-

Başlıca 21 adet köpek ırkı vardır.Bunlar şunlardır.

BOXER DOBERMAN

BULLDOG ROTTWEÄ°LER

SÄ°BERÄ°AN HUSKY LABRADOR RETRÄ°EVER

-2-

ENGLÄ°SH SETTER GORDON SETTER

DALMATÄ°ON GOLDEN RETRÄ°EVER

IRÄ°SH SETTER POÄ°NTER

-3-

COLLÄ°E AKBASH(AKBAS)

ANATOLÄ°AN SHEPHERD(Sivas Kangal) CHOW CHOW

SAMOYED SAÄ°NT BERNARD

AFGHAN HOUND ALASKAN MALAMUTE

-5-

KUDUZ

Hızlı seyreden ölümle sonuçlanan viral bir hastalıktır.Tüm sıcak kanlı hayvanlarda ve insanlarda görülür.Etkeni sinir dokusuna yerleşir ve hastalık 10 günden bir kaç aya kadar ilerler.Şuur kaybı ,huzursuzluk,su korkusu ve felçlerle karakterizedir.Bu gibi belirtiler ortaya çıktıktan sonra en geç 10 gün için de ölümle sonuçlanır.Genellikle bulaşma salyadan,hayvan ısırması ile gerçekleşir.Hastalığın seyri 3 dönem gösterir. 1-Sukunet Dönemi:Hareket değişikliği,korkaklık,sinirlilik,evden uzaklaşma,yabancı cisim yeme,yutkunma zorluğu,salya akışı (1-3 gün sürer ) 2-Saldırgan Dönem:Huzursuzluk artar,ısırma arzusu fazladır,çok saldırgandır(3 gün sürer) 3-Felç Dönemi:Ölümden kısa süre önce oluşur,vücudun çeşitli yerlerinde felçler oluşur,yutma güçtür,alt çene felçtir,salya akışı fazladır(3-4 gün sürer,ölümle sonuçlanır) Bu hastalığın tedavisi mümkün değildir.Aşı, yavrular 12-13 haftalıkken yapılır ve her yıl tekrarı gerekir.

KENNEL COUGH

Öksürükle seyreden solunum sistemi hastalığıdır.Etkeni aldıktan 4 gün sonra başlayan öksürüğün karakteri kuru veya yaş olabilir ve mükoz bir salgı çıkartılır.İlerlerse pneumoni oluşur.Aşısı,yavrulara 8 ve 12. haftalarda 2 doz şeklinde yapılır.Her yıl tekrarı gerekir.

-6-

CORONA VIRUS ENFEKSÄ°YONU

Kusma ve ishalle seyreden yavrularda ölümle sonuçlanan hastalıktır.Depresyon ve iştahsızlık vardır.Dışkı sulu,sarı,yeşil veya turuncu renktedir.Belirgin bir kokusu vardır.İshal 2-3 gün sürer.Yavrularda ölümle sonuçlanabilir.Aşısı 7-12. haftalarda yavrulara 2 doz yapılır.Her 6 ayda bir tekrarı gerekir.

KANLI Ä°SHAL (PARVOVIRAL ENTERITIS)

Aşılanmamış yavrular da ölümle sonuçlanan çok bulaşıcı bir hastalıktır. Hastalıklı bir köpekle temas eden herhangi bir canlı bu hastalığı diÄŸer köpeklere taşır. Etken 0-C’nin altında dahi uzun süre yaÅŸayabilir.Kusma,kan veya mukoz bir katmanla kaplı dışkı en tipik belirtidir.Ä°ÅŸtah azalması, depresyon ve yüksek ateÅŸle seyreder. Rottweiler,Doberman Pinscher,English Spaniel gibi ırklar özellikle hassastır. Aşısı, yavrulara üçer hafta ara ile 3 doz ÅŸeklinde yapılır ve yıllık tekrarı gerekir.

KÖPEK GENÇLİK HASTALIĞI (DISTEMPER)

Solunum,sindirim ve merkezi sinir sistemini etkileyen ölümcül bir hastalıktır. Ateş,burun ve göz yaşı akıntısı,depresyon,iştahsızlık,ishal görülür. Daha sonra titremeler, koordinasyon bozukluğu ve 2-4 hafta süre içersinde ölüm görülür. Aşısı yavrularda 10,13 ve 16.haftalarda 3 doz şeklinde yapılır,her yıl tekrarı gerekir.

