Tanınması
12 Temmuz 2007
TANINMASI
Memleketimizin bilhassa Çukurova pamuklarında tahribat yapan, halk arasında yalnız tırtıllarına yeşil kurt denilen haşerenin ilmi adı; Chloridae obsoleta F.(Syn. Heliothis armigera Hb- Heliothis obsoleta F.) dir.
Pamuk Çukurova bölgesinde yeşilkurtun tercih ettiği gıda maddesidir. Yeşilkurt Polyphag bir haşeredir. Sebzelerde de (bilhassa domates, biber) zararına ara sıra tesadüf edilir. Yurdumuzun pamuk sahası; Söke, Antalya gibi iki büyük istihsal sahası ve bunlara inziman eden küçük işletmeler halinde diğer vilayetlerde bulunmasına rağmen yeşilkurdun daima zararlı olduğu yer Çukurovadır. Bunun sebebi Çukurova nın çiğ tutan bir bölge olmasıdır. Yeşilkurt pamuklarda çiçek tomurcuğu (tarak), çiçek ve yeşil koza (elma) zararlısıdır. Küçük tırtıllar, kelebekler tarafından taze yapraklara bırakılan yapraklardan çıkar. İlk gıdalarını buradan almalarına rağmen, taze yaprakta zararlı olmakta devam etmezler.
YUMURTA
Yeşilkurt kelebekleri yumurtalarını pamuğun inkişafı devam eden uç kısma bırakırlar.
Yumurtalar dilimli görünüşü ve 0,4-0,5 mm boyundadır. Dilim adedi ise 26-30 kadardır.Bu dilimleri enlileme çukurcuklar kateder. Yumurta çıplak gözle, nebat üzerinde kolayca tefrik edilebilir. Rengi ilkten beyazdır. Sonraları kremleşir. İnficara çok yakın iyice şeffaflaşıp içerisinde larvanın siyah başı, vücudu seçilir. Yumurtadan çıkan larvalar muhtelif renklerde görülebilir. Yeşil ve yeşilin muhtelif nüansları, kahverengi hatta pembemsi görünüşlü olabilirler. Olgun larvalar 4,5 cm kadar boy alırlar.
Pupları toprakta olur ve boyları 1,5-1,8 cm dir. Kelebekleri ise; kondukları zaman 18-20 mm boyundadırlar kanatları açıldığı zaman boyu 31-32 mm kadardır. Kelebeklerin rengi açık bej, deve tüyü rengindedir. Yeşile kadar değişen nüanslarda renklerine rastlanır. Ön taraflarında orta ve ön tarafa rastlayan ve yeşil kurdu karakterize eden koyu, yarım ay gibi, böbrek gibi bir leke mevcuttur. Alt kanatları daha açıktır. Bu açıklıkta damarlar belirli bir şekilde kanadın koyu olan dış kısımlarına doğru uzanırlar.
HAYATI
Yeşilkurt kelebeği, yumurtlamak için pamuğun taze kısımlarını ve çabukça büyüyen kısmını tercih eder. Yumurtalar, yaprak, tarak hatta nebatın sapına bırakılır. Yumurtalar dilimli olduğu için taze yaprağın ince tüylü kısımlarında durması kolaylaşır.
Yeşilkurt yumurtasının bitki üzerinde asıl durabilme sebebi, dilimli dilimli olması ve bu dilimlerin bitkide mevcut tüylerle tutunabilmeleridir. Yeşilkurt kelebekleri işleyen kısım yerine durgun kısma yumurta bırakılırsa, açılan yumurtadan çıkan tırtıllar, bu durgun yaprakları yiyemez ve ölürler.
Yumurtanın rutubete çok ihtiyacı vardır. Çukurovada sam rüzgarları bunları öldürür ve sam da ekseriya temmuz sonu, ağustos başında eser. Bu devrede ham pamuğun gelişmesi durur hem de yumurtalar ölür. Çukurova pamuklarında gece düşen çiğ bir mikroklima yaratacak kadar çok ve pamuk yapraklarını yıkanmış denecek kadar ıslatacak seviyededir. Bu,pamuk seviyesine has küçük iklim, yumurta açılmasında yeşilkurt populasyonunda çok mühim rol oynar.
LARVANIN MORFOLOJISI VE BIYOLOJISI
Kelebek taze aksamı olan pamukların tepelerine yumurtalarını bıraktığından açılan yumurtalardan çıkan larvalar evvela tepe yapraklarından gıdalanırlar. Tepede meyve tomurcuklarını yedikten sonra alt dallarda tahribat yapabilecek duruma gelebilirler.
