Ödevsel

Bölüm: Schızophyta

12 Temmuz 2007

BÖLÜM: SCHIZOPHYTA

SINIF: SCHİZOMYCETES (BAKETERİLER)

Tek hücre veya hücre toplulukları halindedirler. Genellikle klorofilsiz olup, tipik plastid nukleusları bulunmaz. Nuklein maddesi (DNA) hücreye dağılmış veya tanecikler halinde (Nukleoid) bulunur. Çeperler polisakkaritlerden ve amino asit bileşiklerinden yapılmıştır.

Bir çok bakterinin hareketini kamçı sağlar. Kamçılar farklı sayıda olup, hücrenin çeşitli yerlerinde bulunur. Çoğu hetereotrof, bir kısmı avtotroftur. Suda, toprakta, besin maddeleri üzerinde, çürümekte ve kokuşmakta olan ortamda, canlıların dokuları içinde yaşarlar. Canlılarda önemli hastalıklara etken olan patojen bakteriler olduğu gibi, tıpta tedavide faydalanılan antibiyotikleri veren bakteriler de bulunmaktadır. (Basillus ve Streptomyces türleri).

Üreme: Eşeysiz olarak ikiye bölünerek veya sporla olur üremede ortamın etkisi büyüktür. Bakteriler uygun ortam koşullarında bölünme ile elverişsiz dönemlerde de spor üretirler.

Ör: Acetebacter aceti

Micrococcus

Diplococcus

Strehylococcus

Vibrio

Streptococcus

Lactobacillus bulgaricus

SINIF: CYANOPHYCEAE (MAVİ- YEŞİL ALGLER)

Bu sınıftaki alglerin gerçek nukleusları, nukleolusları ve bir zarla çevrili plastidleri yoktur, bu özellikleri ile Eucaryota’lardan ayrılırlar. Bu gruplardaki organizmalar. Mavi yeşil renktedir. Genellikle ipliksi yapı gösterirler ya tek olarak ya da koloni halinde yaşarlar. Hücrelerinde yüksek bitkilere rastladığımız gibi gerçek bir zarla ayrılmış nukleus yoktur. DNA’nın ince fibrilleri ya hücrenin orta bölgesinde yoğun olarak bulunur veya hücrenin her tarafına dağılmış olarak yer alırlar.

Hücredeki renk maddeleri klorofil a , karotinidler, mavi renkli fikosiyanin ve kırmızı renkli fikoeritrin vardır. Bundan başka hücre içinde ribozom benzeri granüllere de rastlanır.

Hücrede plazma hareketine rastlanmaz ve normal olarak plazma da vakuolden yoksundur. Ancak plaktonik organizmalarda gaz vakuollerine rastlanır.

Hücreyi çevreleyen bir iç zar ve bir dış zar bulunur. Hepsinin üzerinde müsülaj kın bulunur. Hücre çeperinin yapısı pektin, hemiselüloz ve kısmen selülozdandır. Çoğu şişerek müsülajlaşır.

Bu sınıfta yalnız eşeysiz üremeye rastlanmıştır, eşeyli üreme görülmemiştir. Tek hücreli tiplerinde ana hücrenin büyümesi daha sonra hücre içeriğinin çok sayıda küresel hücrelere ayrılması ile çıplak endosporlar oluşur. Endosporlar ana hücreyi terk ettikten sonra kendilerini yeni birer çeper oluşturarak bağımsız bireyler haline gelirler.

Bazı gruplarda ekzospor oluşumuna de rastlanır. İpliksi grupların bazılarında ipliği meydana getiren hücrelerden birkaçının ölmesi sonucunda oluşan birkaç hücrelik parçaların ayrılması ile bitki eşemsiz olarak ürer. Bu ayrılan parçalara hormogoniyum adı verilir. Bunlar daha sonra gelişerek yeni iplikleri meydana getirirler. Bazı ipliksi tiplerde heterokist oluşumuna rastlanır., bunlar hücrenin ya uç kısımlarında (Terminal veya bazal), ya da orta kısımlarında gelişirler (İnterkalar). Heterokistler kalınlaşmış çeperleri ile daha iri ve sarımsı renkte hücrelerdir. Ya tek olarak bulunurlar ya da bir dizi oluştururlar. Vegetatif hücrelerle aralarında küçük bir sitoplazmik bağıntı bırakırlar.

Heterokist oluşumu bitkide azot seviyesi düştüğü zaman gelişir. Heterokistler fotosentez yapmazlar fakat protein yapmak için havadan azot fikse ederler.

Bu sınıftaki bitkiler son derece geniş bir yaşam ortamına sahiptiler. Hemen hemen her çeşit yaşam ortamında yaşaya bilirler.

Tatlısuların yüzeyinde diğer planktonlarla birlikte “suçiçeği” denen bir yapı oluştururlar. Büyük kısmı nemli topraklarda, havuz kenarlarında, nemli kayalar üzerinde kaplıca sularında yaşayabilirler. Bir kısmı da simbiyoz halde mantarlarla Likenleri meydana getirirler. Anabaena azolle, Azolla adlı bir sueğreltisinin yaprak dokusundaki boşluklarda yaşarlar.

Familya: Chroococcaceae

Tek veya çok hücreli mikroskobik bitki kolonileri oluşturlar.

Cins: Chroococcus

Tek hücre halinde yaşayan bir örnektir. Hücrenin etrafını çeviren müsilaj örtü vardır.

Microcysitis aeruginosa: Suya bir toksin salar bu da zooplankton, balık ve su kuşlarının ölümüne neden olur. Tatlı sularda serbest yaşayan kolonileri vardır. Suçiçeği oluşturan önemli alglerdir.

Familya: Gloeocapsaceae

Bu familyada ipliksi formlar yoktur. Spor ve heterokist oluşumu da görülmez.

Cins: Gloeocapsa

Küresel veya ovale yakın şekilde 2,4,8 ve 16 fertten oluşan kolonilerdir. Müsülaj örtüler kabarcık şeklindedir.

Takım: Nostocales

Familya: Nostocaceae

Cins: Nostoc

Düzgün küre şeklinde koloni oluştururlar. Genellikle tatlı su ve nemli topraklardadırlar. İpliksi yapıdadırlar ve hücre dizileri tespih tanelerini andırır. Serbest yaşayan formlar olduğu gibi simbiyoz olarak yaşayanları ve denizlerde plankton olarak yaşayanları da vardır. Heterokist terminal veya interkalar olur. Azot fikse ederler. Üremeleri sporla olur. Buna yakın bir cins Anabena dır. Bir su eğreltisi olan Azolla’nın yaprakları içinde simbiyoz olarak yaşarlar.