KAN Ä°ÅžEME HASTALIÄžI (LEPTOSPIRA ENFEKSIYONU)

Köpeklerde ve diğer hayvanlarda görülen özellikle karaciğer, böbrek ve üreme organlarını etkileyen bir hastalıktır.Etken vücudun her tarafına yayılır. Ateş, kan işeme,anemi görülür.Ölüm böbrek yetmezliği sonucu oluşur. Kalp,merkezi sinir sistemi ve göz etkilenen diğer bölgeler arasındadır. Şehir köpeklerinde daha sık rastlanır.Depresyon, ishal, öksürük, güç solunum görülür. Yavrular 10, 13 ve 16.haftalarda 3 kere aşılanır. Yurtdışında, özellikle yaygın bölgelerde 4-6 ayda bir tekrarı yapilir. Ülkemizde ise senelik tekrar yapılmaktadır.

-7-

KÖPEKLERİN KARACİĞER ENFEKSİYONU(CAV-1)

Özellikle karaciğer, böbrek, göz ve kan damarlarını etkileyen bir hastalıktır. Ateş, titreme, koordinasyon bozukluğu görülür. Aşılanmamış köpeklerde 1-2 saatte ölümle sonuçlanır. Bağışıklığı düşük olan yavrularda depresyon , iştahsızlık, ateş, sancı, karaciğer büyümesi, göz hastalıkları, kusma meydana gelir. Yavrular 10-13-16.haftalarda 3 doz aşılanır. Aşının yıllık tekrarı gerekir.

EKÄ°NOKOK KÄ°STÄ°(Hidatid-Hidatik Kist)

Kist hidatik insan ve hayvan saÄŸlığını tehdit eden, ülkemizde çok yaygın olan, önemli bir paraziter hastalıktır. Hastalığın etkeni E.granulosus’dur. Parazitin olgunu köpek, kurt, çakal gibi etçil hayvanların ince bağırsağında yaÅŸar. Yumurta ve larva formu ise, insan ve diÄŸer memelilerin iç organlarinda yaÅŸar. Parazit, kedilerde bulunsa bile üreyemediÄŸinden dolayı insanlar için bir tehlike arz etmez. Parazitlerin yumurtası, köpeklerin dışkısı ile atılır ve çevreye yayılır. Bu yumurtalar çok dayanıklıdır, toprakta ve soÄŸukta 1 yıl kadar canlı kalabilirler. Yumurta, ağız yolu ile insan ve diÄŸer memelilerin bağırsaklarına ve oradanda kan yoluyla iç organlara özellikle akciÄŸere ve karaciÄŸere taşınır ve larva formuna dönüşür. Larva formuna kist hidatik denir ve bunlar içi sıvı dolu keselerdir. Köpekler, kisli bir memelinin etini çiÄŸ olarak yedikleri zaman ,parazitle enfekte olurlar.Bu parazitler köpeklerin bağırsağında olgunlaÅŸarak yumurta verirler ve bu döngüyü devam ettirirler. Kist hidatik, zannedildiÄŸi gibi tüylerden kaynaklanan bir hastalık deÄŸildir; ancak köpekler dışkısını yaparken, dışkıdaki yumurtalar tüylere bulaşır. Memelilerdeki kistler yavaÅŸ büyürler. Dokularda, kistler kapsülle sarılarak sınırlandırılır ve maksimum portakal büyüklüğüne ulaÅŸabilir. Göğüs ve karın boÅŸlugu gibi boÅŸluklu organlarda ise 10-20 yıl gibi bir süre zarfında 20cm çapa eriÅŸirler ve bu aÅŸamada fiziksel belirtiler oluÅŸur. Kistler çoÄŸunlukla klinik belirtiler göstermese de lokalize olduÄŸu organ veya dokuya yaptığı basınç, kapladığı hacim nedeni ile normal fonksiyonları bozar ve aÄŸrı yapabilir. DiÄŸer bir tehlikesi ise kistlerin kendiliÄŸinden veya ameliyatta yanlıslıkla patlatılmasıdır ki bu da anaflaktik soka ve tekrar enfeksiyonun alınmasına neden olur. Kist hidatik’in dışında yine Ekinokok cinsine baÄŸli E.alveolaris türünün larvasina ise alveolar kist denir. Bu parazitin taşıyıcıları kemiriciler, çesitli memeliler ve insandir. Bu etkenin yaÅŸam döngüsü ise genellikle yabani hayvanlar ve tarla fareleri arasında olur. Yol

