Bilgisayar Nedir ?
12 Temmuz 2007
Bilgisayar nedir ?
Bilgisayar, kullanıcıdan aldığı verilerle mantıksal ve aritmetiksel işlemleri yapan; yaptığı işlemlerin sonucunu saklayabilen; sakladığı bilgilere istenildiğinde ulaşalabilen elektronik bir makinedir. Bu işlemleri yaparken veriler girilir, işlenir, depolanabilir ve çıkışı alınabilir. Bilgisayar işlem yaparken hızlıdır, yorulmaz, sıkılmaz. Bilgisayar programlanabilir. Bilgisayar kendi başına bir iş yapmaz. Bir bilgisayar sistemi işletmek için yazılım ve donanıma gereksinim duyulmaktadır ;
Bilgisayar donanımı (hardware) : Bilgisayarların fiziksel kısımlarına donanım denilmektedir. Elle tutulabilirler. Ekran, klavye, sabit disk (harddisk), fare, yazıcı, bellek, mikroişlemci, tarayıcı, v.b.
Bilgisayar yazılımı (software ) : Donanımı kullanmak için gerekli programlardır. Bilgisayarın nasıl çalışacağını söylerler. Belirli bir işlemi yapmak üzere bilgisayara kurulurlar (setup, install).
Şekil 2.1 : Bilgisayarın genel yapısı
Donanım Nedir ?
Bilgisayarın belirli bir hizmeti yerine getirebilmesi için, Programın ve Ön bilgilerin girilmesi, bilginin işlenmesini ve çıkış bilgilerinin alınmasını sağlayan fiziksel, elektriksel ve elektroniksel aksamın tümüne DONANIM denir.
Ana Kart
Anakart sistemin çalışması için gerekli tüm birimleri üzerinde bulunduran ve bu birimler arası köprüler kuran elektronik elemandır. Bilgisayarın beynidir. Nasıl Ä°nsan beyni vücut için ve iÅŸlevleri için önemliyse, bilgisayar içinde anakartın önemi de bilgisayar için çok büyüktür. Anakartın görevi aynı zamanda bilgisayarın donanım parçaları arasındaki köprüleme iÅŸlemini yapmasıdır. Bunlar arasındaki organizasyon önemlidir. IRQ kanallarının ne zaman açılacağını, ne kadar süre açık kalacağını, ne zaman kapanacağını, UDMA ile kayıt ortamı arasındaki baÄŸlantılar vs… iÅŸler için önemli bir araçtır.
  Anakart üzerindeki bazı elemanlar ve bu elemanların özellikleri…
  Genişleme yuvaları (Veri Yolları)
1 - ISA : Hızı 9 mhz ve bir işlemde 16 bit kullanır.
2 - PCI : Hızı 32 mhz ve bir işlemde 32 bit kullanır.
3 -AGP : Sadece grafik kartları içindir. 32, 66 ve 100 mhz ve çok üstünde hızlarda çalışırlar.
  Rom-Bios
  Bilgisayar ilk açıldığında çalışan ve sırasıyla neler yapılacağını kontrol eden elemandır. Sistem tarih ve zaman ayarlarının yapılmasına olanak verir. Ve sistemle ilgili diğer tüm ince ayarların yapıldığı bölümdür. Çoğu bilgisayarda ilk açılış ekranın DEL tuşuyla sistem bios ayarlarına ulaşılabilir. Ama bu konuda bilginiz yoksa bu ayarlarla oynamamanızı tavsiye ederim.
 - Bunların yanı sıra; Sabit diskin ve CDROM sürücünün bağlandığı IDE kanalları
 - Floppy’nin (Disket sürücü) bağlandığı Floppy kanalı.
 - Anakart ve Cpu’yu besleyecek güç girişleri. Anakartı besleyen 4 voltaj türü vardır. Bunlar;
 -5v, -12v, +5v, +12v Bu voltajlar anakartın güç gereksinmelerini karşılarlar.
MikroiÅŸlemci
Merkezi İşlem Birimi : Bilgisayarın en önemli parçasıdır. Bütün işlemlerin yapıldığı bölümdür.