Protoplasmik bağ vejetatif hücre ile bağlı olduğu noktadaki bir por aracılığıyla olmaktadır.

Cins: Rivularia

Koloniler küremsi, yarımküre veya intizamsız müsilaj kütleleri halindedir. Bu koloniler bitki, taş ve toprak üzerinde yaşarlar. Rivularya atra türü tuzlu bataklık ve denizlerde yaşar. İpliksi yapıdadırlar. Heterokist bazaldir.

Takım: Oscillatoriales (Hormogales)

Cins: Oscillatoria

Burada spor ve heterokiste rastlanmaz. İplikler tek sıralı tek tek veya bir çoğu müsilaj kın içindedir. Hücrelerin hepsi bölünme yeteneğindedir, hormogonyumla çoğalırlar.

İpliksi yapılarının aralarında çok erken fazda ölen nekrit hücreleri vardır. Hücrelerden kolayca ayrılan ve hormogonyum adı verilen parçaları müsilaj kından ayrılarak dışarı çıkar ve yeni bitki verirler.

BÖLÜM: PHYCOPHYTA (Su yosunları ve eğreltiler)

SINIF: CHLOROPHYCEAE

Bu sınıftaki algler şekil ve büyüklük bakımından birbirlerinden çok farklılık gösterirler. Aralarında tek tek yaşayanlar olduğu gibi koloni halinde yaşayan tek hücrelilere de rastlanır. Bunlardan başka tallusları ipliksi olanları da vardır bu ipliksi talluslar ya dallanma gösterir ya da dallanmazlar. Diğer tipleri ise kısmen farklılaşma gösteren ve geniş yüzeyler oluşturan alglerdir.

Bu alglerin çoğu ototrof olarak yaşarlar. Asimilasyon ürünleri yalnız nişasta ve yağdır.

Yeşil alglerin çoğu tatlı sularda yaşarlar, çok az bir kısmı ise denizlerde yaşamışlardır. Oran olarak şöyle gösterilebilir. %90 tatlı sular %10 denizler. Bu genel yaşam ortamlarının dışında bazı türler nemli topraklarda yaşayabilirler. Küçük bir grup ilksel hayvan ve bitkilerde simbiyotik yaşamı sürdürürler. Bir kısmı da mantarlarla birlikte likenleri oluştururlar.

Chlorophyceae sınıfının karakteristik hücre yapısı sitoplazma tarafından sarılmış geniş merkezi bir vakuolden ibarettir, tek hücreli basit formlarında ise iki tane veya çok sayıda küçük vakuole sahiptir. Kontraktil vakuollerin fonksiyonları muhtemelen salgı içindir.

Asimilasyon pigmentleri klorofil a ve b, karotinler, lutein ve diğer ksantofiller kapsar. Hücre içindeki kloroplast sayıları çok değişiktir, her hücrede tek veya daha fazla olabilirler. Şekilleri de disk, yıldız, şerit, ağsı gibi çok çeşitlidir.

Hücre çeperleri iki tabakalıdır, iç tabaka ince olup selülozdur, dış tabaka ise pektindendir. Bazı formlarda dıştaki pektin kın müsilajdır.

Hücrenin öenmli yapıları kloroplastlar, normal olarak bir nişasta kını tarafından sarılmış pirenoid kapsarlar. Pironeid merkezi bir protein kısmının nişasta kını tarafından çevrilmesinden ibarettir. Nişasta pirenoitden bağımsız olarak meydana gelir.

Her hücredeki pirenoid adedi sabit olup türlerin ayrımında rol oynar.

Her hücre genellikle tek nukleusludur , fakat bazı takımların organizmaları çok nukleusludur, mesela Siphonales takımında enine çeper ancak üreme hücrelerinde görülür.

Vegetatif üreme: Tallustan kopan parçalardan yeni birey gelişmesi ile olur. Bunlardan bazıları, Stichoccocus.

Eşemsiz Üreme: Zoospor ve aplanosporlarla olur. Zoosporlar armut şeklinde yapılardır, kamçıları hareketli.

Eşemli Üreme: İzogami, anizogami ve oogamidir. Gametler şekil olarak zoosporlara benzerler ve gametanglarda meydana gelirler. Erkek gametler her zaman kamçı taşırlar; dişi gametler ise oogami görülen durumlarda hareketsiz yumurta hücresi halindedir. Döllenmeden sonra oluşan zigot genellikle kalın bir çeper kapsar, kistozigot veya hipnozigot adını alırlar. Zigotlar genellikle hematokrom maddesi taşıdıkları için renkleri kırmızıdır.

Takım: Volvocales

Tek hücreli, hücre içinde çanak şeklinde kloroplast vardır. Kloroplastın taban kısmında pirenoid bulunur. Hücre daima tek nukleus ve bir kırmızı (stigma) göz noktası içerir. Çeperler selülozdan yapılmıştır.

Tatlısu planktonlarının çok yaygın olduğu organizmaları oluştururlar. Yaşadıkları göl, havuz gibi yerlerde çok bulundukları zaman suyun tamamen yeşil görünmesine neden olurlar.

Familya: Chlamydomonaceae

Hücrede karakteristik olarak çanak şeklinde bir kloroplast, bir göz noktası, bir pirenoid, iki kontraktil vakuol ve iki kamçı vardır. Kloroplast bütün hücrelerde çanak şeklinde olmasına rağmen C. reticulata türünde hareketli hücreler küremsi, elips şeklinde, yumurtamsı veya armut biçiminde olur.

Eşemli Üreme: İzogami ve anizogami, ender olarak da oogami ileridir. İzogami ana hücre içersinde şekilleri zoosporlara benzeyen 2-64 gametin meydana gelmesi ile başlar. Oluşan iki kamçılı izogametler birleşerek 4 kamçılı bir planozigot meydana getirirler. Daha sonra bunlar, kamçılarını kaybederek kalın çeperli bir kistozigot teşkil ederler. Zigotun çimlenmesi meios bölünme ile olur. Meydan gelen 4 zoospordan ikisi eşemden (+), ikisi diğer eşemdendir (-),

Eşemsiz Üreme: Hücrelerin boyuna bölünmesi ile meydana gelen iki, dört, çok ender sekiz, on altı zoosporla olur. İki kamçılı zoosporlar sporangiyum halinde geçen ana hücrenin çatlaması ile serbest hale geçerler.

