Dönem Ödevi Konum Olan Sindirim Sistemi

12 Temmuz 2007



Dönem Ödevi Konum Olan Sindirim Sistemi

SİNDİRİM SİSTEMİ

İnsan,hayvan ve tek hücrelilerin çoğunda,besinlerin hücreler tarafından emilip yaşamsal vücut işlevlerinin sürdürülmesini sağlayacak biçimde çözüldüğü ve kimyasal dönüşüme uğratıldığı sürece sindirim denir.Karmaşık yapıdaki karbonhidrat,yağ ve proteinlerin vücut hücrelerine alınabilmesi için daha basit yapılı bileşiklere dönüştürülmeleri gerekir.Sindirim sürecinde organik bileşikler,uzun zincirlerini su molekülü ekleyerek parçalara ayıran hidroliz yapıcı enzimler tarafından indirgenir.Bu reaksiyonlar esnasında gerekli olan enerji vücut ısısından sağlanır.Sindirim reaksiyonlarında enerji kullanılmaz.Reaksiyonlar sonucu oluşan sindirim ürünleri hücrelerde;enerji,yapı,onarım ve düzenleme işlerinde kullanılır.Bazıları ise daha sonra kullanılmak üzere depolanabilir.Depolanan organik moleküller ihtiyaç anında tekrar kendilerini meydana getiren yapı birimlerine ayrılarak hücre fonksiyonlarında kullanılır.

Sindirim Çeşitleri:

1-)Mekanik Sindirim: Besinlerin,dişlerle ezilmesi öğütülmesidir.Mekanik sindirimin amacı besinlerin parçalanarak sindirim özsularının etkileyeceği alanı genişleterek enzimlerin etkisini hızlandırmaktır.

2-)Kimyasal Sindirim:Besinlerin,su ve enzimlerin yardımıyla monomerlerine kadar parçalamaktır.

a-)Karbonhidratların Kimyasal Sindirimi:

Nişasta+H20 Amilaz Maltoz+Dekstrin

Maltoz+H20 Maltaz Glikoz+Glikoz

Sükroz+H20 Sükraz Glikoz+Fruktoz

Laktoz+H20 Laktaz Glikoz+Galaktoz

b-)Proteinlerin Kimyasal Sindirimi:

Protein+H20 Pepsin Pepton

Pepton+H20 Tripsin+ Eripsin Peptid

Kemotripsin

c-)Yağların Kimyasal Sindirimi:

Yağ+H20 Lipaz 3Yağ Asidi+Gliserol

Sindirim Çeşitleri

Hücre İçi Hücre Dışı

– Besinler fagositoz ve pinositoz ile —Dış ortamdaki besinlere

hücre içine alınır. enzim salgılanır.

– Besin kofulu oluşur. —Besin sindirilir.

–Lizozom organelinin besin kofuluyla — Monomerleri difüzyon ve

birleşmesi sonucu sindirim kofulu aktif taşıma ile hücre içine

oluşur. alınır.

–Sindirim gerçekleşir. Bakterilerde,mantarlarda, –Sindirilen besinler hücre işlerinde omurgalılarda,bazı

kullanılır. omurgasızlarda hücre dışı

–Artık maddeler ekzositozla dışarı atılır. sindirim görülür.

Hücre içi sindirim bütün canlılarda görülür.

CANLILARDA SİNDİRİM

1-)Saprofitlerde Sindirim:

–Saprofitlerde hem hücre içi,hem de hücre dışı sindirim görülür.

–Saprofitler,hücre dışına enzimlerini salgılayarak besin moleküllerini parçalarlar

–Parçalanan besin molekülleri çeşitli yollarla hücre içine alınır.

2-)Böcekçil Bitkilerde Sindirim:

–Böcekçil bitkiler azotça fakir topraklarda yaşadıkları için;ihtiyaçları olan azotu,böceklerden karşılarlar.

–Bu bitkiler böcekleri kendilerine çekmek için güzel kokular salgılarlar.

–Dikkati çekilen böcek,yaprağa konduğunda yaprak kapanır.