Bir yeşilkurt ortalama olarak 18 adet tarak, çiçek ve elma tutarı tahribat yapar. Bu pamuklarda çiçek ve elmanın fazla olduğu devreye rastlarsa daha küçük miktara inebilir. Larvalar büyüdükçe tahribatı artar.
Larva da okr jon-sarı renkte, ense kitini ve renksizdir. Larvalarda vücudun her iki yanında arzani birer bant mevcuttur. Vücudunda ince uzun tüyler bulunur. Renkleri yeşilin muhtelif nüansları ve kahverengiye değişik durum gösterir. Olgun larvanın boyu 4-4,5 cm ye kadar çıkabilir. Chloridae obsoleta F. Beş gömlek değiştirir.
İNCİFAR VE BİRİNCİ YAŞ
İncifar yumurta kabuğunu larvanın içeriden yiyerek bir pencere açması ile vuku bulur. Asgari 5 dakikada yumurtayı terk eder. Kendisini tamamen çekip çıkardıktan sonra, geriye dönüp boşalan yumurta kabuğunun başına geçer ve ilk gıda olarak yumurtanın elastiki, yumuşak kabuğunu yer. Mütemadiyen yemek suretiyle tam 13 dakikada bütün kabuğu bitirir. Bu anda boyu 1,5 mm dir. Her incifa eden mutlak suretle kabuğunu yemez. Larvada baş, vücuda nisbetle iri ve parlak siyahtır. Vücut ayakları ve ensedeki safihacık da siyahtır. Vücut kirli beyaz renkte, seyrek ve uzunca beyaz tüylü, tüy diplerinde tümörler mevcuttur. Larva pamuklarında, incifarı müteakip yaprağın alt yüzüne geçmek için hareket eder. Yumurtayı havi yapraklar henüz taze olduklarından, gergin ve tam açılmış değillerdir. Bunların sapa yakın damarlı kısımlarının arası çukur olmaktadır. larva doğru ve vadimsi çukurcuğa gider. Alt yapraktaki tüyler üste nazaran daha uzun olduklarından, bu vadimsi çukurcukta, barınan tırtılın üstünü kaplayan bir muhafaza olur. Buna tırtılın bir iki ağ ile çok hafif bir kokonumsu hal vermesi, ona bir yuva temin eder. Larva hemen epidermisi yemeğe ve zar gibi yiyemediği kısımları bırakmaya başlar. Larvaların hemen hepsi bu işi yapar. İstisnai olarak yaprağım üst yüzeyinde kalanlara da rastlanır. İnficardan bir gün sonra göleği değiştirir.
1İNCİ GÖMLEK DEĞİŞTİRMESİ VE İKİNCİ YAŞ EVRESİ
Baş normalleşiyor vücutta kahverengi çizgilerle birlikte heliothis armigera yı karakterize eden hatlar belirmektedir. Bu devrede adeta heliothisin olgun tırtılının bir minyatürü meydana gelmektedir. Yine yaprakta epidermis yemekte ve ağ gibi yenikler bırakmaktadır. Boy 2,5-3 mm dir.
2İNCİ GÖMLEK DEĞİŞTİRMESİ VE ÜÇÜNCÜ YAŞ DEVRESİ
Birinci gömleği değiştirmesinden 43 saat sonra ikinci gömleği değiştirmektedir. Bu da incifardan 3 gün sonraya tekabül eder. Boy vasati olarak gömlek değiştirmeyi müteakip 5 mm dir. Baş ve ensedeki safihacık ilkinden siyahtır. Sonra baş bal rengini ensedeki safihacık da vücut rengini almaktadır. Kıl diplerindeki tümörler bariz ve siyahtır. Göğüs ayaklarından sonra başlayan ayaksız vücut halkalarından ilkinin üzerinde siyah tümörümsü çıkıntılar iyice seçilir. Vücut yol yol kahverengi ve göz ile tefrik olunabilir. Bu devrede de epidermisi yemekle meşguldür.
3ÜNCÜ GÖMLEK DEĞİŞTİRMESİ VE DÖRDÜNCÜ YAŞ DEVRESİ
Göğüs ve karın ayakları bu devrede vücut rengini alır. Yeşil renge dönüş bir çoklarında bu devrede başlar.48 saat sonra üçüncü gömleği değiştirmişlerdir. Boy 9 mm dir. Bu devrede tahribatı taraklardadır.