-8-

açtığı hastalık diÄŸer yönleriyle kist hidatik’in neden oldugu hastalığa benzerdir. vermekten çekinmeli ve Veteriner Hekiminizin belirleyeceÄŸi bir paraziter mücadele programını takip etmelisiniz. Kist Hidatikle mücadele programı, ya 4 TeÅŸhis, köpek kili üzerinde veya dışkısında parazitimsi segmentlerin bulunması ile yapılır. Kist hidatik’ten korunmak için petlerinize çiÄŸ veya az piÅŸmis et ayda bir dışkı muayenesi ya da mevcut paraziti dökmek amacıyla paraziquantel etken maddesini içeren antiparaziter ilaçların kullanılmasi ÅŸeklinde olur. Etken insanlara sindirin yoluyla bulaÅŸtığı için aldığımız gıdaların temiz olmasına dikkat etmemiz korunmak için yeterli olmaktadır.

 KÖPEKLERİN ZEKASI

Çoğu kişi zekanın düşünme yeteneği ile alakalı bir özellik olduğunu düşünür. Bazıları daha da ileri giderek zekayı problem çözme yeteneği olarak görür.  Çoğunluk ise zeki köpeğin komutlari en iyi şekilde yerine getiren köpek olduğu konusunda hem fikirdir. Onlar için zeka eğitilebilirliktir.

1950′lerde genetik ve köpek davranışı üzerine yapılan bir araÅŸtırmada Dr.John Scott ve John Fuller Beagle, Cocker Spaniel, Basenji, Shetland Çoban KöpeÄŸi ve Fox Terrierlerden oluÅŸan beÅŸ safkan ve onların melezlerinin davranışlarını 12 yıl boyunca deÄŸerlendirdi. Bu çalışmanın bulguları bazı çok önemli sonuçlar ortaya çıkardı. Bu ırkların her biri verilen davranışta farklı beceri düzeyi sergiledi. 

Büyük bir labirent kullanılarak yapılan testte Fox Terrier ve Shetlandlar baÅŸta düşük puanlar alırken Beagle ve Basenjiler büyük baÅŸari kazandı. Beagle’ların üstün oluÅŸunun ana nedeni gerçekte küçük avların bulunmasında önemli bir özellik olan çevrelerini süratle keÅŸfetme yeteneklerinden gelmekteydi. Basenjiler tamamen farklı bir nedenden dolayı Beagle’larla aynı yüksek baÅŸarıyı elde ediyordu. Basenjiler etrafı araÅŸtırmada Beaglelar kadar etkili olmasa da bulmacayı çözmede görsel yeteneklerini kullanmışlardı.

Normal olarak Beagle ve Basenjilerin Fox Terrier ve Shetlandlardan daha akıllı olduğu sonucu çıkabilir ki bu değerlendirme yanlıştır. Araştırma Fox Terrier ve Shetlandlarin tekrar sonucu kısa sürede öğrenerek problem çözebilme yeteneğine sahip olduklarını göstermiştir. Beaglelarin  labirent problemlerini daha hızlı çözmeleri onların daha zeki olduğu anlamına gelmemelidir. Tutarlılık arandığında Beaglerlar en arka sıralara düşmektedir.

-9-

Araştırmadan çıkarılacak en doğru değerlendirme bu ırkların birbirlerinden daha az ya da daha fazla zeki olmadıklarıdır. Çünkü hepsi genetik olarak farklı beceriler gerektiren görevleri yerine getirmek için programlanmışlardır.

İnsanla yakın ilişki içinde çalışan pek çok av (tazılar hariç) ve çoban köpeğinin (sürü muhafızları hariç) eğitilebilirlik düzeyi,   üretildikleri görevin bağımsız karar verme gereksinimi nedeniyle terrier, spitz ırkları ve iri sürü bekçilerininkiyle kıyaslandığında zekanın gerçek göstergesi olarak algılanabilir. Oysa kim bir terrierin zekasından şüphe edebilir? İri sürü bekçilerinin (Pirene Dağ Köpeği, Kuvasz, Kangal vs) ani kurt saldırılarına karşı çobanının müdahelesini beklemeden insiyatif kullanması eğitimlerini güçleştiren bağımsız bir keskin zeka göstergesi değil midir?