–Bitki enzimlerini dışa bırakır.

–Böceğin proteinleri amino asitlerine kadar parçalanır.

–Difüzyon ve aktif taşıma ile amino asitler hücre içine alınır.

–Azot içeren amino asitler hücre içine alınır ve azotlu besinler hücre işlevlerinde kullanılır.

Böcekçil bitkiler hariç bitkilerde hücre dışı sindirim görülmez.

Omurgasız Hayvanlarda Sindirim

1-)Süngerlerde Sindirim:

–Süngerlerde ağız ve anüs tek açıklıktır.

–Süngerlerde sindirim sistemi,kanallar sisteminden

meydana gelmiştir.

–Alınan besinler kanala bırakılır.

–Hücreler kanallara enzimlerini bırakırlar.

–Enzimlerle monomerlerine ayrılan besinler gezici

hücrelerle vücuda dağıtılır.

–Süngerlerde hem hücre içi hem de hücre dışı

sindirim görülür.

2-)Sölenterelerde Sindirim:

–Bu grubun hayvanlarında sindirim sistemi

sindirim boşluğundan(gastrovasküler boşluk) oluşur.

–Bu hayvanlarda ağız ve anüs tek açıklıktır.

–Bu grupta bulunan hidra,sudaki küçük canlılarla

beslenir.

–Bu canlı,avını önce yakıcı hücrelerle felç eder,

sonra kollarıyla ağzına götürür,oradan sindirim

boşluğuna geçirir.

–Hücreler, boşluğa sindirim enzimlerini salgılar.

–Enzimlerle parçalanan besinler,fagositozla hücre içine

alınır ve monomerlerine kadar parçalanır.

–Hidrada hem hücre içi,hem de hücre dışı sindirim görülür.

3-)Yassı Solucanlarda (Planaryada) Sindirim:

–Bu canlılarda sindirim boşluğu bulunur.

–Ağız ve anüs tek açıklıktır.

–Besinler,ağız ve yutak yoluyla sindirim boşluğuna geçer.

–Planarya’da hidraya göre “gastrovasküler boşluk” çok

dallanmış,sindirim ve emilimi kolaylaştıran geniş

bir yüzeye sahiptir.

–Hem hücre içi hem de hücre dışı sindirim görülür.

Tenya gibi iç parazitlerde sindirim sistemi bulunmaz.

Bu canlılar,insanda sindirim ürünlerinin yoğun olarak

bulunduğu ince bağırsaklarda yaşarlar.

4-)Yuvarlak Solucanlarda Sindirim:

–Bu canlılardaki sindirim sisteminde ağız ve anüs olmak üzere iki açıklık vardır.

–İlk defa bu canlılarda iki ucu açık ve boru şeklinde bir sindirim sistemi görülür.

5-)Toprak Solucanlarında Sindirim:

–Toprak solucanında ağızla alınan besinler,yutağın

salgısıyla yumuşatılır.

–Daha sonra yemek borusu ile kursağa getirilir.

–Kursakta besinler bir süre bekletilir.

–Kursaktan taşlığa getirilir.Burada bulunan taşlarla

besinler öğütülür mekanik sindirim gerçekleşir.

–Öğütülen besinler,bağırsağa geçer.

–Bağırsaklarda enzimlerle besinler kimyasal sindirimle

parçalanır.

–Sindirilen besinler bağırsaklarda emilir.Artıklar anüsle

dışarı atılır.

–Hem hücre içi,hem de hücre dışı sindirim görülür.

6-)Böceklerde Sindirim:

–Ağızla alınan besinler yutağa geçer.Yutakta besinler

bekletilir ve yumuşatılır.

–Yutaktan yemek borusuna geçer.

–Yemek borusundan kursağa geçer.

–Kursakta besinler bir süre bekletilir,yumuşatılır.

–Kursaktan mideye geçer.

–Mide de enzimlerle besinler kimyasal sindirimle parçalanır.

–Sindirilen besinler bağırsakta emilir.