Cins: Haematococcus

Tek hücreli küre şeklinde hücre kalın jelatin çeperle çevrili. Merkezi protoplazmadan hücre çeperine geçen sitoplazmik iplikler bulunur. Tatlısularda yaşarlar.

Cins: Volvox

Chlamydomonas’a benzeyen binlerce hücrenin bir araya gelip bir koloni oluşturmaları ile meydana gelmiştir. 500-60000 kadar değişen sayıda hücre koloninin çevresine dizilmiştir. Küresinin içi sıvı halde müsilaj ile doludur.

Kolonideki hücreler birbirlerine plazma iplikleri ile bağlıdır.

Eşemsiz üreme vegetatif olarak meydana gelen yavru küreciklerdir. Ana kürenin çevresindeki bazı hücre grupları içeriye doğru büyümeye başlar ve böylece önce kamçıları içe bakan hücrelerden oluşmuş küçük bir küre meydana gelir. Sonra bu hücreler eldiven parmağının içinin dışa dönmesi gibi kürenin ağız kısmından dışa dönerler. Böylece kamçılı kutuplar dışarıya gelmiş olur. Ağız kısmı kapanan yavru koloni, ana koloninin içine düşer. Yeni koloniler ancak ana koloninin çeperi çürüdükten sonra serbest hale geçerler.

Eşemli üreme oogami ile olur. Volvox küresinin belli hücrelerinde yeşil yumurta, diğerlerinde ise kurs şeklinde demetler teşkil eden küçük, sarımtırak spermatozitler oluşur. Döllenmeden sonra dayanıklı bir çeperle sarılı bir hipnozigot oluşur. Belirli bir süre dinlendikten sonra zigot meiosa uğrar, fakat dört gonun hiç biri atılmaz, hepsi de yeni kürenin oluşumuna katılır. Yumurta hücresi veya spermatozid haline gelmeyen vejetatif hücreler çürür. Böylece ceset oluşumuna ilk olarak burada rastlıyoruz.

Cins: Gonium

Şekilleri Chlamydomonas’a benzeyen dört ile onaltı hücrenin bir araya gelip, kamçılarının hepsinin aynı yüzeyden çıkmasıyla meydana gelen düzenli bir kursta hücre plağı halindedir. Hücreler arasında plazmodesmler bulunur.

Takım: Chlorococcales

Hücrelerinde bir nukleus ve bir kromotofor bulunan organizmaların hepsi ya tatlısu ya da toprakta yaşarlar. Bir kısmı ise likenleri meydana getirir, bazıları da ilksel hayvanların plazmasında simbiyont olarak yaşarlar.

Cins: Chlorococcum

Küresel veya elips şeklinde hareketsiz tek hücreli basit organizmalar. Toprakta yaşarlar.

Cins: Chlorella

Hücreleri küre şeklinde ve hareketsizdir. Tek nukleus var, tek tek veya gruplar halinde kümeler oluştururlar. Kloroplastları U şeklindedir.

Chlorella’lar ilksel hayvanların plazmasında zooklorel adı altında simbiyont olarak yaşadıkları gibi çeşitli likenlerin yapısında da gene simbiyont olarak katılırlar. Bazı türleri kapsadıkları protein ve yağ nedeniyle insan besini olarak kullanmak üzere bir çok ülkede bu arada Japonya’da da kültüre alınmıştır.

Cins: Scenedesmus

Plaktonik kolonileri oluştururlar, müsilajla birbirlerine yapışan genellikle 4, 8 veya çok ender olarak 16 hücreden oluşmuştur. Koloniler yassı plak şeklindedir. Koloniyi oluşturan hücreler oval veya mekik şeklindedir.

Her hücrede bir kromotofor, bir nukleus ve bir pirenoit bulunur. Koloni boynuzludur. (4 Boynuzlu)

Cins: Pediastrum

Kolonileri 16 veya 32 hücreden oluşmuş güzel kurslar halindedir. Kamçısızdırlar pasif olark su hareketi var.

Takım: Ulotrichales

İpliksi ve geniş yüzeyli parankimatik bitkilerden meydana gelmiştir. Bu yüzeysel tiplerin ipliksi tiplerden geliştiği düşünülmüştür.

Cins: Ulothrix

Bu cinsteki algler dallanmayan iplikler şeklinde gelişirler, genellikle klorofil taşımayan bazal hücreler aracılığı ile substratlara tutunurlar. Hücre çeperleri kalın tabakalıdır. Her hücre bir tarafı açık halka şeklinde tek kloroplasta sahiptirler, kloroplastlarda iki veya daha fazla pirenoid vardır. Bunlarda eşemsiz üreme zoosporlarla, eşemli üreme ise izogami iledir.

Özellikle tatlısularda bazen de denizlerde rastlanan dallanmış ipliksi bir algdir. Hücreleri kısadır ve bir tarafı açık halka şeklinde ve şeritsi yapılı bir kloroplast kapsarlar. Rizoid hücresi ile taş ve benzeri yüzeyler üzerine tutunarak yaşarlar.

Eşemsiz üreme’de ipliğin sporang halinde geçen verimli hücreleri bir veya birkaç tane yeşil, 4 kamçısı ve bir göz noktası bulunan zoosporlar meydana getirir. Bunlar sporangın yan çeperindeki bir delikten dışarı çıkarlar ve bir süre sonra kamçı ve göz noktasını kaybederek, bir yere tutunup, yeni bir iplik meydana getirirler.

Eşemli üreme’de izogami görülür. Kötü koşullarda ipliğin bazı hücreleri gametang haline geçer. Gametanglarda zoosporlardan daha küçük ve daha fazla sayıda ve ikişer tane kamçısı bulunan izogametler oluşur. Farklı ipliklerde meydana gelen + ve – gametler birleşerek 4 kamçısı olan planozigotları meydana getirirler. Bunlar kısa bir süre sonra kamçılarını kaybederler ve hipnozigot haline geçerler hipnozigotlar hematokrom kapsadıkları için kırmızı renklidir, bu zigot bir süre dinlendikten sonra meios bölünme geçirir ve çimlenir, sonucunda 4 tane zoospor hasıl ederler. Zigottan oluşan zoosporlar ve bitki haploid, zigot diploiddir. Meydana gelen dört zoospordan iki tanesi (+), diğer ikisi de (-) eşeme ait olur. Bu nedenle meydana gelen bireyler de şekil bakımından birbirine benzeyen, fakat eşem bakımından farklı olan bitkilerdir.