Model köpeğiniz bir Golden Retriever ya da bir Doberman ise tanımadan başka bir ırka sahip olmanız onların gerçek zihinsel potansiyelini değerlendirememeniz anlamına gelebilir. Değerlendirmeniz her ne olursa olsun çamaşır makinesini sizin için boşaltmasa da her köpek güvenilir ve terbiyeli bir dost olacak şekilde eğitilebilir.

TEMEL EĞİTİM

Köpeğinizin erken ve tutarlı bir eğitime gereksinimi vardır.  Farklı ırklar  farklı düzeyde olgunlaşma ve eğitilebilme düzeyine sahip  olduklarından üreticinizin  doğru yavruyu seçme konusundaki tavsiyelerine uymanızda fayda vardır.

KöpeÄŸinizin bilmesi ve uygulaması gereken beÅŸ temel komut vardır. Bu komutlar köpeÄŸinizin üzerinde hakimiyetinizi saÄŸlamada size anahtar olacaktır. Bu komutlar: “Otur”, “Bekle”, “Yürü”, “Yat” ve “Gel”dir. Bunlara bir altıncı komut daha eklenebilir.O da aÄŸzındaki bir ÅŸeyi size teslim edeceÄŸi “Bırak” komutudur. Bu komutlar farklı düzeyde eÄŸitim gerektirse de günlük yaÅŸamınızı oldukça kolaylaÅŸtıracak unsurlardır.

Eğitim seanslarının uzun olması gerekmez. 10-15 dakika yeterlidir. Yavrunun tüm dikkatini size veremediği ortamlardan uzak durun. Bu eğitim seanslari eğlenceli olması gerekmesine rağmen amaç oyun oynamak değildir. Otoriter bir ses tonu yavruya eğitimin oyundan farklı olduğunu ve kontrolün sizde olduğunu anlatacaktır. Disiplinli ve tutarlı olun; fakat asla sinirliyken ya da aklınız bir şeye takılmışken eğitime başlamayınHer dersten önce kesin; fakat mantıklı amaçlar belirleyin. Çok erken çok fazla şey ummayın. Küçük başarıların üzerinde yavaş yavaş ilerleyin. (Ailenizle eğitim aşamasını sürekli konuşup kimsenin aksi istikamette bir şey yapmasına izin vermeyin).