4ÜNCÜ GÖMLEK DEĞİŞTİRMESİ VE BEŞİNCİ YAŞ DEVRESİ
Bu devrede vücut renkleri muhteliftir. Bir kısmının yeşil olmalarına mukabil, bir çokları da değişik renklere girerler. Boy 13 mm dir. 48-30 saatte üçüncü gömlekten sonra dördüncüyü değiştirmişlerdir.
5İNCİ GÖMLEK DEĞİŞTİRMESİ VE ALTINCI YAŞ DEVRESİ
38-71 saat sonra gömlek değiştirmişlerdir. Bu devrede pek oburdurlar. Boyları 44 mm ye kadar çıkar.
5INCI GÖMLEK DEĞİŞTİRMESİ VE YEDİNCİ YAŞ DEVRESİ
Beşinci gömlek değiştirmesi ardından 58 saat sonra altıncı gömlek değiştirmesi olmuş ve bu misal, biri labaratuvar biri tarlada olmak üzere yalnız iki larvada müşahade edilmiştir. Gayet oburdurlar.
PUPUN MORFOLOJİSİ VE BİYOLOJİSİ
Yeşilkurt larvası toprakta pup olur. Olgun larva toprağa girer. Bu kurak ve kesekli yerlerde toprağı oymak suretiyle vuku bulur. 4-8 cm derinlikte pup olur. Pup olmadan toprakta iki gün süren bir prepup devri geçirir. Toprak zerrelerini bir mayi ifrazatı ile birleştirir ve kendisine kokon örer. Pup olurken ilkden yeşildir. Bu pup sonraları kahverengileşir. Boyları 18 mm kadardır. Vücutlarının sonunda tülani bir şekilde uzanan iki müvazi dikencik mevcuttur. Bunun boyu 1,5 mm dir. Larva toprağa girdikten sonra 11-15 gün zarfında pup devrini tamamlar. Toprakta kalış ortalama 13,5 gün kadardır.
ERGİNİN MORFOLOJİ VE BİYOLOJİSİ
Konduğu zaman 18-20 mm olan kelebeklerin kanatlarının açıldığı zaman boylarım31-32 mm kadardır. Kelebek topraktaki pup tan bir parça derinden ve kuru topraktan çıktığı için ekseriya thorax ındaki tüyleri sürtünme ile dökülmüş olarak görülür. Rengi açık deve tüyüdür. Yeşile kadar değişen renklilerine rastlanabilir. Üst kanadın orta ve ön kısmında yeşilkurdu karakterize eden koyu, yarım aya yakın bir leke mevcuttur. Alt kanat daha açıktır. Bu açıklıkta damarlar belirgin bir şekilde kanadın boyu olan kısımlarına doğru uzanırlar.
Kelebek ışıktan kaçar. Gündüz yapraklar altında saklanır. Güneş batar batmaz alçak mesafeden gayet seri ve zikzaklı uçuşları ile çıkarlar. Yumurtalarını inkişaf halinde bulunan genç ve çok taze sürgünlerde, yaprak, tarak ve hatta saka tek tek bırakırlar. Gündüz gölgede kalmaları sadece suhunetin yüksekliğinden olmayıp, ışığı sevmemelerine de misal olabilir. Bu hal, gece ışık tuzaklarına gelmemeleri ile de sabittir. Heliothis armigera,Temmuz ve Ağustos aylarında asgari 30 günde bir nesil verebilmektedir.
PAMUKLARDA TAHRİBAT ŞEK,İLLERİ
1-YAPRAKTAKİ ZARARI
Genç larvalar inficarı müteakip taze uç yapraklarından gıdalanırlar. Bu gıdalanma yaprağın alt yüzünden epidermisi yemek suretiyle olur. Bu hal ikinci gömleği değiştirip üçüncü yaş devrinde dahi müşahade edilir. Hafif kızaran sertleşen yaprakları katiyen yemedikleri gibi, larva olgunlaştıktan sonra dahi yaprakları yemez. Yapraktaki tahribatı az olmakla beraber, bir yumurta kesafeti sürgünlerde görülürse; tepe sürgünleri körleştireceği kadar tesirli olduklar da müşahade edilir.