Rom Önbellek (Cache) Ram
Ana Bellek Birimi : Programların ve verilerin kullanıldıkları zaman geçici olarak depolandıkları yerdir. Ram, Rom, Cache olarak ayrılırlar. Bilgisayar kapandığı anda RAM’ deki bilgiler silinir.
Sabit Disk
Disket Sürücü
Optik Disk
Sıkıştırmalı Sürücü
İkincil Bellek Birimleri: Programların ve verilerin kalıcı olarak saklandıkları yerlerdir. Elektrik kesilse bile buradaki bilgiler silinmezler. Başlıca disket, cdrom, zipdrive
Klavye
Fare
Oyun Çubuğu
Tarayıcı
Giriş Birimleri : Programın ve verilerin bilgisayara girilmesi için kullanılan elemanlardır. Başlıca giriş birimleri : Klavye, Fare, Oyun Çubuğu v.b.
Monitör
Yazıcı
Çizici
Hoparlör
Çıkış Birimleri : Bilgisayardan çıkan sonuç bilgilerinin görüntülendiği ve değerlendirildiği elemanlardır. Başlıca çıkış birimleri : Monitör, yazıcı, çizici v.b.
Ses Kartı
Modem
Televizyon Kartı
Giriş-Çıkış Birimleri : Aynı anda hem giriş, hemde çıkış yapabilen birimlerdir. Örneğin modem, ses kartı v.b.
Şekil 2.2 : Verilerin bilgisayar tarafından algılanış biçimi
Digital Sinyal’de Kullanılan Sayı Sistemleri :
Binary Sayılar Bilgisayarda ikilik sayı sistemi kullanılır.
(10011101) - Buradaki her bir rakam bit olarak adlandırılır. Sekiz’li grup halinde düşünüldüğünde ise byte olarak adlandırılır. Yani bu 1 byte lık bir bilgidir.
 (1011) - EÄŸer bu ÅŸekilde gruplandırılırsa buna da nibble denir. Yani 2 nibble 1 byte’ı oluÅŸturur.
1 byte = 8 bit      Â
1024 byte = 1 KB (Kilobyte)
1024 KB = 1 MB (Megabyte)
1024 MB = 1 GB (Gigabyte)
1024 GB = 1 TB (Terabyte)
Şekil 2.3 : Byte, kilobyte, megabyte, gigabyte kavramları
YAZILIM : Bilgisayardan belirli uygulamalar için yararlanmak amacıyla gereken programların hazırlanması ve işletim düzenlemelerinin yapılması işlemlerine YAZILIM denmektedir. Diğer bir tanımıyla YAZILIM, bilgisayarın bilgiyi işlemesini sağlayan yöntemler topluluğudur.
Yazılım şu iki unsurdan oluşur:
- Program
- Veri ( data )
PROGRAM : Program, bilgisayarın sıralı olarak yapması gereken işlemleri belirleyen bir komutlar dizisidir.
VERİ ( DATA ) : VERİ, bilgisayarın herhangi bir konuyu işleyerek istenilen sonucu verebilmesi için uygulanan program gereğince yararlanacağı ÖN BİLGİLERdir.
         Özet olarak, PROGRAM ve VERİ birlikte düşünülürse, bilgisayardan istediğimiz konuda belirli bir sonuç alabilmek için, ŞU İŞLEMLERİ - ŞU SIRAYLA - ŞU BİLGİLERİ kullanarak yap diyoruz.
         Burada : ŞU İŞLEMLERİ, ŞU SIRAYLA YAP derken, bilgisayarı PROGRAMLAMIŞ oluyoruz. ŞU BİLGİLERİ KULLAN derken de, bilgisayara gerekli ÖN BİLGİYİ vermiş oluyoruz. Verilen ÖN BİLGİLER kısaca VERİ ( DATA ) olarak adlandırılmaktadır.
YAZILIM Ä°KÄ°Â’YE AYRILIR :
1. Sistem Yazılımı : Kendi içinde 3′e ayrılır :
A - İşletim Sistemleri : Bilgisayarın çalışmasını ve olanaklarını ölü zaman bırakmayacak şekilde ve ekonomik olarak yöneten, diğer bir değimle daha randımanlı işlemesini sağlayan bir ÇALIŞTIRMA YÖNETİMİdir. (DOS, Windows, Unix, vs.)