-10-

Köpekler özellikle de belli ırklar (terrierler, tazılar ve spitz ırkları)  sürekli tekrardan çabuk sıkılır. Her dersin  bir baÅŸlangıcı ve sonu olmalıdır. Her dersi pozitif skorla bitirinYavrunuzu eÄŸitirken önceki derslere de geri dönebilirsiniz; fakat bugünkü amacınız yürümek ise yürümek üzerinde yoÄŸunlaşın. Yanlış yürüdüğü her seferinde yavrunun hatasını düzeltin doÄŸru yaptığında ödüllendirin.KöpeÄŸinizin sıkıldığını anladığınızda dersi doÄŸru yaptığı son turda hemen bitirin. : Bazı eÄŸitmenler az miktarda ödül yiyeceÄŸi kullansa da hepsi eÄŸitimde övgünün deÄŸeri konusunda hem fikirdir. Yavru söyleneni doÄŸru ÅŸekilde yaptığında onu, heyecanlandırıp disiplini bozmadan,içten bir ÅŸekilde ödüllendirin. Yavrunun bir kez itaat etmesi oyuna baÅŸlayacağınız anlamına gelmemelidir. Yavrunun aklını öğrenmesi gerekenler üzerinde tutmalı ve oyun ve eÄŸitim arasına mesafe koymalısınız. Ä°taat ettÄŸinde onu ödüllendirin ve bol sevgi ve ödülü oyun sonrasına saklayınKöpeÄŸinizin eÄŸitiminde amatör olabilirsiniz; fakat her seferinde egitimi aynı ÅŸekilde yaparsanız tutarsız davranan tecrübeli bir eÄŸitmenden daha doÄŸru sonuçlar alırsınız. Genç köpek ses tonunuzdan eÄŸitimde olduÄŸunun farkında olmalıdır. Sık sık farklı ses tonları ve komutlar kullanırsanız köpek neden bahsettiÄŸinizi anlamayacaktır. Tutarlılık kadar önemli diÄŸer bir özellik de sabırdır. Ne kadar iyi bir köpeÄŸe sahip olsanız da sonuçta o hala daha bir yavrudur. Sizin onayınızı ve sevginizi kazanmak için öğrenmeye gereksinimi vardır; fakat çok hızlı giderseniz iyi bir hayvanın karakterini  bile mahvedebilirsiniz: Köpek sahipliÄŸinin diÄŸer alanları gibi tutarlılık çok önemlidir. EriÅŸkin olduÄŸunda köpeÄŸinizin yapmasını istemedÄŸiniz her ÅŸeyi yavruyken belirleyip en baÅŸtan kontrol etmelisiniz. Yavruyken üzerinize atlayan, elbisenizi çekiÅŸtiren ya da yataklara çıkan bir köpek 35 kg’yi geçtÄŸinde aynı davranışları devam ettirmekte hiç bir sakınca görmeyecektirAynı anda birden fazla komut kullanmayın: “PaÅŸa  buraya gel ve otur.”sadece köpeÄŸin aklını karıştıracaktır. : Unutmayin ki yavrunun ilk eÄŸitimi bir uzman  olan annesi tarafından baÅŸlatılmıştır. Onun örnegini izleyin: Hataları anında düzeltinTutarlı olun Asla sinirlenmeyinİçten ÅŸekilde ödüllendirin. Daima sabırlı olun.

-11-

KÖPEK BAKIMI

Her canlı gibi köpeklerin de özel bir bakıma ihtiyaçları vardır. Bu özel bakımları yapılamayan köpekler sonradan giderilmesi imkansız bazı sağlık problemleri ile mücadele etmek zorunda kalabilirler. Eğer bir köpek almayı düşünüyorsanız veya zaten köpek sahibi iseniz, köpeğinizin sağlıklı bir yaşam sürdürmesi için sayısı pek fazla olmayan ve alışkanlık haline getirdiğinizde size de çok kolay gelecek birkaç basit uygulama ile bakımını daha rahatlıkla yapabilirsiniz. Bu arada sokak köpekleri nasıl sağlıklı kalabiliyor gibi sorular da aklımıza gelebilir. Unutmayalım ki sokakta doğan yirmi köpekten doğa şartlarına uyum gösterip hastalıklardan kurtulabilen ve bir de üstüne üstlük itlafçılara teslim olmayan ancak biri veya ikisidir sağlam –sağlıklı değil- olarak görebildiklerimiz. Köpek bakımını kronolojik bir sıralamayla vermeye çalışacağım.

0-30. GÃœN

Bu dönemde yavrunun gerekli tüm bakımını anne yerine getireceğinden, sizin anneye sıcak ve temiz bir yuva ile kalsiyumdan zengin kaliteli gıdalar sunmaktan başka yapabileceğiniz bir şey yoktur. Yavrular üç haftalık olduklarında ilk parazit kontrolleri yapılmalı ve meme emerken anneye zarar vermemesi için tırnakları kısaltılmalıdır. Yavrular yıkanmamalı, kuru şampuanlarla temizlenmelidir. Bu dönem içerisinde kuyruğu kesilecek ırkların kuyrukları kesilebilir.

30.GÃœN-16.HAFTA

Bu dönem yoğun olarak aşılamalar ile geçecektir. Veteriner Hekimin uygun göreceği tarihlerde 6-8 haftalıktan başlamak üzere çeşitli hastalıklara karşı yavru köpekler aşılanırlar. Aşılama programına başlamadan önce paraziter mücadele yine Veteriner Hekimin kontrolünde yapılacaktır. Yavruların yaklaşık 45. Günden itibaren anne sütünden kesildikleri bu dönemde köpeğinize yiyeceklerini 3-4 öğünde vermelisiniz. Burada köpeğinize uygulanacak gıda rejimi konusunda Veteriner Hekim’inize danışmanızda fayda vardır. Yavru köpeğin eğitimine de bu dönemde başlamalısınız. Eğitim konusunda ne kadar başarılı olabileceğinizi ona çişini ve kakasını nereye yapabileceğini öğreterek görebilirsiniz.