–Artıklar anüsten dışarı atılır.

7-)Yumuşakçalarda Sindirim:

–Ağızda besinlerin öğütülmesini sağlayan “radula” adı verilen yapılar bulunur.

–Öğütülen besinler midede enzimlerle sindirilir.

–Midedeki işlemler tamamlanınca sindirim ve emilim işlemlerine ince bağırsakta

devam edilir.

Omurgalılarda Sindirim

1-)Balıklarda Sindirim:

–Sindirim borusu oldukça düzdür.

–Kemikli balıkların orta bağırsaklarında “pilorus”

denilen kapalı tüp şeklinde birçok uzantılar açılır.

–Pilorus uzantıları,bez karakterindedir.

–Köpek balıklarında bağırsak kısalmış,fakat yüzeyi

genişlemiştir.Buna “valvalar” bağırsak denir.

2-)Kuşlarda Sindirim:

–Kuşların ağızlarında besin toplama işini gören gaga

bulunur.Gagada diş bulunmaz.

–Gagayla toplanan besinler ağıza getirilir.Besinler

ağızdan yutağa getirilir.

–Besinler yutakta bekletilir ve yumuşatılır.

–Besinler yutaktan yemek borusuna geçer.

–Yemek borusundan kursağa geçer.Kursakta bir

süre besinler bekletilir ve yumuşatılır.

–Kursaktan I.mideye (bezli mide) getirilir.Besinler

mide özsuyuyla yumuşatılır.

–I.mideden II.mideye (taşlık) geçer.Burada besinler

mekanik sindirime uğratılır.

–II.mideden ince bağırsağa geçer.

–İnce bağırsağa pankreas ve karaciğer salgısını

gönderir.Burada enzimlerin yardımıyla kimyasal

sindirim gerçekleşir.

–İnce bağırsaktan son bağırsağa geçer.Son bağırsakta selüloz sindirimi gerçekleşir.

–Artıklar anüsten dışarı atılır.

3-)Geviş Getirenlerde Sindirim:

–Hem hücre içi,hem hücre dışı sindirim görülür.

–Otçul memelilerde selüloz sindirimi zor olduğu için

ince bağırsak daha uzundur.

–Otçul memelilerin bağırsaklarında selüloz sindirimine

yardımcı simbiyotik bakteriler bulunur.

–Otçul memelilerde mide dört bölmelidir.

–Besinler; ağız,yutak ve yemek borusu yolunu

geçtikten sonra mideye gelir.

–Mide;işkembe,börkenek,kırkbayır,şirden bölümlerinden

oluşur.

–Besinler öncelikle işkembeye gelir.

–Hayvan dinlenirken besinler börkeneğe geçer.

Börkenekten tekrar ağıza getirilir.İkinci kez mekanik

sindirime uğratılır.

–Besinler ağızdan kırkbayıra,kırkbayırdan şirdene geçer.

–Şirdende kimyasal sindirim gerçekleşir.

–Şirdenden bağırsağa geçer ve besinlerin emilimi gerçekleşir.

–Artıklar anüsten dışarı atılır.

İNSANDA SİNDİRİM SİSTEMİ

AĞIZ:

–Ağızda sindirimde etkili olan yapılar;dişler,tükrük

bezleri ve dildir.

a-)Dişler:

–Dişler mekanik sindirime yardımcıdır.

–Dişler besinlerin çiğrenerek ufalanmasını,kolayca

yutulabilir hale gelmesini,sindirim suları ile

karışmasını sağlar.

–Bir diş,taç,boyun,bir veya birkaç kollu kökten

oluşmuştur.

–Dişin taç kısmı,kalsiyum tuzlarının kristalleşmesiyle

meydana gelmiş sert bir yapıdır.Bu yapıya mine

tabakası denir.

–Mine tabakasının altındaki yapıya dentin denir.

Dentin,kemiğe benzer ve içinde kanallar bulunur.