B - Programlama Dilleri : Program, bilgisayarın sıralı olarak yapması gereken işlemleri belirleyen bir komutlar dizisidir. Hazırlanan programın bilgisayara aktarılmasına ise programlama denir. Bu sırada bilgisayar, program bünyesinde bulunan KOMUTLAR ve DEYİMLER doğrultusunda birtakım işlemler yapacağı gibi, programı BELLEĞİNE ALARAK, işlemleri isteğe bağlı şekilde uygulanacak VERİLERE göre daha sonra yürütülmesi de mümkündür. (Basic, Cobol, Fortran, Delphi, vs.)
C - Hizmet Yazılımları : Bilgisayar kullanıcıları, kayıtların sıralanması, heceleme ve gramer hataları, programların kopyalanması gibi bazı görevleri yapmalıdırlar. Bu görevleri yerine getirip kullanıcıya yardım eden genel-amaçlı yazılım elemanları, hizmet yazılımları olarak adlandırılırlar. Bu hizmet
 yazılımları paket halinde bulunmaktadır. Bazıları işletim sistemlerinin kapsamındadır. Örneğin, disk dosyalarını kopyalayan standart hizmetler, Windows 9x işletim sistemine eşlik etmektedirler. Bazı hizmetler bağımsız programlardır ve işletim sistemiyle koşturulabilirler. En çok kullanılan hizmet programları; Disk hizmetleri ve aygıt sürücüleridir. Disk hizmet programları, verilerin gördüğü zarara karşı düzeltme, veri sıkıştırmaları, yedeğinin alınması (backup) ve disk iyileştirmeleri gibi sabit diskin kontrolünde yararlı işlemler gerçekleştirmektedirler. Aygıt sürücüleri ise, donanım elemanlarının bilgisayarla iletişimini sağlayan programlardır. Aldığınız birçok donanım elemanı disket ya da CD olarak, aygıtın bilgisayara yüklenmesini sağlayacak programlarla beraber verilmektedir.
2. Uygulama Yazılımı : Kullanıcıya kolaylık sağlayan ve hız kazandıran özelleştirilmiş programlardır.
DOS KOMUTLARI :
İÇ KOMUTLAR :
COPY CLS VER RD – RMDIR MD – MKDIR CD – CHDIR
PROMPT REN DIR DEL – ERASE TIME DATE
COPY : Bir veya daha fazla dosyayı başka bir konuma kopyalar.
COPY [/A
/B] kaynak [/A
/B] [+ kaynak [/A
/B] [+ …]] [hedef [/A
/B]] [/V] [/Y
/-Y]
kaynak Kopyalanacak dosya veya dosyaları belirtir.
/A Bir ASCII metin dosyasını belirtir.
/B Ä°kili bir dosya belirtir.
hedef Yeni dosya(lar) için dizini veya dosya adı.
/V Yeni dosyaların doğru yazıldığını doğrular.
/Y Dosyanın üstüne yazmak istediğinizi sormaz.
/-Y Dosyanın üstüne yazmak istediğinizi sorar.
/Y anahtarı COPYCMD ortam değişkeninde önceden ayarlanmış olabilir. Bu, komut satırında /-Y ile önlenebilir.
Dosyaları eklemek istiyorsanız hedef için tek bir dosya ve kaynak için çok sayıda dosya belirtin (* ve ? işaretleriyle veya dosya1+dosya2+dosya3 biçiminde).
CLS : Ekranı temizler.
CLS
VER : Geçerli olan işletim sisteminin sürümünü görüntüler.
VER
Windows 98 [Sürüm 4.10.1998]
PROMPT : Windows komut istemini deÄŸiÅŸtirir.
PROMPT [metin]
metin Yeni bir komut istemi belirtir.