4.-6. AY

Bu iki aylık sürede köpeğinizin süt dişleri dökülüp yerine kalıcı dişleri gelecektir. Diş bakımına başlamanız ve köpeğinizin dişlerini faırçalatmasına alıştırmanız için en uygun dönemdir. Her gün

-12-

tüylerin fırçalanmasına ve yirmi günde bir Veteriner Hekiminizin de uygun göreceği bir şampuanla yıkanmasına başlanmalıdır. Köpeğinizi yıkarken kulaklarını vazelinli bir pamukla kapatmalı, yıkama işlemi bittikten sonra iyice kurulamalı ve fırçalamalısınız. Her banyodan sonra kulaklar antiseptikli kulak yıkama solusyonu ile temizlenmelidir. Köpeğiniz altı aylık oluncaya kadar günde üç öğün gıda yemelidir.

6.-12.AY

Bu dönemde köpeğinizin öğünlerini ikiye düşürebilirsiniz, dişleri tamamlandı diye kemik -özellikle de tavuk kemiği- vermekten kaçının. Günde iki kez de tuvalet ve oyun amaçlı dışarıya çıkarmalısınız. Dişiler ilk kızgınlık kanamalarını bu dönem içerisinde gösterirler. Erkeklerde ise çiftleşme davranışları çoktan başlamıştır. Bu içgüdüsel davranışlarından dolayı onlara kötü davranmayın, olayı önemsemeyin, başka oyunlara yöneltin.

12.AY ve SONRASI

Artık köpeğiniz büyük oranda vücut gelişimini tamamlamıştır. Günde bir öğün yemek yeterli olmakla birlikte günlük tüketmesi gereken mama miktarını, sabah akşam olmak üzere iki seferde verebilirsiniz. Bir yaş ve sonrası köpeklerin bakımları ise şu şekilde olmalıdır.

GÃœNLÃœK BAKIM

Günde bir-iki öğün yemek verilir. Kemik vermekten kaçınmalıdır. Günde iki kez dışarı çıkartılır. Her gün tüy yapısına uygun bir fırça ile fırçalanmalıdır.

HAFTALIK BAKIM

Haftada iki kez dişleri fırçalanır, kulakları antiseptikli yıkama solusyonu ile temizlenir, gözlerine 1-2 kez göz bakım losyonu damlatılır

AYLIK BAKIM

Ayda bir kez uygun bir köpek şampuanı ile yıkanabilir, fazla uzamış tüyleri düzelttirilebilir, tırnakları kısaltılabilir.

ALTI AYLIK BAKIM

Her dört-altı ayda bir iç ve dış parazit mücadelesi veya gaita muayenesi yapılır. Tüy uzamasının durumuna göre dört-altı ayda

-13-

bir traş edilmeli, kulakları ve anal keseleri deneyimli bir kişi tarafından temizlenmelidir.

YILLIK BAKIM

Yılda bir kez Veteriner Hekimin uygun göreceÄŸi karma ve kuduz aşıları ile genel muayenesi yapılmalıdır. Bu tür bakımların dışında köpeÄŸinizde iÅŸtahsızlık, kilo kaybı, kusma, ishal, deri problemleri, öksürme veya davranış bozuklukları gözlemlediÄŸinizde derhal Veteriner Hekim’e baÅŸvurmalısınız

KÖPEKLERİN KİŞİSEL HAKLARI

Ben; ben olmalıyım (köpeğin kendi olma hakkı)

Köpeğinizin koşmaya, havlamaya, kemirmeye, hoplamayıp zıplamaya, kazmaya ve vücudunu çalıştırmaya gereksinimi vardır. Köpek olmasına izin verilmelidir.

Yanlız kalmak istiyorum (kendine ait bir yere sahip olma hakkı)

İdeal olan ev içi kafesi olsa bile bir yatak ya da güvenli herhangi bir nokta da iş görür. Köpeğinizin yanlız kalacağı, kemiğini kemirmeceği ya da hiç bir şey yapmadan dinlenebileceği kendine ait bir yere ihtiyaç duyar.