2-TARAKTAKİ ZARARI
Tarak, pamuktaki meyve tomurcuğuna verilen isimdir. Tepede bulunursa bunun da dış yapraklarına çok zaman yumurta bırakılır. Lakin larva tahribatına tarak yapraklarında hiç rastlanmaz. Tarağın çiçek olabilecek orta kısmını deler ve içine girer. Bu taraklar nazik olduklarından, çok zaman yeşilkurdun ufak bir delik açmasıyla sararır, solar ve dökülürler. Pamuk tahribatında en fazla tahribata maruz kısım bu meyve tomurcuklarıdır.
3-ÇİÇEKTEKİ ZARARI
Pamuk çiçekleri en fazla sevilen kesif gıdayı muhtevi olduklarından, yeşilkurt için pek makbuldür. İçlerine giren obur kurtlar pollene bulanmış vaziyette çiçeğin orta kısmını yiyerek tahribatını yapar. Tüveyç yapraklarına itibar etmezler. Çiçeklerin mukavemeti taraklardan biraz daha fazla olmakla beraber, yeşilkurdun dokunduğu çiçek, artık pamuk olabilme imkanını kaybeder.
4-YEŞİL KOZA ZARARI
Yeşil koza; ilkah edilmiş çiçeğin ceviz büyüklüğüne kadar çıkan, içerisinde pamuğun elyafı olabilecek süt gibi, ipek gibi ince elyafın bulunduğu sert kabuklu meyvedir. Bu meyvenin sert ve yeşil kabuğu çatlar. Pamuk elyafı yaşlılık evsafını kaybederek kurur ve bildiğimiz selülozlu duruma inkılap eder. Daha yeşil koza açılmadan içindeki mayi gibi daha selülozlaşmamış elyaf kesif bir gıda maddesidir.
Yeşil kurt bunu yiyebilmek için kalın yeşil kabuğu deler ve yeşil koza içine yerleşir. Yeşil koza ıslak ve serin güneşten mahfuz olduğu gibi, müreccah bir gıda ihtiva ettiği için olgun tırtılların pek makbulüdür. Yeşil koza mukavim, fazla gıda ihtiva ettiği için yeşilkurtlarca çok zarar görmez. Tarak ve çiçek dokunmakla dökülebildikleri için daha fazla zarar görürler. Yeşil kozaya giren yeşilkurt onu tahrip eder. Fakat kendisi de yeşil kozanın birkaç misli olabilecek tarak veya çiçek yemekten men olmuş olur.
YEŞİLKURT İLE MÜCADELE
MÜCADELE ZAMANI
Yeşilkurt Çukurovada Temmuzdan sonra kendisini pamuklarda hissettirir. Bunun için Temmuz başında, pamukların taze, gelişen kısımlarında yeşilkurt yumurtaları göründüğünde ilaç atmak gerekir. İlacın devamlı tesiri bulunduğu için henüz yeşilkurt tarak ve çiçeklere inmeden atılmasında da fayda vardır. Tarlaya atılan bu tip ilaçlar, devamlı tesir sağlar.
Yeşilkurtlarda bilhassa teyyare ilaçlaması tavsiye olunur. Çünkü teyyare ilaçlamasında ilaç üstten toprağa doğru iner. Evvela ve iyice ilaçlanan kısım, pamukların uçları, tepeleri, filizleri, kısaca işleyen kısımlarıdır. Yeşilkurt yumurtaları da daima bu işleyen kısımda bulundukları için muvaffakiyet çok yüksek olmaktadır. Yumurtadan yeni çıkıp mukavemeti çok az olan genç larvalar derhal ilaçla temas edilip ölürler.
Yeşilkurda karşı yurdumuzda en iktisadi ilaç % 10 luk DDT dir. Bunun pamukları iyice kaplaması gerekir. İlacın teyyare ile tatbiki, tepe tomurcuklarını iyice ilaçlayacağı ve yeşilkurt oradan pamuğa dağıldığı için tavsiye olunur. Tarlada kırmızı örümcek varsa bir akarisid ile birlikte tatbiki gerekir. Yahut ayrıca akarisid tatbiki gerekir.
FİDAN YETİŞTİRME 2
BİTKİSEL ÜRETİMDE ZARARLILAR
TAKIM:
LEPİDOPTERA
FAMİLYA:
CHLORİDEA OBSOLETA (NOCTUİDAE)
TÜR:
HELİOTHİS ARMİGERA (PAMUK YEŞİLKURDU)
HAZIRLAYAN:
HEVES SARAYKÖYLÜ
Kategori: Biyoloji