İstem, normal karakterlerden ve aşağıdaki özel kodlardan oluşabilir:
$Q = (eÅŸit iÅŸareti)
$$ $ (dolar iÅŸareti)
$T Geçerli saat
$D Geçerli tarih
$P Geçerli sürücü ve yol
$V Windows sürüm numarası
$N Geçerli sürücü
$G > (büyüktür işareti)
$L < (küçüktür işareti)
$B
(boru)
$H Geri al (önceki karakteri siler)
$E Escape kodu (ASCII kod 27)
$_ Satırbaşı ve satır besleme
İstemi varsayılan ayarlara geri döndürmek için parametre olmadan PROMPT yazın
MD – MKDIR : Bir dizin oluşturur.
MKDIR [sürücü:]yol
MD [sürücü:]yol
CD – CHDIR : Geçerli dizinin adını görüntüler veya geçerli dizini değiştirir.
CHDIR [sürücü:][yol]
CHDIR[..]
CD [sürücü:][yol]
CD[..]
.. Bir üst dizine geçmek istediğinizi belirtir.
Ana dizine geçmek istediğinizi belirtir.
Belirtilen sürücüdeki geçerli dizini görüntülemek için CD sürücü: yazın. Geçerli sürücü ve dizini görüntülemek için parametre olmadan CD yazın.
RD – RMDIR : Bir dizini kaldırır (siler).
RMDIR [sürücü:]yol
RD [sürücü:]yol
REN – RENAME : Bir dosyayı/dizini veya dosyaları/ dizinleri yeniden adlandırır.
RENAME [sürücü:][yol][dizin1
dosya1] [dizin2
dosya2]
REN [sürücü:][yol][dizin1
dosya1] [dizin2
dosya2]
Hedefiniz için yeni bir sürücü veya yol belirtemeyeceğinize dikkat edin.
TIME [saat] : Geçerli saat ayarlarını görüntülemek ve yeni saat için komut istemi almak için parametresiz TIME yazın. Aynı saati korumak için ENTER’a basın.
DATE [tarih] : Geçerli tarih ayarlarını görüntülemek ve yeni tarih için komut istemi almak için parametresiz DATE yazın. Aynı tarihi korumak için ENTER’a basın.
DEL – ERASE : Bir veya daha fazla dosyayı siler.
DEL [sürücü:][yol]dosya adı [/P]
ERASE [sürücü:][yol]dosya adı [/P]
[sürücü:][yol]dosya adı
Silinecek dosyaları belirtir. * ve ? işaretleriyle
çok sayıda dosya belirtebilirsiniz.
/P Her dosyayı silmeden önce doğrulama ister.
DIR : Bir dizindeki dosya ve altdizinlerin bir listesini görüntüler.
DIR [sürücü:][yol][dosya adı] [/P] [/W] [/A[[:]öznitelikler]] [/O[[:]sıralama düzeni]] [/S] [/B] [/L] [/V] [/4]
[sürücü:][yol][dosya adı]
Sürücüyü, dizini veya listelenecek dosyalar
/P Her bilgi ekranından sonra duraklatılır.
/W Geniş liste biçimini kullanır.
/A Belirtilen öznitelikleri taşıyan dosyaları görüntüler.
D Dizin
R Salt okunur dosyalar
H Gizli dosyalar
A Arşivlenmeye hazır dosyalar
S Sistem dosyaları
- Ön ek kastetmiyor
/O Dosyaları sıralı düzende listele.
A En son erişim tarihine göre (erken olanlar önce)
N Ada göre (alfabetik)
S Boyuta göre (önce en küçük)
E Uzantıya göre (alfabetik)
D Tarihe/saate göre (önce erken)
G Grup dizinleri önce
- Düzeni ters çevirme ön eki
/S Belirli dizindeki ve tüm altdizinlerdeki
dosyaları gösterir.
/B Çıplak biçimi kullanır (üstbilgi veya özet yok).
/L Küçük harfler kullanın.
/V Kalabalık kip.
/4 Yılları 4 basamaklı gösterir
Eğer /V kullanıldıysa gözardı edilir.
Anahtarlar DIRCMD ortam deÄŸiÅŸkeninde önceden ayarlanmış olabilir. Ayarlanmış anahtarları, bu anahtarların başına - (tire)– getirerek kaldırabilirsiniz, örneÄŸin /-W.