Hem tatlısularda hem de tuzlusularda yaşarlar.

Cins: Monostroma

Tallusu yassı, tek sıra hücreli ve zarsıdır. Tallus soluk yeşil renklidir. Tallus iki sıra hücre tabakasından meydana gelmiş olan Ulva ‘dan daha çabuk kırılır. Denizlerde yaşarlar. Japonya’da besin maddesidir.

Cins: Ulva

Tallusları zarsıdır. Enine kesitte iki hücre sırasından meydana geldiği görülür. Genellikle tutunma yerleri tek hücre sırasından oluşan iplikler gibidir, sonra yanlara doğru genişleyerek yayılır. Talluslarda iki hücre tabakası arasında Enteremorpha’da olduğu gibi bir boşluk yoktur. Tallus dallanma göstermez, kenarları dalgalıdır.

Ulva lactuca (Deniz Marulu): Deniz kıyılarında birkaç metre derine kadar inebilen tallusları marul yapraklarını andıran yeşil bir algdir. Taş veya kayalara ayak şeklinde bir tutunma yeri ile tutunan bitkiler bol miktarda A vitamini kapsar. Akdeniz ülkeleri ve Asya’daki denize kıyısı olan ülkelerde salata olarak yenir. Akdeniz, Ege ve Marmara kıyılarında bol miktardadır.

Ulva’nın izomorf döl almaşı yaptığı görülür. Diploid bir zigot çimlenir ve diploid bir birey meydana gelir. Meydana gelen bu birey meios bölünme geçirerek zoosporları meydana getirir, spor verdiği için oluşan bu sporlardan da haploid dölü ortaya çıkar bunu yine diploid sporofit dölü izler. Ulva’da eşemli üreme izogami ile olur. Ulva’da döller izomorftur. Bu alg diplohaplonttur.

Cins: Enteromorpha

Tallusları ilk büyürken tek sıralı iplikler halindedirler, daha sonraları hücreler artarak bu alglere tüpsü bir yapı hali verir. Tallusların içi boştur ve tallus tek hücre sırasından yapılmıştır. Bir çok türü vardır.

Cins: Oedogonium

Tatlısularda yaşarlar. Uzun dallanmış ipliklerden ibarettir. Her hücre tek nukleusu, ağsı bir kloroplast kapsarlar, kloroplastlarda çok sayıda pirenoid vardır.

Eşemsiz üreme sırasında zoosporlar harekete geçerler. Bunların Zoosporları büyüktür ve bir kutuplarında subpolar olarak yerleşmiş ve bir daire üzerinde ışınsal olarak dizili çok sayıdaki kamçıdan oluşan taç kapsarlar. Ana hücrelerin hepsi sporang ödevi görür ve ana hücrelerin her birisinden bir tane zoospor meydana gelir. Bunlar serbest hale geçince, kısa bir süre hareket ederler, bir süre sonra sabi bir yere tutunarak yeni iplik verirler.

Eşemli üreme oogami ile olur.

Oedogonium türlerinden bazılarında anteridiyumlarda spermatozoidlere benzeyen fakat yumurta hücresini döllemeyen androsporlar meydana gelir. Bu yapılar önceleri oogona yakın bir yere tutunup çimlenirler ve sonuçta birkaç hücrelerden oluşmuş olan küçük bitki ortaya çıkar. Bu bitkiye cüce erkek denir. Bu bitkinin en üst kısmında bulunan hücresi anterid hale geçip iki spermatozoid oluştururlar. Bunlar yumurtayı döllerler.

Familya: Cladophoraceae

İpliksidir, basit veya dallanma gösterirler. Hücreler çok nukleusludur. Kloroplastları ağsı bir yapı gösterir. Pirenoid vardır.

Cins: Cladophara

Özelliklerde akarsularda, tatlısularda ve denizlerde yaşarlar. Çoğu türler dallanmış rizoidlerle taşlara veya kayalara tutunarak yaşarlar. Fakat bazı türleri de serbest olarak yüzlerler.

Tallusun hücreleri genellikle silindir şekil gösterir. Ağsı kloroplastları çok sayıda pirenoid kapsar.

Familya: Valoniacaeae

Cins: Valonia

Tallus bir veya daha fazla kesecikten meydana gelmiştir. Topuz şeklinde kesecikler.

Bu bitkinin tallusu yaklaşık olarak 3 cm uzunluğundadır. Şekilleri ampul ve değneğe benzer bu nedenle bunlara Türkçe “Deniz Şişeleri” denir. Bir tutunma noktasından birkaç tane tallus yükselir. Kıyıdan başlayarak 10m derinlere kadar inebilirler.

Familya: Dasycladaceae

Cins: Acetebularia

Tallusu şemsiyeye benzer Akdeniz’de yaşayan bir alg. Tallusların üzerine kireç toplarlar.

Familya: Codiaceae

Cins: Codium

Tallus yapısı süngerimsidir.

C.tomentosum

Tallus yaklaşık olarak 25-35 cm uzunlukta olabilir. Talluslar çok dallanmıştır ve dallanmalar tam dikotomiktir. Silindirik yapıdadırlar. Tallusun yüzeyi genç iken tomentos yaşlandıkça bu tüylü durum kaybolur ve yüzeyleri tüysüz duruma geçer. Tutunma organı keçeye benzer bir ipliksi yapıdan oluşur. Ve bulundukları yüzeyin üzerine sıkıca tutunmasını sağlar. Tallusların rengi koyu yeşildir. Kayalarda, çamurda ve kum üzerinde yaşayabilirler.

Cins: Halimeda

Tallusları zemine yatay olarak büyüyen rizoidlerden, yukarıya doğru büyüyen kısa bir sapın üzerinde meydana gelir. Tallus yatay ve uzun. Tallus yassıdır ve dallanma gösterir, tallusu oluşturan parçalar böbrek veya kalp şeklindedir ve yüzeyleri kuvvetlice kalsifiye olmuştur. Fakat bu parçalar birbirinden kalsifiye olmamış bölümlerden ayrılırlar.