Akıl harcanamayacak kadar değerli bir şeydir (sürekli eğitim hakkı)

Köpeğinizinde bir aklı olduğunu ve bunu kullanmaya gereksinimi duyduğunu unutmayın. Onun zekasından faydalanın ve onu eğitin. İtaat eğitiminin köpekleri robota dönüştürdüğü hikayesini bir kenara bırakın. Keyifli bir eğitim sizin ve köpeğinizin birbirinizi tanımak ve birlikte  güzel vakit geçirmenizi sağlamak için iyi bir fırsattır. Öğrendiklerinizi sürekli evde de uygulayın. Tasmasını takarken ona oturmayı, ayaklarının altını silerken ayakta beklemesini öğretin.

Köpekler eğlenmek ister (kendi türünden arkadaş edinme hakkı)

Köpek sizinle geçen zamandan tabii ki keyif alır; fakat bu yeterli değildir. Köpeğiniz sadece köpek olabilmek için diğer köpeklere de ihtiyaç duyar. Başka köpeklerle yeterince sosyalleştirilmemiş köpeklerin kendine güvenleri düşüktür ve genellikle kendinden emin olmamak onları saldırganlığa iter.

Köpeklerinizi düzenli veteriner ziyaretleri ile sağlık problemlerine karşı koruyun. Ona yüksek kaliteli bir diet sunarak yanlış beslemenin  önüne geçin. Ona yeterli egzersiz imkanı sunup tüy bakımı yaparak rahat ve zinde hissetmesini sağlayın. Köpeğinizi dövme, mikroçip ve kimlik madalyonu ile çalınmalara ve kaybolabileceği durumlara karşı koruyun. Onu çitle çevrili güvenli bahçesinde tutarak dünyanın kötülüklerine karşı tedbir alın . Tasmasız ve yanında bir insan olmadan dışarda dolaşmasına izin vermeyin. Asla; ama asla

-14-

unutmamanız gereken son şey ise, hiç bir köpek tasmasız %100 kontrol altında değildir ve dünya üzerinde güçlü reflekslere sahip çok az sürücü vardır.

Köpeğinizin başka bir hakkı daha vardır: kısırlaştırılma hakkı

Kısırlaştırılmış köpek, ciddi bir problem olan aşırı pet popülasyonuna katkıda bulunamaz. Bana inanmıyorsanız sokaklara ve hayvan barınaklarına bir bakın. Üretim sadece profesyonel üreticilerin işidir. Ayrıca kısırlaştırılmış köpekler belirli sağlık problemlerinden de muaftır. Veteriner hekiminizle Epyometra ve prostat komplikasyonları konsunda konuşunuz.

SOSYALLEÅžTÄ°RME

Yavru bir köpeğin hayatının ilk dönemlerinde karşılaştığı her durum onun erişkin yaşamında vereceği tepkileri belirler. Sosyalleşme bu nedenle önemlidir.Çoban köpekleri annelerinden ayrıldıktan hemen sonra  korumakla yükümlü oldukları çiftlik hayvanları ve yaşamını sürdüreceği doğayla tanıştırılıp onlarla çok yakın kontak halinde büyütülerek görevleri bağlamında sosyalleştirilip eğitilir. Üç ay sonra her şey çok geç olabilir. Koyunlar yerine sadece insanlarla gerçekleşen  sosyalleşme köpeğin erişkin olduğunda tanımadığı bu hayvanlara karşı saldırgan tepki vermesine neden olabilir.

Av köpekleri, av hayvanları ve silah sesiyle genç yaşta tanıştırılır. Bu da bir sosyalleşmedir. Yoksa güçlü av güdüleri olan bir köpek sırf silah sesinden ürktüğü için avcılarca kenara itilebilir.

Yavrular sütten kesildikleri 6-7. haftadan sonra annelerinden ayrılıp yeni ailelerine, yani bize, teslim edilir. Meraklı ve öğrenmeye aç bir şekilde tecrübe ettikleri her şeyi hafızalarına kayıt ederler. Bu çok önemli dönemde karşılaşmadıkları ya da kötü tecrübe ettikleri her şey onlar için erişkin yaşamlarında korkuyla tepki verdikleri durumlara dönüşebilir. Bu nedenle özellikle 1.5-3 ay arasındaki ana sosyalleşme dönemi köpeğin psikolojik dünyasında tartışılmaz bir önem taşır.