2 - DIÅž KOMUTLAR
FORMAT CHKDSK XCOPY MOVE MEM EDIT LABEL
DELTREE DISKCOPY SYS ATTRIB
FORMAT :
CHKDSK : Bir diski inceleyip bir durum raporu görüntüler.
CHKDSK [sürücü:][yol] dosya adı [/F] [/V]
[sürücü:][yol] İncelenecek sürücü ve dizini belirtir.
dosya adı Bölünmelere karşı incelenecek dosyaları belirtir.
/F Diskin üstündeki hataları giderir.
/V Her dosya için tam yolu ve adı görüntüler.
Geçerli dizini incelemek için parametre olmadan CHKDSK yazılır. Ancak CHKDSK genelde basit disk problemlerine çözüm bulabilir. EÄŸer ileri düzeyde disk problemi yaşıyorsanız CHKDSK yerine, SCANDISK’i kullanmayı deneyin. SCANDISK daha geniÅŸ disk sorunları aralığını algılayıp düzeltebilir.
DISKCOPY : Bir disketin içeriğini bir başkasına kopyalar.
DISKCOPY [sürücü1: [sürücü2:]] [/1] [/V] [/M]
/1 Diskin sadece ilk yüzünü kopyalar.
/V Bilginin doğru kopyalandığını doğrular.
/M Sadece belleği kullanarak çok geçişli kopyalamaya zorla. Her iki disket de aynı türde olmalıdır. Sürücü1 ve sürücü2 için aynı sürücüyü belirtebilirsiniz.
XCOPY : Dosyaları ve Dizin ağaçalarını kopyalar.
XCOPY kaynak [hedef] [/A
/M] [/D[:date]]
[/P] [/S [/E]] [/W] [/C] [/I] [/Q] [/F]
[/L] [/H] [/R] [/T] [/U] [/K] [/N]
kaynak Kopyalanacak dosya(lar)ı belirtir.
hedef Kopyalanacak yeri ve/veya yeni dosya adlarını belirtir.
/A Dosyaları arşiv öznitelikleri ile kopyalar,
öznitelikleri değiştirmez.
/M Dosyaları arşiv öznitelikleriyle kopyalar,
arşiv özniteliklerini kapatır.
/D:tarih Belirtilen tarihte veya daha sonra deÄŸiÅŸmiÅŸ
dosyaları kopyalar. Hiçbir tarih verilmemiş ise
sadece kaynak tarihi hedef tarihinden yeni
olan dosyaları kopyalar.
/P Her kopyalanan dosyaya onay ister.
/S Boş olanlar dışındaki dizinleri ve
alt dizinleri kopyalar.
/E Boş olanlar dahil olmak üzere dizinleri ve
alt dizinleri kopyalar. /S /E ile aynı. Belki
değiştirmek için kullanılır /T.
/W Kopyalamadan önce bir tuşa basmanızı ister.
/C Hata oluÅŸsa da kopyalamaya devam eder.
/I Hedef yoksa ve birden çok dosya kopyalanıyorsa,
hedefin dizin olduÄŸunu varsayar.
/Q Kopyalarken dosya isimlerini göstermez.
/F Kopyalanan dosya isimleri görüntülenir.
/L Kopyalanacak dosya isimlerini gösterir.
/H Sistem dosyalarını ve Gizli dosyaları da kopyalar.
/R Salt-okunur dosyaların üzerine kaydeder.
/T Sadece dizin yapısını oluşturur,
Boş dizinleri ve altdizinleri içermez.
/T /E Boş dizin ve altdizinleri içerir.
/U Önceden dizinde bulunan dosyaları güncelleştirir.
/K Öznitelikleri kopyalar.
Xcopy salt-okunur öznitelikleri kaldırır.
/Y Onay istemeden üstüne yazar.
/-Y Üstüne yazarken onay ister.
/N Üretilen kısa isimleri kullanarak kopyalar.
MOVE : Dosyaları taşır ve dosyalarla dizinlerin adlarını değiştirir.