–Yetişkin bir insanda 32 tane diş bulunur.Bunların;

8 tanesi kesici,4 tanesi köpek,8 tanesi küçük azı,

12 tanesi büyük azı dişleridir.

b-)Tükrük Bezleri:

–Dil altı,çene altı ve kulak altı olmak üzere 3 çift ekzokrin bezden oluşur.

–İçinde nişastayı sindiren amilaz enzimi vardır.Bu nedenle sadece karbonhidratların sindirimi ağızda başlar.

c-)Dil:

–Dil mekanik sindirime yardımcıdır.

–Dişlerle öğütülen besinlerin tükrükle karışmasını,lokma haline dönüşmesini ve yutulmasını sağlar.

YUTAK:(Farinks)

–Besinleri yemek borusuna ileten kısımdır.

–Yutma esnasında epiglosit dediğimiz kapakcık soluk borusunu kapatır,besinin yemek borusuna geçmesini sağlar.

YEMEK BORUSU:(Esofagus)

–En içte mukus tabakası,mukusu tabakasının altında

epitel,epitelin altında düz kaslar bulunur.

–Dış kısmını saran zara periton zarı denir.

–Peristaltik hareketlerle besinleri mideye ileten borudur.

Mekanik veya kimyasal sindirim görülmez.

MİDE:

–En içte mukus tabakası,mukusu tabakasının altında epitel,epitelin altında düz kaslar bulunur.

–Dış kısmını saran zara periton zarı denir.

–Midedeki mukus tabakası daha kalındır ve mideyi HCI’ye karşı korur.

–Proteinlerin kimyasal sindiriminin gerçekleştiği yerdir.

–Mide duvarından kana gastrin hormunu,mide içine pepsinojen ve HCI salgılanır.

–Gastrin hormonu Mide bezlerini uyararak Mide özsuyunu salgılattırır.

–Pepsinojen+HCI Pepsin

–Pepsinler proteinleri sindiren enzimlerdir.

İNCE BAĞIRSAK:

– En içte mukus tabakası,mukusu tabakasının altında

epitel,epitelin altında düz kaslar bulunur

–Dış kısmını saran zara periton zarı denir.

–İnce bağırsak iç yüzeyinde çok sayıda villüs vardır.

–Villüsler emilim yüzeyini genişletir.

–Mideden sonraki ilk 22 cm lik bölüme onikiparmak

bağırsağı(duedonum)denir.

–Oniki parmak bağırsağına karaciğer ve pankreastan

gelen kanallar açılır.Karaciğerden;safra gelir.Pankreastan;

amilaz,lipaz,tripsinojen,kimotripsinojen enzimleri gelir.

–Bütün besinlerin kimyasal sindiriminin yapıldığı ve sona

erdiği yerdir.

–İnce bağırsak duvarından kana sekretin ve kolesistekinon,

bağırsak içine laktaz,maltaz,sükraz,enterokinaz ve eripsin

enzimi salgılanır.

–Sekretin pankreası uyararak pankreas öz suyu

salgılattırır.

–Kolesistekinon karaciğeri uyararak safra öz suyunu

salgılattırır

–Entrokinaz ve eripsin Proteinlerin sindirilmesinde görevlidir.

–Laktaz,Sükraz ve maltaz Disakkaritlerin sindirilmesinde görevlidir.

KALIN BAĞIRSAK:

–Sindirilmeyen besin artıklarının(posa)toplandığı ve

taşındığı yerdir.

–Vitamin,su ve minerallerin emilimi kalın bağırsakta

gerçekleşir.

–B ve K vitaminlerini sentezleyen bakteriler bulunur.

–Villus yapısı yoktur.

–İnce bağırsağın kalın bağırsağa bağlandığı yere kör

bağırsak denir.

–Kör bağırsağın çıkıntısına apandis denir.

KARACİĞER:

–Karaciğerin etrafı glisson kapsülü ile örtülüdür.

–A,D,E,K vitaminlerini depo eder.

–Glikojeni depo eder.

–Kanın pıhtılaşmasını engelleyen heparini,kanama

sırasında pıhtılaşmayı sağlayan fibrinojeni ve protrombini

üretir.