H.tuna

Tallusları yaklaşık olarak 7-9 cm yüksekliğe kadar uzayabilir, çok sayıda kireçli disklerin bir araya gelerek zincirler oluşturması ile meydana gelmiştir.

Familya: Caulerpaceae

Cins: Caulerpa

Tallusları iler farklılaşma gösteren bu alglerin boyları yaklaşık olarak 1m’yi bulur. Tek hücreden oluşan bu bitki renksiz ve dallanmış rizoidler rizomu andıran bir ana eksen ile asimleme yapan yeşil, yapraksı tallus parçalarından meydana gelmiştir, bu parçalara asimilatör adı verilir. Talluslarda bölme çeper bulunmasa da, tallusun iç kısmında çeperden merkeze doğru ilerleyen selüloz çubuklar vardır bunlar çeperlere destek olur.

Takım: Zygnematales

İpliksilerdir, bir iki parçalı tek hücrelidirler. İpliksi talluslar dallanma göstermezler, her hücrede bir nukleus bir veya daha fazla kloroplast vardır.

Cins: Closterium moniliferum

Tallusların şekli hilal gibidir. Genellikle bataklıklarda yaşarlar. Hücrenin üst yüzeyinde kaburgamsı çıkıntılar vardır. Bunların aralarında sıra ile dizili pirenoidler bulunur. Hilal şeklimdeki iki hücrenin ucundaki vakuolde kalsiyum sulfat kristalleri bulunur. Hücrenin tam ortasında plazma köprüsü içersinde nukleus yer alır.

Familya: Zygnemataceae

Cins: Spirogyra

Dallanmamış ipliksi yapı gösterirler. “ Su İpeği” adı verilen ince, uzun ve yumuşak iplikler oluştururlar. Durgun yavaş akan sularda yetişirler. Her hücrede bir veya daha fazla kloroplast kapsar, kloroplastların kenarı düz veya dişli olabilir. spiral şerit veya kurdele şeklindeler. Tek nukleusludurlar ve nukleusları genellikle ortada durur kenardaki protoplazmayla protoplazmik iplikler aracılığı ile asılı gibi dururlar, hücrenin orta kısmında geniş bir vakuol vardır. Kloroplastlar ender olarak dallı, çok sayıda pirenoid kapsarlar. Hücre çeperleri incedir, iplik bir müsilaj kın ile sarılmıştır.

Cins: Zygnema

Tatlısularda yaşayan bir ipliksi algdir. Her hücresi yıldız şeklinde 2 kloroplast kapar.

SINIF: EUGLENOPHYCEAE

Tek hücreli pelikula ile çevrilidirler. Hareketli hücreler genellikle iki, üç kamçıya sahiptirler. Uzun olan kamçıları, dar bir kısımdan dışarı çıkar. Kısa kamçıları ise esas vakuol içersinde kalır. Esas vakuolün dışarısında bir veya daha fazla olabilen kontraktil vakuol bulunur. Yine esas vakuolün taban kısmında her birinden bir kamçının çıktığı iki bazal cisimcik bulunur. Esas vakuolün orta kısımlarında kısa kamçının uzun kamçı ile birleştiği noktada ışığa duyarlı bir organel olan fotoreceptör adı verilen bir organel bulunur. Bundan başka esas vakuolün kırmızı renkli göz olan göz noktası veya stigma bulunur. Kromatoforları disk, şerit veya yıldız şeklinde olup, başka klorofil a ve b, ß karotin, ksantofil de kapsar. Her hücrede tek nukleus bulunur ve genellikle hücrenin orta bölgesinde yer alır.

Beslenmeleri ototrof, saprofitlik veya holozoiktir. Asimilasyon ürünü olarak tanecikler halinde paramilum ve yağlar meydana gelir.

Hem tatlı hem acı hem de tuzlu sularda yaşarlar.

Familya: Euglenaceae

Cins: Euglena

Suçiçeği oluştururlar. Hematokrom kapsar ve çok bulunduğu hallerde suya kırmızı bir renk verir. Sonbahar aylarında yaprakların suya düşmesi ile bollaşır ve bulundukları sulara yeşil renk verirler.

SINIF: XANTOPHYCEAE

Tek hücreli ve bölme çeperi bulunmayan dallanmış uzun ipliksi yapılardır. Çok sayıda kromotofor ve nukleus içerirler. Büyük bir çoğunluğu tatlı su ve nemli toprak üzerinde yaşarlar.

Familya: Botrydiaceae

Cins: Botrydium

Islak topraklar ve çamurlar üzerinde yaşarlar. Yaklaşık 2mm uzunluğunda tek hücreden meydana gelen, yeşil armut şeklindeki keselerden oluşurlar. Armut şeklindeki yeşil üst kutup asimile organıdır. Nukleus ve disk şeklinde kromotofor kapsar. Hücre çeperi pektin ve selülozdandır. Renksiz rizoidler dikotomik olarak dallanırlar.

Cins: Valucheria

Akıntılı sularda ve toprak üzeri, deniz çamuru düzlüklerinde yaşarlar. Bölme çeperi bulunmayan, dallanma görülen uzun ipliklerden meydana gelmişlerdir. Yüzeyler üzerine rizoid ile tutunurlar çok sayıda nukleus ve plastid kapsarlar.

SINIF: PYRRHOPHYCEAE

Çoğunlukla tek hücreli tek veya koloni meydana getiriler. Kromotofor sarımtırak esmer renkli olup , Klorofil a ve c, ß Karotin ve ksantofilleri kapsar. Asimilasyon ürünü nişastadır. Beslenme avtotrof, parazitlik, saprofitlik ve holozoiktir.

Cins: Gymnodinium

Tek hücreli, çıplak veya zarımsı selüloz çeperle çevrili. Deniz ve tatlısularda yaşarlar. Morfolojik yapısı topaç şeklindedir; enine ve boyuna olmak üzere iki olukludur. Oluklarda yer alan iki kamçı sayesinde hem kendi ekseni etrafında dönerek hem de ileriye doğru hareket eder. Genellikle denizlerde yaşayan bir türdür. Bunların yaşadıkları ortamlarda kitle halinde çoğalmaları mesela, Florida kıyılarında çoğaldıkları zaman balık ölümüne neden olurlar.