Köpekler bu nedenle her türlü insan ( kadın, erkek, çocuk), hayatları boyunca karşılaşacakları diğer evcil hayvanlarla (köpek, kedi hatta çiftlik hayvanları), her çeşit taşıt (araba, otobüs, bisiklet, kaykay, bebek arabası vs) ve yol ile (asfalt, çakıl, çim vs) bu aylarda tanıştırılıp çağrışımlarının daima pozitif olmasına dikkat edilmelidir.

Köpekler şapkalı bir adamla şemsiyeli bir adamın ayrımına varamayabilirler. Üç yaşındaki bir çocuk ile bebek arabasındaki çocuk da tıpkı bağırarak etrafta koşuşturan çocuklar gibi onun için farklı yaratıklar olarak algılanabilir. Defalarca karşılaşmışızdır. Bayanlarla arası iyi olmasına rağmen erkeklerden nefret eden köpeklere rastlamak mümkündür ya da yavruyken kucağından düştüğü bir çocuk nedeniyle erişkin olduğunda tecrübeyi zihninde

-15-

genişleterek hiç bir çocuğu yanına yaklaştırmayabilir. Belki de hayatında hiç yaşlı bir insan görmemiştir ve hemen savunmaya geçer.

Talihsiz bir insanın köpeÄŸinin insanlara karşı olan saldırganlığı, o en ÅŸirin ve herkesle oynamaya hevesli olduÄŸu dönemde veteriner hekimin kendi deyimi ile “yalaka” olmasın diye insanlarla olan sosyal kontağın engelleme tembihinden kaynaklandığını duymak, gerçekten hem acı hem de yukarıda bahsedilenlere iyi bir örnektir.

TAVSÄ°YELER

Yavru eve gelip çevresine alıştıktan sonra öncelikle eve gelen komşularınız ve çocuklar ile ona tatlı anılar bırakın.

Çocuklar, tamamen bir büyüğün kontrolü altında,  onu kucaklarına alsınlar, oynayıp,  yiyecek şeyler versinler.

Aşıları tamamlanınca çevreyi ve özellikle de en yakın parktaki diğer köpek arkadaşlarını tanıma zamanı gelmiştir. Diğer köpeklerle kontrollü bir şekilde oynamasına izin vererek kendi türü arasındaki doğal sosyal davranışları öğrenmesine yardımcı olmalısınız.

Kalabalık caddelerde, arabaların yoğun olduğu yerlerden geçerek yavrunun çevresini kabullenmesini sağlamalısınız.

Çocuk parklarına gidin. Çevrede koşuşturan çocukları takip etmek istiyorsa izin vermeyin ve yakın bir bankta oturup onları zamanla umursamamayı öğreninceye kadar bu ziyaretleri sürdürün.

Bu listeyi daha da uzatabiliriz. Çevrenizin size ve köpeğinize sunduğu imkanlara ve hayal gücünüze bağlı olarak yavru köpeğinizin sosyalleşme döneminde en az onun kadar kendiniz ve arkadaşlarınıza da keyifli tecrübeler sunabilirsiniz.

Sosyalleştirilmeyen köpekler insanlar ve diğer hayvanlara karşı saldırgan ve güvenilmezdir.

Her ne kadar “benden baÅŸka kimseye kendini sevdirmesin” yaklaşımı  özellikle ülkemizde yaygınsa da davranışları önceden kestirilemeyen  köpekler toplum için tehlikedir. Davranışlarının sonuçlarından sahipleri sorumlu olmasına raÄŸmen suçlanan sadece köpek olur.  

KAYNAKLAR

Hayvanlar Ansiklopedisi

Ä°lk Ansiklopedim

Meydan Laruesse

Büyük Ansiklopedi

SONUÇ

Hayvanları çok sevdiğim için köpekler konusunu seçtim. Bu sayede köpek ve ırkları hakkında birçok bilgiler öğrendim. Onlara yaklaşımlarım daha bilgili ve özverili oldu.

GÄ°RÄ°Åž

İnsanın en sadık dostu olan köpekleri çok sevdiğimden, onlar hakkında ödev hazırlamak bana büyük bir zevk verdi. Umarım sizde benim kadar keyif alırsınız.

Kategori: Biyoloji