–Amonyağı üre ve ürik asite dönüştürür.

–Protein,karbonhidrat ve yağların birbirine dönüşümünü sağlar

–Yaşlanmış alyuvarlar kupfer hücreleri tarafından parçalanır.

–Gerektiğinde retikülo endotel hücreleri alyuvar üretir.

–Bazı elementleri depo eder.

–Vücut ısısının ayarlanmasına yardım eder.

–Zehirli maddeleri zehirsiz hale getirir

–. Safra sıvısını salgılar

– Safra sıvısının görevleri;

-Yağın mekanik sidirimi

-İnce bağırsaktaki mikropları dezenfekte etme

-İnce bağırsaktaki besini nötürleştirme

–Bütün bu olaylar karaciğerin lopcuklarında gerçekleşir.

–Lopcuğun merkezinde merkezi toplar damar,çevresinde

ise safra kanalı,karaciğer atar damarı ve kapı toplar damarı

bulunur.

PANKREAS:

–İç ve dış salgı yapabilen karma bir bezdir.

–Ekzokrin bezde üretilen sindirim enzimleri

(tripsinojen,kimotripsinojen,lipaz,amilaz) wirsung kanalına,buradan water kabarcığına geçerek ince bağırsağa gelir.

–Endokrin bezlerde üretilen insülin ve glukagon hormonları kana verilir.Bu hormonlar kan şekerinin ayarlanmasında görevlidir.

–İnsülin kan şekerini düşürür.

–Glukagon kan şekerini arttırır.

–Tripsinojen

Proteinlerin Sindirimi

Kimotripsinojen

Amilaz Karbonhidratların Sindirimi

Lipaz Yağların Sindirimi

Nükleaz Nükleik Asitlerin Sindirimi

BESİNLERİN KİMYASAL SİNDİRİMİ

Karbonhidratların Sindirimi:

a-)Ağızda:

Nişasta+H20 Amilaz Dekstrin+Disakkarit

b-)Midede:

Midede karbonhidratların kimyasal sindirimi olmaz.

c-)İnce Bağırsakta:

Nişasta+H20 Amilaz Maltoz+Dekstrin

Maltoz+H20 Maltaz Glikoz+Glikoz

Sükroz+H20 Sükraz Glikoz+Fruktoz

Laktoz+H20 Laktaz Glikoz+Galaktoz

Proteinlerin Sindirimi:

a-)Ağızda:

Sindirimi olmaz

b-)Midede:

Protein+H20 Pepsin Pepton+Dipeptid

c-)İnce Bağırsakta:

Pepton+H20 Tripsin+Kemotripsin Peptid

Peptid+H20 Eripsin Amino Asit

Yağların Sindirimi:

a-)Ağızda:

Sindirimi olmaz

b-)Midede:

Sindirimi olmaz

c-)İnce Bağırsakta:

Yağ+H20 Safra tuzu+Lipaz Yağ Asidi+Gliserol

Süt Çocuklarında Protein Sindirim:

Süt+H20 Lap Kazein

Kazein+H20 Pepsin Pepton+Dipeptid

SİNDİRİM ÜRÜNLERİNİN EMİLİMİ

–İnce bağırsak villüslerinde gerçekleşir.

–Emilim yüzeyinin arttırılması için ince bağırsakların iç

yüzeyinde çok sayıda villüs ve mikrovillüs bulunur.

a-)Villüslerden kana geçenler:

–Aminoasit

–Glikoz,fruktoz,galaktoz

–Mineraller

–Su ve vitaminler

Kana geçen besinler kapı toplar damarı ile karaciğere

götürülür.

b-)Villüslerden lenfe geçenler:

–Yağasidi ve Gliserol

Lenf damarına geçen besinler peke sarnıcı,buradan göğüs

lenf kanalı ile sol köprücük altı toplar damarına katılır.

Kategori: Biyoloji


Rasgele...


Destekliyoruz arkada - arkadas - partner - partner - arkada - proxy - yemek tarifi - powermta - powermta administrator - Proxy