Cins: Ceratium

Denizlerde yaşayan tek hücreli plankton organizmalardır. Çeperlerinde özel bir yapı göze çarpar. Selüloz plak veya zırhla kaplı olan bu algın suda durabilmesini sağlayan boynuzsu çıkıntıları bulunur. Birbirine dikey olmak üzere iki oluk görülür. Olukların her birinde birer kamçı yer alır. Hareket her iki kamçının yardımı ile olur.

SINIF: CHRYSOPHYCEAE

Çoğu tek hücreli altınsı esmer renklidir. Koloni oluştururlar. Denizlerde ve tatlısularda yaşar, ağaç şeklinde dallanmış zarif koloniler meydana gelir. Hücrenin çevresinde selülozdan yapılmış çanak şeklinde kılıf bulunur. Hücrenin farklı uzunlukta iki kamçısı vardır. Her hücrede iki kromotofor 1 nukleus bulunmaktadır. Kromotofor klorofil a ve c; ß Karotin ve ksantofilleri kapsar.

SINIF: BACİLLARİOPHCEAE

Bu sınıfa diatomerler veya silisli su yosunları da denir. Tek hücreli alglerdir. Tatlısu ve deniz planktonlarının önemli organizmalarını oluştururlar. Tek tek yaşadıkları gibi koloni de oluştururlar. Yüksek su bitkileri diğer algler üzerinde epifit olarak bol miktarda bulunurlar.

Toprakta da yaşarlar.

Diatomeler şekil bakımından zenginlik gösterirler. Her diatome hücresi içinde 1-2 tane büyük ve çok sayıda küçük kromotofor bulunur. Kromotoforlar zeytin yeşilinden kahverengine kadar değişir ve klorofil a ve c ille fukoksantin ve karotinlere sahiptirler. Fotosentez ürünleri yağ ve krizolaminarindir. Hücre çeperinin esas maddesi pektindir, ayrıca yapısında amorf silis de katılır. Hücre çeperi bir kutu ve üzerine geçen kapağı şeklinde iki parçadan yapılmıştır. Bu parça veya kapağa valva denir. Bunlardan yaşlı ve büyük olanlara epivalva, bunun içine tam uyan daha genç daha ufak olanlara hipovalva adı verilir. Bir diatome hücresi üsten ve yandan farklı görülür. Valvaların yüz tarafına rafe denilen yarık vardır. Diatome hücresi tek nukleusludur.

Takım: Centrales

Bu takıma ait olan algler yüzünden görünüşte ışınsal simetrili, dairesel, poligon veya elips şeklindedirler. Zincirler ve müsilajlı koloniler meydana getirebilirler. Denizlerin fitoplankton organizmalarıdır. Hareket yetenekleri yoktur.

Cins: Coscinodiscus

Yandan görünüşte belli bir kalınlıkta olup, petri kutusunu andırır. İncelediğimiz örnek canlı olmadığından hücre içindeki nukleus, kromotofor ve yağ damlacıkları görülmez. Ancak ışınsal çeper süsleri ayırt edilir.

Takım: Pennales

Valvaları uzun elips veya çubuk şeklinde olup, bilateral simetri gösterirler. Çoğu tatlısuların diplerinde ve su birikintileri üzerinde yaşar. Tek veya koloni halindedirler.

Birçok formda valva üzerinde uzun eksen boyunca uzanana ve rafe adını alan bir yarık bulunur. Yüzden baktığımız zaman rafeyi, yanlarda çeper süslerini orta bölgede protoplazma köprüsünü ve içte nukleusu ile çeperin boyunca uzanan kromotoforları görmemiz mümkündür. Kuşaktan görünüşte ise epivalva ve hipovalvalar kolaylıkla ayırt edilir. Kromotoforlar, çeperler tarafından tamamen örtüldüğünden görülmezler.

Cins: Navicula

Deniz ve tatlısularda yaşayan, yüzden görünüşü uzunca mekik veya kayık şeklinde olan algdir. Rafe, çeper süsleri ve kromotofor yapısı Pinnularia’yı andırır. Çeşitli büyüklükteki yağ damlaları kolaylıkla görülür.

SINIF: PHAEPOHYCEAE

Bu guruba kapsadıkları renk maddelerinden dolayı kahverengi algler denir. Bu rengin oluşmasının sebebi özel bir ksantofil pigmenti olan fukoksantinden dolayıdır. Bundan başka renk maddeleri de vardır. Klorofil a ve c, diğer ksantofiller ve karotin de kapsar.

Yedek madde olarak laminanın polisakkariti , mannit alkolü fukosan ve yağ meydana gelir.

Hücreleri tek ve büyük nukleus ve bir çok disk şeklinde kromotofor vardır.

Alglerin hepsi çok hücrelidir. Aralarında büyüklük farkı vardır mikroskobik olandan 100m’ye varan dev algler vardır.

Birçok türün hücrelerinde iyot birikebilir. İçte sert bir kısım dışta jelatinimsi bir tabakadan oluşur. İç kısımdaki sert yapı selülozdandır, dıştaki jelatinimsi yapı ise alginik asittir çeperin üçüncü yapısı fukoidindir, bu madde sulu eriyik halindedir ve tallusun az çok jelimsi halde kalmasını sağlar. Bitkilerin havaya maruz kaldıkları zaman kurumasını önler. Bunlardan ticari amaçla kullanılan alginik asit elde edilir.

Tam gelişmiş olan tallusun iç yapısı, dıştaki hücreler daha küçüktür ve iç kısımları tamamen kromotoforlarla doludur. Ve bu hücreler korteks tabakasını oluştururlar, bu tabaka orta kısımdaki daha büyük hücreli ve hemen hemen renksiz olan öz tabakasını sarar. Korteks tabakası asimleme tabakasını oluşturur, öz tabakası ise depo görevi ve iletimi sağlar.

Bitkilerin hepsi denizde yaşar.

Alginat kullanım alanları: Boya, tekstil, kavçuk,kağıt, inşaat, kozmetik, ilaç, alkol ve gıda sanayiinde ayrıca gübre olarak da tarlalarda kullanılır.

Diatome toprağı kullanım alanları: Dinamit, kağıt, cam, ilaç…vs

Familya: Cutleriaceae

Tallus yassı bir şerit veya kurdele halindedir. Yatay büyüyen kısımlarda dik olarak büyüyen tallus bulundukları ortama rizoitler aracılığıyla tutunurlar. Tallusun genel görünümü az çok yelpazeyi andırır. Dallanma bir çok defa dikotomik olarak devam eder.