Bir veya daha çok dosyayı taşımak için:
MOVE [/Y
/-Y] [sürücü:][yol]dosya adı1[,…] hedef
Bir dizinin adını değiştirmek için:
MOVE [/Y
/-Y] [sürücü:][yol]dizin adı1 dizin adı2
[sürücü:][yol]dosya adı1
Taşımak istediğiniz dosya veya dosyaların
konumunu ve adını belirtir.
hedef Dosyanın yeni yeridir. Hedef bir sürücü harfi,
bir dizin adı veya bir birleşim içerebilir. Sadece
bir tane dosya taşıyorsanız ve dosyayı taşırken
adını değiştirmek istiyorsanız dosya adını da
yazabilirsiniz.
[sürücü:][yol]dizin adı1
adını değiştirmek istediğiniz dizini belirtir.
dizin adı2
Dizinin yeni adını belirtir.
/Y Bir dizin oluşturulması veya hedefin üstüne
yazılması için onay istenmemesini sağlar.
/-Y Bir dizin oluşturulması veya hedefin üstüne
yazılması için onay istenmesini sağlar.
Eğer ki /Y anahtarı COPYCMD ortam değişkenine atanmış ve siz /-Y anahtarını aktif hale getirirseniz; yüklenmiş olan bu özellik kaldırılır.
MEM : Sisteminizdeki kullanılan ve boş bellek miktarını gösterir.
MEM [/CLASSIFY
/DEBUG
/FREE
/MODULE modüladı] [/PAGE]
/CLASSIFY veya /C
Programları bellek kullanımına göre sınıflandırır.
Programların boyutlarını listeler, kullanımdaki
belleğin özetini sağlar ve kullanılabilen en geniş
bloÄŸu listeler.
/DEBUG veya /D
Bellekteki tüm modüllerin, iç sürücülerin
durumunu ve diğer bilgileri gösterir.
/FREE veya /F
Hem geleneksel hem de üst bellekte kalan boş
bellek miktarını gösterir.
/MODULE veya /M
Bir modülün bellekteki kullanımının listesini
gösterir. Bu seçenek, bir modül adıyla birlikte
kullanılmalıdır, iki nokta üstüste ile /M
seçeneğinden ayrılabilir.
/PAGE veya /P
Her bilgi sayfasından sonra duraklar.
EDIT : DOS ortamında kullanılan bir metim editörüdür.
EDIT [/B] [/H] [/R] [/S] [/
/B Tek renkli kipe zorlar.
/R Dosyaları salt okunur kipte yükler.
/S Kısa dosya adlarının kullanımına zorlar.
/
karakter genişliğinde kaydırır.
/? Yardım ekranını görüntüler.
[dosya] Yüklenecek başlangıç dosyalarını
belirtir. * ve ? karakterleri ve
çoklu dosya özellikleri verilebilir.
LABEL : Belirtilen diskin etiket bilgilerini görüntülemek veya değiştirmek için kullanılır.
LABEL [sürücü:][etiket]
DELTREE : Bir veya daha fazla dosya ve dizin silmek için:
DELTREE [/Y] [sürücü:]yol [[sürücü:]yol[…]]
/Y Altdizini silmek istediÄŸinizi
doğrulama sorusunu kaldırır.
[sürücü:]yol
Silmek istediğiniz dizinin adını belirtir.
Not: DELTREE’yi dikkatli kullanın. Belirtilen dizinin içindeki tüm dosya ve altdizinler silinecektir. Ä°ki dosyayı veya dosya kümelerini karşılaÅŸtırıp aradaki farkları gösterir.
SYS : MS-DOS sistem dosyalarını ve komut yorumlayıcısını bir diskete kopyalar.
SYS [sürücü1:][yol] [sürücü2:]
[sürücü1:][yol]
Sistem dosyalarının konumunu belirtir.
[sürücü2:]
Dosyaların kopyalanacağı sürücüyü belirtir.
ATTRIB : Dosya özniteliklerini görüntüler veya değiştirir.
ATTRIB [+R
-R] [+A
-A] [+S
-S] [+H
-H] [[sürücü:][yol]dosya adı] [/S]
+ Bir öznitelik ayarlar.
- Bir öznitelik siler.
R Salt okunur dosya özniteliği.
A Arşiv dosyası özniteliği.
S Sistem dosyası özniteliği.
H Gizli dosya özniteliği.
/S tüm alt dizinlere etkieder.
Kategori: Bilim