Cutleria’da eşemli üreme anizogami ile olur. Heteromorf döl almaşı vardır. Haploit gamofit dölü ve düze ve şerit şeklinde bitkilerdir. Dişi ve erkek gametigyumlar ayrı ayrı gametofitler üzerinde meydana gelirler. Dişi gametofit üzerinde makrogametangyum ve makrogametler, erkek gametofit üzerinde ise mikrogametangiyum ve mikrogametler oluşur. Gametangiyumlar haploid gametofitin dallanmış uçlarında meydana gelirler. Gerek dişi gerkse erkek gametangiyumlar çok odacıklıdır. Ve dişi gametigyumlar erkek gametigyumlardan daha az sayıda gamet kapsarlar, her iki eşeme ait gamet de ikişer kamçılıdır. Yalnız dişi birey erkekten daha büyüktür.

Döllenme sonucunda meydana gelen diploid zigot meios bölünme geçirmeden çimlenir. Küçük sütunsu bir yapı oluşur, sonra bazalda yaygın yassı diploid sporofit dölünü vermiş olur. Eskien bu iki döl arasındaki bağlılık bilinmediğinden Cutleria’nın diploid sporofitine Aglaozonia adı verilmiştir. Sporofit gametofitinden yalnız şekil bakımından farklı değil, aynı zamanda oldukça da küçüktür. Diploit sporofitin üst yüzeyinde sapsız olarak gelişen unilokular sporangiyumlar oluşurlar, her sporangiyumlar meios bölünme sonucunda haploid, iki kamçılı zoosporlar meydana gelir(Yarısı +,yarısı >). Zoosporlar çimlenerek tekrar haploid gametofitleri meydana getirirler.

Tallus yassı şerit şeklinde, birçok defa dikotomik olarak dallanır, tallusun uç kısımları püskül gibi küçük dalcıklara ayrılmıştır, tallus kıkırdaksı, genellikle sığ sular ve kayalara ve deniz kabuklarına tutunarak yaşarlar.

Cins: Padina

Tallus yassı ve yapraksıdır, basit veya parçalı olabilir. yelpaze şeklindedir, büyüme kenar meristemleri aracılığıyla olur.

Tallus yaklaşık 5-10 cm olabilir, aya kısmı dar ve yuvarlak bir sap kısmı üzerinde yükselir. Genellikle derimsi bir yapı gösterir. Çok az dalgalı konsantrik şeritler oluşturur.

Takım: Laminariales

Genellikle ılıman denizlerde yaşarlar, daha büyük cinsler soğuk denizlere yayılmışlardır, Çok küçük gametofitlerle, çok büyük sporofitler arasında döl almaşı görülür. Gametofitler birkaç hücreli ipliksi algleri andırır. Atlas, Büyük okyanus Kuzey Buz Denizi ve kap bölgesinde çok geniş yayılma alanına sahiptir. Sprorfit dölü pençeye benzeyen dallanmış rizoitlerle kayalara sıkıca tutunurlar, bu bazal tunuma yerinden yaklaşık olarak 15-20 cm hatta bazı türlerde 1,5m kadar uzar. Bir sap kısmı yükselir, bu sap kısmının üzerinde de büyük bir yaprağa benzeyen yaklaşık 2-5m hatta 12m’ye kadar yükselen aya kısmı çıkar, aya kısmında orta damar yoktur. Ayanın tabanında interkalar meristem vardır., bu meristem yardımı ile tallusun dalgalar tarafından kopup parçalanan kısımları yerine her yıl yenileri meydana gelir.

Laminaria’nın dev büyüklüğündeki sporofitlerine karşılık, çok ufak mikroskobik gametofitleri vardır. Erkek gametofitler dişilerden daha fazla hücrelidir. Ve zangin dallanma gösterirler. Anteridiyumlar bir çoğu bir arada kısa yan dallar üzerinde oluşurlar, bunların herbirinden iki kamçılı küçük bir spermatofit gelişir. Dişi spermatofitler daha az hücrelidir. Fakat hücreleri erkek gametofitlere göre daha büyüktür. Yumurta hücresi oogonyumdan tamamen ayrılmaz tepesinde kalır ve orada döllenir. Bu nedenle zigottan gelişen genç sporofitlerin hala boş oogona bağlı oldukları görülür.

Sporangiyumlar diploid sporofit dölünün aya kısmının yüzeyinde meydana gelirler, sporangiyumlar unilkulardır ve yoğun soruslar (üreme organlarının meydana getirdiği kümeler veya gametang topluluğu) halinde ayanın yüzeyini örterler. Tüp şeklindeki kısır hücreler tarafından ayrılırlar, bu kısır hücreler parafiz adını alır ve görevleri sporangiyumları korumaktır. Meios bölünme sonucu küçük ve iki kamçılı zoosporlar, çimlenerek dişi ve erkek haploid gametofitleri meydana getirirler.

Laminaria türleri laminarin ve mannit bakımından çok zengindir. Japonya’da bensin olarak kullanılır. Ayrıca kapsadıkları alginatlar sebebiyle sanayide de kullanım alanları vardır.

Eşeyli üreme oogami iledir. Heteromor döl almaşı görülür.

Laminaria ve daha sonra görülecek Fucus türlerinden iyotça zengin küllerinden yot elde ediliyordu.

L.saccharina

Tallusun tutunma yerinde dallanmış rizotler bulunur, sap kısmı yuvarlaktır. Aya kısmı uzun ve kıkırdaksıdır. Şekli lanseolattır. Aya kısmı bütündür parçalanmaz, kenar kısımları dişsiz ve dalgalıdır.

Oldukça derin sularda taş ve kayalara tutnarak yaşarlar. Atlas okyanusu kuzeyi il Kuzey Denizlerinde yaygın olaral yetişen bir türdür.

Cins: Lesonia

Ormanlar meydana getirirler. Tallusun sap kısmı kalındır yaklaşık 5m yükselebilir. Üst kısmında yapraksı yapıların meydana getirdiği taç şeklinde yapı vardır. Dış görünüşleri palmiyeye benzer deniz altında geniş ormanlar oluşturur.

Nerecystis luetkeana

Bitki küçük bir disk şeklindeki tutunma noktasından çıkar. Bu kısımdan yukarıya doğru uzunluğu yaklaşık 45m’den 50m’ye kadar olan çok kalın halat gibi bir sap kısmı çıkar. Sap kısmının üst ucunda içi hava dolu hava keseleri var. Hava keselerinin çapı yaklaşık 15cm dır. Hava keseleri tepesinden yaprak şeklinde tallus parçaları çıkar, her tal parçası bir defa dikotomik dallanır. Tallus parçaları hava kesesi vasıtası ile deniz yüzeyine yakın kısımda yer alır ve asimleme yapar.

Okyanuslarda yaşarlar.

Takım: Fucales

Hayat devrinde diploit sporofit dölleri tamamen dominanttır. Tallusları farklılaşma gösterir. Tallus her zaman orta damara sahiptir. Tallus her zaman tutunma yeri, sap ve aya olarak farklılaşmıştır.

Cins: Fucus

Bu cins Kuzey Yarım Küresinde geniş yayılma alanı gösterir. Bazal bir disk yardımı ile tutunur, genellikle kısa saplıdır, aya belirgin bir orta damar kapsar, iki kenarı genişlemiştir. Kenarlar düz veya dişli olabilir. Damarları genellikle dikotomiktir. Bir çok türde hava kesesi bulunur. Tallusları deri gibi serttir. Eşem organları tallusların uçlarının kalınlaşması ile meydana gelen topuz şeklindeki şişkin yapıları içinde bulunan ve konseptakulum adını alan çukurlar içinde gelişirler.

F.vesiculosus

Orta damar her tarafta belirgindir. Kenarları dalgalıdır. Orta damarın her iki yanında birer tane hava kesesi bulunur. Tallus dikotomik dallanmıştır.

Cins:Cystoseira

Tallusları yaklaşık olarak 80-100cm uzunluğa kadar erişebilir, kuvvetli bir tutunma noktasından yükselen eksen, oldukça sağlamdır ve çevresine doğru çok miktarda dallanma gösterir. Dikotomik olarak çatallanırlar. Oval ve şişkin hava keseleri vardır. Ayrıca dalcıkların uç kısımları konsektakulumları (Eşey organları) taşıyan şişkin yapı ile sonlanırlar.

Familya: Sargassaceae

Ana eksen yan dallar halindedir. Yapraksı dalların kenarları düzgündür ve diplerinden yuvarlak hava keseleri ile dallanmış üreme organları taşırlar.

SINIF: RODOPHYCEAE

Bu sınıftaki alglerin çok azı tek hücrelidir, büyük çoğunluğu çok hücrelidir. Tallus şekilleri ipliksi, silindirik, yapraksı ve disk gibi yassı olup, basit ya da dallanma gösterirler. Oldukça karışık anatomik yapıları vardır. Hücreler tek nukleusludur. Kromotoforlarına rodoplast adı verilir. Bütün hücreler geniş vakuollüdür. Hücre çeperi iki tabakadan oluşur, iç tabaka selülozdan, dış tabaka ise müsilajlaşan pektindendir. Hücre çeperinde kireç de birikir. Kromatoforlarında bulunan başlıca ren maddeleri; klorofil a,d lere rastlanır. Başlıca karotinoidler ß karotin ve luteindir, fakat bu grup için karakteristik olan fikobilinler, fikoeritirin ve fikosiyanindir, kırmızı renkli olan fikoeritin hepsinde bulunur ve klorofiller karotinleri maskeler, bu nedenle bitkiler kırmızı görünür ve bu sebepten bu gruba kırmızı algler denir.

Kırmızı alglerin hepsi ototroftur. Fotosentez sonucunda “Floride nişastası”, floridozitler ve yağ da oluşur.

Çoğu denizlerde yaşar, kayalar, taşlar üzerinde yaşadıkları gibi diğer algler ve deniz otları üzerinde epifit olarak da yaşarlar. Deniz seviyesinden başlayarak 30-70m derinlere kadar inerler. Çok berrak sularda yaklaşık 200m derine inebilirler.

Cins: Porphyra

Tal, basık, yassı, zarımsı, yapraksı olup, küçük bir disk ile taşa tutunur. Yıldızsı rodoplast ve pirenoid iyi gözlenir. Porphyra talinde protein, mineraller ve vitamin B ve C bulunduğundan önemli bir besin maddesidir.

Japonya ve doğu Asya ülkelerinde üretimi yapılmaktadır. Besin maddesidir (Sebze,salata, pasta, dolma gibi farklı şekilde tüketildiği gibi kurutularak da faydalanılır.).

Floride Özellikleri:

Hücre çeperleri genel olarak iki tabakadan yapılmıştır. İç çeper daha sağlamdır. Çeper maddesi selülozdur, dış hücre çeperi ise pektindendir, bu pektin tabakasından agar agar ve karragen ekstreleri ele edilir. Tallusları yapı bakımından ya monosifon ve polisifon tipte olur.

Bir tanesi tek eksenlidir, bu tip yapılara (monosifon) “Merkezi iplik tipi” diğerinde eksen birine paralel çok iplikten oluşur, bunlara da (polisifon) “Fıskiye tipi” denir.

Merkezi ipliksi tip:

Agar: Sertleşme amacıyla gıda sanayide kullanılan ilaç ve kozmetik sanayide kullanılır. Bakteriolojik etütlerde besi ortamı olarak kullanılır. Karagen de aynı amaçla kullanılabilir.

Cins: Corallina

Yalnız bağlanma yerleri keçesizdir. C.officinalis Tallus tamamen kireçlidir, kireçli ve kabuksu bir tutunma yerinden çıkarlar. Yaklaşık 2-3 cm’den 15 cm’e kadar yükselebilirler. Dallanır; tallus gövde segmenti yapı gösterir. Kıyıdaki sığ sularda havuzcuklar içinde taş ve kayalara tutunarak yaşarlar.

Cins: Ceramium

Tallus ipliksi ve monosifon tiptedir. Dikotomik olarak dallanır, dallar küçük dalcıklarla örtülüdür. Uç kısımdaki dalcıklar kıskaç şeklinde son bulur. Kahverengimsi kırmızımsı olabilirler. Taşlar, kayalar ve diğer algler üzerinde yaşayabilirler. Dünya denizlerinde yaygın olarak bulunurlar, bizde Akdeniz, Ege Denizi ve Marmara’nın kıyı bölgelerinde yaygın yetişen bir algdir.

Kategori: Biyoloji